patriarch, chief of a family;
prince.
πατριάρχης patriarcha, auctor generis, familiae;
aut patriae princeps. Նախապետ ազգի ըստ սերնդեանն, եւ ըստ իշխանութեան. կամ որպէս թէ նահանգապէտ. նախարար աւագ, իշխան երկրի. ցեղապետ. եւ հայրապետ կամ պետ հայրենեաց. (զի յն. պատրիարք՝ է անխտիր հայրապետ, եւ հայրենապետ).
Սոքա էին նահապետք ցեղիցն Իսրայէլի։ Տունք նահապետաց։ Իշխանք նահապետաց Ղեւտացւոցն։ Նահապետք տանց ազգաց։ Աբրահամ նահապետն։ Վասն նահապետին Դաւթի.եւ այլն։
Իսկ (Առակ. ՟Ի՟Գ. 5.)
Դառնայ ի տուն նահապետի իւրոյ. ա՛յլ ձ. լաւ եւս, ըստ յն. վերակացուին իւրոյ։
Աժդահակ մարաց նահապետ եւ նախարար։ Թագաւորք կորնթացւոց. յետ որոց տարեւոր նահապետք կային. (Եւս. քր.։)
Նախարարքն եւ նահապետքն պարթեւաց. (Ագաթ.։)
Զրադաշտ մոգ եւ նահապետ մարաց։ Զմանաճիհր նահապետ ազգին ռշտունեաց, եւ զվահան նահապետ ամատունեաց։ (Սրբոյն Գրիգորի) մերոյ նախաշաւղի, եւ լուսաւորութեանց նահապետի. (Խոր. ՟Ա. 16։ ՟Բ. 83. 89։)
Նահապետ հայրութեան նոցա (աբրահամ). յն. նախնի եւ նախահայր. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 4։)
• , ի-ա հլ. «ցեղապետ, նախա-հայր, պապ» ՍԳր. Ագաթ. Եւս. քր. և պտմ. որից նահապետական Յհ. իմ. ատ. Նար. նա-հատետութիւն ՍԳր. Եւս. պտմ. ասւում է նաև նախապետ Ել. զ. 14 ևն (յօրինակս ինչ), Վրթ. քերթ. Տօնակ. Ոսկիփ. նախապետու-թիւն Մծբ. Եփր. ծն. էջ 100 (երկու անգամ), Ել. էջ 185. Փիլ. լին. նախապետաբար Փիլ. Պորփ.։ Պարթևական f երկու ձայնաւորի միջև դար-ձել է հյ. հ. բացի սրանից՝ իրանեանների մէջ էլ ք և h կարող էին փոխանակուիլ բարբա-ռից բարբառ. հմմտ. kaufa-, kof>պրս. koh «լեռ, սար»։
• ՀՀԲ նախկին պետ։ Ինճիճեան, Եղա-նակ Բիւզ. 1819, 151 իբրև նախապետ։ ՆՀԲ նախապետ կամ նահանոատետ. Էմին, Ист. Aсоxика 250 նախ և պետ բառերից։ Հիւբշ. 220 նոյնպէս համա-րում է բարդուած նախ+պետ բառերից։ Հիւնք. պրս. նուպէ «ծառի բուն»։ Մառ ЗВO 11, 172 համարում է գաւառական ձև շահապետ բառի (տե՛ս և նախարար)։ Ադոնց, Aрм. Юстин. 451 իրան. dañ hupati ձևից սղուած։ Ուղիղ մեկնութիւնը տուաւ Meillet REA 2. 1։
• = Պարթևական *nāfapati-«ցեղապետ» բառից, որ կազմուած է nāfa «պորտ, ցեղ» +pati «պետ» բառերից. առաջինի համար հմմտ. զնդ. nāfō «պորտ. 2. ընտանիք», hāfya-«ընտանեկան», պրս. [arabic word] nāf կամձ։ nāfa «պորտ», օսս. naffä, սոգդ. nāf (որ գրուած է n'6) «ազգ, ժողովուրդ». իսև ամ. բողջի կազմութեան համար հմմտ. սոգդ. nāfδār (գրուած n'ზδ'r) «ցեղապետ»։-
• ՓՈԽ.-Վրաց. ნახაეტი նախպետի «գաւա-ռապետ» (ըստ Մառ Иппoл. 65 նշանակում է «նահապետ»), სანახδეტიսանախպետի «ռա-ւառ». სანახბეტო սանախպետո «զօրավարու-թիւն».-Ատանայի թրքախօս հայոց մէջ գոր-ծածաևան է նահապէտ «հին նահապետնե-որ». մտած է նաև Ս. Գրքի քրդ. թարգմա-նութեան մէջ՝ Գծ. բ. 29. Ժը պօյ Տավուտ Նահապետէ կօթըն (ասել վասն նահապետին Դաւթի). հմմտ. նաև է. 8 ևն։