sugar;
մաքուր, սպիտակ, refined or lump -;
խակ —, moist, brown or raw -;
— վանի —, candy;
գործատուն —ի, sugar-mill;
զտարան —ի, rugar-refinery;
համեմել —աւ, to —, to sweeten, to strew or sprinkle with -.
• (ի-ա հլ. ըստ ՆՀԲ, բայց առանց վկայութեան) «շաքար» Խոր. աշխ. Ոսկիփ. Վրք. հց. Բժշ. Բրս. մրկ. 278. Գնձ. Շնորհ. առակ. որից շաքարաբուղխ Ոսկ. լս. շաքար-բերան «քաղցրախօս» Կոստ. երզն. 140. նոր բառեր են շաքարեղէն, շաքարաջուր, շաքար-աման, շաքարաւազ, շաքարային, շաքար-ախտ, շաքարակալել, շաքարել, շաքարեղէգ, օաքարավաճառ ևն։ Գրուած է նաև շառար.
• = Պրս. [arabic word] šakar հոմանիշից. այս էլ մի հնդկական բառ է. հմմտ. սանս. [other alphabet] çarkarā, պալի sakkharā. թւում է թէ հնդիկ բառն էլ հնագոյն ժամանակ փոխառեալ է հնդկաչինական լեզուներից (հմմտ. J. Przy. luski MSL 22, 208. նկատելի է սակայն որ սանս. բառի առաջին իմաստն է «խիճ, խո-շոր աւազ», երկրորդ՝ «շաքարաւազ»). յետոյ, նիւթի հետ միասին բառը բենգալից անցաւ միւս ասիական լեզուներին. ինչ. պրս. ša-kar, šakkar, վրաց. მაკარი շաքարի, մինգր. მანკარიշանքարի, սվան. թուշ. šak'ar, ափ-խազ. aššak'ar, քրդ. šekir, sukir, šeker. թրք. šeker, արաբ. [arabic word] sukkar, ասոր. [syriac word] šekar. նոյնը խաչակիրների ժամանաև ա-րաբների միջոցով անցաւ Եւրոպա և ձևա-ցան՝ յն. σάϰχαρ, σάϰχαρον, σάχαρον (Boisacq 849). լտ. saccharum, մլատ. zucharum zu. cara, սպան. azucar, իտալ. zucchero. ֆրանս. sucre, գերմ. Zucker (իտալերէնից Kluge 547), անգլ. sugar (հնչւում է šugr, ուր § ձայնը նորից վերականգնուած է), ռուս. caxapъ, բուլգ. zahar, սերբ. cahara (Ber-neker 131) ևն։-Հիւբշ. 213։
• ՀՀԲ մեկնեց «սա է քար»։ Ուղիղ մեկ-նեց նախ ԳԴ, որից յետոյ ՆՀԲ, Pott ZKM 7, 163 ևն։ Թաղիադեան, Առաջ. նորդ մանկանց, էջ 46 հայ բառը ստու-գաբանում է սա քար և սրանից է հա-նում հնդ. սաքքար։
• ԳՒՌ.-Երև. Մշ. Ննխ. Ջղ. Սչ. Տփ. օտքար Ալշ. շակար, Խրբ. Ղրբ. Սեբ. Տիգ. շmքmր, Սլմ. Ախց. Կր. Ագլ. Մկ. Մրղ. Շմ. Վն. շm-քimր, Ասլ. լէքէ՝ր, Հմշ. Պլ. շէքէր (սրանք թուրքերէնից նոր փոխառութեամբ), Հճ. շա-քօյ, Զթ. շանքօյ, շանքոր, Սվեդ. շmքքուր։ Նոր բառեր են շաքարի, շաքարենի, շաքար-կենի, շաքարածաղիկ, շաքարկոտրի կամ շա-քարկոտրելի։