such, like, similar, so.
Զի՞նչ գործես, ո՛վ այդպիսիդ. իջուցանես ի յերկիր զյոյսն մեր։ Ուստի՞ դուք, ո՛վ այդպիսիքդ, եւ մեծին եւ փոքուն զքանակն ի վերայ բերէք։ Ասացէ՛ք մեզ ո՛վ այդպիսիքդ։ Ասա՛ ինձ, ո՛վ այդպիսիդ. (Կիւրղ. պրպմ. ԼԷ։ եւ գնձ. ՟Ժ՟Ա. ԻԹ։)
another, other;
different, unlike;
some;
—ով ճանապարհաւ, by another way;
—ով օրինակաւ, in another manner;
—ոք, another;
եւ ոչ — ոք, even another;
յայլմէ կողմանէ, another side, the other side;
— է ասել եւ — գործել, it is one thing to say, another to do;
եւ այլն, —ովքն հանդերձ, and so on;
— ընդ այլոյ, one for another, pellmell;
— յայլմէ լինել, to lose one's presence of mind, to be overcome by joy or fear;
ոչ — իւիք, in no other way;
— ընդ —ոյ ասել, to say equivocally, ambiguously.
Այլք ասին, որք չեն նորին էութեան, այլ՝ զանազանին ի միմեանց ըստ իւրաքանչիւր տարբերութեան. (Անյաղթ առած.։) Բայց ա՛յլ ասի եւ թուով տարբերեալն. ուրիշ. էօզկէ. պաշգա. զայրի. գայրը. սաիր. ախեր. տիկեր.
Կամ տարբեր. որիշ. միւս. ἔτερος. alter. ուրիշ. ախէր. գայրը. այրը. սաիր.
ԱՅԼ, կամ ԱՅ՛Ղ. որպէս յն. ա՛լլ, ալլա՛.. ἁλλά, ἁλλ’. եւ արաբ. իլլա. sed. Ստորասութիւն որոշիչ ի բացասութեանցս ո՛չ, մի՛. իբրու՝ այսպէս յաւէտ. մանաւանդ ասելի՛ է. հապա. եա՛. անճագ. Ո՛չ գրով, այլ՝ հոգւով։ Մի՛ իբրեւ ակամայ, այլ՝ կամաւ։ Ոչ հացիւ միայն կեցցէ մարդ, այլ՝ ամենայն բանիւ, որ ելանէ ի բերանոյ Աստուծոյ։ Ո՛չ եկի լուծանել, այլ՝ լնուլ։ Մի՛ կալ հակառակ չարին, այլ՝ եթէ եւ այլն։ Մի՛ յաղթիր ի չարէն, այլ յաղթեա՛ բարեաւն չարին. եւ այլն։
ԱՅԼ ԵՒ ԱՅԼ. Որպէս մի բառ հոլովական, զանազան. պէսպէս. տարբեր. կերպ կերպ. ἔτερος, διαφέρων, διάφορος. differens, diversus, varius.
Զայգի քո մի՛ վարեսցես այլ եւ այլ. (Ղեւտ. ԺԹ. 19։ Օր. ԻԲ. 9.) սոյնպէես եւ յն. διάφορον. diverse. կամ δίφορον իբր կրկին բերս քաղել, կամ երկիցս սերմանել.
but, yet, still, however;
only, but;
now, then.
Այլք ասին, որք չեն նորին էութեան, այլ՝ զանազանին ի միմեանց ըստ իւրաքանչիւր տարբերութեան. (Անյաղթ առած.։) Բայց ա՛յլ ասի եւ թուով տարբերեալն. ուրիշ. էօզկէ. պաշգա. զայրի. գայրը. սաիր. ախեր. տիկեր.
Կամ տարբեր. որիշ. միւս. ἔτερος. alter. ուրիշ. ախէր. գայրը. այրը. սաիր.
ԱՅԼ, կամ ԱՅ՛Ղ. որպէս յն. ա՛լլ, ալլա՛.. ἁλλά, ἁλλ’. եւ արաբ. իլլա. sed. Ստորասութիւն որոշիչ ի բացասութեանցս ո՛չ, մի՛. իբրու՝ այսպէս յաւէտ. մանաւանդ ասելի՛ է. հապա. եա՛. անճագ. Ո՛չ գրով, այլ՝ հոգւով։ Մի՛ իբրեւ ակամայ, այլ՝ կամաւ։ Ոչ հացիւ միայն կեցցէ մարդ, այլ՝ ամենայն բանիւ, որ ելանէ ի բերանոյ Աստուծոյ։ Ո՛չ եկի լուծանել, այլ՝ լնուլ։ Մի՛ կալ հակառակ չարին, այլ՝ եթէ եւ այլն։ Մի՛ յաղթիր ի չարէն, այլ յաղթեա՛ բարեաւն չարին. եւ այլն։
ԱՅԼ ԵՒ ԱՅԼ. Որպէս մի բառ հոլովական, զանազան. պէսպէս. տարբեր. կերպ կերպ. ἔτερος, διαφέρων, διάφορος. differens, diversus, varius.
Զայգի քո մի՛ վարեսցես այլ եւ այլ. (Ղեւտ. ԺԹ. 19։ Օր. ԻԲ. 9.) սոյնպէես եւ յն. διάφορον. diverse. կամ δίφορον իբր կրկին բերս քաղել, կամ երկիցս սերմանել.
besides, moreover, more.
Այլք ասին, որք չեն նորին էութեան, այլ՝ զանազանին ի միմեանց ըստ իւրաքանչիւր տարբերութեան. (Անյաղթ առած.։) Բայց ա՛յլ ասի եւ թուով տարբերեալն. ուրիշ. էօզկէ. պաշգա. զայրի. գայրը. սաիր. ախեր. տիկեր.
Կամ տարբեր. որիշ. միւս. ἔτερος. alter. ուրիշ. ախէր. գայրը. այրը. սաիր.
ԱՅԼ, կամ ԱՅ՛Ղ. որպէս յն. ա՛լլ, ալլա՛.. ἁλλά, ἁλλ’. եւ արաբ. իլլա. sed. Ստորասութիւն որոշիչ ի բացասութեանցս ո՛չ, մի՛. իբրու՝ այսպէս յաւէտ. մանաւանդ ասելի՛ է. հապա. եա՛. անճագ. Ո՛չ գրով, այլ՝ հոգւով։ Մի՛ իբրեւ ակամայ, այլ՝ կամաւ։ Ոչ հացիւ միայն կեցցէ մարդ, այլ՝ ամենայն բանիւ, որ ելանէ ի բերանոյ Աստուծոյ։ Ո՛չ եկի լուծանել, այլ՝ լնուլ։ Մի՛ կալ հակառակ չարին, այլ՝ եթէ եւ այլն։ Մի՛ յաղթիր ի չարէն, այլ յաղթեա՛ բարեաւն չարին. եւ այլն։
ԱՅԼ ԵՒ ԱՅԼ. Որպէս մի բառ հոլովական, զանազան. պէսպէս. տարբեր. կերպ կերպ. ἔτερος, διαφέρων, διάφορος. differens, diversus, varius.
Զայգի քո մի՛ վարեսցես այլ եւ այլ. (Ղեւտ. ԺԹ. 19։ Օր. ԻԲ. 9.) սոյնպէես եւ յն. διάφορον. diverse. կամ δίφορον իբր կրկին բերս քաղել, կամ երկիցս սերմանել.
differently, otherwise;
allegorically, enigmatically.
Այլովք բանիւք. տարբեր եւ աննման կամ օտար բանիւ. իխթիլաֆ իւզրէ.
allegory;
symbol, type;
emblem;
figure, metaphor;
enigma, riddle, rebus.
Որք գողացեալ զմերն ի մէնջ, այլաբանութեամբ յառաջ բերեալ իբր իւրեանց սեպհական. Յհ. կթ.։()
Բազմութիւնք ազանց այլաբանութեանց ի մի բերիւր միաձայնութիւն. (Գանձ.։)
of a different nature or kind, heterogeneous.
ἐτεροφυής. alienae vel diversae naturae Որոյ բունն կամ բնութիւնն ա՛յլ է. աննման իսկութեամբ. օտարաբուն. բուն բնութիւնը տարբեր. ասըլ դապիէթի պաշգա.
of a different colour;
unlike, different.
Որպէս ունօղ զայլ գոյն, կամ տժգոյն. եւ օտար գոյն. գունը տարբեր. գայրը րէնկ.
ԱՅԼԱԳՈՅՆ. Ա՛յլակերպ. այլազգ. տարբեր. որ եւ ԱՅԼԱԳՈՒՆԱԿ. ուրիշ կերպ. պաշգա դիւրլիւ.
different, unlike, dissimilar.
Ա՛յլ ըստ ազգի կամ տեսակի. աննման. տարբեր. այլագունակ. ուրիշ կերպ. ἐτεροῖος. diversus a reliquis, dissimilis
in a different manner, otherwise, differently;
as an infidel, as a pagan, as a heathen.
Թէ ի նոյն չար սովորութեան կացցեն այլազգաբար։ Որ ապականեն այլազգաբար զբերանս իւրեանց. (Կանոն.։)
foreigner, stranger;
pagan, gentile, heathen;
foreign;
different, unlike.
Իբր այլազգ. այլագունակ. այլափոխեալ. եւ տարբեր. ἑξηλλαγμένος. immutatus, diversus
cf. Այլազգի.
Այլազգի. եւ այլազգ. տարբեր. անմիաբան.
who speaks another language;
foreign.
ἁλλόγλωσσος, ἁλλόφωνος. aliena lingua, vel alia voe utens Որոյ ա՛յլ է լեզուն կամ բարբառն, եւ ազգն գլխովին. այլաբարբառ. լեզուն տարբեր.
Իբրեւ այլազգիք եւ այլալեզուք տանիմք եւ բերեմք զմիմեանս. (Յհ. իմ. ատ։)
transformed, transfigured;
changed, metamorphosed;
different, unlike;
disguised, masked;
յայլակերպս, incognito, in disguise;
յայլակերպս լինել, to be masked, to be in disguise, to disguise ones self;
to be transfigured;
to be metamorphosed, to be transformed;
— յորջորջումն, allegory, metaphor.
եւս եւ գ. յոքն. ἐτερόμορφος, ἔτερος , διαφέρων, διάφορος, παρηλλαγμένος, ἑξηλλαγμένος. qui formae diversae est, alienus, diversus, differens Ունօղ զայլ կերպ եւ զկերպարան. այլազան. այլափոխեալ. օտար. տարբեր. աննման. այլագունակ. պաշգա դարզ. մէւթէշէքքիլ.
ԱՅԼԱԿԵՐՊ ՅՈՐՋՈՐՋՈՒՄՆ. իբր այլաբանութիւն. փոխաբերութիւն. μεταφορά. metafora
to be transformed;
to be disguised;
to be transfigured.
Օտարանալ ի նմանութենէ. այլայլիլ. տարբերիլ.
transfiguration;
metamorphosis;
transformation, disguise.
Ոչ այլակերպութիւն ինչ ի բնութեան մուծանելով. (Սեբեր. ՟Բ. (որ մարթի հայել եւ ի յաջորդ նշ։))
Մանաւանդ՝ տարբերութիւն. պէսպիսութիւն. զանազանութիւն. ֆարգ. διαφορά. differentia
Զի՞նչ այլակերպութիւն կարծիցեն ի միջի ընդ նովաւն եւ ի նմանէ. ցո՛յց զայլակերպութիւնն՝ որ ի միջի կայցէ. (Սեբեր. ՟Դ։)
changeable, variable;
various, different.
ԱՅԼԱՅԼԱԿ. Ըստ բնախօս տրամաբանից՝ է պատահաբար տարբեր յայլմէ, եւ ոչ գոյացութեամբ. որպէս մարդ եւ ձի՝ են տիրապէս այլ. իսկ առողջն եւ հիւանդն՝ են ըստ պատահման այլ՝ իբրեւ այլայլակ, այս ինքն ըստ իմիք այլեւայլ, կամ այլայլեալ եւեթ. ἁλλοῖος, ἐτεροῖος. diversus, alteratus, dissimilis. քիչ մը փոխուած. պիրազ պաշգա.
Ընդհանուր՝ ամենայն տարբերութիւն՝ այլայլակ առնէ. հասարակաբարն եւ յատկապէսն՝ այլայլակ առնեն, իսկ յատկեղքն՝ այլ։ Որք ըստ ինքեան առ լինին, ի գոյացութեան առեալ լինին բանի, եւ առնեն այլ. իսկ ըստ պատահմանքն չառնեն ա՛յլ, այլ՝ այլայլակ. (Պորփ.։)
to vary, to be altered, to change;
to degenerate, to become corrupt;
to be disaffected, to be alienated;
to be indisposed.
Զգո՛յշ լեր, գուցէ այլայլս ինչ խօսիցիմք։ Բարբաջեմք, զայլայլս խօսիմք. (Սեբեր. ՟Գ։ Ոսկ. եբր.։)
insensible, inanimate, dull, stupid;
besotted, infatuated, stupefied.
Անկեալ յանզգայ թմբրեալ։ Բարձեալ բերէին յանզգայ. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 27. 28։)
insensibly, imperceptibly;
stupidly;
cf. Անզգայաբար.
Անկեալ յանզգայ թմբրեալ։ Բարձեալ բերէին յանզգայ. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 27. 28։)
odd, not a pair;
different, dissimilar;
— գործել, to spoil the pair, to render dissimilar.
Ես՝ ասէ, եւ հայր իմ մի՛ եմք. եւ արդ ո՞ւր իցէ անզոյգն (անհաւասարութիւն). (Սեբեր. ՟Է։)
matchless, incomparable, unparalleled, unequalled.
Անզուգական գութ, կամ բերկրութիւն։ Ի սէր սրբոց անզուգականք։ Յանզուգական յաւիտեանս. (Նար.։)
imprecation, malediction;
execration, horror, detestation.
Ածիցեմ ի վերայ իմ անէծս, եւ ոչ օրհնութիւն։ Յի՛մ վերայ անէծքն այն։ Ի նմին բերանոյ ելանեն օրհնութիւնք եւ անէծք։ Եթէ առցէ ի վերայ նորա անէծս՝ անիծանել զնա։ Անէծք եւ ստութիւն եւ սպանութիւն։ Անէծք զուր՝ ումեք ոչ ելանեն։ Որոց բերանք անիծիւք եւ դառնութեամբ լի են։ Մերձ է յանէծս. եւ այլն։
uninterrupted, continual, successive;
uninterruptedly, successively.
Անընդհատ յորդիութեան սակի գոլով՝ ի ծառայութիւն բերէր. (Յհ. կթ.։)
inseparable, indivisible;
continual.
Այլ թէ հիւանդ խօխաբերիցէ անընդմիջելի, մի՛ տացեն հաղորդ. (Կանոն.։)
indomitable, invincible, inflexible, unconquerable.
Անընկճելիք լինելով ի վայրաբեր խորհրդոց. (Պիտ.։)
cf. Անստգիւտ.
Զմեղացն մահ որպէս զկեանս սիրով եւ անըստգիւտ մտօք ողջունեն։ Անստգիւտ մտօք բերին ընդ նոյնն (ընդ մեղս). (Լմբ.։)
too late;
unseasonable;
unforeseen, unexpected.
Եպերէր զանժամ խնամսն. (Սեբեր. ՟Թ։)
Մի՛ անժամ եւ տարաժամ զբերանն ածել. (Նեղոս.։)
cf. Անժամանակ.
Մի՛ ժամանակ անժամանակականին համարեսցիս. (Սեբեր. ՟Ա։)
cf. Անժամանակ.
Անժամանակաւոր եւ յաւիտենական միշտ թագաւորէ. (Սեբեր. ՟Գ։)
intolerant, impatient;
incontinent, intemperate, immoderate;
violent.
ἁκρατής, ἁκατάσχετος. intemperans, incontinens. Որ չունի ժոյժ. անհամբեր. անժուժկալ. անարգել. անսանձ. անկարգ. ցոփ. ի թիտալսըզ. սապըրսըզ.
to lose patience, to grow impatient.
Անժոյժ լինել. չհանդուրժել. չհամբերել, անհամբեր ըլլալ, չդիմանալ. սապըրսըզ օլմագ. թէհամմիւլէթմէմէք.
intolerable, insupportable.
որ եւ ԱՆԺՈՒԺԱԼԻ. Անհանդուրժելի. անըմբերելի. չդիմանալու. չէքիլմէզ. տայանըլմազ.
impatient;
incontinent, intemperate.
Որ ոչն ժուժկալէ. նոյն ընդ անժոյժ. չհամբերօղ, զինքը չբռնօղ. սապըրսըզ, տուրմազ, տայանմազ, ի թիտալսըզ.
impatience;
intolerance;
incontinence, intemperance;
immoderation, violence.
որ եւ ԱՆԺՈՒԺՈՒԹԻՒՆ. Չունելն զժուժկալութիւն. անհամբերութիւն. կարճմտութիւն՝ որպէս տղայոց եւ կանանց. սապըրսըզլըգ.
Զանժուժկալութիւնն ի համբերութիւն ածեն եւ ի ժուժկալութիւն. (Կամրջ.։)
Եւ անկարութիւն ի հանդուրժել. անբերելի նեղութիւն.
incomprehensible;
insensible.
without voice;
mute, without sound;
consonant.
Անձայն ասեմք զողբերգակն՝ որ վատաձայնն է. (Թր. քեր.։)
cavern, den, cave.
Որ կերակրիւր ի յանձաւին, ի յագռաւուց բերեալ հացին. (Յիսուս որդի.։)
napkin.
Զիւր իսկ զանձեռոցիկն ի նմանէ ի զատ յափշտակելով՝ հարստապէս նովին իսկ լնուին զբերան նորա. (Յհ. կթ.։)
narrowness, contractedness;
pressure;
constraint;
anxiety, inquietude, chagrin, trouble, vexation, care, affliction, tribulation, anguish.
Ախորժեմ բարի առնել, այլ չառնէ զբան՝ իրացն անձկութիւն (կամ անծկութիւն). (Սեբեր. ՟Թ։)
selfish, self-interested;
guilty of egotism;
mild, courteous.
Առ տկարութեան մտաց վասն անձնասէր բարոյից. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 21.) յն. անօրէն գթասիրութեամբ բերեալք։
that surrenders;
addicted, subject;
determined, desperate;
— լինել, to abandon himself, to be addicted;
to surrender, to capitulate;
to refer.
Այլ իմն անձնատուր վարդապետութիւնս ի մէջ բերէ, որ օրինացն կարի հակառակ էին։ Զնոցա անձնատուր վարդապետութիւն խոտէ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26։)
freewill, choice, free agency, independence.
ԶԱստուած անձնիշխանութեամբ պաշտէին. յն. սեպհական ընտրութեամբ, կամ յօժարութեամբ. (Սեբեր. ՟Է։)
narrow, strait;
narrow passage, defile, strait, pass;
desire, wish;
— ունել, to desire, to wish.
Անձուկ է ինձ յամենայն կողմանց. (Սեբեր. ՟Բ։)
to soften, to calm, to compose;
to conciliate, to appease, to allay, to pacify, to reconcile;
to affect, to move, to touch;
to abate, to diminish;
to sooth, to caress;
to engage, to win over, to persuade.
Զկաւոյն կնատութիւնն յարդիւ իմն ամոքեն, եւ այնպէս՝ առնեն կարծրագոյն զլոյծն։ Յառաքելական ամոքելի զանգուածոյն էին. (Սեբեր. ՟Դ. ՟Է։)
cloud;
— փոշւոյ՝ ծխբյ, a cloud of dust, smoke.
ԱՄՊ գրի եւ ԱՄԲ. (լծ. ամբար, եւ ումպ) νεφέλη, νέφος nubes. պուլութ, էպր, սէհապ. Գոլոշի ջրոյ եւ երկրի՝ ջերմութեամբ արեւու վերացեալ՝ դիզացեալ թանձրացեալ յօդս. կամ մէգ ի բարձու, անձրեւաբեր, հողմակոծեալ, եւ հողմաբեր, եւ հովանի ի վերայ երկրի.
Ամպ խտացեալ կամ լրթագոյն, ահագնատեսիլ, կարկտաբեր, անձրեւաձիր, հրածին, լուսարփի. (Պիտ.։ Նար. եւ այլն։)
which produces clouds.
Ծնօղ կամ պատճառօղ ամպոց. ամպաբեր.
voluntary, willing, free, spontaneous;
-, — մտօք voluntarily, spontaneously, freely;
willingly, at one's will or pleasure, of one's own accord or free will.
ἐκούσιος spontaneus, volontarius Ինքնակամ. յօժարակամ. անձնիշխան. ազատ եւ մտադիւր. ըստ կամի բերեալ տիրաբար. կամաւոր. ինքնահաճ. կամակոր.
crooked, bent, curved, tortuous, sinuous;
indirect, crafty;
cf. Յամառ;
— շաւիղ, winding path, crooked way;
crookedly, against the grain.
Օձ կամակոր։ Կամակոր շաւիղք, կամ Ճնապարհք։ Բերան կամակոր։ Կամակոր եւ խեղաթիւր ազգ։ Խորհի զկամակորս։ Կամակոր գտանիցիմ։ Ոչ միայն բարերարացն եւ հեզոցն, այլ եւ կամակորացն, եւ այլն։ Զոր կոչէ բերան կամակորաց, եւ շրթունս սուտ (զրպարտչաց). (Համամ առակ.։)
to consent to, to agree with, to approve of.
Յուդիթ ընդ իւրումնաժշտին կամակցեալ՝ զայլազգին զողոփոռնէ սատակեաց։ Տուբիթ ընդ հրեշտակին կամակցեա՛լ զայրասպան յիւմէ ամուսնոյն ի բաց կապեաց, եւ զհօր իւրոյ զաչսն եբաց. (Սեբեր. ՟Ժ՟Զ։)