large, broad, ample, vast, spacious, extensive;
գետ ի — ծաւալեալ, a mighty mass of flowing water, an immense, or over flowing river;
բարձր եւ — հասակաւ, a tall and stout man, fleshy, corpulent.
πλάτος latus, -a, -um. Ընդարձակ ըստ աջոյ եւ ձախոյ տարածութեան. տարածեալ ըստ կողմանցն, իրօք կամ նմանութեամբ. լան.
Որպէս Լայնաբար, կամ ճոխաբար. Ղուկասլա՛յն եւ ընթարձակ գրեաց, զի եւ պօղոս յորդառատ էր ի բանս. (Տօնակ.։)
wider, more ample, very extensive;
—ս, largely, copiously, amply.
πλανύτερος latior. Առաւել կամ յոյժ լայն. ընդարձակագոյն. ճոխագոյն.
well-bent (bow);
a well-braced bow, a great and strong bow, a far-shooting bow.
εὕκυκλος bene curvatus. Մակդիր աղեղան՝ ոյր միջին լիճն, այսինքն ծոցն է լայն եւ ընդարձակ, վասն ուժգին պըրկման ի զօրաւոր բազկէ.
Լի քարշէ պինդ զլայնալիճն։ Քարշեալ ոմն զլայնալիճն։ Ըզլայնալիճըն լի քարշեալ. (Խոր. ՟Ա. 10։ Արծր. ՟Գ. 8։ Շ. վիպ.։)
cf. Լայնատարած.
Իբր ի լայնալիր մարդկան, եւ ի հովտային լերանց հաւաքեալ. (Ասող. ՟Ա. 1։)
cf. Լայնասփիւռ.
Լայնատարած. ընդարձակ. համասփնիւռ.
եդեմականաղբերնբղխիչ լայնածաւալ ընթացիւք. (Երզն. լուս.։)
Ընդ բազմացլայնածաւալս գիտական բանի. իմա՛, ընդարձակ գրութիւնս։
that has a large girdle, or zone.
Զլայնակամարն ոչ զկրծիւքն (կամ զկրծիցն) կապեալ, այլ գօտի ընդ մէջ իւր կապեալ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։ յն. լոկ գօտի։)
flowing copiously.
Լայն կայլակօք. Առատահոս. յորդահոսան.
Վտակք լայնակայլակք ջրականաց գետոց յորդաբուղխ ուղխից. (Նար. խչ.։)
cf. Լայն.
Լայնական հնարք, անձնական պայման։ Զլայնական դիւրին խածմունս. (Նար. ՟Գ. ՟Ի՟Ը։)
having wide and deep furrows
Լայն եւ ընդարձակ ակօսաւ.
Եզն (օրինակի) ի ղուկաս, որ հանդարտ եւ լայնակօս տանի զոճ աւետարանին. (Նչ. եզեկ.։)
long-drawn, far stretched, long and large;
—ք երկրի, the immense size of the earth.
Ձգել ընդ լայն. լայնատարած.
լայնաձիգ հեռաւորութեամբ, եւ ընդարձակ միջոցաւ. (Նար. կուս.։)
ԼԱՅՆԱՁԻԳՔ. գ. Ընդարձակ տարածութիւն.
to widen, to stretch, to extend, to grow larger, to branch out;
— մարմնոյ, թիկանց, to pick up flesh, to fatten, to get fat, plump, chubby, stout.
πλατύνομαι dilator. Լայնիլ. տարածիլ ընդ լայն. ընդարձակիլ. եւ Ստուարանալ. լաննալ, մեծնալ.
spacious, extensive, vast.
որոյ նիստն կամ դիրքն է լայն եւ ընդարձակ.
Լայնանիստ ծով, ալիք կամ դաշտ, կալ, կամ բրգունք. (Խոսր.։ Ագաթ.։ Վրդն. պտմ. եւ լս։ Արծր. ՟Ե. 7։)
cf. Ամոլաջիլ.
Յակոբ մարտեցաւ, եւ ընդարմացաւ լայնաջիլ ադամոյն առ ի մշանակ մարմնոյ տկարութեան. (Դամասկ.։)
large-leafed, or branched.
Այն ծառոյն տերեւ լայնասաղարթ՝ պարտեաց պատճառ։ Ծառայըդ կենաց ծաղկեցար՝ լայնասաղարթ տերեւեալ. (Տաղ.։)
cf. Լայնասփիւռ.
Տարածեալ ընդ լայն. ընդարձակատարած. համատարած. լայնածաւալ. լայնաձիգ.
Լայնաարած եփրատ, կամ օդ, կամ գետին, կամ ընդարձակութիւն. (Խոր. ՟Բ. 76։ Խոսր.։ Նար. ՟Հ՟Թ. եւ ՟Ծ՟Գ։)
cf. Լայնասփիւռ.
Լայն եւ ընդարձակ տարերբք, այսինքն դրիւք, տարածութեամբ, մեծութեամբ. լանուարձակ.
to widen, to enlarge, to extend;
to dilate, to stretch;
to unfold, to unrol, to draw out, to spread, to open.
πλατύνω dilato Լայնել. ընդլայնել. ընդարձակել. յերկարաձգել. լանցընել, մեծըցնել.
Ծով լայնացուցանէ զբերանն, բազում ինչ գոչէ, եւ թքանէ զփրփուրն արտաքս. (Պիսիդ.։)
cf. Լայնացուցանեմ.
πλατύνω dilato. Լայնացուցանել. ընդարձակել. լանցընել.
Լայնեցին դժոխք զանձինս իւրեանց. (Ես. ՟Ե. 14։)
ԼԱՅՆԵԼ. Անդորր առնել, դիւրել.
Եթէ լայնես նեղութեանս, անդորրիչ ես. (Նար. ՟Հ՟Զ։)
Տրտմութիւն նեղէ զմարմինն, եւ ուրախութիւն լայնէ եւ ընդարձակէ. (Բրսղ. մրկ.։)
Լայնել քեւ բարի զնրբութիւն ծածուկս խորհրդոց. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
Լայնէր առաջի իմ զաստուածային գործս եւ զխորհուրդս. (Լմբ. սղ.։)
Մի՛ լայնիր շրթամբք քով. (Առակ. ՟Ի՟Դ. 28.) այսինքն մի ընդարձակեր զբանս շատախօսութեամբ, կամ մի՛ լինիր անդուռն բերան։
wide street;
of wide streets.
πλατεῖα platea. Փողոց լայն եւ ընդարձակ. Հրապարակ. պողոտայ.
Արկին հիմն քաղաքի, արձակահիմն, լայնափողոց. (Վրդն. պտմ.։)
having wide nails (human), hoofs (horses).
ԼԱՅՆԵՂՈՒՆԳՆ կամ ԼՅՆԵՂՈՒՆԿՆ. Որոյ լայն է եղունգն. որպիսի է մարդն ի մէջ ամենայն կենդանեաց՝ բաց ի կճղակաւորաց. լան ըղունկ ունեցօղ.
Մարդ է ուղեւորագնաց լայնեղունգն, (կամ լայնեղունկն). (Սահմ. ՟Գ։ Անյաղթ պորփ. Դամասկ.։)
width, breadth, extent, space, size;
enlargement;
latitude;
amplitude.
πλάτος latitudo. Տարածութիւն ընդ լայն. կամ կողմնական աստի եւ անտի. ընդարձակութիւն ըստ լայնութեան.
Լայնութիւն տապանի. ըամ տապանակի. պատկերի, տաճարի, երկրի, երուսաղէմի, գերանդւոյ, ծառոյ, եւ այլն. (ստէպ ի սուրբ գիրս։)
Ո՞չ դու այն ես, որ տաշեցեր զլայնութիւնն, վանեցեր զվիշապն. (Ես. ՟Ծ՟Ա. 9։ Այսինքն զստուարութիւն հպարտութեան։)
catalpa.
lake, gum-lake;
cf. Դոճ.
that ornaments the neck.
Որ ինչ դնի ի գեղեցկութիւն եւ ի զարդ լանջաց.
Միթէ մոռասցի՞ հարսն զզարդ իւր, կամ կոյս զլանջագեղ կամար իւր. (Երեմ. ՟Բ. 32. յն. մի բառ. լանջակապ, կա մկրծկապ.)
Լանջագեղ մանեակ ի պարանոցսն արկանեն (հարք՝ որդւոց). (Լմբ. առակ.։)
Մանեակ պարանոցի՝ զարդ է կանանց, զոր լանջագեղ կոչեն, որ ի պարանոցի արկեալ հասանէ մինչեւ ի լանջսն. (Նչ. եզեկ.։)
Լանջագեղօք զարդարեաց զիս. (Մաշտ. ջահկ.։)
in mutual embrace;
լանջակից լինիմ, to embrace each other, to be embraced.
Որ փարի զայլով՝ լանջ ընդ լանջ կից լինելով. գրկախառն.
the shoulder (that part of a mountain which lies between the summit and the middle).
Այն կողմն լերին որ ըստ դրից կամ ըստ բարձրութեան ունի զնմանութիւն լանջաց.
Ի լանջակողմանսն, կամ ի սարահարթ տեղիս։ Ընդ քարաժեռ կողճուտ տեղիս լանջակողմանցն։ Ի վերայբարձրաւանդակի լանջակողմանս։ Ի փոքր լանջակողմանն։ Ի լանջակողմանն լերին. (Փարպ.։)
corselet, habergeon, cuirass, breastplate.
Բարձրապանօք մորթեղինօք, եւ լանջապանօք զմրմինս իւրեանց պնդէին. (Պտմ. աղեքս.։)
cf. Լանջապահ.
Բարձրապանօք մորթեղինօք, եւ լանջապանօք զմրմինս իւրեանց պնդէին. (Պտմ. աղեքս.։)
cf. Լանջապահ.
Բարձրապանօք մորթեղինօք, եւ լանջապանօք զմրմինս իւրեանց պնդէին. (Պտմ. աղեքս.։)
lungs, breast, chest;
throat, thorax.
στῆθος , pectus Կուրծք. լայն դիրք մարմնոյ յառաջոյ ի մարդիկ եւ յանասունս.
Ի վերայլանջաց եւ որովայնի քո գնասցես։ Դու՞ ագուցեր ձիոյ զորութիւն, եւ փառս լանջաց նորա զյանդգնութիւն։ տե՛ս եւ ԵՐԲՈՒԾ։
Որ առ լանջօքն են մասունքն հոգւոյն, իբրու առաջնորդաց հետեւին. (Պղատ. տիմ.։)
Ընդ քայռս պերճութեան լանջացն. (Նար. ՟Լ՟Գ։)
float or raft of timber;
ship.
σχεδία ratis. որ եւ ԼԱՍՏ. Կազմած փայտեղէն նաւաձեւ. մանաւանդ՝ Տապան նոյի.
to build or construct;
to put in a serviceable state;
to get ready.
(լծ. ընդ հյ. պատրաստել. եւ պ. արասդէն). παρατάσσω, -ττω instauro. Հաստել որպէսզլաստ. Կառուցանել. հանդերձել. կազմել. կարգել.
measured with a surveyor's chain;
measurement;
— առնել, to measure with the chain, to lay out by the line, to survey, to parcel out;
— առնել զերկիր, to divide, to portion, or to measure out the land;
— բաժանիլ, to be divided, or measured by line.
Երկիրդ քո լարաբաժին բաժանեսցի. (Ամովս. ՟Է. 17։)
to take the measurement and plan.
ԼԱՐԱԳԻՐ ԱՌՆԵԼ. Լարիւորմնադրաց չափել եւ գծագրել.
rope-dancing.
Ընդունայնարհեստութիւն է լարախաղացութիւն, ձողախաղացութիւն, որ ոչ օգտեցուցանէ զկենցաղս. (Սահմ. ՟Ծ՟Բ։)
puppet-show man.
Լարախելքն՝ մին թել խլելով (այսինքն քարշելով) ի լարիցն շարժեցուցանեն ըզկենդանւոյն զպարանոցն եւ զձեռսն ուսովք. (Արիստ. աշխ.։)
to stretch, to draw, to spread;
to set, to fix;
— որոգայթս, to lay snares, to stretch out nets;
— զոք ի պատրանս, to spread a snare, to deceive;
— զքիլ, to stretch forth the hand;
խոզի — զբաշն, to bristle up.
τείνω, ἑκτείνω tendo, extendo. Ձգտել զլար աղեղան ի ձգել անդ զնետն. եւ Ձգտեցուցանել զոր ի՛նչ եւ է, ձիգ քաշել. ... տե՛ս (՟Ա. Մնաց. ՟Ե. 18։ ՟Ը. 40։ Երեմ. ՟Ծ՟Ա. 3։ Ամբ. ՟Գ. 8։ Սղ. ՟Ժ. 3։ ՟Կ՟Գ. 4. եւ այլն։)
Խոզս բարկացեալ՝զբաշն լարեաց, եւ եզարկ զարջն. կամ բարձրացոյց զբաշն, եւ եհար ժանեօքն. (Վրդն. առակ.։ եւ Ոսկիփոր.։)
Որոգայթ նորա առաջիկայ լարեալ։ Մեքենայս որոգայթից ընդդէմ եկեղեցւոյ լարեցին. (Լմբ. սղ.։)
tears, weeping;
cf. Լալիւն.
Մնչդեռ նորածին իցէ, մանկանցն յայտարարութիւնքն եւ նշանք լացն եւ աղաղակն. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
Զի փոխանակ աստէն ծաղուց կոծումն եւ լաց է անդ նոցունց. (Շ. այբուբ.։)
Տեսանեմ զարտասուս անդադար, եւ լաց անմխիթար։ Վաստակել պարտ է, եւ հնարիւք ածել յինքն զլացն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Բ. եւ ձ։)
better;
— առնել, to ameliorate, to make better, to improve;
— վարկանել համարել, to consider highly, to prefer;
— կեանք, the future life.
տացէ զդա ընկերի քում լաւագունի քան զքեզ։ Լաւագոյն ուխտի եղեւ երաշխաւոր։ լաւագոյն եւս ուխտի է միջնորդ։ Լաւագոյն եւս ստացուածս ունիք անձանց յերկինս։ Լաւագոյնս արարէքզիւրս ձեր.եւ այլն։
Ոչ ընդ լաւագոյնսն խնդայր, եւ ոչ նուաստսն արհամարհէր. որպէս երեւի, եւ այլն. (Եղիշ. ՟Ա։)
պսակի արժանի զյոյժ լաւագոյնսն առնիցէք ի մարդկանէ։ Լաւագոյնսն առնիցէք ի մարդկանէ։ Լաւագոյն շնչով կենդանականաւ։ Զլաւագոյն ուսումն. (Պիտ.։)
Մաղթել դառնալ ի լաւագոյնսն. (Յհ. կթ. որ ասի, ի լաւ անդր, ի լաւն։)
Լաւագոյնս վարդապետաց. (Խոր. ՟Գ. 60։)
well-minded, well-meant.
Այր հեզ, լաւակամ, եւ բարեխորհուրդ գոլով. (Խոր. ՟Գ. 67։)
right-minded, equitable, good-hearted.
Ուրախութիւն աստուածասէր բարեսիրացն, եւ ողջախորհուրդ մտաց լաւահայեցաց. (Փարպ.։)
the having good sons.
ունելովն զլաւ մանկունս կամ որդիս.
to grow better, to be ameliorated, to improve.
Ի բարի նխանձն կրթեալք ջանասցին լաւանալ։ լաւացեալ եւ սեպուհն վանանդացի վրէն գործ երեւեցուցալ քաջանայր. (Փարպ.։)
Զի յայտ արասցէ՝ թէ ոչ լաւանյ ի վերայ նորա ագահութիւն մահու։ Խայտառակեաց զդժոխս, զի ոչ յաւիտենիցլաւանայ ի վերայ նորա. (Եփր. համաբ.։)
to ameliorate, to improve.
Օրինաց եւ հրամանաց, որովք լաւացուցանել զոգիսն հանդերձեալք էին. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Չար թուեցաւ շաւուղի, վասն զի լաւացուցին (զդաւիթ) քան զնա. (Եփր. թագ.։)
good people.
ԼԱՒՈՐԵԱՐ ԼԱՒ ՈՐԵԱՐ cf. ՈՐԵԱՐ. լաւ մարդիկ. արք քաջք.
to lap up, to lick up, to eat up greedily, to quaff, to toss down, to swill;
to devour, to consume.
Նոյն եւ յն. լա՛փդօ, լտ. լա՛մպօ. եբր. լագագ. λάπτω, λείχω lambo, lingo. լեզուլ, կամ լեզուաւ ըմպել. լզել, լափլփել, լակել, լափլափ՝ լաքլաք խմել.
Լափիցէ լեզուաւ իւրով ի ջրոյ անտի իբրեւ զշուն։ Լափեցին ձեռամբ եւ լեզուով իւրեանց։ Ուր լափեցին շունք եւ խոզք զարիւն նաբովթայ, անդ լափեսցեն զարին քո. (Դատ. ՟Է. 5. եւ 6։ ՟Գ. Թագ. ՟Ի՟Ա. 19։)
Կամ καταπίνω absorbeo καταφάγω comedo, absumo, consumo. Իսպառ ըմպել եւ ուտել զամենայն. կլանել. սպառել, ծախել զբովանդակն.
Իբրեւ զհուր զամենայն կերակուրն լափիցէ. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)
devouring, voracious, consuming.
Ըստ նմանութեան լափլիզող դժոխորովայն գազանի իբր կերակրով՝ արեամբ պարարի. (Նար. ՟Ժ։)
cf. Լափլէզ.
Ըստ նմանութեան լափլիզող դժոխորովայն գազանի իբր կերակրով՝ արեամբ պարարի. (Նար. ՟Ժ։)
cf. Լեռնանամ.
Ելանեն լեառնանան, եւ իջանեն դաշտանան. (Ագաթ.։)
Չարութեամբ սատանայ լեառնացաւ եւ բարձրացաւ ի վերայ որդւոյ ադամյ. (Տօնակ.։)
composed of many legions.
Յոգնախումբ. բազմագունդ.