firm, determined, steady, resolute, invincible, inexpugnable.
ἁκαταμάχητος. inexpugnabilis. Զոր անմարթ է վկանդել եւ վանել կամ վտանգել. անվանելի. անմարտնչելի. գարշը գօնմազ.
Առցէ վահան զսրբութիւնն անվկանդ (կամ անվանդ, կամ անվտանգ). (Իմ. ՟Ե. 20։)
invaluable;
unpaid;
infinite, endless.
ἁνήνυτος. qui perfici nequit, infectus. Որոյ չիք վճարումն կամ կատարումն. անզրաւ. անվերջ. անկատարած. անվախճան. անեզրական. դիւքէն մէզ, նիհայէթսիզ.
Անզեկուցանելի եւ անվճար։ Յաճախ եւ անվճար։ Յանվճար տանջանաց։ Անվճար ախտից եւ չարեաց։ Անվճար զբաղմանց. (Փիլ.։)
Յանվճար զդարմանսն մատուցանելոյ. (Պիտ.։)
harmless, innocent, innoxious;
unhurt, undamaged, safe and sound;
harmly.
ἁβλαβής. innocens, innoxius, non nocens. Որ ոչն վնասէ. զարարսըզ.
ἁθῷος, ἁναίτιος. inocens. Որ ոչն ունի զվնաս յանցաւորութեան. անմեղ. անմեղադրելի. անարատ. սուլսուզ.
Ցուցանէր զանվնաս փախուստ անմեղացն. (Եղիշ. ՟Է։)
Անվնաս է Վահանն յամենայն իւր իրքս, զոր խորհեցաւ եւ գործեաց. (Փարպ.։)
ἁβλαβή. noxae expers, illaesus. Ոչ վնասեալ ուստեք. առանց կրելոյ զվնաս. անվնասելի. քէտէրսիզ.
Անվնաս կոխել զգետն հրեղէն. (Յհ. գառն.։)
not liable to injury.
Որ ոչն կրէ մւստեք զվնաս. անվտանգ. անքոյթ.
Դնել անդ զգուշութեամբ զմերսն յանվնասելի յարկսն. (Իգն.։)
Իմ թոյլ տալով՝ ազգաց տիրեն, սակայն իմոց ծառայիցն անվնասելիք են. (Տօնակ.։)
distrustful, suspicious;
— լինել, to distrust, to suspect.
Այլ եւ դառնալոյ իսկ մեզ անդրէն՝ անվստահ եմ շատ. (Պրպմ.։)
Անվստահ զսիրտ ամենեցունց կացոյց. (Յհ. կթ.։)
Եւ Չվստահելի. խիթալի. կասկածելի. շիւպհելի, կիւվենիլմէզ.
Գիտացի՝ եթէ լինի հայր, զորս ոչ ծնաւ յաղագս պատուոյ առաքինութեանն, եւ փախեայ յանվստահ որդեծնութենէն. (Եփր. յաւետ.։)
out of danger, safe;
unhurt, free from harm.
ἁκίνδυνος, periculo vacans, ἁκινδυνότερος, minus periculosus. Ազատ ի վտանգից. անվնասելի. անվնաս. թէհլիքէսիզ.
Որպէս զերկաթ անվտանգ. (Յճխ. ՟Ժ։)
Անվտանգ եւ անվնաս զաշխարհն թողլով. (Յհ. կթ.։)
fat, plump.
untroubled, tranquil;
peacefully, quietly.
Ազատ ի վրդովմանց. անխռով. անշփոթ. անքոյթ. անդրդուելի.
Որպէս զի անվրդով զհաւատսն պահեսցէ. (Խոր. ՟Բ. 87։)
unfailing, punctual, exact, regular, correct, sure, certain;
without fail, punctually, precisely, exactly, correctly.
ἁψευδής, ἁπήραντος. infallibilis, illaesus. Ազատ ի վրիպանաց. անսխալ. անսուտ. հաւաստի. աներկբայ. ուղիղ. ողջիկ. անվնաս. անքոյթ. անվտանգ. եանզըլմազ, խադասըզ, շիւպհէսիզ, թէհլիքէսիզ.
Անվրէպ զրոյցք, կամ շաւիղք, կամ գործք. (Յհ. կթ.։ Նար. ՟Լ՟Բ. եւ Նար. մծբ.։)
Անվրէպ գոլ ի գոռոզիցն գաղտնի նենգութեանց. (Մագ. ՟Դ։)
Աղեղնաւորք անվրէպք կորովիք. (Բուզ. ՟Դ. 20։)
Անվրէպ նմանութեամբ կարպաւորուի պատշաճաբար նուիրելոցն. (Դիոն. երկն. ՟Գ։) Յորս յն. որպէս չէզոք, τὸ ἁπαράλλακτον, է անվրիպութիւն. իսկ լտ. similitudo կամ identitas նմանութիւն, կամ նոյնութիւն։
Յանվրէպ մետաղս աքսորեալ. (Անան. նին.։) իմա՛, անզերծ, կամ անհրաժեշտ։
ἁνυπερθέτως. sine more, ἁπαραλλάκτως, constanter, prorsus. Առանց վրիպելոյ կամ զանց առնելոյ. անյապաղ. հաւաստեաւ. անշուշտ. նմենայնիւ. շիւպհեսիզ, թահգիգ.
Անվրէպ զվաղիւ օրն պատրաստեսջի՛ր զփիղսն. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 10։)
Անվրէպ ի ձեզ յարմարի. (Նար. առաք.։)
unwearied;
not tedious, not wearisome.
Տեսանե՞ս, զիա՞րդ անտաղտկալի արար. (Ոսկ. հռ.։)
cf. Անտաղտկալի.
Անտաղտուկ արար, կամ առնիցէ, կամ կահիցէ զբանն։ Որ անտաղտուկ էր եւ թեթեւ։ Անտաղտուկ լսելեաց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15. 23։ եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 33։ Մագ. լ։)
ἁνεπαχθῶς. non moleste, non gravate. Առանց կրելոյ կամ տալոյ զտաղտկութիւն. անձանձիր. հեշտեաւ. մեղմով.
Խնայելով, եւ անտաղտուկ խօսի ընդ նոսա։ Հեզ կոչի նա, զի զօրէնս հեզութեան անտաղտուկ եդ, եւ ասաց, ուսարո՛ւք յինէն. (Տօնակ.։)
insupportable, intolerable, heavy, burdensome;
incomprehensible, inconceivable.
Տկար ամանոյ զծանր եւ զանտանելին տանել. (Նար. երգ.։)
intolerabilis, molestus. Անբերելի, այսինքն անըմբռնելի. անկարելի. ծանր. եւ Դժուարին. անհնարին. չէքիլմէզ. թէհամմիւշ օլունմազ. գապիլսիզ.
Սակս անտանելի գոլով յաղագս մարդոյ իմանալ ումեք օտար բնութիւն զբազուկն կամ զաջն եւ զմատն. (Աթ. ՟Ը։)
Զիա՞րդ շարադրի առ դոյզն մարմին անտանելին. (Աթ. ՟Բ։)
Անտանելին ի համայնից։ Որ զանտանելին էից եւ այլն։ Անտանելւոյն տաղաւար. (Շար.։)
Անտանելի զայս բնութիւնս գիտելով այնմ անտարր տարողութեան. (Նար. երգ.։)
Լացն զմահ միամօրն զանտանելին յողջակէզ. (Եղիշ. դտ.։)
without moisture, dry.
Բերանք (ըմպողաց զգինի) զի իմն է եւ խոնաւագոյն. փոքր ինչ անցեալ՝ ցամաք եւ անտամուկ յանդիմանին. (Բրս. արբեց.։)
rough, unpolished;
hard.
brought up in a forest.
Անտառաբոյծ խոզ. (Յհ. կթ.։)
strong, tough;
thick;
bushy;
woody.
Վասն անտառախիտ ոստոց նորա. (Եզեկ. ՟Լ՟Ա. 9։)
Զանտառախիտս իւր արձակեաց ընդ ամենայն փայտս դաշտին. (Եզեկ. ՟Լ՟Ա. 4։)
Յանտառախիտ մայրիս ամրացեալս. (Եզնիկ.։)
Անդ եգիտ այրս ամուրս անտառախիտս. (Բ. Մակ. ՟Բ. 5.) յն. զտուն անձաւաձեւ, եւ զտաղաւար։
Ապարանս անտառախիտս. (Եզնիկ. ՟Ի՟Է. 6.) յն. անտառուտս։
Անտառախիտ լինել բազմութեամբ որդւոց. (ՃՃ.։)
Խլեն ի գետնոյն զամենայն փշաբեր եւ զանտառախիտ բանջարսն. (Վստկ. ՟Բ։)
Անտառախիտ նիզակօք. թանձր եւ ստուար մկնդօք. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)
grove, thicket.
Ի սակաւ անտառակին. (Բուզ. ՟Գ. 14։)
become a forest, overgrown with wood.
ὐλομανοῦσα. frondibus luxurians. Մոլեալ, այսինքն յանչափս ուռճացեալ ոստովք (փշոց), կամ մոլախոտիւք իբրեւ զանտառ.
Ապառաժուտ ոք իցէ, եւ փշօք անտառամոլ։ Որ զզանազան տեսակ ախտիցն անտառամոլ առնէ. (Նիւս. երգ.։)
to become a forest.
ὐλημανέω, ὐλομανέω. silvesco, frondibus ac sarmentis luxurio. Իսկ ԱՆՏԱՌԱՑԵԱԼ, ἁλσώδης. nemorosus, sylvestris. Իբրեւ զանտառ կամ անտառամոլ լինել. ուռճանալ. եւ ծաւալիլ, ոստախիտ կամ տերեւաթափ գտանիլ՝ իրօք կամ նմանութեամբ.
Եւ եղիցի ստեղն նորա անտառացեալ շուրջ զնովաւ. (Երեմ. ՟Ժ՟Է. 8։)
Ծառքն յայնպիսի դաշտն անտառանան։ Զանտառացեալ բազմութիւն խորհրդոցն յայտնէ. (Լմբ. սղ.։)
Որպէս հուր զի այրէ զանտառացեալսն մեղօք. (Արշ.։)
indubitable, certain;
without doubt, without difficulty.
Ուր չկայցէ տարակոյս. անյերկուանալի. աներկբայ. հաւաստի. շիւպհէսիզ.
Յանտարակոյսն յարկ հրաւիրեաց։ Անտարակոյս ճանապարհորդութեամբ անարատ առ քեզ հետեւել. (Նար. մծբ.։)
indifferent.
ἁφόρητος. intolerabilis. Որ ոչն տարեալ լինի. անտանելի. անըմբռնելի. անհնարին. չէքիլմէզ.
ἁχώρητος. incapax. Անկարօղ ի տանել. անընդունակ. գապիլիյեթսիզ.
Մարմնաւորք էք, եւ կատարելագոյն ուսմանց անտարք. (Նիւս. կազմ. ՟Թ։)
immaterial, incorporeal.
ἅνυλιος. expersmateriae, incorporeus, ἁσύνθετος, compositine carens. Ոյր չիք տարր կամ նիւթ երկրաւոր. աննիւթ. անմարմին. պարզ. ոչ բաղադրեալ.
Անտարր (կոչէ) նախ զլուսաւորսն, զի ոչ են յայսոցիկ չորից տարերց. եւ դարձեալ անտարր ասէ զդեւս, որք անմարմինք են. (Շ. անդ։)
Տեսանէին զնա աննիւթ անտարր. յն. անշարադիր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 14։)
Տարակուսին հրեշտակք՝ անտանելի զայս բնութիւնս գիտելով այնմ անտարր տարողութեան. այսինքն աննիւթական աստուածութեանն, որ կրէ զամենայն եւ այլն. (Նար. երգ.։)
cf. Անտարր.
Անտարր. աննիւթական. պարզ. հոգեղէն. հոգեւորական.
Անստեղծական անտարրական աստուածութիւն։ Անտարրական խորան։ Զորոց անտարրական անձինս մարգարէն իսկ գուշակէ, թէ ո՛ արար զհրեշտակս եւ այլն։ Ի նմանութիւն անտարրական երեւեալ աստուծոյ. (Ագաթ.։)
Անտարրական սրով կրտէին զնա ընդ մէջ. այսինքն նզովիւք. (Կանոն.։)
more or very absurd, more or very extravagant.
Քան որ զի՞նչ արդեօք իցէ անտեղագոյն յիմարութիւն. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)
ignorant, unlearned, unskilful.
Ոչ մոլորիմք իբրեւ զանտեղեակս. (Եղիշ. ՟Գ։)
Զգազանս զայս ոմանք զսուտ քրիստոսն ասացին, եւ ոմանք զսուտ մարգարէն. զոր ոչ անտեղեակ համարեցաք. (Լմբ. յայտն.։)
Անտեղեակ զանբան ժուժկալութիւնն ստացան. (Կլիմաք.։)
not confined to one place, uncircumscribed;
absurd, extravagant;
unbecoming, unsuitable.
Անտեղւոյն էացեալ՝ զամենայն էակս պարունակեալ լնու. (Քեր. քերթ.։)
Չունօղ զտեղի. կարօտ տեղւոյ. թափառական. մէքեանսըզ, տէտիրկին.
Անտեղի՛ է մեզ ի մեհենիդ ի ներքս լինել՝ վասն ի ներքս ի դմա գրիգորի սքանչելագործի օթելոյ. (Նիւս. ի սքանչ.։)
Անունդ (որպէս եւ դերանունն) անըմբռնելի է, եւ անտեղի, եւ անժամանակ. (Երզն. քեր.։)
Անպատեհ. անպատշաճ. անյարմար. անդէպ. անվայելուչ. եւ Աւելորդ. եօլսուզ, մինասիպէթսիզ, ույկունսուզ.
Յանտեղեաց չարին է, այն՝ որ գազանսն է, մարդ ի նոցանէ պարծել. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Փորձին ի մի յանտեղեացն շրջեցուցանել զմերսս. (Աթ. ՟Բ։)
Յանտեղեաց է ասել զայս. (Իգն.։)
Լսէր յաւէտ անտեղի գոլ զոչ երթալն. (Յհ. կթ.։)
Եւ զի՞նչ ինձ առ այս բիւրապատիկս ածել ի դիմի անտեղի. (Մագ. ՟Ժ՟Ե.) իբր մ. յաւելորդս, կամ արտաքոյ տեղւոյս։
Անտեղութիւն, անպատեհութիւն, յոր լինի ձգել զդիմախօսն. εἱς ἅτοπον ἁπαγωγή. reductio ad absurdum.
Ոչ եւ զմի յայսցանէ կարասցես ինձ յանտեղեաց տալ. այսինքն անտեղի ցուցանել. (Սարկ. հանգ.։)
hard, inflexible.
Աննշան առ տիպս է անտեղի տալի. այսինքն կարծրն անգծելի. (Նիւս. կազմ.։)
Պղինձ եւ երկաթ զխստութիւնն եւ զանտեղի տալոյն յայտ առնէ. (Ոսկ. խչ.։)
absurdity, extravagance, incongruity, unsuitableness, unfitness, impropriety.
Պատկերացոյց ինքեան զեղեալն անտեղութեամբն, (զի) ո՛չ է ի տեղւոջ վերայ, որպէս ինքն աստուած է. (Վրդն. պտմ.։)
Չունելն զտեղի հաստատուն.
Զպանդխտութիւն (ունէի), եւ զանտեղութիւն. (Մխ. դտ.։)
Բայց եթէ գերիս ունիցին (աղջկունս) անտի չտային հրաժեշտ. զի վասն անտեղւութեանն դիւրին լինիցի յաստուածպաշտութիւն դարձուցանել (զնոսա). (Կիւրղ. ծն.։)
ἁτοπία, ἁτόπημα. absurditas. Անպատեհութիւն. անպատշաճութիւն. յոռութիւն. եօլսուզլուգ.
Արդարեւ անտեղութեամբ, եւ բազում խառնակմամբ լի էր իրն։ (Այլաբանութիւնք գրոց) չարաչար անտեղութիւն ընձեռեն անկատարից անձանց. (Դիոն. երկն. եւ Դիոն. թղթ.։)
Փախչելի յայսպիսի անտեղութենէ։ Ոչ գիտեն, յորպիսի անկանին յանտեղութիւն։ Փախուցեալ ի բանիս անտեղութենէ՝ հարկաւ խոստովանեսցին զմիւսն. (Կիւրղ. գանձ.։)
who does not aspire, unaspiring, unambitious;
— աւագութեան, not desiring honour.
invisible;
incomprehensible;
— առնել, to neglect, to take no care of, to despise, to quit, to abandon, cf. Անտեսել.
որ եւ ԱՆՏԵՍԱՆԵԼԻ. ἁόρατος, ἁθέατος, ἁθεώρητος. invisibilis, inconspicabilis, incomprehensibilis. Աներեւոյթ. որ ոչն տեսանի զգալի աչօք, կամ ոչ բովանդակի մտօք. անհասանելի. իմանալի, ւե անպարիմանալի. եւ ըստ այսմ ասի զաստուծոյ, զհոգեղինաց, եւ զթաքուն իրաց կամ զխորհրդոց, ըստ այլ եւ այլ տեսութեան. կէօզե կէօրիւնմէզ, ֆեհմ օլունմազ.
Անտես է աստուած, զի մարմնաւորս ունիմք աչս. (Նար. երգ.։)
Անտեսիցն ճոխութեամբ փարթամացան։ Զանտեսիցն իբրեւ զյայտնեցելոց. (Նար. ՟Ժ. ՟Խ՟Ե։)
Զանտես լեզուսն խօսել. (Նար. յովէդ.։)
Կատարեաց զգործսն զանարժանս՝ զանտես եւ զանլուր. (Բուզ. ՟Դ. 15։)
Ի դէմս ոչ եւս ժանաչէր զնա, անտես էր նմա. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։)
ἁθέατος, ἁόρατος. qui non videt, non vidit. Ոչ տեսօղ. յետնեալ կամ զրկեալ ի տեսանելոյ. կոյր. կէօրմէզ.
Զիա՞րդ անլուր եւ անտես գոլով՝ դատէք զդոսա. (Մագ ՟Դ։)
Ծածկեալ մարմնովն ոգիք անտես են արտաքոյ կացեոցն։ Հարցանեն, զի անտեսք են, եւ ի մէնջ ուսան. (Նար. երգ.։)
Ի տեսողաց զիս անարգեալ, եւ յանտեսից երկրպագեալ. (Շ. վիպ.։)
Կոյրք, որք ի բնականն եւ ի գրաւորականն անտեսք էին. (Երզն. մտթ.։)
Անբարբառ եւ անտես յաչաց զնա առժամայն գործէր. (Մագ. ՟Կ՟Զ։)
Ի հանդերձեալ կեանքն տեսանեն զաստուած դէմ յանդիման, յոր անտես հաւատացեալ էին. (Ոսկիփոր.։)
ԱՆՏԵՍ ԱՌՆԵԼ. ն., ԱՆՏԵՍ ԼԻՆԵԼ, ՄՆԱԼ. παροράω, παρόπτομαι, παρείδω, ὐπερόπτομαι. եւ այլն. despicio, negligo. եւ այլն. որ եւ ԱՆՏԵՍԵԼ. Ընկենուլ յերեսաց. թողուլ անխնամ. զանց առնել. ապախտ կամ անփոյթ առնել. յոչինչ գրել. ներել. աչքէ՝ երեսէ ձգել, եւ անչ գոցել՝ խփել, չտեսնօղ ըլլալ. եիւզտէն պրագմագ, կեօզ եումմագ.
Ոչ թողից զքեզ, եւ ոչ անտես արարից զքեզ։ Անտես արարեր ի դէպ նեղութեան ժամանակի։ Զգործս ձեռաց քոց մի՛ անտես առներ։ Տեսի զքեզ, եւ անտես արարի։ Յամենայնի անտես (կամ անփոյթ) արարելոցն։ Տեսեալ զանարժանս՝ ոչ արասցէ անտես։ Անտես առնես զմեղս մարդկան ապաշխարութեամբ. եւ այլն։
Այս արդարութեանս աղագաւ արար զմարդիկ մինչեւ ի վերջին ժամանակս անտես. (Լմբ. սղ.։)
Ահաւասիկ եւ մեք զանձինս անտես առնեմք զտկարութիւն. (Կլիմաք.։)
Թէ զբիծսն անտես առնիցես, երկայնամիտ ես. (Նար. ՟Հ՟Զ։)
Ի՞մ իմիք արժանի լինիցիմք, թէ յինչս զընդայցեմք, եւ զոգիս անտես առնիցեմք։ Չէ՛ պարտ եւ ոչ զմի ժամ՝ անտես առնել զվաճառաշահութիւնս զայս. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)
invisibly.
Ցածուցանել զնոսա կամեցաւ անտեսաբար. (Ոսկ. մտթ.։)
Նըմա դշխոյն հարաւային՝ եկն ի տեսիլ ըղձմամբ սրտին, քեզ քառանկիւն կողմ աշխարհի՝ անտեսաբար երկիր պագին. (Յիսուս որդի.։)
formless, shapeless.
ἁνείδεος. forma carens, inforemis եւս եւ deformis Ոյր չիք տեսակ, տեսիլ կամ կերպ զգալի. աննիւթական. անկերպարան.
Մի՛ մարդիկ կարծիցես մահկանացուս, այլ անտեսակս յեղանակս ոգւոյ։ Նիւթ՝ անտեսակ սա ճեպի լինել։ Խնդրել (յերկինս) զանտեսակն եւ զանորակն. (Փիլ. լին.։ եւ նխ. ՟Ա. ՟Բ։)
Անկերպարան, իբր անձեւ, տգեղ, անշուք. պիչիմսիզ.
Անզարդն զարդարի, եւ անտեսակն տեսականայ։ Զարդարեաց զանտեսակն. (Դիոն. եկեղ.։)
invisible;
incomprehensible.
իբր Չտեսօղ. չգիտօղ. անբաժ. ազատ.
cf. Անտեսական.
Որ է պատկեր աներեւոյթին աստուծոյ. եթէ կերպարան է անտեսանելւոյ, ապա եւ ինքն անտեսանելի է։ Աներեւոյթ է թշնամին, եւ անտեսանելի է հոգին՝ որ առնու զվէրսն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 14. 22։)
Անտեսանելին, որ վասն մեր տեսաւ. (Ածազգ. ՟Բ։)
Անտեսանելին եւ անմարմինն ցոյց օրինակի է։ Զանտեսանելւոյն եւ զիմանալւոյն ոչ ընկալեալ մտածութիւն։ Միտք անտեսանելիք։ Եթէ անտեսանելի է թագաւորն (աստուած), մի՛ զարմանար. քանզի եւ ոչ որ ի մեզ միտքդ են՝ տեսանելի է. (Փիլ.։)
Ցուցանէր զճառագայթս ճանապարհի առաքինութեան անտեսանելի եւ աղջամղջին երեւեալ. (Լաստ. յիշ.։)
Զքեզ ո՞ ի մէնջ թշնամանեաց եւ ամաչեցոյց, մինչեւ անտեսանելեացն (կամ յանտեսանելիս) եւ ամբարշտաց դիմաց առաջի եդ տեսութիւն ողորմելի. (Առ որս. ՟Ը։)
to neglect, to abandon, to slight;
to connive at.
Զփոքումբքն զանց առնել եւ անտեսել. (Յհ. իմ. ատ.։)
Անտեսեսցե՞ս զգթասիրելդ։ Չանտեսեցեր։ Ոչ անտեսես. (Նար. ՟Բ. ՟Ժ՟Ը. ՟Լ՟Ե։)
Զկէսն առնել, եւ զկէսն անտեսել։ Զմարմինս իւրեանց անտեսեն. (Սարգ. յկ. ՟ե. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Դ։)
Յորժամ հայրն անտեսէ զարտասուսդ, եւ լոյս աչացդ պակասէ։ Անարգէ զօրէնսդիրն՝ որ զօրէնսն անտեսէ եւ արհամարհէ. (Մաշկ.։)
invisibility;
incomprehensibility;
blindness;
connivance.
ἁορασία. coecitas, non videre. Չտեսանելն. պակասութիւն տեսութեան. եւ Շլացութիւն. կուրութիւն. կէօրմէզլիք.
Յեփթայի կափոյց զաչս մտացն յանտեսութիւնն. (Եղիշ. դտ.։)
Թէպէտ եւ անտես է աստուած, զի մարմնաւորս ունիմք աչս, անտեսութեամբ օրհնեսցուք զնա. (Նար. երգ.։)
Անտեսութեամբ դատապարտեաց զհրէայսն յարտեւան լերինն. (Վրք. ածաբ.։)
Խաւարեալք անգիտութեամբ տգիտանան զբարւոյն ծանօթութիւն՝ որպէս յանտեսութենէ զլոյս։ Ոչ ի հակառակէն լուսոյ հարկանիմ անտեսութեամբ. (Պիտ.։)
Անկաւ ի վերայ նոցա անտեսութիւն, եւ խաւարեցոյց զնոսա. (Ճ. ՟Գ.։)
Փոշի հոսեալ ի վերայ երեսաց երկրի՝ ամենայն զգալի իրաց անտեսութիւն առնէ. (Լմբ. սղ.։)
Ընդէ՞ր անտեսութեամբ անմեղ մանկտին կոտորեցան։ Կրթեսցուք ի ժուժկալութիւն, եւ յորովայնի անտեսութիւն։ Դեղ ի վերայ դնել զողորմութիւն, զաղօթս, զընչից անտեսութիւն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 9. 11։ ՟Բ. 16։)
Մի՛ անտեսութեամբ անփոյթ արասցուք. (Բուզ. ՟Դ. 10։)
without master or governor;
unassisted, forlorn, abandoned.
ԱՆՏԵՐՈՒՆՉ կամ ԱՆՏԷՐՈՒՆՉ. (գրի եւ ԱՆՏԵՐՈՒՉ) ἁδέσπωτος, ἅναρχος. domino velprincipe carens. Անտէր. որ չէ ընդ տէրութեամբ. ազատ. ինքնագլուխ. եւ Անգլուխ. զրկեալ ի տէրութենէ. անիշխան.
Հեծելազօրն անտերունչ շրջել. (Լաստ. ՟Ժ։)
Յարձակի ի վերայ ... անտերունչ զամենեսեան թողեալ. (Յհ. կթ.։)
which does not last, inconstant.
Որ ոչ տեւէ. անցաւոր. չդիմացօղ. տայանմազ.
Հարկ է անտեւականին մեռանել։ Վասն զի անտեւական են մարմինք, յայն սակս մեռանին. (Եզնիկ.։)
free, independent;
cf. Անտերունչ.
ἁδέσπωτος. domino carens, non habens dominum, nullius imperio mancipatus. որ եւ ԱՆՏԵՐՈՒՆՉ. Ազատ. ոչ ստրուկ. ինքնիշխան. ինքնագլուխ.
Ոգին անտէր է եւ ինքնիշխան՝ ինքեան կամօք եւ ինքնակալութեամբ մատակարարեալ։ Անտէր իրք են առաքինութիւնդ, եւ կամաւոր. Անտէր է առաքինութիւնն, եւ կամաւոր, եւ յամենայն հարկաւորութենէ ազատ. (Նիւս. կազմ. ՟Է. ՟Ժ՟Ը. եւ երգ։ յորմէ եւ Սարգ. յկ. ՟Ե. եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Զ։)
Իբրեւ զանտէր ոք եւ զազատ ի դատաստանէ։ Անտէր եղեալ ցանկականս. (Լմբ. սղ.։)
Զիա՞րդ թողեր զքոյրն քո անտէր. (Վրք. հց. ձ։) որ հայի եւ ի յաջորդ նշ։
cf. Անտէրութիւն.
Զանձանց անտէրչութիւն աղիողորմ կոծէին. (Բուզ. ՟Գ. 20։)
young;
childish.
Անտի բաժանի։ Գնաց անտի։ Աստի եւ անտի։ Անտի աղաղակ քաղաքին, եւ աստի զօրացն։ Անտի այսր. եւ այլն։
Անտի քան զջրհորն. (Թուոց. ԻԱ. 16։)
Յայնմ բանէ. յայնմ ժամանակէ. վասն այն. քան զայն. եւ այլն. օնտան. օլ սէպէպտէն.
Որդի մարդոյ անտի յարաժամ կոչէ ի վերայ իւր. վասն զի աստուծոյ (որդի) սեպհական է նա. (Զքր. կթ.։)
Յիմար կուսանքն անտի եւեթ կորեան, զի զիւղն ողորմութեան ընդ իւրեանս ոչ բարձին. (Սարգ. յկ. Զ։)
իբր դերանուն՝ Յայնմանէ՝ պարզապէս.
Յորմէ պատուիրեցի քեզ անտի եւեթ չուտել. (Ծն. Գ. 11։)
Զչարեաց սկիզբն անտի (ի նիւթոյ) կարծեցին. (Եզնիկ.։)
Դաւաճանեալ ի դիւէ անտի։ Յիսկզբանց անտի կալոյ յաթոռ հայրապետութեան. (Յհ. կթ.։)
Ընկեսցո՛ւք զաստի ճոխութիւնս, զի անտիօքն (անդիօքն) փարթամասցուք. (Ածաբ. աղք.։)
Խնդրեսցուք զանտի զհանգիստն. (Յճխ. ԺԶ։)
Երկրաւս զերկինս գործեցեր, եւ շահեցար զաստիսս եւ զանտիսն։ Զիա՞րդ ակն ունիմք զաստիս վայելել, եւ զանտիսն առնուլ. (Խոսր.։)
Զծովու եւ զցամաքի գեղեցկօրէն խառնէին բարեփառութիւն, զանտիսն ի քաղաք տանել, եւ զքաղաքիսն անդրէն ածել. (Պիտ.։) Եւ երբեմն՝ Որ ինչ անտի կամ յայնմ իրէ լինիցի.
Սկսաւ ասել վասն ընչից, եւ չստանալոյ կարասի, յայտ արարեալ զանտի վնասն, եւ զաստի օգուտ. (Ոսկ. մ. Բ. 20։)
Կոյսք զանկատար յոյսս աշխարէին, եւ պատանեակք զանտիս հասակսն. (Փիլ. յովն.։)
Ազոխիցն անտիոցն. (Մագ. ԺԶ։)
Եթաց զնետս իւր ի վերայ թշնամեացն, անտի (կամ անտիս) արար զամպարիշտսն բարկութեամբ. (Ճ. Բ.։)
Յանտիական մանկանցն ծաղր լեալ։ Ընդ մեզ նորագոյնքդ եւ անտիականքն դնեն թշնամութեան սկիզբն. (Մագ. ՟Ծ՟Ե. եւ ՟Ծ՟Բ։)
humid, wet, moist.
Մերժելով զխոնաւաականն մեր՝ մատուցանէ (ի թանձրութիւն)։ Խոնաւական անօթք օդոյ. (Պղատ. տիմ.։)
լուսին՝ խոնաւական բնութիւն. (Եզնիկ.։)
to grow wet, to become damp or moist.
Եթէ խոնաւասցին հատքն, հանէ առ եզերբ մրջիւնոցին, եւ ցամաքեցուցանէ. (Վեցօր. ՟Թ։)
Խոնաւասցին երանք, եւ լքցին իրաւունք. (Նչ. եզեկ.)
moistening, wetting.
ὐγροποιός humidum faciens. Որ խոնաւ առնէ, կամ առթէ զխոնաւութիւն. մակդիր լուսնի. կամ Լուսնական.
to damp, to moisten;
to wet, to steep, to bathe.
Եւ ոչ ջերմին շիջեցելոյ՝ յաղթութեամբ խոնաւողին. (Նիւս. կազմ.։)
Օդքն՝ են որ ցամաքեցուցանեն, եւ են որ խոնաւեցուցանեն զերկիր եւ զբոյսս. (Յճխ. ՟Է։)
cf. Խոնաւեմ.
Եւ ոչ ջերմին շիջեցելոյ՝ յաղթութեամբ խոնաւողին. (Նիւս. կազմ.։)
Օդքն՝ են որ ցամաքեցուցանեն, եւ են որ խոնաւեցուցանեն զերկիր եւ զբոյսս. (Յճխ. ՟Է։)
humidity, damp, moisture, wet;
humour, radical moisture.
Ընդ ծագել արեգական՝ օդոյն զխոնաւութիւնջուրց առեալ. (Եզնիկ.։)
Զխոնաւութիւն եւ զցրտութիւն ի ջուրս. (Մագ. ՟Ե։)
Պտուղն քարշելով զխոնաւութիւնն՝ ծառոյն միջնորդութեամբ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
Ծծեն ձգեն զարեան խոնաւութիւն. (Նար. ՟Կ՟Թ։)
Ամենայն երանք գարշացին խոնաւութեամբ. (Եզեկ. ՟Է. 17։)
cf. Խոնաւ.
Երկիր խոնաւուտ, երկիր չորային. (Անան. զղջ.։)
Լուսին իմանամք զերկրաքարշ եւ խոնաւուտ խորհուրդս։ Խոնաւուտ հեշտութեանց արարօղ դեւքն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. յայտն.։)
running string for drawers & trowsers.
Կապեցան վարտիւք, բրձիցն հանդերձիւքն, զանկապանօք, խոնջանովն. (Վրդն. դան.։)
Ձեռս յետս կապելով, եւ զխոնճանունսն (կամ զխունջանունսն) կնքելով. (Եղիշ. ՟Բ։)
fatiguing, hard, toilsome.
Զխոնջականս քան զհեշտալին. (Գր. տղ. առ տուտ.։)