that has a fine face, elegant, charming.
the chief shepherd, or overseer;
archbishop.
Պետ դիտաց. նախկին տեսուչ որպէս աստուած, եւ Փոխանորդ աստուծոյ՝ քահանայապետ, արքեպիսկոպոս, վերատեսուչ. առաջնորդ. նազըր.
Յարկ դիտապետին բանական հօտին (այսինքն քրիստոսի)։ Դիտապետք երկնաբնակք, վերատեսուչք անմոլարք. այցելուք ուղղադատք (առաքեալք)։ Տէր ստեփաննոս լերինդ մոկաց հզօր դիտապետ։ Իբր զեփրեմեան լերին հոգիընկալ հզօր դիտապետն (սամուէլ մարգարէ). (Նար.։)
cf. Դիտեմ.
Դիտաւորելով զնորա մարմնատիպ եկաւորութիւնն. (Մամբր.։)
Դիտաւորեալ զգուշացուցանէ. (Մագ. ՟Ձ՟Ա։)
intention, design, counsel;
destination, end, regard, look.
Եւ զի՞նչ դիտաւորութիւն մտաց նոցա. (Լմբ. եւ այլն։)
Դիտեա՛ զդիտաւորութիւն քո (որպէս դէտ). (Ես. ՟Ի՟Ա. 4։)
Անգեղց ի հեռաստանէ զգիշոյ ականելոյ դիտաւորութեան. (Եզնիկ.։)
Աչք զբարձրգոյն դիտաւորութիւնն ըմբռնեցին. (Բրս. հայեաց.։)
Ի զգալի դիտաւորութեան գրաւորական քում նամակի՝ ընդ ծնեալս բանի տեսի եւ զհայրդ բանիս. (Շ. թղթ.։)
Զգուշական կենցաղ՝ մի դիտաւորութիւն ունի՝ զոգւոցն փրկութիւն. (Բրս. ճգն.։)
Երկոցունց մարգարէութեանց մի եւ նոյն դիտաւորութիւն է. (Եզնիկ.։)
Իմաստասիրութիւն դիտաւորութիւն ունի զհոգիս մարդկան զարդարել. (Սահմ. ՟Ժ՟Ե։)
Աստուծոյ դիտաւորութիւնն, զի զամենեսան կեցուցանէ. (Սեբեր. ՟Գ։)
Կամացն աստուծոյ մի է դիտաւորութիւն՝ փրկութիւն մարդկան։ Ըստ դիտաւորութեան բարձրութեան որմոցն՝ այնպէս ի հիմն զմեծամեծ քարինսն թաւալեցուցանեն. (Սարգ.։)
Դիտաւորութիւն այցելութեան. (Բուզ. ՟Գ. 14։)
Ընկալցի զդա մաքուր ձեր դիտաւորութիւնդ. (Ճ. ՟Ա.։)
to consider, to look, to observe, to remark, to recognise, to see, to stare;
to leer;
to spy, to watch;
to examine, to study;
to speculate, to contemplate;
to consult;
to look, to aim;
to aim at, to tend;
to expect, to mean, to intend.
σκοπεύω, κατασκοπεύω, κατασκέπτομαι , κατανοέω, ἁποβλέπω speculor, attendo, intendo, respicio, observo, considero, exploro Որպէս դէտ նկատել. դէտակն ունել. ուշ ունել. նայիլ, զննել աչօք եւ մտօք. տեսանել. ի միտ առնուլ. պ. տիյտէն, տիտէն, տեսանել.
Դիտէր զճանապարհն։ Աչք տեառն դիտեն զբարիս եւ զչարս։ Յամենայն շաւիղս նորա դիտէ։ Դիտեա՛ ճանապարհ, պնդեա՛ զմէջ։ Ի հեռաստանէ դիտեն աչք իւր։ Մի՛ զանձանց եւեթ դիտել, այլ իւրաքանչիւր ոք զընկերին։ Դիտել զայնպիսիսն։ Ոչ դիտեմք զերեւելիսս, այլ զաներեւոյթսն.եւ այլն։
Զանճառութիւն խորհրդոյս այսու դիտեցի։ Ի յատակս մահու դիտեսցէ։ Մինչ բրելոյ զաչսն դիտեսցէ։ Երկրածին զանձն դիտեսցէ. (Նար.։)
Դիտելով զվիմափոր գերեզմանն. (Շար.։)
Դիտելով զսէր։ Դիտեա՛ զճշգրտութիւն ասացելոցս. (Լմբ. սղ.։)
Դիտէ աղուէս զքունն, զի հաւս ըմբռնեսցէ. (Կլիմաք.։)
Դիտել զքաղաք, զերկիր, զել եւ զմուտ աշխարհի, զազատութիւն մեր.եւ այլն։
observer;
bishop.
Դասք երջանիկ դիտողացդ եզաբանից. (Շար.։)
observation;
remark;
speculation;
episcopacy;
— առնել, to observe.
Այցելութեանց՝ բարեզգեստից դիտողութեան։ Զընտրեալն այցելութիւն մաքուր դիտողութեան։ Զքահանայապետն մեր դիտողութեան. (Նար.։)
sight, aim;
intention.
position, situation, posture;
state, place, figure, seat;
system;
theme;
application;
tomb, sepulchre;
— օճառի, bar, stick of soap;
— գրոց;
size of a book;
— եւ տար առնեմ, to scatter, to disperse.
Զըստ տեղւոյն դրին։ Ըստ միմեանց վերայ դրոյն. (Նիւս. կազմ.։)
Դիրք կերակրոց առընթերակաց գերեզմանի. (Սիր. ՟Լ. 18։)
Զկարգ եւ զդիր աւուրցն կանոնաց. (Յհ. իմ. ատ.։)
Գլուխ՝ առաջին է մարմնոյ՝ ո՛չ դրիւն միայն, այլեւ զգայնովք. (Կիւրղ. ծն.։)
Հեռի է սա ի սրտէն ըստ դրին. (Նիւս. կազմ.։)
Տե՛ս զդիր բանին, թէ զիա՛րդ կամ ուստի սկսանի. (Ոսկ. գծ.։)
Պիտակաբար եւ դրիւ, եւ ոչ բնութեամբ։ Ծառդ անուն դիր է, իսկ փայտն բնութեամբ։ Անուն. եւ է սա դիր, եւ ոչ եթէ բնութեամբ, որպէս ասէ զոր ինչ եդ անուանս՝ այն անուն է նորա. (Վանակ. յոբ. եւ Վանակ. յուրախացիրն.։)
ԴԻՐ. Գերեզման. շիրիմ. տապան սրբազան.
Զդիր երանելւոյն կազմեալ։ Ի դիրս հարցն հանգուսցէ զոսկերս ձեր. (Փարպ.։)
Ցուցին զտեղին՝ ըզդիր տապանին. (Գանձ.։)
Յամէն շաբաթ դիր մի սապոնով լուսանալ (զխոզսն). (Մաղաք. աբ.։)
ԴԻՐ ասի յառոգանութեան եւ ի գրչութեան հատուած բանի, ուր զկայ առնու ձայնն փոքր մի, կամ նշանակ նորա բութն, եւ կէտն, եւ այլն.
Ճանաչէ զքաշս եւ զոյժ, զզարկ, եւ զդիր, զստոր եւ զկիսաստոր. (Արիստակ. գրչ.)
cf. Դիցապաշտ.
Ունօղ զկրօնս դից. կռապարիշտ. կռապաշտական.
idolatry.
Զարիւն զոհից անասնոց դիւցապաշտութեան. (Ագաթ.։)
Փրկեցեր զմեզ ի դիցապաշտութեանց. (Ճ. ՟Բ.։)
cf. Դիւահար.
Իբր զխելագար դիւաբախ իմն ողորմելի. (Նար. ՟Կ՟Թ։)
diabolically.
Իբրեւ զդեւ. որպէս զսատանայ.
where demons dwell.
devilish, furious, desperate.
Մոլեգին. կատաղի որպէս զդեւ.
Վառէր զդիւագին գազանսն. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 25։)
to be furious, enraged, to play the devil.
assembly of demons.
possessed, demoniac.
Ընդ այսակիր անզգայելոցն դիւալլուկ եւ քարակոշկոճ. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)
that has a devilish will;
that is desired by the devil, diabolic.
Որ առնէ կամ ունի զկամս դիւին. չարասէր.
diabolic;
enraged.
Դիւականս առ իւր ունել զօրութիւնս. (Խոր. ՟Բ. 37։)
Որ զդիւական գունդսն (զլէգէոն դիւաց) ընկղմեցեր ի տարտարոսն. (Հ=Յ. օգոստ. ՟Ժ՟Թ.։)
Դիւականն հայցուածս ի խոզսն մտանել. (Մագ. ՟Ժ՟Է։)
that has a communication with the devil.
Արծաթսիրութիւնն մորոս եւ անմիտ գործէ, նա՛ եւ չար քան զշունս, եւ դիւահաղորդս. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 11։)
to be possessed;
to play the devil, to be enraged.
Նախ ինքեանք դիւահարին. (Եզնիկ.։)
Լաւագոյն է մեզ դիւահարիլ, եւ այլն. (Ածաբ. ծն.։)
cf. Դիւահարեմ.
Նախ ինքեանք դիւահարին. (Եզնիկ.։)
Լաւագոյն է մեզ դիւահարիլ, եւ այլն. (Ածաբ. ծն.։)
being possessed by the devil, possession.
Դիւահարութիւնք վասն հպարտութեան մարդկան լինին. (Եզնիկ.։)
Զդիւահարութիւն եւ զպոռնկութիւն պահքն եւ աղօթքն բժշկեն. (Բրսղ. մրկ.։)
Արբեցութիւն՝ չար է առաջի աստուծոյ քան զդիւահարութիւն. (Ոսկիփոր.։)
sacrificed to the devil.
Դիւաճենճեր զոհք, կամ զոհարան. (Ճ. ՟Ա.։ Նար. ՟Ծ՟Ա։)
devoted to the worship of the devil.
Դիւամոլ ազգացն այնոցիկ. (Ագաթ.։)
Հրաժարեցեր ի զոհիցն ճենճերաց դիւամոլ հեթանոսաց. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)
cf. Դիւական.
Դիւային բազմաստուածութեանն նուէրք. (Մեկն. ղեւտ.։)
Սարսուռ դիւային ջերման։ Մերժեա՛ զդիւային չարահնարութեանս շշուկ. (Նար. ՟Գ։ Նար. խ.։)
to torment, to play the devil, to enrage.
Լինել որպէս զդեւ. եւ Դիւագնիլ, մոլեգնիլ ցասմամբ.
Բուռն եհար զդիւացեալ բնութենէն. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
Քաղաքն խռովեցաւ, եւ թագաւորն դիւացաւ խնդրել զանձն մանկանն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 8։)
Եւ այնպէս դիւացեալք, զի յաղիսն եւ ի ծնունդսն ոչ խնայէին. (Ոսկ. ես.։)
Բարկացեալք եւ դիւացեալք են ի սպանումն միմեանց. (Բուզ.։)
Եւ այնպէս դիւացեալք էին, զի թէ եւ տուեալ էր պատասխանի, ոչ անսային. (Գէ. ես.։)
keeper of the records;
librarian;
great officer.
cf. Դիւանապան.
inspired by the devil, diabolic.
Ունօղ զշունչ դիւական. շնչեալ ի դիւէ. դիւազգեաց.
Մեծագոյն պատուով զդիւաշունչ այրն ածին յիւրեանց մէջն. (Կաղանկտ.։)
that worships the devil.
Ուստի յանդիմանեալ կշտամբին, թէ եւ նոքա դիւապաշտք են։ Որո՞վք երեսօք զդիւապաշտսն հալածիցեն. (Եզնիկ.։)
idolatry.
Ելեալ զեղոյր մոլորութիւն դիւապաշտութեանն. (Եզնիկ.։)
Պերոզ ջանայր հաստատել զմոգութիւն դիւապաշտութեան. Զբազումս ի մոգութիւն դիւապաշտութեան առածեալ կործանեաց. (Կաղանկտ.։)
Դիւապաշտութեան զմեզ հաւանեալ ասեն. (Մագ. ՟Լ՟Թ։)
tormented by the devil, possessed.
Ընդ դիւատանջըս մոլեգին, ի գերեզմանսըն բնակողին. (Յիսուս որդի.։)
like the devil, diabolic.
Դիւատեսակ կոչեաց զինքն. (Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Դիւական.
Ի թատերցն օրինաց, ի սատանայական զբօսանացն, ի դիւատուր խաղոյն. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Ը։)
charmer, enchanter, sorcerer, magician.
Զվհուկս եւ զգէտս եւ զդիւթս. (՟Բ. Մնաց. ՟Լ՟Ե. 19։)
Դիւթին զօրութեանն։ Ի ձեռն դիւթաց. (Մանդ. ՟Ի՟Զ։)
Դիւթքն եգիպտոսի։ Եկուլ գաւազանն մովսեսի զդիւթացն (նոր ձ. (զդիւթիցն). Վրդն. ել.։)
magical, enchanted.
Յափշտակելով զգաւազանսն դիւթական. (Շար.։)
place of witchcraft.
to charm, to enchant, to conjure, to fascinate.
Դիւթիցէ զդիւթութիւն։ Դիւթեցին դիւթութիւնս. (Օր. ՟Ժ՟Ը. 10։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 17։)
Իբրեւ ընդ քուն ոք, եւ կամ անուրջ յարթնութեան երազանալով դիւթեաց զոտ. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
Հանեալ էր զդեւն յաղախնոյ անտի, որ դիւթէրն շրջէր. (Եփր. ՟գ. կոր.։)
Դիւթեաց՝ թէ պատերազմ լինելոց է. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 16։)
charm, incantation, enchantment, witchcraft, sorcery, magic, theurgy.
Դիւթութեամբ սքանչացուցին զմարդիկ. (Լմբ. իմ.։)
easy to break, brittle, fragile, frail;
refrangible;
tender.
Աման խեցեղէն՝ վասն դիւրաբեկն լինելոյ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ.։ Երզն. մտթ.։)
what buds easily.
decayed, fragile, weak, slippery.
Պատկեր հողեղինին, զդիւրագայթոտն ասէ ի մեղս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
Գիտէ զտկարութիւնս, զի դիւրագթելի եմք եւ սխալականք. (Գր. հր.։)
cf. Դիւրագայթ.
Պատկեր հողեղինին, զդիւրագայթոտն ասէ ի մեղս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
Գիտէ զտկարութիւնս, զի դիւրագթելի եմք եւ սխալականք. (Գր. հր.։)
cf. Դիւրագայթ.
Պատկեր հողեղինին, զդիւրագայթոտն ասէ ի մեղս. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
Գիտէ զտկարութիւնս, զի դիւրագթելի եմք եւ սխալականք. (Գր. հր.։)
very cheap, of little value, vile, common;
— վաճառել, to sell at a very low price.
Վաճառեցին զիս դիւրագին. (Յիսուս որդի.։)
common, ordinary;
easy to be found or understood;
— լինել, to be found easily.
Դիւրագիւտ մեզ արասցէ զնախադասութեանցն խնդիրս. (Անյաղթ պերիարմ.։)
Թեթեւ եւ դիւրագիւտ իրօք բառնայ զպատճառս. (Բրսղ. մրկ.։)
Պա՛րտ է ամենայն իրօք զդիւրագիւտն պատուել (ի կերակուրս). (Բրս. հց.։)
easy to walk, commodious, easy.
Դիւրագնացք եղիցին կերակրոյն ի վեր գնացք։ Առուք շուրջ ունին, զի դիւրագնաց իցէ. (Նիւս. կազմ.։)
cf. Դիւրագնաց.
Դիւրագնացք եղիցին կերակրոյն ի վեր գնացք։ Առուք շուրջ ունին, զի դիւրագնաց իցէ. (Նիւս. կազմ.։)