Որ եւ գաւառին մէն մի քահանայ լոկ թէ հանդիպի. (Զենոբ.։)

Համապատիւ որդի աստուծոյ հօր իւրում հանդիպի։ Մշտնջենաւորակից հանդիպի հօ եւ որդւոյ ամենասուրբ հոգին։ Քրիստոս աստուծոյ իմաստութին եւ զօրութիւն հանդիպի։ Որ անօրէն է, նա եւ ամբարիշտ հանդիպի. (Աթ.։)

ՀԱՐԹՆՈՒՄ ἁναπηδάω resilio. որ լինի եւ ՀԱՐԹՉԻՄ. (լծ. սարտնուլ. շրտնուլ. խրտնուլ, եւ զարթնուլ) Ի վեր ոստնուլ. ընդոստնուլ. առ ահի ի վեր վազել. ահիւ խուսափել. օցտել. դուրս ցաթկել, վախէն վեր ցաթկել, քաշուիլ՝ փախչիլ.

Յամենագիտէն աստուծոյ երեսաց հարթուցեալ. (Թէոդոր. մայրագ.։)

Զզօրաւորն եւ զհաւանեցուցիչն առնու ի ձեռն զզէն. (Սկեւռ. աղ.։)

ՅՈՐՄԷ ՀԵՏԷ. մ. Ի ժամանակէ անտի եւ այսր. յետ այնր ժամանակի՝ յորում այն ինչ գործեցաւ. քանի՛ որ, ան բանը ըլլալէն էտեւ.

Պարուրելով եզերք ծովուն զհիւղէն. (Փիլ. ի յովն.։)

Նաւավարք անդէն իմանան, թէ հողմայոյզք լինելոց է. (Վեցօր. ՟Է։)

Որ զհռոմայական պատմութիւնն համառօտեաց։ Յառաջին հռոմայական պատմութենէն. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Որպէս ճուաղանց է ճարակ ճռուողել ի գիշերի յանկողինսն։ Ի փողսն տրոհեալ՝ զօրէն ճարտարականն ճռուողել. (Մագ. ՟Ի՟Դ. ՟Հ՟Ա։)

Որպէս ճուաղանց է ճարակ ճռուողել ի գիշերի յանկողինսն։ Ի փողսն տրոհեալ՝ զօրէն ճարտարականն ճռուողել. (Մագ. ՟Ի՟Դ. ՟Հ՟Ա։)

Ո՞չ ապաքէն բժիշկս կոչես զայնոսիկ, որ մակացողքն են յաղագս այսորիկ. (Պղատ. մինովս.։)

Յարձակումն թշնամեաց, կամ մահտարաժամ, կամ սով, կամ կարկուտ։ Եհաս մարդկան մահտարաժամ, սկիզբն արարեալ ի միւռոյ քաղաքէն. (Ճ. ՟Գ.։)

Զարժանահաս մահտարաժամ ... բա՛րձ ի մէնջ. (Շար.։)

եւ ՄԱՏՈՒՑՈՂ. որ եւ ՄԱՏՈՒՑԱՆՈՂ. Որ մատուցանէն.

Վասն է՞ր ի մեծացուցչէն վրիպեալ՝ եւ զչքաւորն թախանձես. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 3։)

Ի մէկ հօրէ եւ ի մօրէ։ Ունիցին ի վեցէն զմէկն. (Մխ. դտ.։)

ՄԻՋԱԿՏՈՒՐ ԱՌՆԵԼ, ԼԻՆԵԼ. μεσοτομέω per medium seco. կամ ա. μεσότομος per medium sectus. Ընդ մէջ կտրել, իլ. մէջքէն կտրել.

Խաչն կանգնեցաւ ի վերայ նախահօրն թաղման, եւ վերաբղխեալ մեզ անմահութիւն ի մշտնջենաբուղխ աղբերէն կենարար կողիցն. (Կիւրղ. խչ.։)

Որ զստուերական օրէնս մովսիսական (կամ մովսեսեան, կամ մովսէսական) տառիցն. (Շար.։)

ՅԱՌԱՋԵՄ եցի. չ. ՅԱՌԱՋԻՄ եցայ. ձ. προέρχομαι, προφθάνω, προάγω, προλαμβάνω praevenio, anteverto, producor προκόπτω proficio ἠγέομαι duco, praecedo. Յառաջ կամ յառաջոյ երթալ. յառաջ խաղալ. յառաջանալ. յառաջադէմ լինել. եւ Կանխել. եւ Իշխել. եւ Առաջնորդ լինել. առաջ՝ առջեւէն երթալ.

Յոխորտութեամբ լի՝ զանձն առնէր հրապարակատես։ Ի բաց դնել երկայնմտութեամբ զմարդկօրէն յոխորտութիւնն. (Պիտ.։)

Յոխորտութեամբ լի՝ զանձն առնէր հրապարակատես։ Ի բաց դնել երկայնմտութեամբ զմարդկօրէն յոխորտութիւնն. (Պիտ.։)

Ծովն ընդ աւազուտ դրունսն ոչ անցանէ, այլ անդրէն յինքն որսայսեալ անկանի. (Պիսիդ. (յն. յորսայս վերընթանայ)։)

Հռոբովամ որդի Սողոմոնի թագաւորեաց յԵրուսաղէմ երկու ազգաց, որոյ անուն յորջորջանաց Յուդայ կոչէր։ Վասն յազգէն Յուդայ թագաւորաց ազգին իջանելոյ. ուստի եւ ամենայն իսկ ազգն յուդայեանք. (Եւս. քր. ՟Բ։)

Քանզի Յուդայ ազգէն սերէր անուն Յուդայական, այսինքն հրէական. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 3։)

Եւ երբեմն իբրու լծ. թ. եօսմա, եօսուն, հէվէս, նէֆս, է որպէս Հիւսիլ անօրէն խառնակութեամբ. Անառակիլ. խառնակիլ. մտանել առ բօզ. պոռնկիլ. շնալ. ապականել. պղծել, իլ. առեւանգել.

Յաւուրս Նոյի եղեւ ջրհեղեղ վասն այնոցիկ, որ յօսէին զդստերս Կայէնի։ Եթէ զիւր խօսեցեալ ոք կին յօսցի, մի՛ խառնէք զնա յաւիտեան. զի գայլ եղեւ, եւ ոչ ետ օրհնել զհարսանիս իւր։ Եթէ ոք զոր ոչ իցէ խօսեցեալ՝ յօսցի, անիծեալ լիցի. (Կանոն.։)

Եւ երբեմն իբրու լծ. թ. եօսմա, եօսուն, հէվէս, նէֆս, է որպէս Հիւսիլ անօրէն խառնակութեամբ. Անառակիլ. խառնակիլ. մտանել առ բօզ. պոռնկիլ. շնալ. ապականել. պղծել, իլ. առեւանգել.

Յաւուրս Նոյի եղեւ ջրհեղեղ վասն այնոցիկ, որ յօսէին զդստերս Կայէնի։ Եթէ զիւր խօսեցեալ ոք կին յօսցի, մի՛ խառնէք զնա յաւիտեան. զի գայլ եղեւ, եւ ոչ ետ օրհնել զհարսանիս իւր։ Եթէ ոք զոր ոչ իցէ խօսեցեալ՝ յօսցի, անիծեալ լիցի. (Կանոն.։)

Պառաւունք անօրէնք յորանչեն, եւ ձկտումն առնեն զհիւանդացեալ մանկամբն. (Կանոն.։)

ՆԱԶԻՄ եւս եւ ՆԱԶԵՄ, եցի. չ. σεμνόομαι gravitatem prae me fero γαυρόω, γαυροῦμαι efferor, glorior, jacto me, superbio. Նազանս ցուցանել. նազելի զանձն համարել եւ ցուցանել. պանծալ. պարծիլ. ճոխանալ. սոնքանալ. փքանալ. սիգալ. եւ խնդմտիլ. խայտալ. ... (լծ. եւ թ. նազլանմագ. պ. նազիտէն ).

Նախամարգարէն մովսէս։ Երանելոյ նախամարգարէին. (Պիտ.։)

ζηλωτής, ζηλότυπος . (ի τύφος որ է թ. թիւթմէք եւ թուֆան ). aemulator, aemulus. (եբր. քանա, քաննա. ի քէնա, որ է քէն, քին. վասն որոյ նոյն է սիմոն կանանացի, եւ շմաւովն նախանձայոյզ. κανανίτης cananita, cananaeus ). Յուզեալ կոծեալ նախանձու՝ առաւել որպէս օրինաւոր նախանձաւորութեամբ. նախանձաւոր. նախանձախնդիր. եռանդնոտ.

Ելին երկու գազանարոյծք, եւ շողոքորթեցին նմա (առիւծուն), զի մտցէ անդրէն ի դառադեղն իւր. (Ճ. ՟Ա.։)

Եթէ յանկարծ ուրեք պատահի նմա հեթանոս անօրէն, յառաջ քան զնորա ողջէգալն կանխէ եւ երկիրպագանէ նմա հանդերձ ողջունիւն հարցանելով. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)

Ամենեքեան չարաբան եւ չարախօս զքէն լինին. (Բրսղ. մրկ.։)

Զարհուրեցաւ երկիր ի տեառն երկայնմտութենէն, եւ ի ծառային չարաբանութենէ. (Բրսղ. մրկ.։)

Ի կիւրակէի եւ ի չորեքշաբաթու եւ յուրբաթու։ Զչորեքշաբաթի եւ զուրբաթ անսուաղ անցուցանէին։ Մինն ի մէնջ հրեշտակ չորեքշաբաթի է, եւ միւսն ուրբաթու. (Սեբեր. ՟Ե։ Վրք. հց. ՟Ը. ՟Ժ՟Թ։)

Զամէնն չորեքպատկեա՛. (Շիր.։)

Բառ յն. բէնդաթլօս. որպէս թէ Հնգամրցանք. πένταθλος pentathlum, quinquertia. Հնդեակ, նահատակութիւն յողոմպիականսն, որպէս առանձին խաղու անուն, բայց բովանդակիչ համօրէն մրցանաց ագոնին.

Եթէ կթեսցես ձէթ, մի դարձիս անդրէն պտղաքաղ առնել զկնի քո. (Օրին. ՟Ի՟Դ. 21։)

Որոյ առն անուղղայ կամակորութիւն ջախջախուն խորհրդին անդէն ընդհուպ երեւէր. (Ղեւոնդ.։)

Օրէնքն՝ սերմանական գոյացութեանց, որ ի մեզ զօրութեանց, մշակող են եւ դարմանիչ. (Բրս. հց.։)

Սերովբէ հողեղէն, եւ մարմնաւոր քերովբէ։ Բազմաչեայ քերովբէք, եւ վեցթեւեան սերովբէք։ Վեցթեւեան սերովբէք, քառակերպեան քերովբէք. (եւ այլն. Շար.)

Ի սկեսրայրէն իւրմէ ի յուդայէ. (Բրսղ. մրկ.։)

Սկզբնամօրն պարտեաց, եւ նախահօրն յանցանաց։ Զօրէն սկզբնամօրն երկանց եւ ցաւոց լուցիչ (սուրբ կոյս)։ Բժշկել զվէրս հարուածոց արգանդի սկզբնամօրն։ (Սանահն.։ Կամրջ.։ Գանձ.։ Սարկ. տոմար.։)

Ի քէն արարած, յոչնչէ ստեղծած, բանիւ գոյացած. (Գանձ.։)

Ի ՍՏՈՐՈՒՍՏ. κάτωθεν inferne, ab imo. ի ստորէ. ի ստորին կողմանէ. ի ներքուստ, ի ներքոյ կողմանէ. վարէն, տակէն.

Եւ էր կարգեալ ի թագաւորէն ի պատիւ ստրատելատութեան։ Զգեցոյց նմա պատիւ ստրատելատութեան (կամ ստրատելութեան). (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։ Հ=Յ. սեպտ. ՟Ի.։)

Եւ յանհանգիստ սրտնութենէն՝ հանգչել ասէ ի չար ախտէն. (Շ. այբուբ.։)

Առաջինքն ճեպեալ, ընթանան, եւ վերջինքն բուռն հարեալ վակժոյժ լեալ՝ չհաւանին զառաջինսն թողուլ։ Խիղբս արկանել վակժոյժ լինել զերկրէն՝ յոր եդաւ (սերմն). (Վեցօր. ՟Դ. ՟Ե։)

Բուռն հարեալ վակժոյժ լեալ պինդ պահէք։ Զաստէն իրացս վակժոյժ լինին. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ. եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 12։)

ՎԱՂՈՒ ԵՒՍ. Ի ՎԱՂՈՒՍՏ. ՎԱՂ ՈՒՐԵՄՆ. ՎԱՂՈՒՑ. կամ Ի ՎԱՂՈՒՑ. ԸՆԴ ՎԱՂՈՒՑ. ՎԱՂՈՒՑ ՀԵՏԷ. Ի ՎԱՂՈՒՑ ՀԵՏԷ. πάλαι, ἑκ παλαίου, ἥδη, ὄδη olim, ab antiquo, jam, jamimde. Վաղ. ի վաղնջուց. արդէն. շատոնց. չօգտան, պալատէ.

Պատմեալ եղեն վաղ ուրեմն ի մէջ իմաստնոցն յունաց։ Վաղ ուրեմն յինէն փախուցեալ իմաստութիւն։ Վաղ ուրեմն կամ անագան կամիմք հատուցանել. (Խոր. ՟Ա. 5։ Մագ. ՟Լ՟Ա. ՟Հ՟Ը։)

ՎԱՂՈՒ ԵՒՍ. Ի ՎԱՂՈՒՍՏ. ՎԱՂ ՈՒՐԵՄՆ. ՎԱՂՈՒՑ. կամ Ի ՎԱՂՈՒՑ. ԸՆԴ ՎԱՂՈՒՑ. ՎԱՂՈՒՑ ՀԵՏԷ. Ի ՎԱՂՈՒՑ ՀԵՏԷ. πάλαι, ἑκ παλαίου, ἥδη, ὄδη olim, ab antiquo, jam, jamimde. Վաղ. ի վաղնջուց. արդէն. շատոնց. չօգտան, պալատէ.

Պատմեալ եղեն վաղ ուրեմն ի մէջ իմաստնոցն յունաց։ Վաղ ուրեմն յինէն փախուցեալ իմաստութիւն։ Վաղ ուրեմն կամ անագան կամիմք հատուցանել. (Խոր. ՟Ա. 5։ Մագ. ՟Լ՟Ա. ՟Հ՟Ը։)

Երթեալ այնուհետեւ ի վանկունսն իւր՝ բերէր մեզ կերակուր ինչ դուզնաքեայ, եւ ջուր։ Գնայր ի մէնջ ի վանկունսն իւր. (Փարպ.։)

Ի հեշտութեանց՝ գոլով սոյն զէն արիութեան, եւ յաշխարհիս ըղձից հոգւոյ վերածական։ Տեսակ սորա է գուժարկու մեռելութեան, եւ զօրութիւն՝ արագ առ կեանս վերածական. (Շ. ոտ. բարձր.։)