cant-words, jargon, gibberish, slang, cant;
խօսել ծածկաբանութեաթբ, to talk jargon, slang or rogues language.
in secret, by stealth, secretly, stealthily.
Զառաջինն ծածկաբար խօսէր, եւ ապա յայտնապէս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։)
Տե՛ս եւ ծածկաբար խորհուրդն, զոր գուշակէր աստանօր. (Նանայ.։)
that knows secrets.
close, dissembling, incomprehensible.
Ոյր ծածուկ են միտք, կամ խորհուրդքն. թաքուն.
Այր ծածկամիտ եւ խորհախորհուրդ, որ հարցն իւր ոչ յայտնեաց, պոռնիկին յայտնեաց. (Եփր. դտ.։)
hiding, secret.
Չկայ ինչ ի վերայ յայտնեօք եւ ծածկանօք զաստուածականն խոտել. (Կորիւն.։)
cf. Ծածկաբար.
Ծածկապէս խօսել, ուսուցանել, ասել, նտանել. (Ոսկ. յհ. կոչ։ Սարգ.։ Նար.։)
Իբր ա. Թաքուն. խորին.
Յայտնեցին զծածկապէս խորհուրդ։ Որ զանճառելի ծածկապէս խորհուրդ եւ այլն. (Շար.։)
that sees secrets.
Եւ զմարդոյ՝ որպէս Ձեւացեալ գուշակ գաղտնեաց. եւ Իրագէտ անձին խղճի մտօք. եւ Հոգետես.
Ինքնագոր՝ դառն գորովիչ, եւ ծածկատես դատախազ. (Նար. կ.։)
Մտաւորաց եւ ծակատեսից. (Երզն. ՟ժ. խորան.։)
coverlet;
shelter.
անճառ խոնարհութեամբ մարմնազգեցին ծածկարանաւ. (Անան. եկեղ։)
Յոյս ապաւինելոց, ծածկարանդ փախուցելոց. (Նար. ՟Լ՟Բ։)
to cover;
to hide, to conceal;
to dissimulate, to mask, to cloak, to veil.
Ծածկել ընդ աւազով, յագարակի, ի ներքոյ բեւեկնոյն։ Զպատուիրանս իմ ծածկեա՛ յանձին քում։ Ծածկել զբան, զխորհուրդ։ Ծածկելով ծածկեալ իցէ յառնէն։ Ոչ աչաց իմոց։ Հեծութիւն իմ ի քէն ոչ ծածկեցաւ.եւ այլն։
Ջուրն ծածկէր զամենայն լերինս բարձունս։ Խորք ծածկեցին զնոսա։ Ծածկեաց ամպն զլեառն. կամ զխորանն։ Ծածկեաց բորոտութիւնն զամենայն մորթ մարմնոյն։ Ծածկեաց զնա հանդերձիւ։ ծածկել զառականս, զմեղս, զգլուխ, զմարմինս, զարիւն, զերեսս։ Ծածկեսցէ հողով։ Մինչ նաւին ծածկել յալեաց անտի։ Ծածկել ընդ հովանեաւ ձեռին, կամ ի հովանի թեւոց. եւ այլն։
that which conceals or hides;
cover, lid.
Արար փեղկս մազեղէնս՝ ծածկիչս խորանին. (Ել. ՟Լ՟Զ. 14։)
veil, muffler;
roof, cover, refuge, shelter.
Ծխեսցի հուր բազում ի տանն, եւ ելանիցէ հասանիցէ ծուխն մինչեւ ի նա ի ծածկոց առաստաղացն. (Եփր. աւետար. ըստ Լմբ.։) (կամ ըստ այլ ձ. ի ծակուց։)
act of hiding;
occultness, secrecy, mystery;
cover, covering.
Ամպ ծածկութիւն նորա։ Եդ զխաւար ծածկութիւն իւր։ Յարկ ծածկութեան անձրեւոյ։ Ծածկութեամբ նորոց գեղարդեանց. (Յոբ. ՟Ի՟Բ. 14։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Բ. 12։ Ես. ՟Դ. 6։ Դատ. ՟Ե. 8։)
Ի վերայ խորանաձեւ ծածկութեանն. (Փարպ.։)
Քննողի ծածկութեան խորոց խորհրդոց։ Ծածկութիւնք գործոցս պհրապարակին։ Սոփերք հոգեմատեանք ծածկութեան ի վերայ քան զտարրական նմանութիւնս. (Ագաթ.։)
burrowing;
— առնել, to drive into a hole;
to cause to dwell in caverns;
— լինել, to enter a hole.
to bore, to pierce, to perforate, to make a hole;
— զբանակ, to break out of camp.
to fill with holes, to bore, to pierce.
τρυάω, κατατράω perforo, pertundo πλήσσω, -ττω percutio, ferio. Բանալ ծակս բազումս. ծակ ծակ առնել. ծակել, ճեղքել. փորել. խոցել. խոցոտել.
Հանապազ խոցեսք եւ ծակոտեմք զանձինս։ Խռովէին դեւքն, խոցեալք ծակոտեալք ի ծածուկ. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Դ։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 3։)
Փորէ եւ ծակոտէ ախտս այս (քաղցկեղն) մարմին. (Եփր. ՟բ. տիմ.։)
Ծակոտէր զբազմամթեր աման խորհրդոյն. (Եղիշ. ՟Բ։)
Բազմացուցին ծակոտեալ մատրունս սեղանովք։ Մատուցաք յանձուկ եւ յանպատիւ ծակոտեալ խորանսն. (Լմբ. պտրգ.։)
cf. Ծակոտկեան.
ԾԱԿՈՏԿԷՆ. գ. Ազգ հալուէի, որ կարծի լինել խեցեմորթ անուշահոտ, իբր Եղունգն, կամ Կնդրուկ երեւելի (այսինքն թափանցիկ) ասացեալ ի սուրբ գիրս.
Գոհարք հալուէից, ժեռածոր, ծակոտկէն. (Խորեն. աշխարհ։ Վրդն. ծն.։)
Զդրունս յաւանս վանեայս, ակիւղաս ասէ, յականս ծակոտկէնս ... (կամ) ի տախտակս վանեալս. (Ոսկ. ես.։)
mark of a bite, cicatrix, scar.
ծակ բացեալ. սպի խածուածոյ. խայթուած.
pastry-cook.
Ծալարար, կամ ծալածոյ խմորս գործոյ խմորս գործօղ.
floriferous, flowering, bearing flowers.
ἁνθοφόρος, χλοηφόρος floriger, florifer, germinans ἁνθοφυής producens, flores. Որ բերէ կամ բուսուցանէ զծաղիկս. ծաղկաբուղխ.
adorned with flowers, flowery;
palm-sunday;
— բոլորք, garland, wreath of flowers.
Գերեզման՝ եւ դրախտ ծաղկազարդ. (ՃՃ.։)
Ծաղկազարդ բոլորիւք խարախասցի. (Պիտ.։)
ԾԱՂԿԱԶԱՐԴ. գ. Տօն արմաւենեաց՝ յաւուրս գարնանային ծաղկաւէտ վայելչութեանց. ծառզարդար. որպէս եւ Երկրորդ ծաղկազարդ ասի կիւրակէն զկնի համբարձման, զի յայնժամ ըմտ կարգի պաշտամանց լինի վերստին ընթերցուած աւետարանաց բուն ծաղկազարդի։ Շար. խորագր։ Տօնացոյց.։
to adom with flowers.
Զսիրտն ի չար խորհրդոց մաքրել, եւ առողջիւքն ծաղկազարդել. (Խոսր.։)
Խաղանշան խորհուրդ ծաղկազարդեալ գաւազանին. (Անան. եկեղ։)
Յառաջին աստուածատեսակն գեղ տերեւազգեստ ծաղկազարդ է։ Իբրեւ զդրախտ փափկութեան ծաղկազարդեցայք. (Երզն. լս. եւ Երզն. մտթ.։)
covered or loaded with flowers.
Զփշազգեստ սիրտս առ ի ծաղկազգեստ մաքրութիւն փոխեցին. (Բրս. ապաշխ.։)
cf. Ծաղկազգեաց.
Զփշազգեստ սիրտս առ ի ծաղկազգեստ մաքրութիւն փոխեցին. (Բրս. ապաշխ.։)
full of flowers;
full blown.
Զպայծառազգեստ ոստասաղարթ եւ ծաղկազուարճ տօնախմբելին իսրայէլի. (Խոր. վրդվռ.։)
Տեսեալ զքոյդ ծաղկազուարճ երանգախումբ իմաստաիղձ գիւտս բանի. (Յիշատ. ոսկ. յհ.։)
flower-gathering;
— առնել, to gather flowers, to cull.
Ի նմա ճարակելով, եւ մաքուր խորհուրդս ի նմանէ ծաղկաժողով առնելով՝ պարարին. (Նիւս. երգ.։)
producing flowers, floriferous.
flower-stand.
interwoven with flowers;
— պսակ, garland.
Ծաղկահիւս բրաբիոնս։ Ծաղկահիւս պսակաւ. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
cf. Ծաղկաւետանամ.
Ամենայն աստուածապաշտութեամբ, եւ մեծաւ ուրախութեամբ ծաղկաւետել ձեզ զկէտ հանդիսի աստուածավայելուչ հանգստեան ձերոյ. (Յհ. կթ)
Դրախտ ամենապատիկ ծառօք ծաղկաւետեալ. (Մագ. ՟Ե։)
abounding in flowers, flowery;
blooming, florid, flourishing;
efflorescent.
Անդ հօտք արօտականք ծաղկաւէտք խայտացեալք. աստ խամրեալ, եւ յոյժ պակասեալ. իմա՛, ի մէջ ծաղկանց, կամ յարօտս ծաղկաւէտս։
culling or gathering flowers;
compiling;
extract;
abstract;
summary, anthology;
— առնել, to gather flowers, to cull;
to extract, to collect, to compile;
— երթալ մեղուաց, to rifle the flowers, to gather honey.
Յօժարիմք ծաղկաքաղ լինել յուրախարար բուրաստանաց ծաղկոցացն աստուծոյ. (Տօնակ.։)
Ոչ իշխեն երթալ ծաղկաքաղ ի մարդս. (Վեցօր. ՟Ը։)
flowered;
party-eoloured;
figured, embroidered.
Ծաղկեայ պսակ (կամ ծաղկէ պսակ) Եդաւ ի գլուխ նորա. (Հ=Յ. փետր. ՟Ա.)
Պատկեցից ծաղկեղէն պսակօք զսուրբ գլուխդ. (Ճ. ՟Ա.։)
Իբր զծաղկեղէն զգեստուց հանդերձանս. (Նար. խչ.։)
cf. Ծաղկեայ.
Ծաղկեայ պսակ (կամ ծաղկէ պսակ) Եդաւ ի գլուխ նորա. (Հ=Յ. փետր. ՟Ա.)
Պատկեցից ծաղկեղէն պսակօք զսուրբ գլուխդ. (Ճ. ՟Ա.։)
Իբր զծաղկեղէն զգեստուց հանդերձանս. (Նար. խչ.։)
to blossom, to bloom, to flower, to put forth flowers, to be in flower;
to flourish, to prospere, to thrive;
to be pitted with small-pox;
— ալեաց, to become grizzled, to grow grey;
ծաղկեն տակաւ հերք նորա, my hair begins to grow grey.
Եւ ազոխն ծաղկեսցէ ծաղիկն ազոխացեալ. (Ես. ՟Ժ՟Ը. 5։)
Ծաղկեցաւ, կամ ծաղկեսցի գաւազանն։ Ծաղկեսցի ի քաղաքի տեառն որպէս խոտ երկրի։ Որպէս զարմաւենիս ծաղկեսցին. (Եզնիկ. ՟Է. 10։ Թուոց. ՟Ժ՟Է. 5։ Սղ. ՟Հ՟Ա. 10։ ՟Զ՟Ա. 13. եւ այլն։)
Ծաղկեցին ալիք նորա, եւ նա ոչ զգաց. (այս ինքն մօրուքն սկսաւ ճերմըկիլ, խըռնալ) (Ովս. ՟Է. 9։ Նար. ՟Բ։)
Ուրախութիւն յաստուծոյ յամենայն մարդ զուարճացեալ ծաղկէր. (Եւս. պտմ. ՟Ժ. 2։)
Սրբութեամբ ծաղկեալ. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա. իբր զարգանալ, փայլել։)
to cause to flower or flourish;
to adorn with flowers.
Օրհնութիւնք բարեխնամ ծնողին (ծերոյ) զնա ծաղկեցուցին. (Կաղանկտ.։)
Ի նշուլից շնորհացն ծաղկեցուցանէ զզգայութիւնսն. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)
that has shed its flowers, withered, faded;
— լինել, to lose the flowers, to fade, to wither.
Ծաղկընկէց փառք, կամ մեծութիւն. (Բրս. ՟խ. մկ.։ Սարգ. յկ. ՟Բ։ Մխ. առակ.։ Սկեւռ. աղ.։)
flower-garden.
laughable, funny, ridiculous, ludicrous, burlesque.
Նոքա զծաղրալից երկիւղն ախտանային. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 8։)
Եւ ոչ որպէս պղատոն, որ զծղրալից զվարս իմն հաստատէր։ Քանզի զմարդիկն լինել կորուսին, յածեալ շրջին կուտել անձանց այլուստ զյաճախ ծաղրալից փառսն։ Միովն ծաղրալիցս (կամ ծաղրաստ), եւ միւսովն ատելիս առնէ։ Սեղանս արծաթի, եւ զայլ ամենայն ծաղրալիցս յաճախեն մարդիկ. (Ոսկ. մտթ.։)
droll, facetious, burlesque, comic;
buffoon, clown, joker, jester.
γελωτοποιός, μῖμος mimus. Որ ոք կամ որ ինչ ածէ զայլս ի ծաղր. Միմոս, եւ միմոսական. Ծիծաղցընօղ. մասխարա, մուգալլիտ
Ըզծաղրածու խեղկատակին, եւ ախտաշարժ բանըս նոցին. (Յիսուս որդի.։)
Թատերս շինեաց ի քաղաքս, եւ զծաղրածուսն յորդորեաց։ Խօսեցին գուսանքն ծաղրածուք. (Ոսկ. եփես.։ Եփր. խոստ. Երզն. մտթ.։ Բրսղ. մրկ.։)
facetiousness, buffoonery, waggishness;
mockery, jeering, bantering.
Ծաղրած եւ խեղկատակ բանս խօսիցի. (Երզն. մտթ. այլ ձ. ծաղրածու։)
εὑτραπελία scurrilitas. խօսք եւ գործ ծաղրածուաց. խեղկատակութիւն. մասխարութիւն.
Վասն դատարկաբանութեան եւ ծաղրածութեան պատիժ պատուհասի է՛ ստուգատէս։ Շատխօսութեամբ եւ ծաղրածութեամբ բարկացուցանեն զաստուած. (Խոսր.։)
cf. Ծաղրալից;
risibility.
ԾԱՂՐԱԿԱՆ. μῖμος, φιλογέλιος mimus. Ծաղրածու. ծաղրասէր. խեղկատակ.
laughter-loving, humorous, jocose, waggish.
ԾԱՂՐԱՍԷՐ որ եւ ԾԱՂՐԱԿԱՆ՝ ըստ ՟բ նշ. Սիրօղ ծաղու եւ ծաղրածութեան. կատակերգու. խեղկատակ.
cf. Ծաղր առնեմ.
Ծաղր առնել. ծիծաղիլ զայլովք. այպանել. դրսովել. վըրան խնտալ.
tortuous, winding, anfractuous;
շաւիզ —, zigzag.
(լծ. եւ նոյն ընդ Կամաւոր, իբր կամարակոր) Ծուռ. կոր. թիւր. խեղաթիւր. ոլորեալ, գալարեալ իբրեւ զծամ. Ծուռումուռ.
Թիւրք եւ խոտորեալ ի ճշմարտութեան ծամածուռս. (Սարկ. հանգ.։)
to writhe, to twist, to twine, to wind round;
— զերեսս, to grin, to make grimaces at, to jibe.
ԾԱՄԱԾՌԵԼ. կամակորել. խեղաթիւրել. ծռել, ծռմռկել.
Ծամածռեալ խաթարել զմիտս մեր խորհին. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
jaw;
cheek.
Բախեաց զցիցն ընդ ծամելիս նորա։ Եւ ցիցն ի ծամելոջ նորա։ Վարսեաց ընդ ծամելիս նորա. (Դատ. ՟Դ. 21. 22։ ՟Ե. 26։)
Նա առ ըզքեզ ընդ յայելի, եւ հար ի խրոխտն ծամելի. (Շ. ոտ. բարձր.։)
to chew;
to reflect, to ruminate.
μασσάομαι mando, manduco. Իտ. mastigo. ծասկել. մանրել ատամամբք. կրծել. խածանել. տրորել. ուտել. որոճել.
Ծամէին զլեզուս իւրեանց յախտէ ցաւոցն. (Յայտ. ՟Ժ՟Զ. 10։)
Իսկ ամենայնի ներողն աստուած ծամէր զլեղին ընդ քացախին. (Ոսկիփոր.։)
Ի միտս ձեր քննեալ կոխիջիք՝ մանր մանր ծամելով, զի՛նչ յայտ, եւ զի՛նչ անյայտ իցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 10։)
supreme, extreme.
ἅκρος, ἁκραιφνέστατος, ὔψιστος summus. Որ է ի ծայրն առաջին, մերթ նաեւ վերջին. բարձրագոյն. գերագոյն. գերազանց. ծայրացեալ. կատարեալ. քաջ. ծարը եղօղը կամ հասած, է՛ն վերը, բարձր, խորունկ.
Ծայրագոյն խնամք, շնորհք, բարութիւն, լրութիւն եւ այլն. (Նար.։)
topful, well filled, very full;
complete, fulfilled, perfect;
— պարապմամբ, in detail, exactly, minutely, in every particular.
Եղիցի նա իբրեւ դրախտ ջրալից, պտղալից, ծայրալիր (կամ ծայրալից) պտղով. (Մծբ. ՟Գ։)
red at the extremities;
— արեգակն, rising sun.