cf. Ասղանի.
courser.
Մատաղաձի. խեշակ, դզի, բռչոյ ... Փաղանուն, ձի եւ դզի, բիր եւ մահակ. (Երզն. քեր.։)
much heaped up;
in great quantity.
Ջուրք դէզադէզ յեղեղմամբ կուտակեալ ծովանային. (Պրոկղ. յայտն.։)
aspect, sight, visage, front;
face, presence;
air, mien, countenance;
manner, fashion, form;
regard, consideration;
person, hypostasis;
— բայից, the persons of verbs;
— գերանուանց, the persons of pronouns;
ի դիմաց, in front, before;
ասա նմա ի դիմաց իմոց, tell him from me;
ի դէմս ածել, to represent, to remonstrate;
to reproach, to object;
դեղնեալ or այլագունեալ՝ առոյգ տխուր՝ զուարթ ou զուարթատեսիլ՝ խոժոռ՝ խորշոմ —, pale, florid, sad, serene, severe, wrinlded, livid, disfigured countenance;
դիմիւ ելանել, to run up to one;
յամենայն դէմս, thoroughly.
bravo! o ! oh!
Ուր ոչ ուղիղ գրէ Երզն.
to regard, to look attentively;
to be on the watch, to lie in wait;
— ի վեր ունել, ամբառնալ, to look with attention, to raise the eyes.
ԴԷՏԱԿՆ ՈՒՆԻՄ, կալայ. σκοπεύω, ἁποσκοπεύω, παρακώπτω speculor եւ այլն. Դիտել ակամբ՝ իբրեւ ի հեռաստանէ. ուշ ունել. դիտելով ակն ունել. ուշ դնելով նայիլ կամ սպասել. Տե՛ս (Ել. ՟Լ՟Գ. 8։ Դատ. ՟Ե. 28։ ՟Գ. Մակ. ՟Ե. 12. 14։ Ողբ. ՟Դ. 17։)
Դէտ ակնունէր նմա, թէ ո՛ւր կորուսցէ զնա. (Եղիշ. դտ.։)
Դէտակն ի վեր ամբառնայր (կամ բառնայր) եղիազար. (՟Ա. Մակ. ՟Լ. 43։)
Դէտակն ի վեր համբարձեալ՝ ժողովէին ի գեղն վժան. այսինքն ուշ եդեալ իրացն. (Յհ. կթ.։)
cf. Դդըչիւն.
Գետն երասխ անցանէ ընդ խոխոմս ձիգս եւ նեղս, ահագին դընդըչմամբ իջանէ ի դաշտն. (Խոր. ՟Ա. 11։)
cf. Դժուար.
Իբրեւ ի դժար եղեւ (այսինքն ծանրացաւ հիւանդն, կամ եհաս ի հոգեվարս), յափշտակեցաւ. (Վրք. հց. ՟Դ։)
discontented, dissatisfied.
Դժգոհ լինել զհարց եւ զեղբարց. (Եւագր. ՟Ի՟Ե։)
Յատուկ է փոքրահոգութեան՝ ողբալ յամենայնի, եւ դժգոհել. (Արիստ. առաք.։)
cf. Դժկամ.
Եւ թէ ո՛րպիսի դժկամակ եղեն առ սիրելին. (Մխ. երեմ.։)
ԴԺԿԱՄԱԿ ԼԻՆԵԼ, ԳՏԱՆԻԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԵՄ, կիմ. θυμόομαι irascor, aegre fero Դժուարիլ կամօք կամ կամաց. դժգմիլ. տհաճիլ. զայրանալ. սրտմտիլ, դառնանալ. խոժոռիլ. դժարը գալ, նեղանալ.
Ընդէ՞ր դժկամակ եղեր վասն բանիս այսորիկ. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 42։)
Մի՛ դժկամակ լինիք ընդ նեղութիւնս. (Լմբ. սղ.։)
Ժողովուրդն ընդ այս դժկամակս լինէին. (Լաստ. ՟Ժ՟Է։)
to be angry, displeased, tired, to dislike, to grieve;
to disobey, to oppose.
ԴԺԿԱՄԱԿ ԼԻՆԵԼ, ԳՏԱՆԻԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԵՄ, կիմ. θυμόομαι irascor, aegre fero Դժուարիլ կամօք կամ կամաց. դժգմիլ. տհաճիլ. զայրանալ. սրտմտիլ, դառնանալ. խոժոռիլ. դժարը գալ, նեղանալ.
Ընդէ՞ր դժկամակ եղեր վասն բանիս այսորիկ. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 42։)
Մի՛ դժկամակ լինիք ընդ նեղութիւնս. (Լմբ. սղ.։)
Ժողովուրդն ընդ այս դժկամակս լինէին. (Լաստ. ՟Ժ՟Է։)
cf. Դժկամակեմ.
ԴԺԿԱՄԱԿ ԼԻՆԵԼ, ԳՏԱՆԻԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԵՄ, կիմ. θυμόομαι irascor, aegre fero Դժուարիլ կամօք կամ կամաց. դժգմիլ. տհաճիլ. զայրանալ. սրտմտիլ, դառնանալ. խոժոռիլ. դժարը գալ, նեղանալ.
Ընդէ՞ր դժկամակ եղեր վասն բանիս այսորիկ. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Թ. 42։)
Մի՛ դժկամակ լինիք ընդ նեղութիւնս. (Լմբ. սղ.։)
Ժողովուրդն ընդ այս դժկամակս լինէին. (Լաստ. ՟Ժ՟Է։)
disgust, aversion, dislike, distaste, vexation;
resistance.
Խոժոռութիւն. զայրոյթ. դառնութիւն. նեղսրտութիւն.
ugliness.
δυσμορφία deformitas Տձեւութիւն. տգեղութիւն։
malignant.
որ եւ Դժնամիտ. Դժնեայ մտօք. դառնացեալ, խայտառակ. ծաղածանակ.
Յանկարծ առնել զնոսա այնպէս դժմիտս, եւ ձաղադէմս. (Փարպ.։)
Դժմիտ դաժանին, եւ վատին եւ յոռւոյն։ Դժմիտ ասեմք զմարմնոյս սողոսկուտ բնութիւնս։ Դժմիտքն կրաբերին ի չարէն. (Երզն. քեր.։)
very troublesome, very harsh, haughty, wicked.
Դժնդակագոյն վնաս, մոլեգնութիւն, պատիժ, տանջանք. (Փիլ.։ Կիւրղ. գանձ.։)
Դժնդակագոյն է քան զամենայն դեւս։ Այս է քան զամենայն դժնդակագոյն մեզ ի նոցանէ վտանգ. (Յհ. իմ. եկեղ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)
that has a bad or bitter root.
Իւրականօք կորստեան բերիւք դժնդակարմատն շառաւեղօք. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)
atrocity, enormity;
cruelty, inhumanity, inclemency;
bittorness;
harshness;
intemperateness.
δεινότης, ἁηδία acerbitas, molestia, gravitas Դաժանութիւն. դառնութիւն. խստութիւն. դժուարութիւն. նեղութիւն. վիշտ. չարիք. անզգամութիւն.
to be angry, haughty, to become atrocious or fierce.
Կարօղ էիր առնել զդժուարանալն եւ զդժնելն. (ՃՃ.։)
atrociously, severely.
Զհնդիկն եւ զբարբարոսն, զդուժն դժնէաբար. (Նար. ՟ղգ։)
of a horrible aspect.
Դժնեատեսիլ գոյն, յոքնատխուր գեղ. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
cf. Դժնէատեսիլ.
Դժնեատեսիլ գոյն, յոքնատխուր գեղ. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
atrocity, asperity;
— հայեցուածոյ, hurtful aspect.
Դառնութիւն (է՝) դժնէութիւն ի ներքուստ աղմկեալ ի չարէն. (Ոսկ. եփես.։)
cf. Դժուարաբոյժ.
Վէրս ընկալեալ անբժշկելի եւ դժոխաբոյժ։ Դժոխաբոյժ (կամ դժոխաբոյծ) ամենեւին ելով բուժողացն. (Մագ. ՟Ի՟Ը. եւ ՟Ի՟Ե։)
Հնացեալ ախտ ոգւոյ՝ դժոխաբուժելի է. (Բրս. սղ.։)
more vexatious, very bad.
Դժոխագոյն թշուառութեամբ յերկաքանչիւր կողմանց զրկեալ գտանի. (Պիտ.։)
very bad, wicked, atrocious, fierce, wild.
Դժոխախեռ աղու եւ դագ բանիւքն վարէր։ Յանկարծակի ըմպահկելով դժոխախեռ յոխորտանօք հանգոյն մոլեկանացն։ Դժոխախեռ հայհոյութեամբքն. (Պիտ.։)
infernal.
Շինէ եկեղեցի յանուն սուրբ պետրոսի առաքելոյն՝ անպարտելի դժոխական առաջնորդի. (Արծր. ՟Դ. 11։)
Գերեն զհոգի առ դժոխական պողոտայն։ Երկամբք վշտաց դժոխականաց։ Նիգ դրանց դժոխականն յարկի. (Նանայ.։ Նար.։ Անան. եկեղ։)
Դժոխական իրք, կամ տառապանք. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։ Վրդն. սղ.։)
what burns or is burnt in hell.
Կիզանօղ կամ կիզեալ ի դժոխս.
Առ ի հրաւիրումն դժոխակէզ այրմանն յաւիտենականի. (Անան. եկեղ։)
implacable, inexorable.
δύσερις contentiosus, morosus Ունօղ զհեռ դժոխային կամ դժնդակ. (շփոթի ի գրչաց եւ ընդ ԴԺՈԽԱԽԵՌ).
(Մախացօղք) են ստոյգ դժոխահեռ պատերազմողք։ Յոյժ օգտակարագոյն կենցաղոյս դժոխահեռդ է կորնչել այր. (Պիտ.։)
moved with much difficulty.
Յախտից ոմանց դժոխաշարժից եւ յարատեւողաց սկիզբն էառ. (Արիստ. որակ.։)
Ունակութիւն եղեալ ի նմա՝ տարրասցի, եւ դժոխաշարժ լիցի. (Անյաղթ անդ։)
cruel, fierce, very tormenting.
Յոյժ տանջողական, եւ դժնդակ.
whose root is bad.
Դժոխարմատ ծառոյս դառնութեան պտուղք. (Նար. ՟Ծ՟Զ։)
obdurate, disobedient.
Խտյտայ տղայն ի նեղահարութեանն, դժոխընկալ է ըստ բնութեանն բանդի. (Մաշկ.։)
voracious, gluttonous
Լափլիզօղ դժոխորովայն գազանի. (Նար. ՟Ժ։)
hell;
limbo;
sepulchre, tomb.
վր. ճոճոխէլի. պ. տիւզէխ. ἄδης infernus Խորք երկրի. ծոց հողոյ հեռագոյն ի ծագաց երկնից. որպէս գեհեն. տարտարոս. սանդարամետք. բանտ դիւաց եւ դատապարտելոց. ... Տե՛ս (Ղկ. ՟Ժ՟Զ. 23։ Յայտ. ՟Ա. 18։ Սաղ. ՟Թ. 18. եւ այլն։) որպէս եւ Դրունք դժոխոց ասին բռնութիւնք դիւաց եւ հալածչաց. (Մտթ. ՟Ժ՟Զ. 18։)
Յանշէջ հրոյն զերծցուք, եւ զդժոխօքն արհամարհեսցուք. (Եղիշ. ՟Բ։)
Սմա արդ պարտ է պատուհաս ինչ վերջին. մահ արդ ոչ է վերջին, բայց այն՝ որ ի դժոխսն ցաւք. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)
burdensome, onerous.
Դժուարաբառնալիս ասէ զաւելաստացութիւնս. եւ դժուարաբառնալի զհոյլս մեղաց. (Համամ առակ.։)
wine-bibber, drunk, intemperate, drunkard.
συμπότης compotor, conviva Գինըմպու. արբեցօղ. սեղանակից. բարձակից ի կոչունս.
Զօրականք ... կողոպտիչք, գինարբուք. (Խոր. ՟Գ. 68։)
Ի գինարբուսն հացկերութաց։ Որ յելլադայ գինարբուք եղեն։ Գինարբուացն որպէս պարտ եւ օրէն է լինել։ Զգինարբուս պատրաստել առ ոգւոց սփոփանս. եւ այլն. (Փիլ.։)
Կոչել յապագային սեղանոյ յանճառելի գինարբուս զուարճութեան. (Սարկ. քհ.։)
small wine.
Այնչափ աղքատ, մինչ զի եւ գինեակն եւս հատաւ. (Սեբեր. ՟Ը։)
that produces much wine, abounding in wine.
Տաշտախիլ եղեն որթք գինէբեր այգեաց նոցա. (Եղիշ. ՟Ը։)
Անուշութեան որթք գինեբերք. (Եղիշ. երէց.։)
wine-colour.
Ունօղ զգոյն գինւոյ. գինետեսիլ. գինիի գունով.
tipsy, intoxicated.
Զփիղսն ... պատրաստեսցէ գինեզէնս խնկալիցս ... Գինեզէնս խնկալիցս զայրացուցեալ. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 1. եւ 5։)
cf. Գինարբու.
Եւ այնպէս երկուքն աղատեցան, եւ գինեխումն կորեաւ. (Ոսկիփոր.։)
that has the flavour of wine, winy, vinous.
Ազգի ազգի միրգք քաղցրահամք եւ գինեհամք. (Եղիշ. երէց.։)
abstinence from wine.
Չափաւոր արբումն ի գինեհատութիւն (համարեալ լինիմք առաջի աստուծոյ). (Եղիշ. հայր մեր.։)
drunk, tipsy.
Ի գինւոյ եւ յարբեցօղ կատաղմանց գինեհարացն. (Համամ առակ.։)
great drunkard, toper, sucking-bottle.
οἱνώμενος, παροίνος temulentus Մոլեալ ի գինի. եւ գինւով արբեցօղ. արբեալ.
Իբրեւ զթշնամանօղ եւ զգինեմոլ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)
that loves to drink, drinker, tippler.
φίλοινος vini amans, cupidus Սիրօղ գինւոյ եւ արբեցութեան. գինի կամ խում սիրօղ.
Առ արբեցօղս այս բերիք զիս եւ գինեսէր. (Վրք. հց. ՟Բ։)
tavern keeper, wine-merchant or seller;
—ք selling of wine, wine-shop.
οἱνοπώλης vini venditor Վաճառական գինւոյ. գինի ծախօղ.
abounding in wine.
Գինեւէտ գաւառին գողթան։ Գողթն գինեւէտ. (Խոր. ՟Ա. 29։)
cf. Գինարբու.
οἱνοπότης, οἱνοποτήρ vini potor Ըմպօղ զգինի. cf. ԳԻՆԱՐԲՈՒ. գինի խմօղ. եւ խում սիրօղ.
Այսօր գինըմպու, վաղիւն (լե՛ր) ջրըմպու. (Ածաբ. նոր կիր.։)
Մի՛ այսօր ջրըմպու, եւ վաղիւն գինըմպու. (Խոսր.։)