thirtieth
τριακοστός trigesimus Վերջինն երեսուն թուոյ. երսուներորդ.
Յամին երեսներորդի։ Յամին երեսներորդի եւ առաջներորդի, կամ եւ ութերորդի. (Եզեկ. ՟Ա. 1։ ՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Զ. 23. 29։)
thirty.
τριάκοντα triginta Երիցս տասն. երսուն.
Եւ էր՝ որ երեսուն. (Մտթ. ՟Ժ՟Գ. 23։)
Եօթն ամ ընդ երեսնիւ (՟լէ)։ Ամս ութ երեսնիւ (՟լը)։ Հինգ ընդ երեսնիւք (՟լե)։ Մի ամ պակաս յերեսնէ. (ըստ հելլենաբանութեան). (Եւս. քր. ՟Ա։)
cf. Մարդահաճութիւն.
Առաւել ռմկ. իբր Մարդահաճութիւն. ակնառութիւն.
Վասն կաշառաց եւ երեսպաշտութեան. (Մխ. ապար.։)
vicegerent;
deputy.
ἑπίτροπος vicarius, procurator Փոխանորդ երեսի՝ այսինքն անձին այլոյ. տեղակալ. գաւառապետ.
Եպիտրոպոսն, այսինքն է երեսփոխանն, յոր հաւատացին զորբսն. (Մխ. դտ.։)
Պետրոս վէմն հաւատոյ՝ եւ մեծն ամենայնի՝ երեսփոխանն քրիստոսի. (Հ. հոկտ. ՟Ի՟Գ. եւ այլն։)
Աղքատն՝ քրիստոսի երեսփոխան է. (Ոսկիփոր.։)
much agitated, stormy.
cf. Երեր.
Երերիլն. երեր. երերանք. շարժ. սասանութիւն.
Երերումն հանապազորդ, տատանումն մարմնոյ. (Եփր. ծն.։)
Յանգիստ երերմունս տաժանմանց ընկղմեցաւ. (Ագաթ.։)
Յերերման եւ ի տատանման կան երկրայինքս ի մէջ փորձանաց։ Նայիդ է տեղի երերման՝ յերերմանէն կայենի կոդեցեալ. (Վրդն. ծն.։)
Դադարեսցէ երերումն յերկրէ. (Հ=Յ. մայ. ՟Ի՟Ը.։)
trembling;
wandering;
vagrant;
Erratic.
Երերեալ. դողդոջուն։ (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
fraught with imagination.
imagination, fancy, whim, idea;
վառ —, lively imagination.
φαντασία, φάντασμα phantasia, imaginatio Զգայութիւն ներքին, յորում զկայ առնու երեւեալն, կամ նկարեալ յանդիման լինի պատկեր երեւելոց եւ ըոբռնելոց զգայարանօք.
Զոր ինչ առնու ի զգայութեանց, զայն պահէ. վասն որոյ եւ երեւակայութիւն յորջորջի, այսինքն երեւեցուցելոցն կացումն. (ուստի գտանի գրեալ եւ երեւակացութիւն) (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
Երեւակայութիւն է բացագոյնիցն մասնական գիտութիւն։ Արուեստ է ունակութիւն ճանապարհորդել՝ հանդերձ երեւակայութեամբ. (Սահմ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ժ՟Գ։)
Է եւ ի դժոխս անդ երեւակայութիւն չարակարծիք. (Մխ. ապար.։)
Մերթ Յայտյանդիմանութիւն. ցուցակութիւն. եւ Տեսութիւն մտաց.
Զքառիցն ի նա տոգորս՝ երեւակայութեամբ ցուցից։ (Միանձունք) ըստ օրինի պարառեալ են վսեմական եւ մաքուր երեւակայութեամբ. (Մագ. ՟Կ՟Բ. ՟Կ՟Դ։)
imagination;
pomp, show.
φαντασία phantasia եւ splendor, dignitas Իբր Երեւակայութիւն. ներքին զգայութիւն.
Զգայութիւն կոչեն, զոր տեսանէ ակն կամ լսէ ականջն. եւ երեւակութիւն՝ զայն, որ երեւումնն զինչ տեսաւ եւ կամ լուաւ զկայ առնու. (Տօնակ.։)
Եւ իբրեւ Արտաքին ցուցակութիւն, երեւոյթ, շքեղութիւն. յն. ֆանդասի՛ա.
Սահմանեաց սողոն ո՛չ զճոխութիւն եւ զերեւակութիւն լինել բարեբախտութիւն. (Նոննոս.։)
Արեգակն եւ լուսին ... անցանեն յիւրեանց երեւակութենէն. (Բրսղ. մրկ.։)
(Տեսութիւն լուսոյ ի տկար աչս՝) ըստ կարին յօժարաբար ցուցցէ զերեւակութիւն». ա՛յլ ձ. զերեւակայութիւն. (Մագ. ՟Կ՟Ե։)
more illustrious, famous.
φανερώτατος, περιφανέστατος, ἑμφαντικώτατος manifestissimus, illustrissimus, significans cum emphasi Առաւել կամ յոյժ երեւելի. պայծառ. յայտնագոյն. քաջայայտ. նշանաւոր, նշանական.
Երեւելագոյնք են այսք (բանք)։ Երեւելագունիւն եւ լուսաւորագունիւ բանիւ իւրով. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. այլաբ.։)
Երեւելագոյնք եւ բարեձեւք գեղեցկութեամբ։ Երեւելագոյն գեղեցկութիւն. (Պիտ.։)
Յոբ յաղագս անարատութեանն ... երեւելագոյն. (Ոսկ. լուս.։)
Որք էին երեւելագոյնք. (Փարպ.։)
Երեւելագոյն գոյիցն. (Արծր.։)
Իբր մ. Յայտնագոյնս.
Քաջ երեւելագո՛յն արտայայտեաց սուրբ առաքեալն. (Ճ. ՟Գ.։)
Զայս ի վերայ այլոցն երեւելագոյնս յանդիման կացուցանէ։ Երեւելագոյնս զեկուցանի ի ձեռն զկնիցս. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. իմաստն.։)
visibility;
appearance.
Երեւելի լինելն. երեւումն. երեւոյթ. յայտնութիւն. տեսիլ. հանդէս.
Ըստ երեւելութեան փրկական խորհրդոյս, որ ի սկզբանցն ժամանակօք ծածկեալ էր. (Ոսկ. հռ.։)
Դաշտք երեւելութեամբն ցուցանեն վերաբերեալ զշահաւորութիւն։ Որոյ երեւելութիւն ոչ նիւթեղէն, այլ լուսեղէն ցուցանիւր. (Փարպ.։)
Զի յայտ իսկ յերեւելութենէ լինի գիտելի բազմաց. (Պիտ.։)
Ջոկք ստորակայից, եւ այլ բազում ինչ, որք ցուցանեն զերեւելութիւնս». յն. ֆանդասիա՛. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։)
to make appear, to represent, to show, to make, to figure;
to feign;
to produce, to bud, to sprout;
— զերեսս, to visit.
ἑπιφαίνω, ἁναφαίνω, ἁναδείκνυμι apparere facio, illumino, ostendo, designo Տալ երեւիլ կամ տեսանիլ. ցուցանել. յայտնի կամ յայտ առնել.
Յետ այսորիկ երեւեցոյց տէր եւ այլ եւս եօթանասուն եւ երկուս. (Ղկ. ՟Ժ. 1։)
Իբրեւ արեգակն մտանէ, աստեղք զիւրեանցն երեւեցուցանեն փայլումն։ Երեւեցուցանելով տեսականացն (ի մեզ) եւ այլ գեղեցկութիւնս. (Փիլ. բագն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Զծածկեալսն երեւեցուցանեն։ Ոչ երեւեցուցանէ ինչ նշոյլ։ Դէմս քսամնելիս երեւեցուցանեն։ Ի բիւրուցն չափ մի երեւեցուցի. (Նար.։)
ԵՐԵՒԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Ի դուրս տալ, բղխել, բուսուցանել.
Ծաղկեաց զծաղիկ, եւ երեւեցոյց ընկոյզ. (Թուոց. ՟Ժ՟Է. 8։)
Հաւատալի երեւեցուցանեմ. (Նար. եւ այլն։)
ԵՐԵՒԵՑՈՒՑԱՆԵԼ ԶԵՐԵՍՍ. որպէս Այց առնել։ (Թուոց. ՟զ. 25։ Սղ. ՟Լ. 17։ ՟Կ՟Զ. 1։ ՟Հ՟Թ. 4. 8. 20. եւ այլն։)
appearance, exterior;
vision;
air, aspect, face, mien, sight;
colour, semblance, indication, display;
feint, false appearance, illusion;
shadow, figure, image;
exhibition, show;
phenomenon;
—ք լուսնի, phases;
—ք բնութեան, the phenomena of nature;
visible, palpable;
notable;
ridicule;
whimsical, chimerical;
առ —ս, externally, outwardly, in appearance.
ἑπιφάνεια, φαντασία, φάντασμα apparitio, revelatio, imaginatio Երեւումն. երեւութիւն. յայտնութիւն. տեսիլ. կերպարան. նմանութիւն. ճշմարիտ կամ սուտ ինչ երեւեալ. երազ. ցնորք.
Երեւոյթ մի նշանի մեծ արար. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 24։)
Ստեղծին զնա ձուլածոյ՝ երեւոյթ սուտ ... Եւ նա է երեւոյթ առ աչօք. (Ամբակ. ՟Բ. 18. 19։)
Զանտեսանելւոյն զերեւոյթն առնուլ. (Փիլ. իմաստն.։)
Զկարծրութեան վիմաց բերին երեւոյթս. (Խոր. ՟Գ. 37։)
Ոչ զրպարտեաց զնա արդար դատաւորն նախ, մինչեւ եղեւ երեւոյթ չարին. (Յճխ. ՟Զ։)
Ի յերեւոյթ գայ. (Նիւս. բն.։)
Ի մանկութենէ մինչեւ յերեւոյթս երիտասարդութեանն. (Յհ. կթ.։)
Յերեւոյթ իրին ոչ հասի։ Յայտնեսցին երեւոյթք որսոյն։ Երեւոյթ եզեկիէլին տեսլանն։ Երեւոյթ ապագայիցն. (Նար.։)
Նմանութիւնք եւ երեւո՞յթք թուիցին քեզ եղեալքն ի քրիստոսէ, թէ ճշմարտութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Արդարեւ մարդ էր, եւ ոչ երեւոյթ ինչ. (Կիւրղ. գանձ.։)
Երեւոյթն թանձրանալ ոչ ունի. (Իգն.։)
Երեւոյթս երազոց. (Լմբ. ժող.։)
Զծիրանիսն եւ զթագն եւ զհանդերձսն, եւ զամենայն իսկ զերեւոյթսն». յն. ֆանդասի՛ա. լտ. բօ՛մբա. (Ոսկ. մրգր. ՟Բ։)
Որ երեւոյթ եւ տեսանելի արարածք են։ Թէ աներեւոյթ ինչ իցէ, եւ թէ երեւոյթ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3. եւ 4։)
Արար զամենայն երեւոյթս եւ զաներեւոյթս։ Երեւոյթ եւ աներեւոյթ կարգաց. (Կոչ. ՟Դ. եւ ՟Ժ՟Դ։)
Յօրինօղ երեւութից եւ աներեւութից. (Նար. ՟Լ՟Գ։)
Իբրեւ պարտեաց աստուած զնոսա առ ինքն երեւոյթ բժշկութեամբն, սկսաւ խառնել նոցա զհոգեւոր բժշկութիւնսն։ Եթէ զաներեւոյթ հաւատս տեսանէր նա, ո՞րչափ եւս զերեւոյթ մարդկութիւն տեսանէր նա. (Եփր. համաբ.։)
Իբր Նշանաւոր.
Երեւոյթ փայտն նոյեան տապանին։ Յաճախեաց զերեւոյթ նշանս իւր եւ զսքանչելիս. (Բուզ. ՟Գ. 10. 13։)
Երեւոյթ ձի. (Նար. երգ.։)
Եւ կայր երեւոյթ տեսլեամբ ի մէջ ժողովրդոց. (Ագաթ.։)
Իւրովին կախաղանելով երեւոյթ ձեւովն։ Անկեալ կայ զծաղր եւ երեւոյթ ձեւով. (Պիտ.։)
Եղիցիս ծաղր եւ երեւոյթ ի մէջ ազգացն». յն. աներեւոյթ իմն։
Իբր Առերեւոյթ.
Խցէ՛ք զաչս ձեր յերեւո՛յթ տեսութեանցս. (Անան. ի պետր.։)
fantastic, ideal.
Առ երեւոյթս եղեալն. երեւեալն ի տեսլեան նմանութեամբ իւիք. եւ Որ առաչօք համարի զճշմարիտ մարդեղութիւնն.
Զնոյն զնախահարց ներպահեալ զերեւութական տեսութիւն։ Եթէ զերեւութական միայն զձեւն զինքեամբ արկաւ։ (եւ ի վերնագրի) Ընդդէմ երեւութականաց. (Յհ. իմ. երեւ.։)
to appear, to present itself, to be represented.
ըստ յն. ոճոյ, φαντάζομαι imaginor, fingo, percipio Իբր երեւոյթ տեսանել. երեւակայել. ըմբռնել կամ ձեւացուցանել ի միտս. կարծել. յերազել.
Բազումս եւ զհակառակս երեւութանան։ Զհանդերձեալսն յառաջագոյն երեւութանալ եւ ընդ միտ ածել։ Որ եկն ի ծնունդ լինելութեան, ի հարկէ երեւութանայ զարարօղն պատճառ։ Երեւութասցէ զչորս թիւն, յորոց ի խնդիրն է. (Փիլ.։)
Որք յանուրջս երեւութանան թագաւորութիւնս եւ բազում ինչ ախորժելիս. (Մխ. դտ.։)
Մի՛ այլայլեալ երեւութասցիս զաստուածութիւնն ... քանզի անյեղլի է։ Ուր ոչ յաւիտեան եւ ոչ ժամանակ միջնորդեաց, զիա՞րդ երեւութասցին միտք. (Բրս. ի ծն.։)
Անձն (կամ ակն) ձանձրացօղ միայնակեցի՝ մտօք երեւութանայ յիրս ինչ. (Նեղոս.։)
Առ աչս կարծեօք երեւութանաս. (Ճ. ՟Ա.։)
Այլովք (երազովք) տրասէրն, եւ այլովք երեւութանայ անյագն։ Յարտաքուստ ոմանք երեւութացան (ասել եւ այլն) Նիւս. (կազմ. ՟Ժ՟Ե. ՟Ժ՟Ը։)
Զիա՞րդ երեւութասցին միտք, զի հայր էր, եւ որդի ծնաւ. մի՛ այլայլեալ երեւութասցի զաստուածութիւնն. (Բրս. ի ծն.։)
Մի՛ ինքեան ինչ բնութեան չարին լեալ երեւութասցիս. (Բրս. չար.։)
ԵՐԵՒՈՒԹԱՆԱԼ. չ. φαίνομαι appareo Երեւիլ իրօք կամ տեսլեամբ. ձեւանալ յերեւակայութեան կամ առաջի աչաց. տեսանիլ. ի վեր երեւիլ.
Առաջի ջրհորոյն երեւութանալ ասէ զհրեշտակն իբր զաստուած. (Փիլ. լին.։)
Միշտ յաւելուած առաքինութեանն երեւութանայր (յանձին նորա). (Ճ. ՟Զ.։)
Երեւութանայ աստուածային տէրութեանցն մեծութիւնք։ Տգեղութիւն եւ խանգարումն երեւութանայ. (Յճխ. ՟Գ. եւ ՟Ե։)
Երեւութացաւ նմա ի քուն խաչ աստեղեայ։ Ի սրտին գործարանի երեւութացեալ հոգւոյն աչաց՝ թաթ աջոյ ձեռին։ Եւ ոչ միայն երեւութացաւ, այլ եւ ... ի միտս նորա հաւաքեցան։ Երեւութացաւ նմա ի քուն ապագայիցն յայտնութիւնն. (Խոր. ՟Բ. 80։ ՟Գ. 53. 66։)
apparition, manifestation;
appearance;
representation.
ὁπτασία, ἑπιφάνεια visio, apparitio Երեւումն. երեւոյթ. յայտնութիւն. տեսութիւն. տեսիլ. տեսակ.
Բախեալ ի սուրբ տէրունական երեւութենէն՝ գոհանայ։ Ի դիմացն, այսինքն ասեմ՝ յերեւութենէ առաքինութեան եւ իմաստութեան պակուցեալ եմ։ Թուի բարւոյ երեւութիւն տալ. (Փիլ.։)
Միայն յերեւութենէն իսկ ճանաչի. (Պիտ.։)
Ամենայն որ հայի յիրս ինչ, իրին երեւութիւնն յաչսն գոյանայ. (Զքր. կթ.։)
Ըստ երեւութեան զարիւն եբեր (լուսինն)։ Յայնր ահագին հրոյ երեւութեանց սասանիւր երկիր. (Անյաղթ բարձր.։)
Իբր Երեւակայութիւն. եւ Ցնորք. առ աչս երեւութիւն. φαντασία imaginatio
Երեւութիւն բաղկանայ ըստ արտաքնոյն առ ճանապարհ տպաւորելով զմիտսն ի ձեռն զգայութեանն. (Փիլ. այլաբ.։)
Ամենայնքս մեր ըստ քեզ ստուեր եւ երեւութիւնք. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Ոչ ճշմարտութեամբ, այլ երեւութեամբ ունել զմարմինն. (Նանայ.։)
Իբր Մակերեւոյթ. ἑπιπολή superficies
Անխոր մեծութիւնն՝ յերկայնութեան եւ ի լայնութեան միայն տեսանելով՝ երեւութիւն կոչի յերկրաչափական արանց. (Փիլ. ել. ՟Բ։)
cf. Երեւութիւն.
φάσις, ἑπιφάσις, ἑπιφάνεια apparitio, apparentia, species Երեւիլն. տեսանիլն. տեսութիւն. տեսիլ. երեւոյթ. երեւնալը, երեւցածը, տեսք, տեսիլք.
Ափշեալ ի փայլակնացայտ երեւմանէ։ Երեւումն սքանչելատեսիլ եցոյց քեզ։ Յայտնական երեւմամբ կայր գունդն։ Մինչեւ ցերեւումն պղծոյն. (Փարպ.։)
Ի յերկարագոյնս նայել իմ յայնպիսի երեւումն. (Խոր. ՟Ա. 25։)
Ոմն ձայնիւ, եւ ոմն երեւմամբ։ Հաւասարեալ լինին երեւմունքն։ Զառաջինսն յիշեցեալ երեւմունս. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. երեւ.։)
Ի տես անառակ եւ պիղծ երեւմանց։ Կերպարանէ արհաւրաց տեսիլս եւ երեւմունս. (Խոսր.։)
Երեւմունս երազոց. (Յհ. կթ.։)
Երեւմամբ խորհրդոյ զանցանել զսկզբմամբն. (Բրս. յիսկզբանէ։)
ԵՐԵՒՈՒՄՆ. ἑπιφάνεια, ἑπιτολή, ὅψις Մակերեւոյթ, երեսք.
Ըստ երկրաչափական արուեստին, որ նշան, գիծ, եւ երեւումն կոչեն. (Վրդն. ել.։)
Պնդի ընդ ջլի, եւ ընդ երեւմանն (մորթոյ) ձկտի. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)
ԵՐԵՒՈՒՄՆ. φαντασία Առերեւոյթ իրք. ցոյցք արտաքին առ երեւելոյ յաչս մարդկան.
Հաւանելի իմն ի միտս արկանէ երեւմունս անցից առ ի պատրանս քաղաքաց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Ոչ վասն այլ իրիք պիտոյից, այլ զի վկայս ունիցին զնոսա վասն սնոտի եւ անցաւոր երեւմանցս. (Ոսկ. յհ. ՟Ի՟Է։)
ԵՐԵՒՈՒՄՆ. ἕκφανσις productio, repraesentatio Ծագումն. ծնունդ եւ բղխումն կամ ելումն.
Իմանալի՛ է այսպէս ծնեալ զորդի ի հօրէ՝ որպէս զիմաստութիւն ի մտաց. թէպէտեւ ի ծիողէն արտաքս լինել թուելով ըստ երեւման նորա, դարձեալ է՛ ի նմա. (Կիւրղ. գանձ.։)
Հոգին սուրբ բխումն ի հօրէ, եւ երեւումն յորդւոյ, ո՛չ ըստ որդւոյ ծննդեամբ, այլ յառաջ եկեալ աղբիւրաբար. (Կիր. պտմ.։)
Հոգւոյն սրբոյ բղխումն ի հօրէ, եւ յարդւոյ երեւումն անհատաբար եւ անժամանակապէս. (Բրսղ. մրկ.։)
Որդի, եւ Հոգի (կոչին). երեւմամբն՝ զանազան նոցա եւ զկոչմունսն արար». այսինքն բանիւ ելման կամ ծագման նոցա. (Առ որս. ՟Զ։)
ԵՐԵՒՈՒՄՆ ԱՍՏՈՒԾՈՅ կամ ԱՍՏՈՒԱԾԱՅԻՆ. իբր Յայտնութիւն, աստուածյայտնութիւն.
Երեւմունք աստուածայինք եղեն առ սուրբսն։ Ամենիմաստն աստուածաբանութիւն (սուրբ գրոց) զտեսիլն զայն վայելչաբար կոչէ Աստուծոյ երեւումն. (Դիոն. երկն.։)
Երեւմանն աստուծոյ արժանաւոր լեալ (եղիա). (Յճխ. ՟Թ։)
Զերեւումն որդւոյն յայտ առնէ. (Փարպ.։)
cf. Երեքանձնեայ.
ԵՐԵՔԱՆՁՆԱԿԱՆ ԵՐԵՔԱՆՁՆԱՒՈՐԱԿԱՆ ԵՐԵՔԱՆՁՆԵԱՅ ԵՐԵՔԱՆՁՆԵԱՆ. cf. Եռանձնական. որ եւ Եռանձնեայ, Եռանձնեան.
Միութիւն երեքանձնական։ Որպէս զերրորդութիւն վասն երեքանձնական երեւմանն (այսինքն դիմաց). (Դիոն.։)
Առանձնաւորութիւն երեքանձնական զօրութեանն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Զերեքանձնական տէրութիւնն. (Զքր. կթ.։)
Երեքանձնաւորական աստուածութիւնն. (Մաքս. ի դիոն.։)
Երեքանձնեայ (կամ երեքանձնեան) տէրութիւնն. (Իգն.։)
Երեքանձնեան երրորդութիւն. (Զքր. կթ.։)
Սրբաբանել զերեքանձնեան մի աստուածութիւն. (Մաքս. եկեղ.։)
Երեքանձնեան աստուածութիւն. (Ճ. ՟Ա.։ Հ=Յ. յուլ. ՟Ժ՟Դ.։)
very unfortunate.
Երիցս թշուառ. եղկելի յոյժ. հէք եւ ողորմելի.
Երեքթշուառեանն որոգինէս, եւ որք զնորայն խորհին. (Մաքս. ի դիոն.։ Լմբ. յայտն.։)
Նոր ոմն նաբուզարդան, երեքթշուառեան վատշուէր. (Արծր. ՟Դ. 9։)
Երեքթշուառետն եւ անիծեալ ծեր։ Երե՛ք թշուառեան, գոնեա խոստացի՛ր զոհել. (Ճ. ՟Ա.։)
Եղկելիս եւ երեքթշուառեանս. (Սկեւռ. աղ.։)
triple, tripled.
ԵՐԵՔԿՈՒՂ ԵՐԵՔԿՂԻ. Որոյ են երեք կուղք, ոլորք, ծալք. երեքկին մանեալ. երեք խաթ եղած.
Առասան երեքկուղ ոչ վաղվաղակի խզեսցի». ա՛յլ ձ. երեքկին. (Ժող. ՟Դ. 12։)
Առասան երեքկին ... Զայսպիսի շարամանեալ երեքկուղս ոչ կարէ վաղվաղակի խզել որոգայթքն սատանայի»։
Բայց Մովսէս քերթողն, եւ Արշարունին, եւ Տօնականն ՝ միաբան ընթեռնուն,
Առասան երեքկղի դիւրաւ ոչ խզի (կամ վաղվաղակի ոչ խզանի)»։
that has three sides or angles, triangular.
Եռակողմեան ձեւ. որ եւ ԵՌԱՆԿԻՒՆ, ԵՐԵՔԱՆԿԻՒՆԻ.
Եթէ բոլորակ, եթէ երեքկուսի, եթէ չորեքկուսի. (Սեբեր. ՟Զ։)
of three stories.
τριώροφος trium tabulatorum Որոյ են ձեղունք երեք ի վերայ իրերաց. եռայարկ. իրեք խաթով.
Որք երեքձեղուանեայսն, չորքձեղուանեայսն շինեն, եւ զքաղցեալս անտես առնեն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)
French grass, sainfoin.
thirteenth.
τρισκαιδέκατος decimus tertius Վերջինն յերեքտասան թիւս. տասուիրեքերորդ.
Յերեքտասաներորդում ամին ապստամբեցին. (Ծն. ՟Ժ՟Դ. 14։)
Յերեքտասաներորդէ ամէ. (Երեմ. ՟Ա. 2։ ՟Ի՟Ե. 3։)
Յերեքտասաներորդի (աւուր) ամսոյն ադարայ. (Եսթ. ՟Թ. 19։)
trefoil.
elder.
cf. Երիցութիւն.
going to and fro.
Երթեւեկութիւն հրեշտակագնացութեան։ Դաւել ի ձեռն երթեւեկութեան. (Խոր. ՟Ա. 14. եւ 26։)
Ի տարուբեր երթեւեկութեանց նոցա. (Յհ. կթ.։)
Յերկնուստ յերկիր երթեւեկութեան. (Խոսր.։)
Շաւղաց երթեւեկութեանց. (Նար. խչ.։)
Երթեւեկութիւնս առնել. (Յհ. իմ.) ատ. տե՛ս երթեւեկս առնել։
walk, step.
Զօրեղ երթմամբ (սրոյ, այսինքն մխմամբ) ի խոր խոցոտեալ. (Նար. խչ.։)
sandy plains.
Զանօգուտ եւ զատեցեալ յեմենեցունց երիզուտն վայրս. (Պիտ.։)
Իբրեւ զերիզուտ վայրս առապառաց յական թօթափեալ տեսանիւր. (Յհ. կթ.։)
nephritis.
reins, kidney;
bowels, entrails;
խորտակել զ—նս, to break or sprain one's back.
νεφρός renes Երկու մասունք ընդերաց առ երի ստորին միջաց թաղեալք ի ճարպս. երիկամ, պոլոճիկ.
Զերկու երիկամունսն ճարպովին. (Ել. ՟Ի՟Թ. 13. 22։ Ղեւտ. ՟Գ. 4։)
Լայնաբար վարի՝ որպէս Սիրտ, եւ գաղտնի շարժումն սրտի այլեւայլ զգածմամբք.
Քննէ զսիրտս եւ զերիկամունս։ Խրատէին զիս երիկամունք իմ. (Սղ. ՟Է. 10։ ՟Ժ՟Ե. 8։)
Հեռի ես յերիկամաց նոցա. (Երեմ. ՟Ժ՟Բ. 2։)
Երիկամանց նորա է վկայ աստուած. (Իմ. ՟Ա. 6։)
Յանխնայ խոցոտեցին զերիկամունս իմ. (Յոբ. ՟Ժ՟Զ. 13։)
Երիկամունք իւր զդողանի հարան. (՟Ա. Մակ. ՟Բ. 24։)
Որպէս նշանակ պարարտութեան.
Ընդ ճարպոյ երիկամանց ցորենոյ. (Օրին. ՟Լ՟Բ. 14։)
towards evening.
Որպէս Երեկուն, Երեկոյն. այսինքն Ընդ երեկս. իրիկունը.
Զկէս նորա այգուն, եւ զկէս նորա երիկուն (կամ երեկուն)։ Յորժամ սեղանն իսկ առաջի կայցէ երիկունն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 10։)
Երիկունն երբ ի մահիճսն ելանես. (Նեղոս.։)
Յառաւօտուն ... եւ յօր հասարակն՝ զօրաւոր, եւ երիկունն (կամ յերիկոյն) աղքատ. (Լմբ. սղ. ՟Լ։)
(Երեւեցան) լուսինն եւ աստեղք յերիկունն. (Վրդն. ծն.։)
horse-breeder.
cavalcade, riding-horse.
Երիվարելն, կամ հեծելութիւն պատերազմական.
Յեսու զարեգակն իբրեւ զկամաւ ինչ բանիւ հրամանաւ ճնշեալ՝ արար զերիւարութիւնն. (Գեննանդ.։)
gymnasium, circus.
ἑφηβία, γυμνάσιον palaestra, gymnasium, locus exercitii, adolescentium Կրկէս եւ կրթարան երիտասարդաց յո՛ր եւ է մարզս եւ յուզմունս.
Թէատրոնս եւ երիտասարդանոցս շինէր. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 12։)
youth, youth-fulness, adolescence;
young people, young folks;
յաստիս երիտասարդութեան, in earliest youth;
եւ — անցանէ, young men will be young men.
νεότης, ἠλικία, ἑφηβία adolescentia, juventus, pubertas Վիճակ եւ հասակ երիտասարդական. արբունք. արիութիւն, այսինքն այրութիւն. կտրիճ հասակ.
Փոխանակ երիտասարդութեան ցնծութեանն». յն. երիտասարդական. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 7։)
Յերիտասարդութիւն հասցեն». յն. այրասցին. (Յոբ. ՟Ի՟Է. 14։)
Զմեր մանկութիւնն ապականէ երիտասարդութիւնն, եւ զնա ծերութիւնն. (Լմբ. սղ.։)
Քաջապինդ երիտասարդութեամբ (այսինքն արիութեամբ) զբանն աստուծոյ յինքեանս բնակեցուցին. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Գ։)
Young woman, girl, maiden, lass
νέα adolescentula Օրիորդ. երիտասարդ աղջիկ. մանկամարդ.
Ո՞վ վարի քաղաքաւս այսուիկ, որոյ համբակք եւ երիտասարդուհիք բարեսնունդք են. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)
Պատանիք ոմանք իբր երիտասարդուհիք (կամ երիտասարդուհեւք, այսինք երիտասարդուհեօք) ճեմեցին. (Խոր. ՟Ա. 11։)
Բանն նորա անապական գայ, եւ ի կուսէ երիտասարդուհւոյ ծնանի. (Ոսկիփոր.։)
Գտաք ի սովորութեան գրոց փոխանակ կուսի երիտասարդուհի առեալ. (Բրս. ծն.։)
more ancient, ancient, elder, eldest, senior;
first, principal.
πρεσβύτερος senior, major եւ այլն. Աւագագոյն. ծերագոյն. մեծագոյն. հնագոյն.
Նա եւ ի մեզ ծեր եւ հին աւուրց գոյ, եւ երիցագոյն քան զհայր քո աւուրբք». յն. ծանրագոյն. (Յոբ. ՟Ժ՟Ե. 10։)
Երիցագունիցն պարտ է իշխել, եւ համբակագունիցն՝ ընդ իշխանութեամբ լինել. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)
Ճշմարտութեամբ երիցագոյն է՝ ո՛չ յերկար ժամանակաւ, այլ գովելեաւ, եւ կատարելագունիւ վարուք տեսեալ։ Որոց մին երիցագոյն, եւ միւսն կրսերագոյն. (Փիլ. իմաստն.։)
Ծերունեաց եւ երիցագունից, կամ երիցագունացն. (Նար. խչ. եւ Նար. յովէդ.։)
Սկիզբն արասցէ յերիցագունացն. (Եւս. քր. ՟Ա։)
ԵՐԻՑԱԳՈՅՆ. Կանխագոյն. յառաջագոյն. վերագոյն. գերագոյն.
Այս (գործ) քան զայն երիցագոյն էր, որպէս զի ա՛յլ էր այն, եւ ա՛յլ այս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 41։)
Երիցագոյն եղանակաւ կարգէ զերկիրս քան զերկինս. (Համամ առակ.։)
Ոչ երիցագոյն ... Ոչ միայն քան զերկինս երիցագոյն. (Եղիշ. ՟Բ։)
Յայտ է թէ՝ եւ քան զժամանակս երիցագոյն է որդի. (Կիւրղ. գանձ.։)
Երիցագունին եւ վեհագունին ամենեցուն պատճառին։ Զվերագոյն եւ զերիցագոյն զծնօղն (զաստուած) ծածկեցին։ Երիցագոյն եւ պատուական օրէնք. (Փիլ.։)
Երկուց ծառոցն ի նմա լինել՝ երիցագոյնք եւ վեհագոյնք. (Մագ. ՟Ե։)
group of priests.
presbyterianism.
ԵՐԻՑ ԱՆԳԱՄ. Փոխանակ գրելոյ՝ Երիցս անգամ։ Եփր. մեկն. պօղ. ստէպ։
to make senior, to raise, to advance.
Տալ երիցանալ աւագութեամբ, պատուով, ժամանակաւ, հնութեամբ. վերագոյն կարգել.
Երիցուցանել զիմ լուսաւորիչն վկայութեանն միայնոյ մասամբ (քան զտրդատ). (Խոր. ՟Բ. 89։)
Ոմանք զտիւ, եւ ոմանք զգիշեր երիցացուցանեն (կամ երիցուցանեն) ըստ կարգի. (Խոր. առ արծր.։)
Զսորա զփաթամութեան երիցացուցեալ արգասաւորութիւն. (Պիտ.։)
Երիցացոյց պատմութեամբն զերկին (քան զերկիր). (Վրդն. ծն.։)
Ոմանք հեռի ժամանակօք զդիր ագոնին երիցացուցանեն». յն. յառաջ տանին. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Եդ երիցացոյց, արար զնա անդրանիկ արարածոց. (Եփր. կողոս.։)
antiquity, seniority, full ago;
priesthood.
Երէց կամ երիցագոյն գոլն յո՛ր եւ է կարգի. մենծ ըլլալը ... τὰ πρεσβεία gradus aetatis. որպէս Անդրանկութիւն կամ առաջնութիւն հասակի.
Նստաւ առաջի նորա անդրանիկն ըստ երիցութեան իւրում, եւ կրտսերն ըստ կրտսերութեան իւրում. (Ծն. ՟Խ՟Գ. 33։)
Վաճառեաց թշուառականն ընդ դոյզն մի հեշտութեանն զերիցութիւնն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 14։)
Կամ τὰ πρωτεία, πρωτίον, πρεσβυτέριον primatus, principatus, primae partes Աւագութիւն պատուոյ.
Քեզ ետ աստուած զերիցութիւն. (Դան. ՟Ժ՟Գ. 50։)
Ո՛չ երիցութիւն ուրեմն ի յումեմն (յերրորդութեան). (Նար. ՟Ժ՟Գ։)
Զերիցութեանն հատուցանել մրցանակ։ Վեհագոյն երիցութեան պատուոյ հասին. (Պիտ.։)
Առաքինութիւն ծեր է եւ պատուական. վասն զի երիցութեանն եւ վերին պատուոյն արժանի է. (Փիլ. լին. ՟Դ. 14։)
Կամ πρεσβυτέριον presbyterium Քահանայութիւն, եւ Եպիսկոպոսութիւն. առաջնորդութիւն եկեղեցւոյ.
Որ տուաւ քեզ մարգարէութեամբ ի ձեռնադրութենէ երիցութեան. (՟Ա. Տիմ. ՟Դ. 14։)
Երիցութեան անուամբ թուի ինձ եթէ համապատուաբար ամենայն առաջնորդք եկեղեցւոյ կոչէին. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա.) իմա՛, որպէս քահանայ կոչի եւ է նաեւ եպիսկոպոսն կամ քահանայապետն. զի վերին կարգն փակէ յինքեան զստորինս. այլ ոչ ընդ հակառակն.
Զի ոչ եթէ երիցունք տային ձեռնադրութիւն եպիսկոպոսաց. այլ եպիսկոպոսք՝ քահանայից»։
camomile.
ԵՐԻՑՈՒԿ որ եւ ԻՐԻՑՈՒԿ. χαμαίμηλον, ἅνθεμις chamaemelum, anthemis Ծաղիը դաշտի, բազմազգի, բոլորակ, սպիտակ, բազմաթերթ. որ եւ ըստ յն. կոչի գետնի խնձոր. իրիցուկ, ապրիմ մեռնիմ ...։ (Բժշկարան.։)
ՎԱՅՐԻ ԵՐԻՑՈՒԿ. Նոյն թուի ընդ Եզին աչք. ... յն. ἁσκαρδαμύκτης . այսինքն անթարթ աչօք նայեցօղ։ (Գաղիան.։)
priestess.
cf. Երիցանի.
Զերիցունեաց տունսն ի դիւանին եդեալ են. (Կանոն.։)
silly, cautiously, prudently.
ἁσφαλέως, παρατήρων, διαστέλλων եւ այլն. caute, diligenter, accurate Զգուշութեամբ. զգուշեաւ. ուշի ուշով. խնամով. խորհրդով.
Նայեա՛ց զգուշաբար. (Ոսկ. յադամ.։)
Զգուշաբար եւ զերկոսին անուանսն ի մէջ էառ, զՏէրն, եւ զԱստուածն։ Զգուշաբար ասաց, սնեալ ո՛չ երկայն ծերութեամբ, այլ գեղեցիկ ծերութեամբ։ Զգուշաբար ասացին, հարցցո՛ւք ո՛չ զնա, այլ զբերան նորա։ Զգուշաբար ի վեր հայեցեալ՝ գիշերի ի վերայ անկանէր թշնամեացն. (Փիլ.։)
Իբրեւ ի դիտանոց ինչ ծովու դրացի՝ զգուշաբար եւ անշարժապէս զբռնաւոր հողմոցն եւ զալեացն զ՝ի վերայ ընթացս համբերել. (Բրս. յուդիտ.։)
Զհայեցուածսն իւրեանց զգուշաբար պահէին. (Յհ. կթ.։)
Մնալ զգուշաբար գալստեան թագաւորին. (Շ. բարձր.։)
Առ կամս օրինացն տեառն իւրոյ զգուշաբար բերիլ. (Լմբ. պտրգ.։)
very or more circumspect, very strict, rigorous;
more sure;
— առնիցէք զորդիսն Իսրայէլի ի պղծութեանց նոցա, you shall cause the children of Israel to avoid their uncleanness.
εὑλαβής, ἁσφαλέστερος cautior, diligentior, tutior Կարի զգոյշ. զգուշաւոր. ուշադիր. երկիւղած. եւ Զգուշալի. ամրապահ. անվտանգ. անքյոթ.
Զգուշագոյնս առնիցէք զորդիսն իսրայէլի ի պղծութեանց. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ե. 31։)
Այսպիսի օրինակք ընդդէմ արկածից փորձութեանց զգուշագոյնս առնէ (զամենեսին). (Իգն.։)
Արք զգաստք՝ զգուշագոյնք հրամանաց վարդապետութեանն. (Կորիւն.։)
Որպէս զի զգուշագոյն լիցի նմա շնորհն. իբր անվտանգ. (Լմբ. պտրգ.։)
Ի զգուշագոյն եւ ի հաստատագոյն փոխի վայրն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 73։)
Որչափ զգուշագոյն բանտն, նոյնչափ եւ սքանչելիքն պայծառագոյն. (Ոսկ. գծ.։)
hurtful, to be abstained from or avoided;
important, imposing, considerable;
cautious, circumspect;
certain, secure, sure.
ἁσφαλές cautum, cavendum, diligenter observandum Իբր Զգուշանալի. Ուր արժան է զգուշութիւն պահել. քաջ դիտելի.
Զնոյն գրել առ ձեզ ինձ ո՛չ դանդաղելի է, եւ ձեզ կարի զգուշալի. (Փիլիպ. ՟Գ. 1։)
Տարաբերեալ մտաց զառաջնորդական պատիւ հաւատալ զգուշալի՛ է. (Լմբ. պտրգ.։)
Օրինակ զգուշալի զկնի եղելոցն մարդկան՝ առ ի վարժել զլաւագոյն ուսումն վարդապետութեան. (Պիտ.։)
ԶԳՈՒՇԱԼԻ. որպէս Զգոյշ, զգուշաւոր.
Ոչինչ այլ այսպէս զգուշալի լիցուք, որքան զմիտս մաքրել. (Լմբ. եկեղ.։)
ԶԳՈՒՇԱԼԻ. իբր Անվտանգ. զգուշութեամբ պահեալ. անքոյթ. ապահով.
Այն է երկիր զգուշալի, ուր ոչ յափշտակի (ինչ). (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 15։)
that runs, walks, converses, lives well.
Որ բարւոք գնայ կամ ընթանայ. աղէկ գնացօղ.
Տեսեալ զկարկանջասահութիւն գետոց բարենացից. (Խոր. ՟Ա. 15։)
becoming, suitable, fit, proper.
Բարւոք ի դէպ եկեալ, վայելուչ.
Զի՞նչ ունիցիս պատճառս բարեդէպս առաջի դնել այդպիսի չարեացդ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
well adorned;
reformed.
εὕκοσμος bene ordinatus, concinnus Բարւոք զարդարեալ. շնորհազարդ. բարեկարգ, վայելուչ. պատշաճական.
Պատուեալ բարեզարդ գեղեցկութեամբ։ Բարեզարդ վայելչութիւնք. (Պիտ.։)
Բարեզարդ դաշամբ այս բանի։ Բարեզարդ բառիւք միշտ բարեբանեալ։ զուդամասն կրօնից բարեզարդն եպիսկոպոսութեամբ. (Նար.։)
Ի կարբերդ (շինեցաւ) Մովսիսի վանքն՝ բարեզարդ կարգադրութեամբ՝ բազմութեամբ եղբարց. (Ասող. ՟Գ. 7։)
to embellish, to adorn;
to reform.
εὑκοσμέω bene orno, exorno Շքեղացուցանել. վայելչացուցանել.
Լուսաւորք զարարածս բարեզարդեն. (Նար. առաք.։)
Զերկիր յեղանակօք բարեզարդէ։ Բարեզարդեցէ՛ք զձեզ արքունիսդ առաջնոցն սովորութեամբ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առ լեւոն.։)
of good family, noble.
εὑγενής, εὑγένειος generosus, nobilis Ազնուազարմ, քաջատոհմիկ.
Զայս ասացեալ վայելուչն այն եւ բարեզարմն՝ ննջեաց խաղաղութեամբ. (Ճ. ՟Ա.։)
Իսկ յասելն ի հոլով քերթողական.
Եւ համօրէն՝ նոցին ծննդոյ, յոգնաշաւիղ՝ բարեզարմոյ. (Յիսուս որդի.) իմա՛ բարեզարմի, կամ բարի զարմի։
very good, very useful.
καλοκάγαθος bonus, optimus, probus Բա՛րի եւ լաւ. քաջալաւ. ընտիր յոյժ. աղէկ ու լաւ, շատ աղէկ.
Ճանաչել զշահս ճշմարիտ բարելաւ կենդանեացս։ Բարելաւ կատարումն կենաց։ Բարելաւ ունակութիւն, կամ ախորժակ. (Պիտ.։)
sober, temperate, moderate.
εὕκρατος temperatus Բարւոք խառնեալ, ոյր խառնուած է լաւ կամ միջակ. միջասահման.
Հաւասարելով զլեռնայինն եւ զջերմայոտն ի բարեխառն. (Խոր. ՟Բ. 6։)
Այլեւ տարերց բարեխառնիւք տո՛ւք ըզպտղոց առատութիւնս. (Շ. ոտ. Շ. հրեշտ.) իմա՛ իբր գ. բարեխառնութեամբ, կամ բարեխառն տարերբք։
Կամ Գաղջ, եղկ. պաղը կոտրած.
(Ջուր ըմպելի), զոր եւ բարեխառն անուանեն. (Եղիշ. միանձն.։)
Եւ Վիճակեալ լաւ խառնուածոյ բնութեան.
Ամենայն մարմին խառնուած ունի ... ինն գոլով խառնուածոցն. նոյնպէս եցոյց ... ութ՝ զվատախառնիցն, եւ մի՝ զբարեխառինն։ Եւ թէ զբարեխառինն ասէ խառնել զմարդն, բայց ոչ զամենայն, այլ զմիջակին խառնուածոյ. (Նիւս. բն.։)
to temper, to moderate, to soften, to modify.
Բարեխառն, կամ միջասահման առնել. մեղմել. անուշցնել.
Բարեխառնել զօդս, կամ զբնութիւն ճաշակողացն. (Պիտ.։)
Բնակեն մարդիկք բարեխառնեալք եւ յաջողեալք. (Վրդն. ծն.։)
careful, that provides for wants, for an affair
Բարւոք եւ քաջ խնամօղ, ամենախնամ, բարեգութ.
Եւ իբր Բարեխնամական. խնամողական.
Բարեխնամ հայրենի քաղցրութիւն։ Բարեխնամ կերակրողութիւն. (Պիտ.։)
to be careful, to provide.
Հրաշափառ Աստուած, եւ միշտ բարեխնամող. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ։)
Բարւոք խնամել, գթասիրել.
Ընդ որ յաւէտ իմն ճմլեալ սիրտ ոստիկանին՝ ողորմել բարեխնամէր. (Յհ. կթ.։)
Այլ առաւել զԱստուծոյ ասի.
Բարեխնամող տէր ամենեցուն. կամ Բարեխնամող երկայնմտութիւն. (Նար. ՟Ի. ՟Հ՟Գ. եւ այլն։)
that gives good advice, good instruction;
well instructed.
καλοδιδάσκαλος honesta docens, monens Որ տայ զբարի խրատ կամ զխորհուրդ.
Մի՛ բանսարկուս, մի՛ դինեմոլս, այլ՝ բարեխրատս, զի զգաստացուցանիցեն զմանկամարդս. (Տիտ. ՟Բ. 3։)
Լսօղ եղեալ բարեխրատուցն իւրոց. (Ասող. ՟Բ. 2։)
εὑπαίδευτος recte institutus Բարւոք խրատեալ, քաջ կրթեալ, ի բարին հրահանգեալ.
Որպէ՛ս զիմաստուն եւ զբարեխրատ իմացող պատուեալ (զնաթանայէլ). (Կիւրղ. գանձ.։)
Յայնժամ բարեխրատքն՝ յիւրեանցն ողջախոհասցին յառաքինութեան կալ հաստատուն. (Պիտ.։)
Կարծեմ զնա անպիտան տգիտաց, եւ բարեխրատից. զի եւ բարեխրատքն զայսոսիկ զխօսս ըստգտանեն. (Սոկր.։)
intercessor, mediator;
— լինել, cf. Բարեխօսեմ.
Որպէս Քաղցրաբան. անուշ լեզու.
ԲԱՐԵԽՕՍ ի. ից կամ աց. ա. παρακαλών, παρακαλέσας, πρεσβευτής, μεσίτης advocans, advocatus, intercessor, mediator, legatus Որ բարի խօսի զայլոց, որպէս հաշտարար, կամ յորդորիչ. միջնորդ եւ աղաչաւոր.
Եկին բարեխօսք՝ ստիպէին։ Իբրեւ թէ բարեխօ՛ս էր (կամ բարեխօսէր) ի խաղաղութիւն աշխարհին. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 3։ ՟Ժ՟Գ. 3։)
Ոչ կաշառաւ եւ ոչ բարեխօսիւ փրկութիւն է գտանել. (Խոսր.։)
Բազում բարեխօսիւք. (Եղիշ. ՟Ը։)
Առաքեաց բարեխօսս. (Հ=Յ. նոյ. ՟Ի՟Ե.։)
Եթէ բարեխօս ոք կամ քարոզ եւ կամ առաքեալ՝ ստելով զքաղաքէն պատմիցէ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
ԲԱՐԵԽՕՍ՝ ասին եւ են առ Աստուած՝ վասն մեր, սուրբք, եւ սրբազան իրք.
Աստուածածին եւ կոյս ... բարեխօս խոստովանողացս։ Որ բարեխօսդ ես միշտ աշխարհի։ Լե՛ր բարեխօս։ Զքեզ ունիմք բարեխօս. եւ այլն. (Շար.։)
Ընդ անարատ սրբութեանդ՝ եւ խնամակալ բարեխօս. (Նար. ձ։)
Զօրք լուսեղինաց՝ բարեխօս լերուք ընդ մեղաւորացս եւ այլն։ Սոքա բարեխօսք հանդերձեալք, այլ եւ խնամակալք. (Շար.։ Նար. ՟Ձ՟Ա։)
Սոքա են մեզ բարեխօս յարքայութեանն Աստուծոյ։ Զճգնութիւնս սոցա բարեխօս քեզ ունիմք. (Շար.։)
Ամենայն միջնորդ եւ բարեխօս՝ բանիւ ունի բարեխօսել ... մարտիրոսք անբարբառ բարեխօսք են չարչարանօքն եւ հեղմամբ արեամբն իւրեանց։ Բարեխօս ունիմք զչարչարանսն տեառն։ Առանց բանի է բարեխօս նշան խաչիս. (Շ. բարձր.։)
Աղաչանօք սրբոյ խաչին՝ եւ անբարբառ բարեխօսին։ Ի յերկրի երկինք, եւ ի յերկինս մեզ անբարբառ բարեխօս. (Շար.։)
ԲԱՐԵԽՕՍ՝ ասի եւ Քրիստոս առ հայր ըստ մարդկութեանն վասն մեր. որպէս յն. εὑτυγχάνων (որ յանդիման լինի). եւ παράκλητος (որ մխիթար բանիւք աղերսէ).
Եւ է ընդ աջմէ Աստուծոյ, որ եւ բարեխօս իսկ է վասն մեր։ Միշտ կենդանի է՝ լինել բարեխօս վասն նոցա. (Հռ. ՟Ը. 34։ Եբր. ՟Է. 25։)
Ունիմք բարեխօս առ Աստուած զՅիսուս Քրիստոս զարդարն եւ զանարատ. (՟Ա. Յհ. ՟Բ. 1։)
Բարի բարեխօս, միջնորդ կենդանի, պատարագ անմահ։ Առ հաշտարարն միջնորդ, եւ մշտնջենաւոր բարեխօս. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Ժ՟Ա։)
Առ հայր քո՝ եւ ինձ լիցիս բարեխօս. (Մխ. աղ.։)
ԲԱՐԵԽՕՍ. Սեպհականեալ անուն է հոգւոյն սրբոյ, նովին առմամբ՝ որով կոչի Մխիթարիչ. ըստ յն. παράκλητος paracletus, consolator. Եւս որպէս ὐπερτυγχάνων Գերօրինակ յանդիման եղեալ՝ միջնորդ.
Ինքն հոգին բարեխօս լինի ի հեծութիւնս անմռունչս. (Հռ. ՟Ը. 26։)
Զմի որդի գիտեմք, որ խոստացաւ մեզ առաքել առ մեզ առ ի հօրէ զբարեխօսն զհոգին սուրբ։ Արդ գեղեցիկ է այս եկեղեցւոյ սրբարար եւ օգնական եւ բարեխօս հոգին սուրբ։ Բարեխօս կոչեցեալ է վասն մխիթարութեան բարեխօսութեան եւ օգնականութեան տկարութեանս մերոյ։ Ամենայնի վարդապետ եւ բարեխօս յԱստուծոյ եւ սրբարար հոգին սուրբ բարեխօս է։ Ծածկէ զայս ամենայն ամենաբարի զօրութիւն բարեխօսին. (Կոչ. ՟Ժ՟Ղ. ստէպ։)
Յուսամ ես տէրն իմ, յորդին համագործ, եւ ի հոգին սուրբ բարխօս։ Բնակեալ է յոսկերս սոցա բարեխօս հոգին. (Ագաթ.։)
Անդ բարեխօսն թռուցեալ (աղաւնակերպ) ... ի վերայ հանգչէր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)
ԱՌԱՆՑ ԲԱՐԵԽՕՍԻ. իբր մ. այսինքն Անմիջնորդելի, անհրաժեշտ օրինակաւ.
Առանց բարեխօսի՝ բազմապատիկ տանջի։ Առանց բարեխօսի վրէժ առնուլ յանցանաց մերոց. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Է։)
ԲԱՐԵԽՕՍ ԱՌՆԵԼ, ԱՐԿԱՆԵԼ, ՈՒՆԵԼ. Միջնորդ ընդ մէջ ձգել հաշտութեան, եւ ընդունելութեան հայցուածոց.
Սուրբ զաստուածածինն եւ զամենայն սուրբս բարեխօս արասցուք, եւ այլն. (Պտրգ.։)
Զնորա անմեղ չարչարանսն ... բարեխօս արկեալ. (Լմբ. պտրգ.։)
Զքեզ ունիմք բարեխօս առ Քրիստոս վասն անձանց մերոց. (Շար.։)
ասի եւ Բարեխօս ունել զԱստուած առ սուրբս, յորժամ աղաչեմք զի հրամայեսցէ նոցա.
Զհարսն մեր զառաջինս բարեխօս կալցուք առ Աստուած, մանաւանդ թէ զԱստուած առ նոսա, զի նախ նոքա թողութիւն շնորհեսցեն արդարապէս անիծիցն, զոր հեղին ի վերայ որդւոց ժողովրդեան իւրեանց. (Շ. թղթ.։)
ԲԱՐԵԽՕՍ ԼԻՆԵԼ. Միջնորդել. բարեխօսել.
Եւ ինքն խոստանայր լինել բարեխօս. (Խոր. ՟Բ. 18։)
Բարեխօս լերուք առ տէր վասն քաւութեան մեղաց մերոց. (Ժմ.։ եւ Շար. ստէպ։)
to intercede.
παρακαλέω advoco, deprecor, εὑτυγχάνω, πρεσβέω, ἰκετεύω intercedo, interpello, suplico Բարեխօս լինել եւ թախանձել որպէս միջնորդ եւ աղաչաւոր. միջնորդել.
Բարեխօսեալ առ մեծի թագաւորիդ՝ օգնեսցես մեզ. (Խոր. ՟Գ. 57։)
Զի բարեխօսեսցէ թագուհոյն. (Ճ. ՟Բ.։)
Առ Քրիստոս բարեխօսեա՛, փրկել զժողովուրդս իւր։ Բարեխօսեա՛ վասն անձանց մերոց։ Բարեխօսեցէ՛ք առ տէր. եւ այլն. (Շար.։ Ժմ.։) Իսկ զասելն զհոգւոյն սրբոյ.
Ըստ Աստուծոյ բարեխօսէ վասն սծբոց. (Հռ. ՟Ը. 27.) իմա՛ յանդիման լինել գերօրինակ միջնորդութեամբ. զորմէ տե՛ս ի բառն ԲԱՐԵԽՕՍ։ Գեղեցիկ է եւ առաջիկայս մեկնութիւն.
Բարեխօսել նորա (այսինքն Քրիստոսի) վասն սրբոց, եւ բարեխօսել հոգւոյն սրբոյ՝ առ ի վարդապետելոյ մեզ, զի ընդ միմեանց բարեխօսիցեմք. եւ ոչ եթէ առ բարձրագոյն ոք՝ միածնին կամ հոգւոյն սրբոյ բարեխօսելն գիտելի է. քանզի միապատիւ է աստուածականն, եւ աչ բազմաբար. (Ագաթ.։ եւ Կորիւն.։)
friendly, familiarly, domestically.
որ եւ ԲԱՐԵԿԱՄԱՊԷՍ. φιλικῶς, φιλίως aamice Իբրեւ բարեկամ. ընտանեբար.
Աստ եւ անդ վնասնէ զմեզ (չարն), եւ մեք բարեկամաբար ողջունեմք զնա. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
to be friendly, familiar, to make one's self familiar.
φιλοποιέομαι, φιλεόμαι amicus et benevolus reddor, concilior որ եւ ԲԱՐԵԿԱՄԻԼ. Բարեկամ լինել. ընտանի սիրով կապիլ. դաշնաւորիլ.
Բայց Շապուհ էր ցասմամբ ընդ Խոսրովայ՝ ի բարեկամանալն Արկադայ. (Խոր. ՟Գ. 50։)
Բարեկամացեալ էր նորա ընդ Հեռանայ հոնի. (Եղիշ. ՟Է։)
Բազում զօրագլուխք յունաց ընդ իս բարեկամացան ուխտիւ եւ երդմամբ. (Փարպ.։)
cf. Բարեկամանամ.
Զնոսա բարեկամեալ ... առ ինքն մատուցաներ. (Ագաթ.։)
Բարեկամեցաւ ընդ նմա, եւ ցածոյց զցասումնն։ Անտիոքոս բարեկամեալ ընդ Պտղոմէի՝ դաշինս հաշտութեան կռէր. (Եւս. քր. ՟Բ։)
Վասն այնորիկ իսկ արար զբարեկամութիւն Աստուած, ոչ ի չարութիւն բարեկամացն եւ ի բարեկամեցելոցն, այլ ի բարութիւն եւ ի շահ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)
well regulated, corrected, reformed, policed.
εὕτακτος bene ordinatus, dispositus Ուր իցէ բարի կարգ. բարւոք կարգեալ. կարգաւուրեալ.
Բարեկարգ շինութիւն տանց։ Օրինաց բարեկարգ յարմարութիւնք. (Պիտ.։)
Բարեկարգ աւանդութիւն, կամ ընթացք. (Լմբ. պտրգ. եւ Ժղ.։)
Բարեկարգ ունելով զգիրս մարմնոյ. (Լաստ. ՟Բ։)
to order properly, to dispose, to put in order;
to amend, to reform.
Բարւոք կարգաւորել, գեղեցիկ տնտեսել. ուղղել.
Քաղաքական օրինօք բարեկարգել։ Յանապատս նոքօք բարեկարգին. (Մխ. դտ.։)
ասի եւ Կարգելն Աստուծոյ զիմն, որ է միշտ բարի. որպէս եւ գործելն Աստուծոյ՝ ասի Բարեգործել.
cf. Բարեկեցիկ.
εὕζωος bene vivens Որ բարւոք կեայ ըստ աշխարհի. եւ այն ինչ՝ որով լինի հանգստեամբ կեալ ի կենցաղումս. աղէկ ապրօղ կամ ապրելու.
Բարեկեաց շատակեաց կենօքս յերկրի՝ զձեզ վայելուչս ցուցանիցէք. (Ագաթ.։)
Բարեկեաց փարթամութիւն (մատուցանէ) մարդկանս ազին. (Պիտ.։)
Մանաւանդ՝ τρυφών, τρυφήλος delicatus, deliciis deditus, εὑημέρων, εὑθηνούμενος, εὑπαθών bene agens եւ այլն. փափկակեաց. հեշտակեաց. հեշտասուն. զեղխեալ բարօրութեամբ.
Զմտաւ ած եւ զՂազարոս, իմա՛ զմեծատունն եւ զբարեկեացն ... Ղազարոս ի գոգն Աբրահամու՝ բարեկեաց, յղփացեալ եւ փափկացեալ. (Ոսկ. ղկ.։)
Զբակեկեցին զտրտմութիւնն նախ ասասցուք։ Զբարեկեցացն ակնարէ աստ։ Մի՛ բարեկեցացն երանի տացուք, այլ՝ վշտահանացն. զի սոքա յերկինս փութան, եւ նոքա ի գեհեն. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ՟ա. թես.։)
Սարդանապաղղոս՝ թագաւոր թուլամորթ եւ բարեկեաց. (Սամ. երէց.։)
that has a good figure, handsome, graceful, genteel, pretty, well-made.
Որ ունի զկերպարանս բարւոյ. աղէկ էրնջօղ
Չարն՝ ի ներքոյ դառն ապաժոյժ ղեղւոյն. Իսկ ի վերոյ բարեկերպ գունեալ. (Անյաղթ հց. իմ.։)
happy, prosperous, in good circumstances, rich.
Ամենեւին բարեկեցիկն եւ յաջողեալն. (Յոբ. ՟Ի՟Ա. 2։)
Զարհուրեցարո՛ւք բարեկեցիկք. (Ես. ՟Լ՟Բ. 11։)
Դարձցի Յակոբ, եւ դադարեսցէ, եւ բարեկեցիկ լիցի. (Երեմ. լ. 10։)
Բարեգործքն բարեկեցի՛կք են ի բարութեան նորա. (Յճխ. ՟Է։)
(Տային) յորդառատ գոհութիւն ըստ նմանութեան բարեկեցիկ մարդկան. (Եղիշ. ՟Ը։)
Ի սոդոմ փափկանային, բարեկեցիկ լինէին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 20։)
Բարեկեցիկ եւ խրախճան կեանք։ Բարեկեցիկ փարթամութիւն անձանց. (Փիլ.։ Պիտ.։)
Ամայի էին բարեկեցիկ տունք. (Բրս. գորդ.։)
well instructed, civil.
Այն ինչ՝ յոր իցէ ոք քաջ կրթեալ.
Զայսպէս նուրբ, եւ ոչ բարեկիրթ խնդրոյս՝ ոչ է պարտ օրինադրական վճիռ հատանել. (Պրպմ. ՟Ի՟Է։)
of good morals, pious, virtuous, honest, religious.
Բարւոք կրօնաւորեալ, այսինքն քաղաքավարեալ. բարեպաշտ. առաքինի. որպէս լտ. եւ յն. εὑσεβής religiosus
Եկեղեցականացն բարեկրօն լինել. (Խոսր.։)
Եթէ բարեկրօն (տեսանեմ), յանդիմանութեան (ակն ունիմ)։ Ժողովք բարեկրօնից. (Նար. ՟Ի՟Գ. ՟Լ՟Ա։)
to vouchsafe, to accept, to receive favourably, to please.
Օրհնեալ է անուն սուրբ փառաց նորա, որ այսպէս բարեհաճեցաւ։ Գոհանամ զքէն Քրիստոս Աստուած իմ, զի այսպէս բարեհաճեալ յիս՝ զօրացուցաներ զիս։ Բարեհաճեցաւ ի քեզ հայր բարերար. (ՃՃ.։)
Բարեհաճեցի՛ր, եւ ընկալ տէր ի հաճոյս քո զվերակացու եւ զտեսուչ հոգւոց մերոց. (Եփր. քրզ.։)
Մերթ որպէս Բարեհաճոյանալ.
tasteful, savoury.
εὕχυμος sapidus Համեղ. քաղցրահամ, ախորժաճաշակ. անուշ, համով.
Հոսանք ջուրց բարեհամաց ի լեռնէն իջանելով. (Խոր. ՟Ա. 15։)
Չոգայ ի բարեհամ աղբիւրիկն. (Յհ. կթ.։)
Որպէս աղբիւր յստակ եւ ցուրտ եւ բարեհամ հեշտալի է ի տօթ ժամու. (Ոսկ. գծ.։)
of good renown, of great reputation, famous, renowned, celebrated.
εὕφημος bonae famae, fausti nominis, καλώς ἁκούων bene audiens Որ ունի զբարի անուն կամ զհամբաւ. բարեհռչակ. գովեալ. օրհնեալ. աղէկ անուն ունէցօղ, անուանի.
Բարեհամբաւն ի ժողովս ազգաց. (Նար. մծբ.։)
Բարեհամբաւ գովութեամբ։ Լաւ զբարեհամբաւ գովութիւն համարեալք։ Էին զօրութիւն յամենայն բերանոց բարեհամբաւ գովեալ լիցի. (Փիլ.։)
որպէս Բարեհամբաւօղ. գովիչ. գովաբան.
(Պա՛րտ է) բարեհամբաւ լինել եւ գովիչ ի վերայ այսպիսի օգտակար իրաց. (Փիլ. բագն.) յն. εὑφημητέον
to celebrate, to publish with praise.
Մեղապարտ մաքսաւորն բարեհամբաւեալ. (Նար. ՟Ի՟Բ։)
εὑφημέω, εὑφημίζω celebro, laudo Բարեհռչակել, ներբողել, գովել. եւ Օրհնել.
Զաշխարհս մեր բարեհամբաւեսցուք. (Խոր. հռիփս.։)
Բարեհամբաւելով ընդ ամենայն տիեզերս. (Պիտ.։)
Բարեհամբաւեալ ես մաքրութեան շաւիղ։ Հոգեշարժ քնարիւք զքեզ բարեհամբաւեմք. (Նար. կուս.։)
Որք գրովն իւրեանց բարեհամբաւեն զմեր ճշմարտութիւնս. (Լմբ. առ լեւոն.։)
Զնորին հնազանդութիւնն բարեհամբաւէ. (Կլիմաք.։)
Թէ գոհութեամբ բարեհամբաւես զնոյն։ Այլք կուռս բարեհամբաւեցին. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժղ.։)
Կին գեղեցիկ՝ փոյթ եւ ժրագլուխ՝ բարեհամբաւի եկեղեցի սուրբ. (Համամ առակ.։)
Մովսէս որպէս օրինադիր բարեհամբաւի. (Ոսկ. ի կոյսն.։)
that demands good things.
Հայցօղ զբարին. որոյ խնդրուածն է բարի.
Բարեհայց ժողով. (Ճ. ՟Գ.։)
very sensible, -wise, — learned.
Որ ինչ լինի մեծաւ հանճարով, կամ ճարտարութեամբ.
Առաքելոց ձեռինն աջոյ բարեհանճար հիմնարկութիւն. (Նար. ՟Հ՟Է։)
having a fine shape or stature.
Ունօղ զբարւոք հասակ, կամ զտիս՝ ըստ պատշաճի. չափահաս.
Վասն հոգեւոր առաքինի արգասեացն՝ բարեհասակ. (Բուզ. ՟Գ. 5։)
obedient, submissive.
Բարւոք սկսեալ. բարեյաջող. բարեբար.
Եղիցի քեզ ապրել՝ ի նուէս նաւի՝ յոր երթասն լիցես (ի փոր կիտին). (Փիլ. յովն.։)
εὑπειθής qui facile obsequitur Դիւրահաւան, անսացօղ. հլու. դիւրալուր.
Հարք բարեսէրք, եւ որդիք բարեհաւանք. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)
Զայս՝ ոչ վասն յանդգնելոց ասէ, այլ բարեհաւանիցն. (Ոսկ. գծ.։)
Բարեհաւանն հօրն՝ միշտ զնորա կամացն զհաւանութիւնն փութայր կրել. (Կլիմաք.։)
very ingenious, — clever.
εὑμήχανος ingeniosus, industrius Քաջ հնարագիւտ. հանճարաւոր. ճարտար.
Բարեպարգեւ եւ բարեհնար է Աստուած. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 42։)
Արուեստաւոր բարեհնար. (Նար. ՟Յ՟Դ։)
cf. Բարեհամբաւ.
Բարւոք հռչակօղ, եւ հռչակեալ.
Աճեցուցեալ զտարփանս նոցա խանդաղատանօք բարեհռչակ բարբառոյն. (Լմբ. պտրգ.։)
cf. Բարեհամբաւեմ.
Զշնորհ նորին առ ամենեսին բարեհռչակեմ։ Զբարեհռչակեալ անունդ հզօր՝ գովելի. եւ այլն. (Նար. ստէպ։)
Զմերս բարեհռչակեն բարեկարգութիւն։ Որով բարեհռչակիմ. (Լմբ. առ լեւոն.։)
that invites, exhorts to good things.
Ի բարին հրաւիրօղ. բարեյորդոր.
Կանոնս բարեհրաւէրս եւ կենդանատուրս՝ գրեալս հոգւովն Աստուծոյ. (Նար. ՟Ծ՟Ա։)
of a good shape, well made, genteel;
graceful.
εὑσχήμων decorus, honestus Վայելուչ ձեւով. բարետեսիլ. պարկեշտ. համեստ.
Այլ ոմն կին, որ ունէր հանդերձս բարեձեւս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
Ուր գեղեցիկ ոչ է, եւ ոչ բարեձեւ (է գործն). (Արիստ. աշխ.։)
Այր բարկացօղ՝ ո՛չ է բարեձեւ. (Կլիմաք.։)
Կարգաւորաբար կայցէ ի բանս բարեձեւս. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)
Մի եւ նոյն բարեձեւս բաբելոնի հնոցն՝ եւ բաբելացի անօրինացն բոցանայր. (Փարպ.։)
Բարեձե՛ւ շրջեսցուք, եւ զվերինն խորհեսցուք. (Լծ. կոչ.։)
cf. Առատաձիր.
Խրախ լեալ ընդ բարեձիր պարգեւս նորա, եւ ընկալեալ մեծաւ շնորհակալութեամբ. (Յհ. կթ.։)
well matched, lucky, fortunate.
Որ ունի մասն բարի. բարեվիճակ.
Առաջնորդ կարգաց եւ ուղղութեանց, եւ բոլոր բարեմասն լրութեան. (Յհ. կթ.։)
Մեծութիւն եւ փառք, եւ որք նման ինչ սոցին են, ի բարեմասին բազումք դնեն։ Բնութամբ բարեմասին հասեալ են, եւ կրթութեամբ զբնութիւնն զարդարեցին. (Փիլ.։)
coaxer, cajoler, gallant, complaisant;
յ— լինել, to please, to flatter, to coax, to cajole, to adulate.
ԲԱՐԵՄԱՐԴԻԿ ԼԻՆԵԼ. εὑπροσωπῆσαι honestam speciem habere Բարի ձեւանալ առ մարդիկ. մարդահաճել. երեսպաշտութիւն ընել
Որ միանգամ կամին բարեմարդիկ լինել մարմնով. (Գաղ. ՟Զ. 12։)
ԲԱՐԵՄԱՐԴԻԿՔ. κολοκεύοντι adulantes Մարդահաճոյք. շողոմարարք. երեսպաշտներ.
sincere, ingenuous, frank, naive;
innocent, good, well disposed.
ἁθῷος innocens, εὑγνώμων proba mente praeditus, fidelis Ոյր միտք են բարի եւ անկեղծ. ողջամիտ. առողջախորհուրդ. անխարդախ. միամիտ. հաւատարիմ. բարէմիտ ու բարէսիրտ.
Եւ ո՛չ ազատիլն յայնպիսի ախտէ՝ բարեմիտս արար զնոսա. (Իգն.։)
Բարեմիտ ունկնդիր (հնազանդ) մեռեալս յարուցանէ. (Կլիմաք.։)
Ոչ ոք բարեմիտ եղեւ առ մեզ, թէպէտ եւ բազում ամօք բնակեցան առ մեզ. (Լաստ. յիշ.։)
Կայծ մի փոքրիկ յանդունդս անկեալ՝ վաղվաղակի շիջանի. սոյնպէս եւ տրտմութիւն ի սիրտս բարեմտաց. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
Զծառայս՝ ոչ յորժամ կապեալս ունիցիս, բարեմիտս կարծիցես զնոսա. (Մաշկ.։)
Բարեմիտ իցէ բնութեամբ, եւ սիրելւոյ ումեք կամ ընտանւոյ տուրս տացէ արտաքոյ վաստակոց եւ երախտեաց։ Երբեմն բարեմիտ գոլով տամք, եւ երբեմն յեղափոխեալ յայնց բարուց՝ զղջանամք զտալն. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
Ի զուարճութիւն բանասիրի, եւ բարեմիտ ընթերցողի. (Յիսուս որդի.։)
Բարեմիտ խորհրդոց է՝ ոչ հեռանալն, եւ այլն. (Բրս. յուդիտ.։)
Բայց դու մի՛ ակն ունիցիս ողջանդամ բարեմիտ ապրել. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 19.) իմա՛ անվնաս, իբր անմեղ։
ingenuously, frankly, naively.
Բարեմտութեամբ. անկեղծութեամբ. հաւատարմութեամբ. ի բարի սրտէ. սիրով.
Ծառայք հաւատարիմք զհաւատացեալն (բան) բարեմտաբար կատարելագործեն. (Մաքս. եկեղ.։)
Զդուզնաքեայս բան առ ի մէնջ ընկալցիս բարեմտաբար. (Ոսկ. լս.։)
Իսկ յասելն ի գործսն (բռնաւորին) խորամանկէր. յն. բարեմտեալ. իմա՛ կուսակից կամ անձնատուր լեալ։
Ես՝ որք բարեմտաբար առ իսն լինին, զշնորհս հոգւոյն սրբոյն բաշխեմ։ (Եփր. աւետար.)
well adjusted, well agreed;
symmetrical.
εὑάρμοστος aptus, commodus Բարւոք յարմարեալ. քաջայարմար, վայելուչ.
Առ ի լինել յարմարումն քնարի՝ պարտ է զամենայն աղիսն բարեյարմարս գոլ. (Սահմ. ՟Գ։)
Բարէյարմար փարթամութիւն. (Ճ. ՟Ա.։)
Յորում բարեյարմար մեծն Աղեքսանդրիա է շինեայ քաղաք. (Խոր. ՟Գ. 62.) որ լինի եւ մ. իբր εὑαρμόστως apte
well inclined, very willing, benevolent.
Բարւոք կամ քաջ յօժարեալ. յօժարամիտ առ բարին. բարեսէր.
zealous.
Որ ունի զնախանձ բարի, կամ առ բարին.
Բարենախանձ լինելով ի նախանձ հոգեւոր. (Յհ. կթ.։)
Կամ Ունօղ զնախանձ ընդդէմ բարւոյ ընկերին. նախանձոտ.
Բայց զի մի՛ երեւեցայց ումեք բարենախանձ, որ ոք կամի երթալ՝ չարգելում. (Փարպ.։)
of good sign;
signalized, remarkable, famous.
εὕσημος bene significans, insignis, clarus, εὑήμερος prosper, felix Ունօղ զնշան բարի. բարւոյ նշանակ. բարեգուշակ. բախտաւոր. նշանաւոր. բարեհռչակ. աջողակ. վայելուչ. պայծառ.
Իբրեւ գրովք ոմամբք բարենշանիւք յօդացեալք. (Նիւս. երգ.։)
Փողեցէ՛ք ասէ ի նոր ամսեան փողով ի բարենշան աւուր տօնի մերոյ. (Բրս. պհ.։)
Հայելով ի մանկանցն բարենշան յառաջադիմութիւն. (Արծր.։)
Ծնաւ բարենշան որդի մի, եւ անուանեաց զանուն նորա Ներսէս. (Մեսր. երէց.։)
Հզօր եւ բարենշան լինելոց է. (Եզնիկ.։)
Հռաքս ոմն անուն ... մարդասէր յոյժ բարենշան բարեհամբաւ. (՟Բ. Մակ. 37։)
Օր բարենշան՝ զուարթութեամբ պատրաստեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ. 28։)
Բարենշան նշան յաղթութեան առաջի աչաց տեսանէին. (անդ. ՟Ժ՟Բ. 11։)
Բարենշան իմն յարմարութեամբ։ Զկազմած խորանացն՝ քրովբէաբնակն յարկաց՝ բարենշան կերպիւ հիմնադրեաց. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. խչ.։)
well settled, rich, happy, prosperous.
Բարւոք շինեալ. շէ՛ն. եւ Բարելից. անքոյթ. երջանիկ.
Բարեշէ՛նք են ամենեքին, որ գործեն զանօրէնութիւն. (Մաղաք. ՟Գ. 15. յն. վերաշինեալ։)
Կամ Լի շինութեամբ եւ բնակութեամբ, եւ ամենայն վայելչութեամբ.
pious, religious, devout.
εὑσεβής pius, religiosus որ եւ ԲԱՐԵՊԱՇՏՕՆ. Որ բարիոք պաշտօն մատուցանէ, կամ ծառայէ Աստուծոյ. երկիւղած յԱստուծոյ, աստուածապաշտ, պաշտօնասէր. արդար. ուղիղ. բարեկրօն. հակադրեալ ամբարշտի եւ անօրինի, հեթանոսի եւ չարափառի.
Տէր Աստուած Իսրայէլի, յոյս բարեպաշտին։ Ցանկութիւնք ամբարշտաց չար են, արմատք բարեպաշտաց հաստատունք են։ Ճանապարհք բարեպաշտաց ուղիղ են.եւ այլն։
Նմանութիւն Աստուծոյ է բարեպաշտն եւ արդարն գոլ՝ հանդերձ խոհեմութեամբ. (Սահմ. ՟Զ։)
Եկեղեցիք բարեպաշտաց՝ տաճարք աղօթից։ Զբարեպաշտաց պղտորես զլսելիս. (Յհ. իմ. պաւլ. եւ Յհ. իմ. երեւ.։)
Բարեպաշտ արքային Տրդատայ։ Թէոդոս մեծն՝ բարեպաշտ եւ աստուածասէր։ Վասն բարեպաշտ թագաւորաց, եւ աստուածասէր իշխանաց. (Ագաթ.։ Յհ. կթ.։ Ժմ.։)
Առն բարեպաշտի։ Նախնոյն քո բարեպաշտի։ Բարեպաշտ կաթողիկոսն։ Բարեպաշտ եպիսկոպոսօք. (Փարպ.։)
ԲԱՐԵՊԱՇՏ. իբրու Բարեպաշտական. որ եւ ԲԱՐԵՊԱՐԻՇՏ ասի.
Որ (ինչ) ոչ է ըստ տեառն կամաց, չէ՛ բարեպաշտ, այլ՝ դառնացուցիչ. (Խոսր.։)
Աստուածահաճոյ վարուք, եւ բարեպաշտ հաւատով. (Յհ. կթ.։)
Բարեպաշտ փութով տօնասէր անձանց. (Պիտ.։)
ԲԱրեպաշտ կրօնիւք կերպարանին՝ առ ի զպարզամիտսն խաբելոյ. (Լաստ. ՟Ի՟Բ։)
to be religious, to lead a pious life, to do good works.
եւ չ. ԲԱՐԵՊԱՇՏԵՄ եւ ԲԱՐԵՊԱՇՏԻՄ. կ. եւ ձ. εὑσεβέω probe et religiose Deum colo, pius sum, pie ago Բարւոք պաշտել, եւ բարեպաշտանալ. առնել զգործ բարեպաշտութեան, եւ բարեպաշտութեամբ կեալ.
Պատմելով նոցա (այսինքն Պօղոս՝ աթենացւոց) Աստուած, զոր բարեպաշտելն նոքա մեհենին պատուով կարծեցին. (Առ որս. ՟Դ։)
Զնախապատուելին բարեպաշտել. (Յհ. իմ. ատ.։)
Յորոց ամենասուրբ երրորդութիւնդ երկրապադեալ բարեպաշտի։ Հաճեցար զմերոյս ազինս բարեպաշտիլ առ քեզ. (Մաշտ.։)
Եկիր բարեպաշտիլ առ աստուածսն. (Ճ. ՟Ա.։)
Համարձակին բարեպաշտել, բայց շրթամբք միայն. (Առ որս. ՟Զ։)
Ի միջոյ ամբարշտաց համարձակիմ բարեպաշտել առ քեզ Աստուած. (Յհ. իմ. ատ.։)
Այսպէս եւ դու՝ զբան հաւատոյն՝ տնօրինական, այս երկոքումբք բարեպաշտեա՛ փառատրական. որ է դաւանել բանիւ եւ գործով. (Երզն. ոտ. երկն.։)
Ըստ կամաց երկնաւոր տեառնն բարեպաշտել. (Խոսր.։)
Ի բարեպաշտելս իմում գայթակղիմ. (Նար. ՟Հ՟Ա։)
Տանին տքնութեան, եւ պահոց պնդութեան, եւ մաքրութեամբ բարեպաշտեն. (Իգն.։)
Քրիստոնէութեանս օրինօք բարեպաշտեալ են. (Մխ. դտ.։)
Այսպէս խորհի բարեպաշտօղն առ Աստուած. (Ճ. ՟Բ.։)
cf. Բարեպաշտ.
Կոռնելիոս հարիւրապետ՝ բարեպաշտօն եւ երկիւղած զԱստուծոյ՝ ամենայն տամբ իւրով։ Կոչեաց զինուոր մի բարեպաշտօն ի սպասաւորացն իւրոց. (Գծ. ՟Ժ. 1. 7։)
Կին իմաստուն եւ բարեպաշտօն՝ օրհնեսցի. (Առակ. ՟Լ՟Ա. 30։)
Այն եղագլխութիւն, ուր կանայք քան զնոսին ի բարեպաշտօն գործառնութեանն. (Վահր. յար.։)
very convenient, proper, decent, fit, worthy.
Յոյժ պատեհ. կարի պատշաճ. դիպողագոյն. բարեյարմար. վայելչական. աղէկ յարմար.
Բարեպատեհ ձայն, կամ տեսողութիւն, պատահմունք, ամք. (Նար. ստէպ։)