cf. Խուսափեմ.
Մարգարէդ ընդ անմռունչսն եւեթ վիճի ի նմանութիւն մանկտւոյ՝ որ խուճապեալ խուսափիցին. (Ոսկ. ես.։)
"cf. Խոյս տամ."
ἑκκλίνω declino ὐποχωρέω, ὐποφεύγω secedo, subterfugio. Խոյս տալ. ի մի կոյս մեկնիլ՝ խոտորիլ՝ երթալ. լռիկ մեկուսանալ, հեռանալ, փախչել. մէկ դի երթալ՝ քաշուիլ, կրզել.
Խուսափեաց էշն ի ճանապարհէն։ Ոչ գոյր խուսել յաջ կամ յահեակ։ Խուսեալ մնացորդացն՝ փախեան։ Մի՛ խուսիցէք յերեսեաց առանձինն ի տեղի անապատ. (Թուոց. ՟Ի՟Բ. 23. 26։ Դտ. ՟Ի։ 47։ Օր. ՟Ի. 3։ Ղկ. ՟Թ. 10։)
Առաքեաց դաւիթ հրեշտակս յանապատէն օրհնել զտէր, եւ նա խուսեաց ի նոցանէն. իմա՛, երեսս դարձոյց. (՟Ա. Թագ. 14։)
Խուսեցից ի կորուստասէր ծառոյն պատուիրանազանցութենէ. (Պիտ.։)
Խուսէ զտրամատութիւնս կատարելապէս առնել. (Անյաղթ պերիարմ.։)
to cause to escape, to save, to extricate.
Տալ խուսել. հեռացուցանել. ազատ կացուցանել.
Կարող էր առն անկեան ուրեք պահել զնոյ, եւ որպէս զենովքխուսեցուցանել ի մահուանէ. (Վրդն. ծն.։)
lid, cover;
cap, head.
ԽՈՒՓ կամ ԽՈՒՓՆ. ռմկ. եւս խուփ, թ. գավագ. ἑπικάλυμμα tegmen, operimentum πῶμα operculum. Կափարիչ, փեղկ, եւ ամենայն ինչ՝ որով լինի խփանել զբերան ամանոց, եւ զծակս եւ զծերպս տեղեաց.
Առ կինն, եւ կափոյց զխուփն ի վերայ գբոյն. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 19։)
Արկին ի փուռն, եւ եդին խուփն ծանր սալ ի դէմ. (Հ=Յ. մայ. ՟Բ.։)
Ի բաց առեալ զխուփն պատուհանին։ Դիտեցից ընդ ծերպս խփանն. (Վրք. ոսկ.։ Տե՛ս եւ Վստկ.։)
severe, hard (winter).
Ձմեռն խստաբախ առաջարկութեամբ սառնամանեաց ի վերայ հասեալ. (Աթ. ՟Ը։)
harsh, threatening or bitter words.
Սպառնական խստաբանութեամբ յղէ առ նա պատգամս. (Արծր. ՟Բ. 2։)
severe, harsh, rigorous.
σκληρῶς dure եւ ἁποτόμως abrupte, severe, rigide. Խստիւ. խստութեամբ. սաստիկ. ուժգին. ճշտիւ. անաչառ. խիստ, կտրուկ կերպով.
Զսա նեղէր դեւն պոռնկութեան խստաբար. (Վրք. հց. ՟Զ։)
Աղօթեցէ՛ք առ աստուած խստաբար ի վերայ լանջացն ընկենլով։ Խստաբար հայցեալ՝ գտցէ. (Վրք. հց. ՟Դ. ՟Ժ՟Բ։)
having a harsh, rough, disagreeable voice.
Որոյ ձայնն է խիստ, սուր, սաստիկ, անախորժ, խռպոտ.
Կէսքն (ի թռչնոց) գեղեցկաձայն եւ խաղցրաբարբառք. (Վեցօր. ՟Ը։)
cf. Խստակրօն.
Զխստաբեր առ մեզ խստամբեր վարուք. (Յհ. կթ.։)
cf. Խստակրօնութիւն.
Յուշ առնելով զխստամբերութիւն առաքինութեանցն, եւ եպթէ բազում են նոր ջանք աշխատութեանց. (Աթ. անտ.)
Որ առներ զլուծ խոտարհութեան՝ համբերօղ խստաբերութեան. (Շար.։)
to harden, to become hard;
to be obstinate, to persist;
to be severe, rigorous, austere;
— ումեք, to treat mercilessly;
— որովայնի, to constipate, to close the bowels.
Է՛ որ ի ստամոքսէ խանգարելոյ, եւ է՝ որ յորովայնէ խստանալոյ. Եզնիկ.։ Խստանան թանձրանան ստամոքք ի բազում կերակրոց։ Եթէ ոչ կազմես զպատրոյգն, խստացեալ՝ անճառագայթ լինի. (Եփր. ծն. եւ Եփր. աւետար.։)
ԽՍՏԱՆԱԼ. նմանութեամբ՝ Յամառիլ. պնդիլ ի կամս իւր. սիրտը քար դառնալ.
Անհանճարն եւ ի վտանգն գալով խստանայ սրտիւ. (Լմբ. առակ.։)
եւ ես ոչ խստանամ, եւ ոչ ընդդէմ դառնամ. (Ես. ՟Ծ. 5։)
Ում կամի՝ ողորմի, եւ ում կամի՝ խստանայ. (Հռ. ՟Թ. 18։)
boisterous, impetuous, high, violent (wind)
Որ խիստ եւ դժնդակ օրինակաւ շնչէ. դառնաշունչ. խիստ քչօղ.
Խստաշունչ օդոցն բռնութիւն։ Զհիւսիսայինն խստաշունչ սառնամանեացն վայրս. (Պիտ.։)
ի խստաշունչ սառնամանեաց։ Մեղանչելով յաճախ՝ արարի ինձ ձմեռն խստաշունչ. (Անան. զղջ.։)
stubborn, stiff necked, pertinacious, opinionative, dogmatic.
σκληροτράχηλος rigidam cervicem habens, pertinax, pervicax. Որոյ պարանոցն է խիստ. խստավիզ. բարձրավիզ. անընկճելի. յամառ. ընդվզեալ. անսաստ. խօսք չմռօղ.
pertinacity, wilfulness, stubbornness.
յամառութիւն. անհնազանդւթիւն. Բարձրավզութիւն.
very hard.
Սեւեռակապ եւ խստապինդ բնութեամբ բեւեռեաց. (Նար. խչ.։)
hard-hearted, merciless, inflexible, obdurate, insensible, relentless;
hardened, impenitent.
σκληροκάρδιος durus corde. Խստացեալ եւ քարացեալ սրտիւ. Ծանրասիրտ. յամառ. խստապարանոց.
Խստասիրտն բարեաց ոչ պատահէ։ Մինչեւ յե՞րբ էք խստասիրտք (յն. ծանրասիրտք)։ Ամենայն տունն իսրայէլի հակառակօղք եւ խստասիրտք են։ Մեկնեցարո՛ւք ի վրանաց արանց խստասրտացդ. եւ այլն։
Ի ձեռս արանց տեղանց խստասրտաց. (Ես. ՟Ժ՟Թ. 4։)
Ծառեցից զխստասիրտ դառնութիւնն ի գլուխ ելեալ. (Ղեւոնդ.։)
Յիւրոց ճանապարհաց յագեսցի խստասիրտն։ Մեծամիտ է ի թշնամանս այր խստասիրտ. (Առակ. ՟Ժ՟Դ. 14։ ՟Ի՟Ա. 4։)
hardness of heart, obduracy;
pertinacity, obstinacy;
impenitency.
Մի՛ նախանձիր ընդ փարաւոնի խստասրտութիւնն։ Յինքնահաճոյ ամբարտաւանութենէ ծնանի խստասրտութիւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)
life of privations & hardships, a Spartan existence.
Որ առանց իմաստութեան է, խստաւար է եւ դժնդակ. (Փիլ. լին. ՟Ա. 56։)
to harden, to make hard;
to render obstinate;
— զսիրտ, to render obdurate or callous, to harden the heart;
— զորովայն, to constipate.
σκληρόω induro. Կարծրացուցանել, պնդացուցանել. կամ ծանրացուցանել զսիրտ յամառութեամբ. եւ թոյլ տալ՝ զի խստասցի.
Զանազան հնարիւք խստացուցանէր զմարտն. (Ուռպ.։)
trachyte.
Քարացուցանեն զսիրտ նորա իբրեւ զապառաժ խստաքար. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
hard mouthed, intractable, untamable, ungovernable;
inflexible, obstinate, pertinacious, impetuous, headlong, fiery, rebellious;
— երիվար, fiery, spirited, high-mettled steed, courser or charger.
ὐβριστής, ἁγέρωχος petulans, indomitus, ferox, insolens, durus. ոյր երախն այսինքն բերանն է խիստ. անսանձ. աննուաճելի. դժոխերասան. մակդիր խեռ ձիոյ.
furnished with thick branches.
Կէսք (ի ծառոց) բազմոստք եւ խստոստեայք. (Վեցօր. ՟Ե։)
elephantiasis;
venereal disease;
a Cretan grape;
—ք, garlic sauce.
Իսկ ռմկ. ՍԽՏՈՐՈՒԿ կամ ԽՍՏՈՐՈՒԿ, է Խաղող սպիտակ՝ փոքր ինչ երկայնաձեւ, միջակ անուշութեամբ. (իբր փարմաղ իւզիւմիւ ).
hardness;
stiffness;
roughness, harshness, asperity, austerity, rigidness;
rigour, severity, cruelty, inclemency, inflexibility;
— սրտի, obduracy, hardness of heart;
— բարուց՝ օրինաց, severity of customs, of laws;
— կարծեաց, too great austerity of morals, puritanism;
— որովայնի, tightness of the bowels, costiveness, constipation.
ԽՍՏՈՒԹԻՒՆ. Պակասութիւն մեղմութիւն. բարկ եւ սաստիկ գոլն յո՛ր եւ է կարգի. սաստկութիւն կրից կամ բարուց. Բռնութիւն դժնդակութիւն կրից կամ բարուց. բռնութիւն. դժնդակութիւն. դառնութիւն. բարկութիւն.
Ես եմ առաքեալ առ քեզ խստութեամբ. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 6։)
Աստուած քաղցրութեամբ հարցանէր, իսկ նա խստութեամբ եւ լրբութեամբ առնէր զդատաստանի. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)
Ըստ խստութեան քում եւ ըստ անզեղջ սրտի. (Հռ. ՟Բ. 5։)
ԽՍՏՈՒԹԻՒՆ. Սաստկութիւն իրաց. առաւելութիւն, ուժգնութիւն, դժուարութիւն. դժնդակութիւն. ծանրութիւն.
to condense, to thicken, to grow thick, to coagulate, to congeal.
πυκνόομαι densor. Խիտ լինել՝ ըստ թաւութեան, ըստ խուռն բազմութեան կամ հոծութեան, եւ թանձրութեան, վասն մօտ առ միմեանս գոլոյ իրաց կամ մասանց իրաց.
Խտացեալ անտառ, կամ մայրք. (Պիտ.։ Լմբ. սղ.։)
Անկեալ դիակացն մօտ առ խտացեալ. (Եղիշ. ՟Զ։)
Յանկելոց դիականացն յոյժ խտացեալս առ միմեանս. (Արծր. ՟Ե. 3։)
to condense, to thicken, to coagulate, to congeal.
Խտացուցանէ բարուցն եւ ձեռացն առատութեամբ բարեկամս. (Խոր. ՟պ. 20։ Սամ. երէց.։)
cf. Խտղտումն.
Բանից տռփականաց, եւ սրտից խտղտանաց. (Նար. երգ.։)
Թռունքն կայեն շարժեցին զաստուածասէր ազգն ի խտղտանս զանկութեան. (Տօնակ.։)
to tickle, to titillate;
to dazzle, to bedazzle;
to tickle, to please, to gratify, to delight, to flatter.
(Իբր խըտըղտեմ). γαργαλίζω titillo ἑπικνίζω prurio եւ այլն. Խթել եւ շարժել խլրտմամբ զբնութիւն ի ներքուստ. մարմաջեցուցանել, գրգռել ի ցանկութիւն. եւ Զօշոտել. խատղել. խաղեցնել, խըտղըտել, խտուկ՝ խուտուկ տալ.
Ի ձեռն փափկութեան եւ գիջութեան պոռնուկութեան խըտղըտէր զնոսա. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 15։)
Զհեշտութիւն մարմնոյ առաջի աչաց կերպարանէ, եւ այնու յիշատակաւն զմիտսն խաղտէ։ Խաղտէր խորհրդովն, եւ ծանրանայր տենչանք ցանկութեան աշխարհիս. (Լմբ. սղ.։)
Որ զցանկականն խաղտեցուցանէ։ Հեշտութեանց աշխարհիս, որք խաղտեցուցանեն զմարմինս եւ զմտածութիւնս. (Լմբ. առակ.։ ՃՃ.։)
Եւ իբրու ոչ յայսցանէ խտղտկեալ յածէի ուրեք, այլ զօգուտ կենաց իւրոց խնդրէի առնել. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)
cf. Խտղտեմ.
Որ զցանկականն խաղտեցուցանէ։ Հեշտութեանց աշխարհիս, որք խաղտեցուցանեն զմարմինս եւ զմտածութիւնս. (Լմբ. առակ.։ ՃՃ.։)
Եւ իբրու ոչ յայսցանէ խտղտկեալ յածէի ուրեք, այլ զօգուտ կենաց իւրոց խնդրէի առնել. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)
cf. Խտղտեմ
Որ զցանկականն խաղտեցուցանէ։ Հեշտութեանց աշխարհիս, որք խաղտեցուցանեն զմարմինս եւ զմտածութիւնս. (Լմբ. առակ.։ ՃՃ.։)
Եւ իբրու ոչ յայսցանէ խտղտկեալ յածէի ուրեք, այլ զօգուտ կենաց իւրոց խնդրէի առնել. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)
tickling, titillation;
dazzling;
burning desire, prurience, itching, inciting, lust;
delight, pleasure.
γαργαλισμός, γάργαλος titillatio χρησμός pruritus, prurigo. Խաղտելն, իլն. խտղտանք. խատիղ. Խտտղանք. մարմաջումն. գրգռութիւն բնութեան. լուցկիք. շարժումն եւ ազդումն ներքին (չար եւ բարի). խլրտումն. խթումն. եւ Զօշոտումն. անկղիտանալն. Խտուկ ունենալը կամ տալը.
Խտղտմամբ մարմնոյ եւ մեղաց. (Խոր. հռիփս.։)
Մարմանջմունս առնելով, եւ անդադար խտղտմունս։ Խածմունս կոչէ զխտըղմտունս հեշտ ցանկութեան. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. այլաբ.։)
Ես պոռնկութեան սիրելի եմ, ես զնորա դարմանս եւ զխտղտմունս առ նորահասակսն յանձն առեալ հաւատացեալ եմ. (Աթ. անտ.)
Իբրեւ կենդանիք եւ առողջք էին, մատչէին առ բեմ անդր, զի հարցցին ի դատաւորէ անտի՝ ի ձեռն խտղտմանն աստուծոյ. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 1։)
condensity, density, thickness, consistence.
Որպէս անգայտութիւն առ խտութիւնն։ Զհոծութիւն եւ զխտութիւն առ զխտութիւն օդոյն. (Նիւս. բն. ստէպ։ Փիլ. լին.։)
πυκνότης densitas τὸ συνεχές continuatio, frequentia. (գրի եւ յոմանց իբրեւ ռմկ. Խտտութիւն) Խիտ գոլն. հոծութիւն. թանձրութիւն. սերտութիւն. եւ ԱՆընդհատ յաճախութիւն. եւ Շատութիւն. խուռն բազմութիւն.
cf. Խտղտումն.
ԽՏՏԻՂ ԽՏՏՏԱՆՔ. cf. ԽՏՂՏՈՒՄՆ. Թշնամին պատրանօք մերձենայ առ մեզ խտտով։ Վաստակովք պահոց եւ աղոթիւք կարեմք մեք զերծանիլ ի մեքենաւոր հնարից եւ ի խտտղոց պատրանաց չարին. (Եփր. եփես.։)
cf. Խտղտումն.
ԽՏՏԻՂ ԽՏՏՂԱՆՔ. cf. ԽՏՂՏՈՒՄՆ. Թշնամին պատրանօք մերձենայ առ մեզ խտտով։ Վաստակովք պահոց եւ աղոթիւք կարեմք մեք զերծանիլ ի մեքենաւոր հնարից եւ ի խտտղոց պատրանաց չարին. (Եփր. եփես.։)
cf. Խտղտեմ.
Խտղտէ զնոսա բեզմադէմ ցանկութեամբ։ Խտտղէ զնա իբրեւ զթռչուն, եւ անկանէ նմա կեր. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)
Ի մօտ կան մոլեկան փառք, որ եւս չար քան զայն խտտղեն։ Իբրեւ զծառ պտղալից, որ խտտղիցէ զչարս տեսողաց. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Գ։ եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։)
Երեւելի զարդս նոցա պատրաստեալ յարդարէին առ ի խտտղել ական տեսանելոյ. (Յհ. կթ.։)
observance, ceremony;
superstition;
prognostic, augury, omen;
oddness, imparity.
Ուստի՞ սէրն ընդ պատկերաց (կռոց), վասն է՞ր կամքն ընդ խտրանաց (հեթանոսաց). (Նար. ՟Խ՟Ը։ Թց (աւուրց) խտրանօք կարի ըռշտութեամբ վարի. Պիտ.։)
ոդի չար, զոր ի մեր լեզու այս չար ասեմք, որպէս ի խտրանաց հարցն մերոց առնոց ըստ սովորութեան ի մեզ կարգելոյ. այսինքն առ որոշումն ընդ ոգի բարի եւ չար. (Եզնիկ.։)
to distinguish, to discern, to make a difference;
to observe rigorously or scrupulously;
— զբարեկամն ի մարդելուզէ, to distinguish a friend from a fawner.
διακρίνω dijudico, discerno παρατηρέω observo. Խտիր դնելով որոշել, զանազանել. ճշդիւ կշռադատել. խղճել. քննել. ընտրել. զգուշանալ. պահել. Պահպանել.
Ամենայն ինչ՝ որ ի սպանդանոցի վաճառի, կերայք, եւ մի՛ խտրէք վասն խղճի մտաց։ Որ ուտէ եւ ըմպէ անարժանութեամբ, դատաստանս անձին իւրում ուտէ եւ ըմպէ, զի ոչ խտրէ զմարմինն տեառն. (՟Ա. Կոր. ՟Ժ. 25։ ՟Ժ՟Ա. 29։)
Ոչ խտրէ զմարմինն տեառն, այս է՝ ոչ հարցափորձէ եւ իմանայ զմեծութեանն պարգեւս. (Տօնակ.։)
Եթէ զանօրէնութիւնս խտրիցես, ո՞ կարէ ժուժկալ լինել առաջի քո. (Սեբեր. ՟Թ։)
Ոչ զեթովպացին խտրէ։ Խտրել զմեղս։ Յաճախել ի չար գործս առանց խտրելոյ։ Խարելի գործ (այսինքն զգուշալի). (Լմբ. ստիպ.։)
Եւ առ պարսիկսն խտրելի է (եփել զգառն ի կաթն մօր իւրոյ). (Կիւրղ. ել.։)
interval, space;
division, separation;
distinction, difference;
— ընդ մէջ անկանիլ, to interpose;
to interfere, to intermeddle.
Անլուայ ձեռօք ուտել ոչինչ ունի խտրոց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27։)
ԽՏՐՈՑ. μέσον medium διάστημα intervallum. Անջրպետ. Ընդ մէջ անկեալ ինչ՝ որոշիչ, զատուցիչ. միջոց, եւ հեռաւորութիւն միջոցաւ. խափան, արգել.
Ցուցանէ զինքն զուգեալ ընդ ծնողին, եւ ոչ իսկ բնաւ լինել խտրոց ի միջի։ Պատկեր եւ փառք աստուծոյ ասի որդի եւ մեք, այլ բազում է խտրոց միջին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 29.) (որ հայի եւ ի ՟Ա նշ։)
Հերքեալ տարագրեալ խտրոցաւ մեծաւ։ Ի յերկուցն միջի բաժանեալ խտրոց։ Առ խտրոց փոքր միջոցին։ Եթէ զբաժանմանն իմ խտրոց քակտեսցես։ Յայտ արարեալ խտրոցաւ սահմանի. (Նար.։)
Զեւն խտրոց հարցն, որ ի մէջ մեր եւ քաղկեդոնականացն. Մաշտոց վարդապետ առ (Յհ. կթ.։)
cf. ԽՏՐԱՆՔ, եւ ԽՏՐՈՑ (ըստ ամենայն առման).
cheerful, merry, joyful, gay, joyous;
— լինել, to joy, to rejoice.
Այնոցիկ որ թուինն խրախամիտ կեալ։ Որք խրախամիտք են, խռովեցուցանէ զնոցա կեանս յուսացեալ մահն. (Նիւս. կուս.։)
to rejoice, to be joyful;
to feast, to make merry with.
Խրախանաս ի ձեռն փարթամութեան՝ որ իմաստութեանն է. (Պղատ. եւթիփռոն.։)
Ընդանեդոյն իցէ խրախանալն, եւ ոչ հեռի ի միասին կոչողէն. (Ածաբ. ծն.։)
banqueting-room;
place of feasting or entertainment.
Ի վերայ սովորական թատերացն, եւ խնջոյից խրախարանացն. (Ուռպ.։)
feasting, entertaining.
Որ առնէ խրախունս կոչնոց. կոչնատէր. եւ Ուրախարար.
feast, banquet, entertainment, festivity;
rejoicings, public joy.
Ոչ է իրաւացի, երէկ վայելեալք ի քումն խրախճանութեան. եւ այսօր ոչ յոժարութեամբ առնել քեզ պատուասիրաբար զխրախճանութեանցն զբարեկամս եւ զբարեկամուհիս կոչել. (Պղատ. տիմ. եւ Պղատ. օրին. ՟Զ։)
Ոչ պտուղ սերմանց ի խրախճանութիւն ճաշակաց։ Բառնալ յանդւոյ զգեղեցիկ որթն, եւ հեշտալւոյ խրախճանութեանն ճաշակումն. (Պիտ.։)
Փառաւորէ յաստուածեղէն խրախճանութիւնս։ Խրախճանութեամբ արեանն քրիստոսի։ Զայսպիսի առաջի դնէ՝ որք գեղեցկապէսն քաղցնուն, զխրախճանութիւնսն. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։ Ածազգ. ՟Ե։ Ածաբ. մկրտ.։)
Փոխանակ խրախճանութեան՝ ի վերայ գերեզմանի ողբս ասելով՝ ողորմելի հառաչեմ. (Խոր. ՟Գ. 68։)
Յաւէտ խրախճանութեամբ բուռն հարկանել զպատմութենէ նահատակիս. (Արծր. ՟Գ. 12։)
cf. Խրախճանութիւն.
cf. ԽՐԱԽՃԱՆՈՒԹԻՒՆ. ըստ ամենայն առման.
Առ կերակուրս խրախճանաց. (Յհ. կթ.։)
Ի խրախճանս հրճուանաց հարսնարանին. (Սկեւռ. աղ.։)
Ի խրախճանս կենդանախումբ բերկրեցելոցն պարուց։ Պարեն ի խրախճանս անկէան երանութեան. (Նար. ՟Ձ՟Ա. ՟Ձ՟Բ.) (զորս մարթ է առնուլ եւ իբրեւ խրախճանարան)։
Զսառային այնուհետեւ կրեսցէ զխրախճանս բերկրանաց. փախուցեալ զաղախինն տեսանելով. իբր զուարճութիւն սրտի. (Անան. եկեղ։)
cf. Խրախոյս.
Եթէ այլոց պատճառ խրախուսանաց եմ։ քանիօ՞ն եւ ինձ եւս. (Ոսկ. փիլիպ.։)
to encourage or excite by mutual shouting, to call loudly, to address with a loud voice;
to encourage, to give courage to, to raise the spirits of, to reanimate, to excite, to incite, to embolden.
ἁναβοάω, ἑπικαλέω reclamo, exclamo, conclamo. Խրախոյս բառնալ. խիզախել. գոչել. վերագոչել. կարդալ.
Խրախուսել բառս առ մեզ քաջալերել ասի. (Գէ. ես.) (այլ առաւել՝ քաջալերիլ։)
Յաստուած խրախուսելով՝ յառաքինութիւնս ամրանալ. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Դ.)
Բարձրացեալ աջոյ կարողին, առ որ քաջութեամբ խրախուսեալն արժան է ամենեցուն։ Լուայք զտեառն անսուտ ձեզ խոստմունս. խրախուսեցէ՛ք առ այս բարբառոյ. (Լմբ. ատեն.։)
breaching, making breaches;
separating, dividing.
Պատառօղ, քակօղ, հատանօղ տեղւոյ իրիք՝ որով լինի խրամ. կամ հատանօղ խրամոյ՝ որպէս ցանկոյ.
breach, rupture, opening;
hollow way, ditch, trench.
Թէպէտեւ շինէ զնա, սակայն խրամատ կոչի. ըստ ձեռ. խրամ։
to breach;
to break, to defeat, to disperse;
to exterminate;
— զհամբաւ լաւութեան, to diffame, to destroy one's reputation.
διακόπτω, ῤηγνύω, -νυμι disrumpo, findo, reseco, decido, frango. Խրամ հատանել. խրամահատ լինել. պատառել, հեղձուլ, խորել, բանալ զտեղի փակեալ կամ ցանկ, զպարիսպ. քակել. խախտել. լուծանել. (լծ. արաբ. խարմ, խարէ, խարէպ, խարգ. եբր. ֆարաձ. իբր հերձուլ) պատռել, ճղքել.
Խրամատեցաւ վասն քո ցանգ։ Խրամատեցաւ քաղաքն, եւ ամենայն արք պատերազմի ելին արտաքս։ Տէր խրամատեաց զթշամիս իմ առաջի իմ, որպէս խրամատիցին ջուրք։ Խրամատեաց աստուած ձեր ի մեզ։ Խրամատեաց տէր զխրամատութիւն յողոյ. եւ այլն։ Խրամատեցին անձանց իւրեանց ցանգսանկարկատս. (Ագաթ.։)