mercantile, com-merciale;
esteemed, precious, dear.
Թանկագին. ազնիւ. կամ արժանի մեծաշահ վաճառաց. թանկ, սուղ.
Բացցուք զթանգարական վաճառս հանթից, վաճառեսցուք լսելեաց զգիւտս աշխատութեան մերոյ. (Ագաթ.։)
treasure, treasury;
museum;
cabinet, collection.
Ընծայիւք եւ պատարագօք բազմօք յարքունի թանգարանաց, այլ եւ ի տանէ սրբարանաց մերոց։ Առնուլ թանգարանսն գանձուց եւ կարասեաց նոցա. (Յհ. կթ.։)
to shun, to elude, to set one's self free, to steal, or to get away, to escape, to fly from, to avoid;
to be ashamed, to shuffle, to use chicanery;
-զելով խօսել, to speak with respect or reverence.
ὐποστέλλω, -μαι subtraho me Հնարիլ ճողոպրել զանձն (յամօթոյ, յերկիւղէ, եւ այլն). խորշիլ. խոյս տալ լռելեայն. քաշուիլ, սկըրդիլ ելլալ.
fine blade, thin plate;
fine membrane, pellicule;
— ապակւոյ, window-glass.
Իբր Թաղանթ. (լծ. եւ պ. թ. թէնթէ) Ոստայն սարդի. պարզուած, ձգուած. վարագոյր. առագաստ. մաշկ թափանցիկ.
Մարգարէն ընդ թանթ ապակւոյ ընդ աչս կիտին տեսանէր զմեծամեծ գործս Աստուծոյ. (Անան. նին.։) Կայ եւ ռմկ. թանթ, որպէս տարածեալ ոստ եւ բարունակ դդմենւոյ, վարնգոյ, եւ այլն։
cf. Թանկ;
— առնել, to make dear;
— վաճառել, գնոյ տալ, to sell dear;
— գնոյ առնուլ, գնոց ստանալ, to buy at a high price.
cf. Թանգար.
Վասն վաճառելոյ կարասւոյ, եւ թանկարաց. (Սիր. ՟Խ՟Բ. 5։)
of thick cords or ropes.
Որ ունի լարս կամ չուանս հաստագոյնս. որպիսի են ցանցք խիտ վանդակօք ուռեաց.
Տեսակաւ ուռեկաց թանձրալարի, զոր կազմեն յորոգայթ արջոց եւ եղանց. (Նոննոս.։)
of an hard language;
who speaks thick, indistinctly;
of a strange speech.
στιβαρός crasus, gravis եւ այլն. Որոյ լեզուն կամ բարբառն է թանձր եւ հաստ. լեզուն հաստ՝ ծանտր, դժուար հասկընալու.
Եւ ո՛չ առ թանձրալեզուս, զորոց ոչ լսիցես զբանս նոցա. (Եզեկ. ՟Գ. 6։)
thick;
dense;
leafy, wooded, full of branches;
heaped up, heaped together.
Թանձրախիտ ծառք. (Գէ. ես.։)
Թանձրախիտ յատակ երկրի, կամ ջուրք. (Լմբ. իմ. եւ Լմբ. առակ.։)
Թանձրախիտ մտօք զսիրոյն ճառս ի ներքս մուծանէ. իբր բազմախորհուրդ, հոծեալ։
very deep mud;
pond, marsh.
Թանձր եւ խորին. (որպէս պաթախ չամուռ)
thick with earth, fertile.
Գոն եւ ծառք սակաւագոյն, եւ թանձրահող բազում ի նմա. (Եղիշ. երէց.։)
thickened, condensed;
heavy, hard;
viscous, curdled, clotted, congealed;
bushy.
Թանձրագոյն կամ թանձրութեամբ մածեալ. թանձր եւ մածուցիկ. խիտ. խուռն. խռկեալ. խորին եւ ստուար. ծանր. թանծր ու կպչուն.
Ճառագայթք արեգական յորժամ ծագեսցեն, պատառեն զօդն թանձրամած. (Ոսկ. ես.։)
Որովայնք թանձրամածք զխորհուրդս սուրբ եւ առողջս ոչ ծնանին. (Եփր. պհ.։)
bushy, thick, woody, wooded, sylvan, woodland.
δασύς densus Ուր են խիտ մայրք. անտառացեալ թաւ ծառովք.
Փառան՝ անտառախիտ եւ թանձրամայրի. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)
fleshy, muscular, plump, fat, greasy.
Մաշեցաւ թանձրամիս պարարտ եւ փափուկ մարմինն նորա. (Վրք. ոսկ. ի մի ձեռ։)
thiek-seulled, stupid, dull, block-headed, dull-witted, awkward.
Ընդ այսպիսի թանձրամիտս խօսելով՝ ասէ, մի՛ անմտութեամբ զաթոռոցն առաջինն ընտրեր. (Իգն.։)
thick-skinned.
Ոչ էած շուրջ զմեօք մորթ թանձրամորթիւքն, եւ ոչ մազ կուռ. (Նիւս. բն.։)
stupidity, dulness, heaviness of mind, slowness of apprehension.
Մի՛տ դիր թանձրամտութեան առնն ... երեւելի իրաց իմն կարօտանան թանձրամիտք։ Թանձրամտութիւն եւ տկարութիւն լսողացն։ Ի թանձրամտութենէն ի բաց տանի զնոսա. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 6։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 26։ եւ Ոսկ. գծ.։)
Հարկաւորի բանս, թանձրամտութեանս՝ մամնական իշխանութեանս յարացուցիւ՝ զսոյն երեւելի առնել։ Թերեւս կարասցեն այսոքիւք մարդկան թանձրամտութիւն հպել յիմաստ վերին պայծառութեանն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
thick bottomed;
having a solid foundation.
Զհարաւ հարթ թանձրայատակ զառ ի հետս. (Վանակ. յոբ.։)
to thicken, to grow thick;
to grow hard;
to curdle, to coagulate, to clot;
to augment, to increase, to accumulate;
— ի մարմնի, to become incarnate;
թանձրացաւ սիրտ ժողովրդեանս, this people's heart is waxed gross;
թանձրանայր աղաղակն, the uproar increased;
the fear redoubled.
Առ ի յոյժ թանձրանալ դիականցն։ Խաւարն արտաքին թանձրացեալ պահի նոցա. (Եղիշ. ՟Զ. եւ ՟Գ։)
ԹԱՆՁՐԱՆԱԼ. Առնուլ զմարմին թանձր, այսինքն զգալի, շօշափելի.
Բանն թանձրանայ ի մարմնի, մարմնանայ անմարմինն։ Թանձրացեալ բանդ անըմբռնելի. (Շար.։)
Ջուր դանդաղամած թանձրացեալ. յն. ջուր թանձր. (՟Բ. Մակ. 20։) (Նովին առմամբ ասի ի փիլիսոփայութեան՝ Թանձրացեալ, πεπηγώς concretus ընդ հակառակն Վերացելոյ։)
thickened, thick;
concrete;
լեառն —, very fertile hill;
ջուր —, impure water.
cf. Թանձրասփիւռ.
to thicken, to condense;
to coagulate, to congeal.
παχύνω crassum reddo Տալ թանձրանալ՝ ըստ ամենայն առման.
Խիտ առ խիտ թանձրացոյց զպաշտօն պղծութեան իւրոյ. այսինքն յաճախեաց. (Եղիշ. ՟Ա։)
Տկար մտաց մերոց առաջի թանձրացուսցուք (զգալի օրինակաւ) զյիշատակ սիրոյն Աստուծոյ. (Լմբ. պտրգ.։)
Չկարեմ հաւատալ, թանձրացո՛ զբանդ. (Համամ առակ.։)
thorny, having many hard thorns.
Ցանկ արկանեն թանձրափուշ, եւ պարսպաց բարձրութիւնս առնեն ի սակս գազանաց. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)
thickness;
solidity, density, bigness;
concretion, coagulation, condensation;
consistence;
fatness, plumpness;
plenty, abundance;
rusticity, awkwardness;
stupidity, dullness;
— ծերութեան, great old age.
Թանձրութիւն նորա շուրջ առ չորս մատունս. (Երեմ. ՟Ծ՟Բ. 21։)
Ի հնոց թանձրութիւնն դառնալ (յայժմու բարակութենէ սովորութեանց). (Լմբ. առ լեւոն.։)
diarrhoea, looseness;
dysentery;
piles, hemorrhoids;
colic;
fistula
Իսկ (Հին բռ.)
affected with the hemorrhoids.
Ըմբռնեալ ի թանչից.
to mutter, to grumble on awakening.
to mumble, to mutter.
ԹԱՉԵԼ. Բառ անյայտ, կա՛մ որպէս Թազել, այսինքն վազել. եւ կա՛մ Շաչել, շչել, մրմռալ կիսաձայն, եւ կլանել զբանն.
to wheeze, to pant, to be out of breath, to breath short, to breath gaspingly;
— ոգւոց, to be asthmatic, to have difficulty in breathing.
ԹԱՍԱՄ ԹԱՍԵՄ. Իբր ռմկ. թասայել, թասա էթմէք. այսինքն Հոգալ, տխրիլ. ոգւով եւ շնչով նեղիլ. ուստի Թասել ոգւոց է Շնչարգելութիւն. ὁρθόπνοια, ὁρθία, δύσπνοια contentio anhelitus, asthmaticum
Որդնալից եղեւ, եւ ի թասել որդւոցն՝ եւ նա եւս տառապեցուցանէր զնա ... Եւ դարձեալ ի թասել ոգւոցն, որ ասի ի յոյն անդր որթո՛փնիա, եւ տի՛սփնիա, եւ ճգնութիւն նեղութեան. եւ այլն։
cf. Թասամ.
ԹԱՍԱՄ ԹԱՍԵՄ. Իբր ռմկ. թասայել, թասա էթմէք. այսինքն Հոգալ, տխրիլ. ոգւով եւ շնչով նեղիլ. ուստի Թասել ոգւոց է Շնչարգելութիւն. ὁρθόπνοια, ὁρθία, δύσπνοια contentio anhelitus, asthmaticum
Որդնալից եղեւ, եւ ի թասել որդւոցն՝ եւ նա եւս տառապեցուցանէր զնա ... Եւ դարձեալ ի թասել ոգւոցն, որ ասի ի յոյն անդր որթո՛փնիա, եւ տի՛սփնիա, եւ ճգնութիւն նեղութեան. եւ այլն։
panting for breath, asthmatic, short-breathed, wheezy;
— or Արքունի գինի, Taxos wine;
strong, generous wine.
ԹԱՍՈՒՆ ա. Որ թասէ շնչով որպէս շնչարգել, կամ խռընչէ իբրեւ զխոզ շատակերութեամբ.
cf. Թարախալից.
Առեալի չաստուածոցն ծրարս թարախածորս. (Խոր. առ արծր.։)
to render sanious, to make purulent, to corrupt.
Թարախալից առնել. թարախոտել.
Եհար զմարմին նորա (Յովբայ) ... թարախեցոյց զնա, եւ որդունս եռացոյց ի նմանէ. (Սարգ. յկ. ՟Գ։)
translator;
interpreter;
—ք. The Seventy, (translators of the Septuagint);
the Interpreters of the Armenian Scriptures.
Ի ձեռն թարգմանչաց ձայնէ ի բանակն Արտաշէսի (հին տպ. թարգմանաց)։ Ինքն (Մեսրովբ) էր ընթերցօղ եւ թարգմանիչ, յաղագս ոչ լինելոյ (այլ) թարգմանիչ։ Երթ թարգմանչացն ի բիւզանդիոն։ Եկեալ թարգմանիչքն մեր՝ գտին զՄեծն Սահակ եւ զՄեսրովբ յԱշտիշատ. (Խոր. ՟Բ. 17։ ՟Գ. 47. 60. 61։)
Ի ձեռն սրբոց թարգմանչացն. (Շար.։)
by translation;
by interpretation.
Աղօթք թարգմանօրէն վասն սրբալոյս իւղոյն մեռոնի։ Յիշատակարանս թարգմանօրէնս բանից մաղթանաց. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
cf. Թարթափումն.
որ եւ ԹԱՐԹԱՓՈՒՄՆ. Թափառումն, դեգերանք, յածումն.
to wander, to loiter, to lounge about;
to be involved in difficulty, perplexed with business;
to haunt, to frequent;
ի — ական, cf. Թարթափ.
ῤέμβομαι vagor στρέφομαι versor Թափառիլ, յածիլ. զբօսանել. պատաղիլ. դեգերիլ. ընդ վայր շրջիլ.
Որ թարթափի ընդ անզգամս, յայտնի եղիցի. (Առակ. ՟Ժ՟Գ. 20։)
ԹԱՐԹԱՓԻԼ ԱԿԱՆ. ῤοπή, ῤιπή ictus, vibratus oculi Թարթել. քթթել. վայրկեան ժամանակի. րոպէ. (յն. րօբի՛, ռիբի՛, արկուած. ձգուած)
Ի դուզնաքեայ ժամու իբր ի թարթափել ական։ Եթէ՛ ի թարթափել ական կամիցիս, եւ եթէ՛ առ սակաւ սակաւ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)
loitering, idling, lounge, sauntering;
perplexity, entanglement in business;
frequent resort;
— ական, cf. Թարթափ.
Անհատ անուանեալ, եւ թարթափումն ական զանմասն այնր ամանակի. (ըստ առաքելոյ՝ յանկարծակի յական թօթափել). (Նիւս. կազմ.։)
Եւ ոչ թարթափմամբ աչաց ընդմիջեալ։ Հուպ առ հուպ ի քթիթ աչաց միայն թարթափման. (Նար. ՟Լ՟Է. եւ Նար. խչ.։)
cf. Արտեւան.
Բառ առաւել ռմկ. որպէս Արտեւանունք՝ որ թարթեն.
victuals eaten with bread, made dishes;
pittance.
(առաւել ռմկ) իբր Թացեալ. թրջեալ. խոնաւ. եւ Լի խոնաւ իրօք.
Իսկ թէ իցէ թաց, յինքն առնու զոր ի թաց մարմնոյ խոնաւութիւն եղեալ. (Մեկն. ղեւտ.։)
cf. Թաւուտ.
Զորպիսի՛ անտառս, զթանձրախիտ մայրիսն, զթաւաթուփսն, եւ զստուարածառսն, եւ զերկայնաճիւղսն. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)
in rolling, revolvingly, rolling along or down;
— խաղալ, to tumble dowrn, to roll down, to prostrate one's self;
to agitate one's self, to fall dead;
to be thrown down, to be upset;
to throw a somerset;
to throw ones self headlong, to precipitate one's self;
— խաղացուցանել, to roll, to prostrate, to precipitate, to fell, to upset;
— անկաւ յարեան իւրում, he fell rolling in his blood.
Ընդ զառ ի վայրն թաւագլոր գնայ անկանի ի ջուրն. (Վրդն. պտմ.։)
Առ ի գործ վաղակաւորն առեալ՝ առ հասարակ զնոսա թաւալգլոր խաղացուցանէր. (Յհ. կթ.։)
Ընդ զառ ի վայր լերինն թաւալագլոր խաղացուցեալ. (Արծր. ՟Դ. 10։)
cf. Թաւալիմ.
Սեմէի թաւալանէր առաջի ոտիցն Դաւթի. (Եփր. թագ.։)
to roll, to turn, to set rolling, to revolve, to wheel;
to upset, to overturn, to capsize;
ի բաց —, to turn topsy-turvy, to turn elsewhere;
to remove, to take away.
Եթէ ի վայր զիս հնարի կործանել ... եթէ ի մոխիր երկրի թաւալել ձեռն բերիցէ. (Նար. ՟Կ՟Զ։)
cf. Թաւալեմ.
Թաւալեցուցէ՛ք վէմս մեծամեծս ի բերան այրին։ Թաւալեցուցէ՛ք ինձ այսր վէմ մի մեծ։ Թաւալեցուցից զքեզ ի վիմացդ։ Թաւալեցոյց վէմ մի ի դուռն գերեզմանին։ Ի բաց թաւալեցոյց զվէմն ի դրաց գերեզմանին, կամ ի գերեզմանէ անտի։ Թաւալեցոյց ընկէց զմարմին նորա ի գահոյից անտի. (Յես. ՟Ժ. 18. ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 33։ Երեմ. ՟Ծ՟Ա. 25։ Մտթ. ՟Ի՟Ը. 2։ Մրկ. ՟Ժ՟Ե. 26։ ՟Ժ՟Զ. 3. եւ 4։ Յուդթ. ՟Ժ՟Գ. 11։)
Ոչ ընդունայն զաստուածային բանն լեզուօք թաւալեցուցանել, այլ հաստատել վարուք. իբր յածեցուցանել. (կամ ռմկ. լըղըրճըկել) (Վանակ. յոբ.։)
bog, marsh, muddy place, miry hole, puddle.
Առ ի թաւալ վայր. զառ ի վայր տեղի, կամ թաւուտ վայր. թաւ ալոցք.
Սակս շուրջանակի մացառախիտ մօրացեալ թաւալոցացն. (Յհ. կթ.։)
rolling, turning, wheeling;
rotation, revolution;
inclination, propension.
Դոյզն ինչ թաւալումն լինի տէրունեան սուրբ բանիցն առ այնոսիկ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 34։)
shaggy, woolly, hairy;
woollen.
Պօղոսի ճաղատն լինել, եւ Պետրոսի թաւամազն, առանձնաւորութեան են սահմանադրութիւնք. (Դամասկ.։)
hairy, hirsute (an epithet of Hercules).
Որոյ յատակն կամ նստոյքն է թաւամազ. մակգիր Հերակլեայ յառասպելս քերթողաց.
to grow thick;
to become shaggy or hairy.
Թաւ լինել ըստ ամենայն առման, որպէս տերեւախիտ, մազոտ, եւ Հաստ, թանձր.
Թաւացեալ էր առ հասարակ ամենայն մարմինն. (Ագաթ.։)
Թաւացաւ իբրեւ գէսս առիւծու. (Կոչ. ՟Բ։)
(Այբ տառն) ընդ թաւին թաւանայ. (Վրդն. ծն.։ եւ Ոսկիփոր.։)