to wander, to roam, to be vagrant, vagabond;
to ramble, to rove, to stroll, to range.
πλάζομαι, ἁλάομαι vagor, erro Թափ առնուլ ընդ վայր. մոլորական շրջիլ ի բացի. այսր անդր յածիլ. վտարանդի լինել.
Մինչեւ յե՞րբ թափառիցիս դուստր անարգեալ. (Երեմ. ՟Լ՟Ա. 22։)
Յաւերակս նորա մի՛ թափառիր. (Սիր. ՟Թ. 7։)
Ի ներքս անդ յածի յաստուածային գաւիթսն, եւ ոչ արտաքոյ թափառի. (Փիլ. իմաստն.։)
Իշխան օդոյս այսորիկ կոչէ զնա վասն յօդս թափառելոյ. (Եզնիկ.։)
Չկայցես ի միում տեղւոջ, այլ թափառիցիս. (Կիւրղ. ծն.։)
Մոլորեալ, եւ ի լերինն ընդ գազանականցն դիւաց թափառեալ։ Եթէ ընդ գազանս ինչ թափառեցայց. (Նար. ՟Ժ՟Ե. ՟Կ՟Ը։)
quickly, without delay, incontinent.
ԹԱՓԱՌՆԱԿԻ մ. (ո՛չ է որպէս Թափառակի, թափառելով, այլ) Թափ առնելով վազս առեալ. փութանակի. արշաւակի. հապճեպով. ափալ թափալ.
Եւ նոքա թափառնակի անյապաղ հանդերձ իւրաքանչիւր զօրու եկին հասին առ մեծն վարդան. (Արծր. ՟Բ. 1։)
cf. Թափառական.
Եղիցին մոլորեալք թափառոտք ի մէջ հեթանոսաց. (Մծբ. ՟Ժ՟Զ։)
cf. Թափառանք.
Իսկ (Մագ. ՟Ծ՟Դ։)
Կաքաւողացն խխնջիւնս եւ սռնջանս, եւ ոտիւք թափառումն. իբր շրջաբերութիւն հանդերձ դոփմամբ ոտից։
to pour out to, spread, to flow, to throw down, to overturn;
to take refuge, to emigrate;
to be deprived of;
to get rid of, to free one's self from, to disentangle one's self, to flee, to save one's self by flight;
— ի վերայ, to fall on (the enemy);
to rush against;
to dash, to dart, to rush upon;
— յումեքէ ի բաց, to leave, to desert, to abandon;
— ի մտաց, ի խելաց, to grow foolish, to become mad, to lose one's mind;
թափել տրտմութեան յարտասուաց, to vent one's grief in tears;
թափել աման յամանէ, to be decanted, poured from one vessel to another;
թափել գինւոյ, to recover from intoxication;
թափել յերկնից յերկիր, to descend from heaven;
թափել հրոյ յերկաթոյ, to strike fire, to produce sparks;
— գունոյ, to lose colour, to fade;
թափել գբոց, to be dried up, exhausted;
ի բաց թափերուք յինէն, ե՛րթ թափեաց յինէն, be off ! get out ! go away ! ծունր կրկնեսցի թափեցելումն վասն մեր, let every knee bend before the incarnate Word.
bleacher;
washerwoman, laundress;
fuller;
a washerwomans heetle;
stick for gathering fruit;
— վարոց, the penis of animals;
— համոզակեր, a judge, arbiter, he who confers rewards;
he who separates combatants.
γναφεύς, κναφεύς lotor, fullo Որ թափելով եւ թօթափելով լուանայ, եւ սպիտակացուցանէ զկտաւս՝ տոփելով. լաթ լուացօղ՝ ճերմկցընօղ.
Ագարակ թափչի կամ թափչաց. (գ. թգ. ՟Ժ՟Ը. 17։ Ես. ՟Է. 3։ ՟Լ՟Զ. 2։)
Թափիչք երկրի ոչ կարեն այնպէս սպիտակացուցանել. (Մրկ. ՟Թ. 12. (ուստի եղեւ կարծել ոմանց, թէ եւ ինքն Մարկոս էր ի նմին արուեստէ)։)
Սուրբն Մարկոս թափիչ եւ աւետարանիչ. (Թղթ. դաշ.։)
ԹԱՓԻՉ ՀԱՄՈԶԱԿԵՐ. βραβευτής judex certaminis, arbiter, qui dat praemium Հանդիսադիր, դատաւոր որոշիչ մրցման, եւ Պարգեւատու, տուօղ զբրաբիոն.
Զօրէն համոզակեր թափչի ի մէջ անկեալ քակեսցէ զկռիւն. (Փիլ. տեսական.։)
Իբրու զՅակոբոս անկցիս ի բարձանց, եւ թափչօք մեռցիս. (Մագ. ՟Ծ՟Զ։)
Իսկ (Խոր. աշխարհ.)
(Ի Կիպրոս) զանգանուն ի ցօղոյ անկեալ զխոտով, կռուի ի թափիչ վարոցս, եւ ի մօրուս քօշից. իմա՛ զցուպ հովուաց իբր զլախտ, կամ զխարազան ծոպաւոր։
effusion, shedding;
evacuation, expulsion, egestion;
— Միածնին, descent, humiliation, incarnation of J. C.
Թափելն, եւ իլն. իբր Դատարկումն. հեղումն ի դուրս. պարպիլը, վոթիլը. կամ Ծախումն. մէկ դիէն պակսիլը.
Հա՛րկ է կա՛մ թափմանն փոխանակ ի ներքս բերել զհաւասարս, կամ լուծանիլ կենդանւոյն։ Պիտոյ է մարդոյ կերակուր եւ ըմպելի վասն թափման։ Ըստ թափման կերակրոց. (Նիւս. բն.։ Սանահն.։ (որպէս ասի եւ Թափել զաւելորդս որովայնի)։)
Կերակուր արծաթասիրացն՝ ցանկութիւն շահիցն է. վասն այսորիկ յափշտակութիւն ընչիցն որպէս զթափումն արեան՝ զմահ ի վերայ բերէ նոցա. (Ոսկիփոր.։)
Իբր Զերծումն. զերծուցիչ. խալըսում, խալըսօղ.
Նեղելոցս թափումն. (Եպիփ. խչ.։ (կամ նեղելոց սթափումն)։)
ԹԱՓՈՒՄՆ. ταπείνωσις, κένοσις humiliatio, exinanitio, evacuatio Ունայնացուցանելն զանձն. նուաստակերպութիւն ի մարդեղութեան. խոնարհութիւն.
Յիշեցուցանելով զհարսնանալն Քրիստոսի, զնորայն վասն մեր զթափումն. (Խոր. հռիփս.։)
Սակս տնօրինական եւ վասն մեր թափմանն մինչեւ ի ծառայի կերպարանն. (ՃՃ.։)
Անայլայլապէս եւ անշփոթաբար կցորդ եղեւ մեզ, ոչ ինչ կրելով ի գերալրութիւնն իւր առ ի յանբարբառելւոյն թափմանէ. (Դիոն. ածայ.։)
Ընծայեցէ՛ք զմարմնոյ զթափումն, զոգւոյ ի վեր ելս. (Ածաբ. ի կիպր.։)
to remain empty, without;
to be emptied, evacuated;
to be uninhabited, devastated;
to become desert, desolate.
Զի մի՛ թափուրեսցի երկիրն, եւ գազանք ի նմա բազմասցին. (Նախ. օրին.։)
Թափրացաք եւ ունայնացաք ի ստացուածոց։ Իմացեալ զթափրանալ ամրոցին ի բնակչաց անտի. (Յհ. կթ.։)
cf. Թափուրիմ.
Զի մի՛ թափուրեսցի երկիրն, եւ գազանք ի նմա բազմասցին. (Նախ. օրին.։)
Թափրացաք եւ ունայնացաք ի ստացուածոց։ Իմացեալ զթափրանալ ամրոցին ի բնակչաց անտի. (Յհ. կթ.։)
emptiness, vacuity.
Զթափրութիւն լնուլ ջանասցուք. (Կիւրղ. գանձ.։)
cf. Թաքթաքուն.
Պանդուխտք եղիցին, եւ թաքթաքուրք (կամ թաքթաքունք) շրջեսցին. (Սղ. ՟Ծ՟Ե. 7։)
Բնակին ընդ իս, եւ թաքթաքուրք շրջին։ Թաքթաքուր շրջին, այսինքն երբեմն ազդեն, եւ երբեմն խափանեն. հարկանեն մեղմագոյն, եւ թաքչին. դարձեալ ազդեն, եւ պարուրին։
Թագթագուրք շրջեսցին։ Թագթագուր, սիմաքոս (դնէ), գաղտ շրջէին, եւ զհետս իմ պահէին։
secretly, stealthily, furtively;
unknown to others;
silently, softly, quietly, noiselessly;
enigmatically, allegorically.
ԹԱՔՆԱԲԱՐ ԹԱԳՆԱԲԱՐ. κρυφίως, κρυφαίως, κρυφῇ occulte Իբրեւ թաքուն. գաղտնի օրինակաւ. ծածկապէս. ի ծածուկ. լռելեայն. ծածուկ, գողտուկ.
Որպէս թաքնաբար յամենեսեան թափանցեալ. (Դիոն.։)
Իբր թաքնաբար առ նոյն կարծիսն ի վերայ բերէ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 8։)
Որում ոչ է կար համարձակ շրջել եւ ուսուցանել, այլ թաքնաբար լինել որպէս վնասապարտս. (Շ. ատեն.։)
Թաքնաբար ունին առ իւրեանս անյայտ ի տեսողացն. (Սարգ. յկ. ՟Գ։)
Ասէ թաքնաբար (առագաստեալ բանիւ). (Լմբ. տնտես.։)
Ասաց ցիս թագնաբար. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ժ՟Գ.։)
to become hidden, to remain concealed.
Ի քէն այսպիսի այր պատուեսցի, զի մի՛ թագնասցի, որոյ եւ անունն գրեալ է ի դպրութեան կենաց. (Մագ. ՟Ժ՟Դ։)
Թողու մեզ զօր թաքնի, շահատակել առաքինաբար։ Ունել ոչ թաքնի եւ խաւարչտին զլուսափայլութեանն շաւիղս. (Մագ. ՟Ծ՟Ա. ՟Կ՟Դ։)
Բաղբաղեալ թագնի զթոյնս իւրեանց։ Խրթնացեալ եւ թագնի ընդ գրուանաւ ծածկէին. (Մագ. ՟Ա. ՟Ի՟Ե։)
hiding, occnltation, concealment;
secrecy, mystery, arcanum.
Գերագոյնն զարդ որպէս թաքնութեան նախակարգաբար հպեալ՝ թաքնութեամբ վարկանելի է քահանայապետել երկրորդին։ Աստուածայինն թաքնութիւն գերագոյն էութեամբ քան զամենեսեան արտաքս է համբարձեալ։ Զգերագոյնն քան զմեզ թաքնութիւն լռութեամբ պատուեցաք։ Նոյն Աստուծոյ թաքնութիւնն թէ զի՛նչ երբէք իցէ, ոչ ոք ետես, եւ ոչ տեսցէ. (Դիոն.։)
Երրորդութեանն անտես թաքնութեան խորհրդակից սիրոյ կոչեցար. (Նար. կուս. որ հայի ի բանն Դիոն.։)
Խորհրդական թաքնութեամբ զմի մի ի նոցանէ դնէր ի ձեռս հօր. (Լմբ. պտրգ.։)
cf. Թաքչիմ.
Ընդ անուամբքն նոցին մերթ թաքնու, մերթ յայտնի. (Ոսկ. ես.։)
Տկար հոգին փախչի եւ թագնու։ Հոգիս թագնու, եւ ոչ մեռանիմ. (Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ժ՟Դ։)
Թագաւորն խնդրէ սպանանել զիս, եւ ես երթամ թագնուլ։ Երթամ թագնում, եւ դարձեալ գամ. (Վրք. հց. ձ։)
occult, hidden, secret;
latent;
ի —, in secret, privately, cf. Թաքնաբար.
Ամպոյ տեսակաւ նշանակելով զսրբազանսն իմացութիւնս՝ թաքնովն լուսով գերազարդապէս լցեալ։ Ի թաքնոյն ածի նախայայտութեամբ. Ի թաքնոյն ի մեզ էած, եւ այլն. (Դիոն.։)
Ջահ վառեաց զնոսա, եւ ոչ է օրէն նոցա թաքուն լինել. (Իգն.։)
Թաքուն եւ նուրբ են տեսութեամբ. (Սարգ. վերջ։)
Պա՛րտ է քննել զթաքուն զօրութիւն բանին (Աստուծոյ)։ Զիա՞րդ անգիտացաւ իմաստութիւնն հօր զոր ի նմայն թաքունսն. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ.։)
Զի մի՛ կարծեսցէ թաքուն ի նմանէ լինել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 1։)
Յամենայն խորհուրդս դիւականս կայ պոռնկութիւնն ի թաքուն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ե։)
to hide, to cover, to conceal;
to mask, to cover with a pretence;
to veil;
to envelope;
to hide or bury under ground, to inter;
որոգայթ —, to lay snares for;
չգիտէր ուր — զանձն, he did not know what hole to creep into.
Թագոյց զնոսա ի մէնջ, ծածկեաց, վերարկեաց. (Մաշկ.։)
ԹԱՔՈՒՑԱՆԵՄ որ եւ գրի ԹԱԳՈՒՑԱՆԵՄ, գուցի, գո՛. (լծ. լտ. թէ՛կօ). κρύπτω, ἑγκρύπτω, ἁποκρύπτω abscondo, occulto, tego Թաքուն կամ ի թաքստի պահել. ծածկել. անյայտ առնել յաչաց. գոց կամ գաղտուկ պահել.
Թաքուցանել զլրտեսս ընդ քրձամբք կտաւոյ, կամ յայրի, ի խորշս, կամ զանձն, կամ զձեռս ի ծոց։ Թաքուցեալ ընդ հողով ի վրանի։ Թաքուցանիցեմք զարիւն նորա։ Զմեծութիւն նորա ոչ թաքուցից։ Եւ տէր թաքոյց յինէն, եւ ոչ պատմեաց ինձ։ Մի՛ թաքուցաներ յինէն զպատուիրանս քո.եւ այլն։
Զօրապետն հիւսիսային, որ էր թագուցեալ զկերպարանս իւր. (Զենոբ.։)
Որպէս թաքուցող զտաղանդն դատապարտի. (Բրս. հց.։)
to hide, to be concealed, to lie hid, to abscond;
to disappear.
Թաքեան յերեսաց տեառն։ Թաքիջի՛ք անդ զերիս աւուրս։ Գտան թաքուցեալք ի յայրի անդ։ Էր ընդ նմա թաքուցեալ ի տանն Աստուծոյ ամս վեց։ Մտանիցես շտեմարանէ ի շտեմարան թաքչել։ Թաքի՛ր առ ժամանակ մի, մինչեւ անցցէ բարկութիւն տեառն։ Ոչ ոք իցէ՝ որ թաքիցէ ի տապոյ նորա.եւ այլն։
Կորեաւ ժողովողն, թաքեաւ նաւահանգիստն. (Խոր. ՟Գ. 68։)
Անսովոր է ասելն.
sleeveless cloak.
Որ ոչն ունի զթեզանիս, կամ զերկայնաթեւ հանդերձ. թեզնիքը կարճ.
Եւ թէ կարասցէ ժուժկալել խոշորութեան վարուցն, թեզանատ իլցի, եւ բոկոտն. (Մաշտ. սքեմ.։)
sleeved cloak.
ԹԵԶԱՆԱՒՈՐ ԹԵԶԱՆԵԱՅ. χειριδωτός, χιτών manicatus, tunica Զգեստ՝ որ ունի զթեզանիս. պատմուճան. վերարկու. քոթանակ.
Առնեն կողոբս ամարանի, եւ թազանաւորս ձմերանի. (Եղիշ. միանձն.։)
Վասն ծաղկեայ պատմուճանին, զոր այլք թեզանեայ ասեն. (ուր մարթ է իմանալ եւ կտաւի նրբաթել). (Վրդն. ծն.։)
Այսպիսի սքեմաւ թեզանաւորք երեւին լինել այնոքիկ, զորոց ասի ի գանձս անտոնի եւ համօրէն ճգնաւորաց.
Քռթենաւորին, թեզենաւորին, եւ գիսաւորին։
sleeves.
ռմկ. թեզնիկ. χειρής manica Երկայն թեւ զգեստու, իբրեւ բազպան.
Ունէր սա կողոբս առանց թեզանեաց. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Հանգոյն արուեստականացն (խաղալկաց) զթեզանիսն ընդ ձեռսն կարեալ պնդիցէ. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը։)
Իբր զծաղկեղէն զգեստուց հանդերձանս սրբաբեհեզն պատմուճանի ի գլուխ ծայրից լրութեան թեզանեաց շրջապարուրեաց. (Նար. խչ.։)
Պաշտօնեայք թեզանեօքն պատրաստ առ ի գործ ունին զձեռս. (Լմբ. պտրգ.։)
cf. Յերիւրեմ.
Արմատ բառիցս Յերիւրել, եւ Ըստերիւրել. որպէս Յօրինուած բարեյարմար.
Պէն պատասխան՝ ասէ՝ դու տո՛ւր, ո՛վ հարցանէ զբանըն երիւր. (Երզն. այբուբ.։)
Որպէս Յերիւրեալ կամ դիւր ճանապարհ. արահետ. որ գրի եւ ԷՐԻՒՐ.
Ի ձեռն առաքինութեանց, որ առ աստուածն ածէ ճանապարհ, գտանի եւ ընդարձակի, եղեալ ամենայն երիւր. (Փիլ. լին. ՟Ա. 99։)
Էրիւրն՝ արձակ ճանապարհ ասէ»։ Բայց բանն պահանջէ լոկ, իւր։
Իսկ ի բարդութիւնս որպէս Հարիւր, զոր օրինակ Երկերիւր։
Գունովքն ի մարդոյ տեսակ երիւրեցին։ Ընդ օդս բախեալ, լեզուովս երիւրեալ, եւ ի յօդս ցնդեալ (ձայն). (Լմբ. իմ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
Մերթ Կրթել զաշակերտս.
Բազումք եկին առ իս ի յուսումն ... եւ ասեն ի վերայ իմ պարսաւանս, որք յինէն են երիւրեալք. (Շիր. վասն կենաց իւրոց.։)
believing in two natures in Jesus Christ;
having two dwelling-places.
Որ յեկուս տեղիս բնակէ.
Զի՞նչ է երկաբնակդ անուն ... ո՞ւր անդանօր բնակեցաւ յերկուս. (Գր. տղ. առ տուտ.։)
Սովորութեամբ հակառակաբան անգիտաց լեզուի՝ Երկաբնակ ձայնեցաւ եւ դաւանօղն երկուց բնութեանց ի քրիստոս. որպէս եւ Միաբնակ՝ ասօղն մի բնութիւն։ (Ասող.։ Կամրջ.։ Տաթեւ. եւ այլն։)
of two kinds, double.
ԵՐԿԱԶՆ կամ ԵՐԿԱԶՆԻ. Կրկնատեսակ. կրկին.
furnished with iron;
fastened with iron, nailed.
Երկաթով գամած, այսինքն բեւեռեալ, պնդեալ. իբր երկաթ անցուցեալ. (զի գամն ռամկօրէն է բեւեռ, եւ ըստ գրոց՝ անցք)
Բեւեռապինդ, հաստահեղոյս, երկաթագամ տապան գործել. (Ագաթ.։)
Երկաթագամս, պղնձագամս. (Վրդն. ծն.։)
written with a style or large needle, capital;
capital letter.
Յայտ է յերկաթագիրս, եւ ի գրչագիրսն։ Յերկաթագիր մատեանսն։ Ի մագաղադ եւ ի թուղթ՝ երկաթագիր եւ գրչագիր. (Մխ. ապար.։)
blacksmith, forger;
cf. Երկաթագամ.
Գործօղ այսինքն դարբին երկաթոյ.
Եւ Գործեալ յերկաթոյ, կամ երկաթագամ (որպէս նաւ).
Սանձեալ թիակօքն զերիվարս տախտակագործացն՝ բեւեռակապ երկաթագործացն. (Ագաթ.։)
instrument of iron.
Մի՛ ճօճեսցես զձեռն քո երկաթագործւով ի վերայ քարանց. (Եփր. ել.։)
chained, bound with iron;
— առնել, to enchain, to put in chains or fetters, cf. Շղթայեմ.
Կապեալ երկաթով. որպէս Երկաթագամ.
Եւ որպէս Շղթայակապ.
Զամենեսին իբրեւ զգազանս ինչ ի վայրէ երկաթակապս ածեալ. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 8։)
Երկաթակապ արկին զնա ի բանտ. (Հ=Յ. օգոստ. ՟Ի՟Զ.։)
Զզինուորսն երկաթակապ առնելով՝ տո՛ւք տանել ի կարմիր ծովն բնակել. (ՃՃ.։)
made or furnished with iron;
— շաւիղ, cf. Երկաթուղի.
Ո՛չ երկաթակուռ զգեստ առաջի». այսինքն զրահք. (Պիտ.։)
Զօր բազում գումարեալ երկաթակուռս զրահիւք. (Յհ. կթ.։)
Ի զօրութենէ պակասեալ վասն ծանրութեանն, եւ վասն երկաթակուռ զինուցն. (Լաստ. ՟Դ։)
Ի վաղիւն կռուեցան երկաթակուռ մահակօք՝ իբրեւ զուռունս դարբնաց, որ բախեն ի վերայ սալից. (Պտմ. վր.։)
iron mine.
ԵՐԿԱԹԱԿՏՐՈՒԹԻՒՆ ԵՐԿԱԹԱՀԱՆՔ. որ եւ ասի երկաթահատք. Մետաղք, ուստի երկաթն հատանի. եւ Հանումն երկաթոյ.
Գերմանիա ... ունի անտառս յոյժ մեծածառս, եւ զերկաթակտրութիւն (ա՛յլ ձ. երկաթահանս). (Խոր. աշխարհ.։)
cf. Երկաթակտրութիւն.
ԵՐԿԱԹԱԿՏՐՈՒԹԻՒՆ ԵՐԿԱԹԱՀԱՆՔ. որ եւ ասի երկաթահատք. Մետաղք, ուստի երկաթն հատանի. եւ Հանումն երկաթոյ.
Գերմանիա ... ունի անտառս յոյժ մեծածառս, եւ զերկաթակտրութիւն (ա՛յլ ձ. երկաթահանս). (Խոր. աշխարհ.։)
Պարսպեցին զնա տուն բնակութեան իւրեանց, եւ կոչեցին սարակինէ, որ ասի երկաթահանք. (Պտմ. վր.։)
miner;
—ք or — մետաղք, cf. Երկաթահանք.
Յերկաթահատ եւ ի պղնձագործ մետաղսն». յն. գործօղք զմետաղսն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 18։)
bound, furnished with iron.
Արք կրօնաւորք՝ խարազնազգեստք, երկաթապատք. (Խոր. ՟Գ. 49։)
Երկաթապատ՝ զընթացսն որ յերկինս՝ ճանապարհորդել. (Կլիմաք.։)
closed with iron;
chained.
ԵՐԿԱԹԱՊԻՆԴ ԼԻՆԵԼ. Պնդիլ ի կապանս երկաթիս.
of iron;
— գործիք, tool, instrument of iron.
Ինն հարիւր կառս երկաթեղէնս. (Դտ. ՟Դ. 13։)
Հրամայեաց հանել յերկաթեղէն տապակ։ Զոր կալեալ արշակայ՝ տարաւ ի պարթեւս երկաթեղէն կապանօք։ Կապէ զոտս արշակայ երկաթեղէն շղթայիւք. (Խոր. ՟Բ. 2. 12։ ՟Գ. 35։)
Ադամանդեայ ունելով սիրտ, եւ հոգի երկաթեղէն». այսինքն խիստ եւ կարծր. (Սարկ. քհ.։)
cf. Երկաթեղէն.
Զգեստուք երկաթեօք. (Խոր. ՟Ա. 23։)
Կամ նմանութեամբ՝ որպէս Կարծր, եւ անպտուղ, կամ փակ.
Պարիսպք երկաթիք։ Երկինք կամ երկիր երկաթի, եւ այլն։
Մերթ՝ գ. իբրու շփոթ ընդ հոլովս Երկաթ բառին.
Հրաման ետ կապել երկաթեաւ։ Ի կապանաց երկաթոցդ։ Մերձեալ ի կապանս երկաթեաց իմոց։ Վարոցօք երկաթիւք (այսինքն երկաթեօք). (ՃՃ.։ եւ Վրք. հց. ՟Դ։)
to cooperate.
ԵՐԿԱԽԱՌՆԵԼ կամ ԵՐԿԱԽԱՌՆԻԼ. Խառնիլ յերկս. վաստակակից եւ գործակից լինել.
Զորս եւ մեր համօրէն աղաչեալ երկախառնել ընդ մեզ աղօթիւք. (Կորիւն.։)
that consists of two sets;
two, double.
Յերկուց իրաց կամ ի բնութեանց խմբեալ, շարադրեալ, բաղադրեալ, միացեալ. այն է աղաւաղ թարգմանութիւն յն. ձայնիս. συναμφότερον եւ լտ. invicem, utrumque simul այսինքն երկաքանչիւր բնութիւն միանգամայն, որպէս ողջմտութեամբ իմանան նախնիք.
Աստուածացեալ մարմնովն, եւ երկախումբ ներմարդութեամբն. (Թէոդոր. խչ.։)
Երկրպագեալ ե՛ւս երկախումբն իբրեւ մի աստուած։ Երկախումբ խոստովանեալ ըստ բնութեանց, եւ մի ըստ միաւորութեան. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Մարդն յօդական եւ երկախումբ, իսկ հրեշտակն պարզ եւ անշարադիր. (Լծ. ածաբ.։)
body composed of two substances.
Հակառակն միածնի՝ նեստորաբար առնլով զկրկնակի ծնունդ քրիստոսի, այսինքն բաժանելով յերկուս դէմս.
վասն որոյ բարւոք ասի. ի (Ճ. ՟Է.։)
Ո՛չ է հնար երկածին ասել զքրիստոս, այլ միածին եւեթ»։
binary, two;
— եռակ or կի, six, (three times two are six).
Երկակն եւ եռակ։ Մի, այն որ յառաջ քան զերկակն։ Ընդ երկակաւն եւ ընդ բազմութեամբն անկեալ։ Զայլ երկակսն շարադրեն. (Փիլ. լին.։)
Ամենայն երկակ ո՛չ է սկիզբն. այլ միակ է ամենայն երկակի սկիզբն. (Դիոն. ածայ.։)
Պարզ գոլով ... ոչ երբէք հատաւ մտածութեամբք յերկակ։ Ի յատկականս անձնաւորութիւնս երկակ ցուցանէ (զհայր եւ զորդի). (Կիւրղ. գանձ.։)
Իբր ի թիւս երկակն. (Պիտ.։)
Ընդդէմ յառնել երկակաց ոմանց առ միմեանս մենամարտուցելոց. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
Ոչ մերկ աստուածութեամբն, այլ հանդերձ երկակօքն՝ հոգւով եւ մարմնով. (Խոսրովիկ.։)
ԵՐԿԱԿ ԵՌԱԿԻ. Երկիցս երեք. վեց. վեցեակ.
Յերկակ եռակի եւ յեղում (այսինքն յեօթներորդ) ճառի յեղանակեալ. (Թէոդոր. մայրագ.։)
amphibious, that lives on land and in water.
ԵՐԿԱԿԵՆԴԱՆ ԵՐԿԱԿԵՆՑԱՂ ԵՐԿԱԿԵՆՑԻԿ. ἁμφίβιος amphibius, in terra et in aqua vivens Ունօղ զերկու վիճակս կելոյ. որ կեայ ի ցամաքի եւ ի ջուր.
Կոկորդիլոսն մարդակեր կենդանին, եւ երկակենցաղ. (Փիլ. լիւս.։)
Է կենդանի ինչ՝ սուբոս անուն, ոչխարանման, երկակենցաղ, եւ ձկնակեր. (Խոր. աշխարհ.։)
Երկակենցաղ կենդանեաց նմանեալք. (Շ. ընդհանր.։) Որպէս եւ նմանութեամբ ասի.
Նոյնպէս եւ ամենայն մարդ երկակենցաղ եւ երկմիտ՝ զաղփաղփուն է յամենայն ճանապարհս իւր. (Եպիփ. բարոյ.։)
Իսկ յասելն՝
Որքան ինչ ի ջուր զկեանս երկակեցի՛կս ունիցին». իմա՛ որպէս մ. յն.
cf. Երկակենդան.
ԵՐԿԱԿԵՆԴԱՆ ԵՐԿԱԿԵՆՑԱՂ ԵՐԿԱԿԵՆՑԻԿ. ἁμφίβιος amphibius, in terra et in aqua vivens Ունօղ զերկու վիճակս կելոյ. որ կեայ ի ցամաքի եւ ի ջուր.
Կոկորդիլոսն մարդակեր կենդանին, եւ երկակենցաղ. (Փիլ. լիւս.։)
Է կենդանի ինչ՝ սուբոս անուն, ոչխարանման, երկակենցաղ, եւ ձկնակեր. (Խոր. աշխարհ.։)
Որպէս եւ նմանութեամբ ասի.
Նոյնպէս եւ ամենայն մարդ երկակենցաղ եւ երկմիտ՝ զաղփաղփուն է յամենայն ճանապարհս իւր. (Եպիփ. բարոյ.։)
Իսկ յասելն՝
Որքան ինչ ի ջուր զկեանս երկակեցի՛կս ունիցին». իմա՛ որպէս մ. յն.
two, double, binary;
twice, doubly.
Երկակի սահմանելով զիմաստասիրութիւն, զոմն յենթակայէ, եւ զոմն ի կատարմանէ. (Սահմ. ՟Ժ՟Ա։) Նոյնպէս եւ առընթեր բայանուանց.
Երկակի ասացուածով յօրինէին. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Երկակի շրթանցս, կամ բազկաց կամ ունկան։ Ի յերիկամանց մասունս երկակի։ Երկակի հնգիցն։ Եօթանասնեկի երկակի լեզուաց. (Նար. (որք լինին եւ մ. իբր երկիցս)։)
Իսկ (Արիստ. ստորոգ.)
երկակի սոքա ասին գոյացութիւնք, ո՛րզան, մարդն, եւ կենդանի». իմա՛. երկրորդ գոյացութիւնք որպիսի են տեսակք եւ սեռք։
that measures two opposite things;
beam, lever of an engine;
— դրամահատ, lever for coining;
— փոխարինիչ, compensating balance.
Զուգակշիռ ըստ երկուց մասանց. որպէս տիւ եւ գիշեր ի հասարակածի.
Արեգակն անաչառասփիռ, աստղ սահմանիչ երկակշիռ տարրութեանց. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
having two sides;
two sided, reciprocal.
ԵՐԿԱԿՈՂՄ մանաւանդ ԵՐԿԱԿՈՂՄԱՆԻ. Որոյ կամ ուր են երկու կողմանք, մասունք, հայեցուածք դէմ ընդդէմ.
Յերկակողմ մասանց. (Խոր. առ արծր.։)
Երկակողմանի, եւ յերկուս ակնարկէ։ Զերկակողմանի մարդոյս զգայութիւնս։ Երկակողմանի հինգ զգայութեամբք. (Փիլ.։)
Բառնայր ի միջոյ զերկակողմանի պատերազմ. (Ոսկ. ես.։)
Այդ նախանձ իսկ է երկակողմանի. (Երզն. մտթ.։)
Զորս եւ այժմ կրէ երկակողմանի չարաղանդիցն. (Լծ. ածաբ.։)
Երկակողմանի խրատուք՝ սպառնալեօք եւ աւետեօք. (Տօնակ.։)
Որպէս ծառն այն երկակողմանի. թէ չուտէին, բարի. թէ կերան, չար. (Վրդն. ծն.։)
cf. Երկակողմանի.
ԵՐԿԱԿՈՂՄ մանաւանդ ԵՐԿԱԿՈՂՄԱՆԻ. Որոյ կամ ուր են երկու կողմանք, մասունք, հայեցուածք դէմ ընդդէմ.
Յերկակողմ մասանց. (Խոր. առ արծր.։)
Երկակողմանի, եւ յերկուս ակնարկէ։ Զերկակողմանի մարդոյս զգայութիւնս։ Երկակողմանի հինգ զգայութեամբք. (Փիլ.։)
Բառնայր ի միջոյ զերկակողմանի պատերազմ. (Ոսկ. ես.։)
Այդ նախանձ իսկ է երկակողմանի. (Երզն. մտթ.։)
Զորս եւ այժմ կրէ երկակողմանի չարաղանդիցն. (Լծ. ածաբ.։)
Երկակողմանի խրատուք՝ սպառնալեօք եւ աւետեօք. (Տօնակ.։)
Որպէս ծառն այն երկակողմանի. թէ չուտէին, բարի. թէ կերան, չար. (Վրդն. ծն.։)
diameter.
διάμετρος linea dimetiens, per medium secans Որ կտրէ յերկուս մասունս հաւասարս. այն է տրամագիծ.
that has two times or measures.
Ունօղ զերկու ժամանակս հնչման ձայնի՝ որպէս երկար եւ սուղ.
Երկամանակք երեք, ա՛, ե՛, ի՛. (յն. α, ι, ο ). եւ երկամանակք ասին, վասն զի երբեմն ձգտին, եւ երբեմն ամփոփին ... Զմին յերկամանակաց ըստ երկարման առեալ. որպիսի, սի՛րով. (Թր. քեր.։)
Միոյ երկամանակաւ, եւ միոյ սղիւ. (Մագ. ոտ. խչ.։)