loser;
losing.
ԿՈՐՈՒՍԻՉ որ եւ ԿՈՐՈՒՍԱՆՈՂ կամ ԿՈՐՈՒՍՈՂ. Սատակիչ. սպանօղ. եւ այլն.
cf. Կորուսանող.
ԿՈՐՈՒՍԻՉ որ եւ ԿՈՐՈՒՍԱՆՈՂ կամ ԿՈՐՈՒՍՈՂ. Սատակիչ. սպանօղ. եւ այլն.
loss;
waste;
damage;
disadvantage;
misfortune;
perdition, ruin, destruction;
lost thing;
ի — մատնել, to perish, to be lost;
ի — մատնիլ, to lose, to cause to perish;
to kill;
անձամբ զանձն ի — մատնել, to cause one's own ruin;
ի — ընթանալ, to hasten to one's destruction;
լինել մերձ ի — or յափն կորստեան, to be upon the brink of ruin or destruction;
մեծամեծ —ս տուժել, to suffer heavy losses;
*կորստով վաճառել, to sell at a loss;
դիմէ ի — իւր, he hastens to his ruin.
Անուն նորա եբրայեցերէն աղբագոն (կամ աղրադոն), որ կոչի ի հայ բարբառ՝ կորուստ. (Յայտ. ՟Թ. 11.) այն է ըստ եբր. ապատտօն. որ է կորուստ, եւ կորուսիչ. իսկ ըմտ յն. որ է կորուսիչ։
Եգիտ կորուստ ինչ։ Զկորուստն, զոր եգիտ։ Զամենայն կորուստ եղբօր քոյ՝ որ ինչ կորնչիցի ի նմանէ։ Յարջառոյ եւ յիշոյ, եւ յամենայն կորստենէ. (Ղեւտ. ՟Զ. 3. եւ 5։ Օր. ՟Ի՟Բ. 3։ Ել. ՟Ի՟Բ. 9։)
contriving or scheming the perdition of.
Սիրօղ կորստեան (այլոց). առիթ կորստեան.
dung, manure, muck.
Զմսուրն ի կոյէ սրբած կալ։ Կոյով պախրեաց օծեն։ (Վստկ.։)
pinaster, wild pine.
(ի կիւ, որ է սագըզ) ռմկ. կվենի, կուի կամ կվի. πίτυς , πεύκη picea, pinus, larix. Ազգ մայր փայտի՝ մանրատերեւ սրագոյն, որպէս անպտուղ փստղենի. Յորմէ ելանէ մարխ, եւ խիժ (այսինքն չըրա, եւ չամ սագըզի ). վասն որոյ կոչի ռմկ. եւ Մայրափայտ. մախի ծառ. չամ աղաճը, քէօքնար. cf. ԾՈՐԵՆԻ, եւ cf. ՀԵՐՁԻ։ (Գաղիան.։ Բժշկարան.։ Վստկ.։)
plait, fold, doubling;
texture;
— կարթի, fishing-line.
Ծալ. կրկնուած կամ ոլորք մասանց զիրերօք. հիւսք մանուած.
beaver, castor.
Մեղադիր եղեն ոմանք կղբու, եթէ զիա՛րդ ի ջուր յաճախ դեգերիս. եւ ասաց, զի ոչ շատանան զերկուորիս առ կենօք առնուլ, այլեւ մահուամբ մերկ ի մորթոյ առնեն. (Մխ. առակ. ՟Ղ՟Զ։)
Կղբի ձու. կաստուռիոն. (յն. գասդու՛ռիօն). ճիւնտի պատէսթէր. ( գօնտուղ ամպէրի ) (Հին բռ.։ եւ Գաղիան.։)
gluttonous, greedy.
(որպէս թէ կուլք) λίχνος gulosus, liguritor, catillo, helluo. Կլանօղ, լափօղ. շատակեր. պորտաբոյծ.
cf. Կունդ.
Կապելով կնդամբք, եւ ճախանոցօք, եւ ազգի ազգի կտտանօք. (Պիտ.։)
wheel.
Կապելով կնդամբք, եւ ճախանոցօք, եւ ազգի ազգի կտտանօք. (Պիտ.։)
turf, sod;
cf. Գուղձն.
Որպէս թանձրութիւն կորդ երկրի արօրով պատառել ի կնծունս, եւ ցրուել ի փոշի. (Վրդն. սղ.։)
idol;
image, statue.
εἵδωλον idolum, simulacrum. Կռեալ եւ կոփեալ՝ ձուլեալ եւ քանդակեալ արձանք կամ պատկերք սուտ աստուածոց. դրօշեալք դից. կուռք, կռքեր. ... խէպլ (որ է սնոտիք, որպէս ռմկ. խըպըլիկ ).
Գողացաւ ռաքել զկուռս հօր իւրոյ։ Մի՛ արասցես դու քեզ կուռս ըստ ամենայն նմանութեան։ Արկից զդիս ձեր զդիակամբք կռոց ձերոց։ Ի զոհս կռոց։ երկիրպագին կռոց նոցա։ Բարկացուցին զիս կռովք իւրեանց։ Ամենայն աստուածք ազգաց կուռք են, ձեռագործք են որդւոց մարդկան։ Յանշունչ կուռսն յուսացելք.եւ այլն։
pervinca, periwinkle.
Կուսածաղիկ եւ աստուածասնոյց բաղկացն տարածմամբ յաղօթս. (Վրդն. յանթառամն.։)
born of a virgin;
Holy Virgin.
ԿՈՒՍԱԾԻՆ. (իբր ներգ) παρθενομήτωρ virgo-mater. որ եւ ԿՈՒՍԱՄԱՅՐ. Ծնօղ կուսութեամբ. սեպհական մակդիր սուրբ աստուածածնի մօրն յիսուսի. ասի նմանութեամբ եւ զսրբոյ աւազանէ.
Եւ կանայք օրհնեցան վեսն կուսածին ծննդեան, որ ի նոցանէ. (Ագաթ.։)
virginal, maiden, maidenly.
Կուսական որովայն, կամ արգանդ, կաթն. (ծնունդ, մաքրութիւն, տօն. Շար.։)
Կուսականացս տօնիւս. (Խոր. հռիփս.) իմա՛ կուսական դասուն, կամ կուսանաց։
cf. Կուսակից լինիմ.
Կուսկից կամ կողմնակից լինել. ձեռնատու եւ օգնական լինել. մեկին կողմը ըլլալ, կռնակ կենալ.
Virgin-Mother.
աստուածածին մարիամ, կուսամայր, լուսաբեր։ (Յիսուս) կուսամօր որդի. (Կւրղ. ի կոյսն. եւ Պրպմ. ՟Խ՟Դ։)
Երիկածին մանուկ՝ կուսամօր որդի՝ աստուած գոլով. վասն զի եւ աստուածածին, կոյս. (Պիտառ.։)
virgin;
maid;
nun;
— լինել, to go into a nunnery, to take the veil.
Տ. ԿՈՅՍ, եւ ԿՈՒՍԱԿՐՕՆ. հասարակօրէն յիգականն.
Հայրն կոզմաս կուսանն եւ պահօղն եւ ողորմածն. (Վրք. հց. ձ։)
Քանզի յովսէփ կուսան գոլով՝ կուսին խօսնայր անուանեցաւ. (Երզն. մտթ. 3։)
to be pure as a virgin;
to lead a life of chastity, to keep one's maidenhood;
to take the veil.
ԿՈՒՍԱՆԱՄ ԿՈՒՍԱՆԱՆԱՄ. παρθενέω, παρθενέομαι virgineam vitam duco. Կուսան լինել. կուսակրօն լինել. պահել զկուսութիւն.
cf. Կուսանամ.
ԿՈՒՍԱՆԱՄ ԿՈՒՍԱՆԱՆԱՄ. παρθενέω, παρθενέομαι virgineam vitam duco. Կուսան լինել. կուսակրօն լինել. պահել զկուսութիւն.
maiden's apartment;
gynecasum;
girls boarding-school;
nunnery, convent.
παρθενῶν conclave virginum γυναικαῖον gynaecaeum, conclave mulierum. Կուսաստան. վանք կուսանաց. եւ Բնակարան օրիորդաց. եւ Կանանոց.
instructress in a nunnery.
Տածօղ կուսից. դաստիարակ կուսանաց.
the Virgin's Son.
Նա է էմանուէլն կուսորդին. (Տօնակ.։)
virginity;
maidenhead, pucelage;
pudicity;
բառնալ զ—, արկանել ի կուսութենէ, to defile, to ravish, to violate, to deflour;
ի կուսութենէ իւրմէ, from her youth;
cf. Կնիք.
παρθενία, τα παρθενεῖα virginitas, virginalia. Կոյս գոլն. մաքրութիւն կուսութեան. կնիք եւ նշան կուսութեան. կուսակրօն կեանք. Տե՛ս (Օր. ՟Ի՟Բ. 15 = 16։ տ. ՟Ժ՟Ա. 37։ Տոբ. ՟Գ. 16։ Յուդթ. ՟Թ. 3։ Երեմ. ՟Գ. 4։ Ղկ. ՟Բ. 36։)
heap, pile, accumulation, mass;
vault, roof;
swelling;
wave, surge;
globe, globule.
Արեգակն ի ժամանակս ամարայնոյ բարձրացեալ զկուտակօքն երկնից. (Կոչ. ՟Թ։)
piled one upon another, heaped up, accumulated.
Յարեաւ ի վերայ նոցա զբօսանք կուտակադէզ ալեօք փրփրելոյ. (Ոսկ. գծ.։)
to heap, to pile, to amass, to accumulate;
to swell, to heave, to upheave;
to exaggerate.
լեռնօրէն յորձանօքս բարձրացեալ կուտակէ զանհատ ջուրց պարբերութիւն. (Պիտ.։)
Իբրեւ զծով ալեօք կուտակեալ։ Իբրեւ զգետս կուտակեալ ջուր զջուրբ։ Իբրեւ զնաւ սահեալ ի վերայ ջուրց կուտակելոց. (Ես. ՟Ժ՟Ե. 12։ Երեմ. ՟Խ՟Զ. 7։ Իմ. ՟Ե. 10։)
to amass, to collect, to heap up, to heap together, to pile.
Կուտել յինքն զօրս, կամ զայրուձի։ Կուտեաց ի վերայ կորխ զժողովուրդն իւր։ Կուտեցան ի վերայ քո։ Կուտեցաւ ժողովուրդն ի վերայ ահարոնւ։ Ժողովս կուտէ ի վերայ քո ամովս։ Ի կուտել ժողովրդեանն, կամ բիւրաւորաց. եւ այլն։ Կուտեալ զամենայն նախարարազունսն. (Խոր. ՟Գ. 58։)
mentally blind.
կոյր մտօք.
Եւ այլ եւս կուրամիտքն զգազանս եւ զսողունս պաշտեցին. (Տօնակ.։)
to become blind, to lose one's sight, to be deprived of sight;
to shut ones eyes, to be blind to;
— ճանապարհի, to be no longer practicable, to be stopped, unpassable or impassable (road).
τυφλόομαι, πωρόομαι եւ այլն. excaecor, obcaecor եւ այլն. Կոյր լինել (աչօք կամ մտօք). կրել զկուրութիւն. պակասիլ ի լուսոյ. նմանութեամբ Խափանիլ ճանապարհաց. կուրնալ.
well carved or sculptured;
smooth, polished;
— քար, freestone.
Կատար կոփածոյին, կամ կոփածուին։ Քարինս կոփածոյս։ Սեղանք քարեղէնք կոփածոյք։ Պարիսպս (ի) կոփածոյ քարանց։ Քարամբք կոփածոյիւք եւ մեծամեծօք.եւ այլն։
Որձաքար եւ կոփածոյ վիմօք. (Խոր. ՟Բ. 87։)
Մեծատաշ վիմարդեան կոփածուվիմօք. (Ասող. ՟Գ. 47։)
to cut, to hew, to carve, to sculpture;
to polish;
to coin;
to forge, to fabricate;
to beat, to hammer;
— զպատկեր, to carve an image.
(լծ. յն. գօ՛փդօ). λαξεύω, λατομέω, κόπτω , τύπτω incido, excido, caedo, tundo եւ այլն. Հարկանել, բախել կռանաւ, կամ մրճով եւ ուռամբ. տաշել, կոկել, հարթել, գործել կամ յարդարել զքար, զերկաթ, եւ զփայտ.
Լե՛ր որպէս բարւոօ ըմբշամարա առ բանսարկուն. եթէ կոփէ քեզ աստի, կոփեա՛ դու նմա անտի. (Վրք. հց. ձ։)
ԿՈՓԵԼ. որպէս յն. Գօ՛փդօ. κόπτω Հարկանել (որով).
stone-cutter;
chisel;
hammer, mallet.
Կոփչէք զարկուցեալ մեռանի։ Եւ զպռիւրիդեայ, որ հաւանիւր զինքն կոփչօքն խորտակել. (Մագ. ՟Ե. ՟Խ՟Գ։)
blows, beating.
pissasphalte.
Զաղտեղութիւն մեղացն՝ որ կռուեալ էր ի բնութիւնս մեր, եւ ի նմին միացեալ ո՛չ զօրէն փոշւոյ, այլ կպրաձիւթոյ. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)
to tar, to caulk.
ἁσφαλτόω bitumino, pice oblino. Կպրով ծեփել. կպերբ օծանել. սեւձըթել, խալաֆաթ ընել, զիֆթով ու խաթրանով ծեփ տալ.
crooked or bent at the point;
— բեւեռ, hook, crook.
Կրկնապարոյր կռածագ կտցաւն, որ զօրէն ունի խայթոցաց կարճի. (Նար. ՟Կ՟Թ։)
cut, carved, sculptured;
laminated, forged;
engraved;
coined;
վարսք —ք, thick, curly hair.
Փողս կռածոյս։ Դրուագս կռածոյս։ Վահան կամ ինզակ ոսկի կռածոյ։ Ի ձայն օրհնութեան կռածոյ փողոյ։ Եդ ի կռածոյ գերեզմանի.եւ այլն։
having a crooked or bent beak.
Արծուի (այսինքն արծուոյ) է սահման. բարձրաթռիչ թեւաւոր, ըստ տեսակի կռակտուց, ըստ սեռի զօրաւոր կենդանի. այս այսաբար. (Ոսկիփոր.։)
hammer;
pick;
chisel.
Բազմութիւն դարբնաց՝ գործովք արուեստաւորութեան իւրեանց, սալիւք եւ ուռամբք, կռանօք, եւ խարտոցովք. (Փարպ.։)
smith, hammerer.
Որ գործէ կռանաւ, եւ գործելն կռանաւ. չեքիճով բռնօղ կամ բռնած.
beaten with the hammer.
Եւ զկռանակուռ ձոյլ ոսկի կամարն ընդելուզեալ մարգարտովք եւ ակամբք պատուականօք ընդ մէջ իւր ածէր. (Եղիշ. ՟Է։)
hammering, beating with a hammer;
smith.
Մովսէս բարձրացոյց զօձն. հայեցեալ ի խորհուրդն, ի պղնձոյ առնէ կռանահարաւ առանց ըաղապարի. (Վրդն. աւետար.։)
hammer-stroke.
Ի ձայնէ կռանարկութեան դարբնաց զօրանան ասեն կապանքն. (Խոր. ՟Բ. 58։)
idolatrous;
idolater;
heathen.
εἱδωλολάτρης idololatra, cultor idoli. որ եւ ԿՌԱՊԱՐԻՇՏ (պարսկական յանգիւ փէրէսթ). Որ պաշտէ զկուռս. պաշտօնեայ դրօշելոց. կռամոլ. դիցապաշտ. դիւապաշտ. հեթանոս.
to worship idols, to give up to idols;
to idolize.
ԿՌԱՊԱՇՏԵՄ ԿՌԱՊԱՇՏԻՄ. Կռապաշտութիւն առնել. պաշտօն մատուցանել կռոց. կռապաշտ լինել.
cf. Կռապաշտեմ.
ԿՌԱՊԱՇՏԵՄ ԿՌԱՊԱՇՏԻՄ. Կռապաշտութիւն առնել. պաշտօն մատուցանել կռոց. կռապաշտ լինել.
idolatry;
heathenism, paganism.
Պաշտելն ըզկուռս. պաշտօն կռոց. կռամոլութիւն.
cf. Կռապաշտ.
Ընդ յափշտակօղս կամ ընդ կռապարիշտս։ Կամ կռապարիշտ կամ ագահ։ Ոչ պոռնիկք, ոչ կռապարիշտք։ Կամ ագահ, որ է կռապարիշտ. (՟Ա. Կոր. ՟Ե. 10. 11։ ՟Զ. 9։ Եփես. ՟Ե. 5։)