jamb, threshold;
door-posts;
portal, entry.
Ի դնել ինձ զդրանդս իմ ի մէջ դրանդեաց (կամ դրանդից) նոցա, եւ զսեամս իմ առ սեամս նոցա. (Եզեկ. ՟Խ՟Գ. 8։)
cf. Դրանդ.
Ի դնել ինձ զդրանդս իմ ի մէջ դրանդեաց (կամ դրանդից) նոցա, եւ զսեամս իմ առ սեամս նոցա. (Եզեկ. ՟Խ՟Գ. 8։)
courtier.
Ամենայն զօրացն հրամայեաց ելանել ի վերայ մեր, բաց ի դրանկացն. (Խոր. ՟Գ. 37։)
beggar, that begs from door to door.
Ամենայն զօրացն հրամայեաց ելանել ի վերայ մեր, բաց ի դրանկացն. (Խոր. ՟Գ. 37։)
festoon
Փարթամքն ի ձեռն դրասանգացն ձգելոց զառաջին դրանցն պսակեն զմուտս առ ի պայծառութիւն աշխարհապէս տօնիցն. (Լծ. ածաբ.։)
Ի ձեռն դրաստին տնկագործութեան։ Դրաստն յեղանակաբար ասացեալ է առաքինութիւն. եւ տեղի բուն եւ ընտանի դրաստին՝ եդեմ։ Յամենայնէ ուտել պատուիրէ ի դրաստոջացն. այսինքն յորոց ի դրաստին. (Փիլ. այլաբ.։)
neighbour.
Զդրացի ազգսն կոչէ ատելիս. (Մխ. երեմ.։)
Չորեքտասանն դրացի է հնդետասանին. (Վրդն. ել.։)
Ուտել եւ ըմպել, եւ ննջել, եւ քուն դրացի մահու. (Վրք. հց. ՟Բ։)
neighbourhood.
Վասն դրացութեանն հպելով որոց ոչ է արժան։ Դրացութեանն միանգամայն եւ ազգակցութեան. (Փիլ. քհ. ՟Ժ՟Ա։ Փիլ. լին. ՟Դ. 47։)
spoon;
— մի, spoonful;
խորոփիք —ի, bowl of a spoon.
ԴՐԳԱԼ կամ ԴԳԱԼ կամ ԴՔԱԼ կամ ՏԱՐԳԱԼ. Մի ի սպասուց ի վերայ սեղանոյ առ ըմպելոյ զթան կամ զօշարակ. գործի գոգեալ կիսաբոլոր կամ կէս ձուաձեւ, մեծ կամ փոքր.
Տարգալ ունել ոսկի, եւ պատառաքաղ. (Խոր. ՟Բ. 44։)
to incite, to solicit, to instigate, to induce, to raise.
πείθω impello, incito, irrito թ. տիւրթմէք ռմկ. տրդել. Շարժել եւ մղել զոք առ իմն. գրգռել. սադրել. ազդ առնել. թելադրել. զարթուցանել. յարուցանել.
Դրդել զբազմութիւն. զոք ի գործս. զկամս հօրն ի քաղցրութիւն։ Դրդեաց նախանձն զթշնամին։ Քնոյ զմեզ տալ դրդեն։ Զարթուցանէ զձեզ ի դրդել շիփորային. (Եղիշ. 2։ Վրք. հց. ՟Բ։ Լմբ.։ Խոսր.։ Ճ. ՟Ա.։)
cf. Դրդեմ.
Դրդեցոյց զդաւիթ թուել զիսրայէլ. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ա. 1։)
to stammer, to lisp.
ԴՐԴՈՒԱՂԵԱԼ. cf. Գրգուաղել.
to shake, to stagger, to move, to agitate, to excite.
διασείω, ὡθέω, ἁνατρέπω concutio, tundo, detrudo, propello, everto Ուժգնակի դրդելով՝ շարժել. շարժլել. խախտել ի տեղւոջէն ցնցմամբ եւ դղրդմամբ. օցտել.
Ի մերժելն դրդուեցայ. (Սղ. ՟Ճ՟Ժ՟Է. 13։)
suggestion, instigation.
Խրատք, յորս իբրեւ ի գաւազան յեցեալ հաստատի, զշարժումն եւ զդրդումն անձինն հաստատելով. (Փիլ. այլաբ.։)
cf. Դրդումն.
Խրատք, յորս իբրեւ ի գաւազան յեցեալ հաստատի, զշարժումն եւ զդրդումն անձինն հաստատելով. (Փիլ. այլաբ.։)
prattle, chattering, chitchat.
Ամենայն առասպելք են, եւ պառաւանց դրդջիւնք. (Եզնիկ.։)
Յառասպելս, եւ իբրեւ ի բարբանջս եւ ի դրդնջիւնս պառաւանց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 8. յն. բարբանջողացն առասպելեօք։)
infringment, contravention, faithlessness.
Դրժանք տերեւաթափ լինելոյ. (Լմբ. սղ.։)
to fail, to infringe, to contravene.
ἑπιβουλεύω insidior, βλάπτω noceo (արմատն դրուժ. ոմանք գրեն Դժրել (զոր տեսցես), որպէս թէ արմատն իցէ դժ. դժուար) Դաւել ի մահ. դաւաճան, եւ ուխտազանց լինել. խարդախել. նենգել. ժխտել. դարանիլ. անիրաւիլ. վնասել.
Երկու ազգ դրժողաց են. մին գազանաց, եւ միւսն մարդկան։ Որոց դրժելն կամին։ Իշխանաց դրժեն. (Փիլ. լին.։)
Դրժել կենակցին եւ ծանօթին. կամ ուխտին եւ դաշանց. կամ առ միմեանս. (Բրս. հց.։ Լմբ.։)
Թերեւս մարթասցի դրժել զարքայն տրդատ. (Յհ. կթ.։)
Ոչ գազանաբար զտկարն դրժել։ Զոր ոչ կարէ հակառակամարտին դրժել թշնամութիւն։ Ոչ յարեգակնէ, եւ ո՛չ ի հողմոց սաղարթ վարուց քոց դրժեսցի։ Յամենայն իրաց դրժիմք. (Լմբ. սղ.։)
cf. Դրժանք.
Առ պահպանութիւն արտաքնոցն դրժողութեանց թշնամւոյն զգուշագոյն։ Նենգութիւն (է) ի չարեացն դրժողութիւնսն ներգործել. (Բրս. հց.։)
Ընդ օրէնսն անցանելն՝ եւ բնութեանս սահմանի է դրժումն. (Լմբ. պտրգ.։) cf. Դժրողութիւն։
cf. Դրժանք.
Առ պահպանութիւն արտաքնոցն դրժողութեանց թշնամւոյն զգուշագոյն։ Նենգութիւն (է) ի չարեացն դրժողութիւնսն ներգործել. (Բրս. հց.։)
Ընդ օրէնսն անցանելն՝ եւ բնութեանս սահմանի է դրժումն. (Լմբ. պտրգ.։) cf. Դժրողութիւն։
cf. Դրժանք.
Առ պահպանութիւն արտաքնոցն դրժողութեանց թշնամւոյն զգուշագոյն։ Նենգութիւն (է) ի չարեացն դրժողութիւնսն ներգործել. (Բրս. հց.։)
Ընդ օրէնսն անցանելն՝ եւ բնութեանս սահմանի է դրժումն. (Լմբ. պտրգ.։) cf. Դժրողութիւն։
porter, usher.
Զարքայութեան զփականս նա՛ ունի. դրոյլ է երկնից (սիմովն). ի ձեռն նորա եղիցին քեզ վայելք բարութեանցն. (Բրս. ողորմ.։)
to print, to mark, to stamp, to decipher, to register;
to seal;
to confirm;
— խարանաւ, to mark with a hot iron.
χαράσσω, κολάπτω, ἁναγράφω noto, designo, sculpo, incido, inscribo Նշանագրել. արձանագրել. փորագրել. վերագրել. խարան դնել. կնքել. տպաւորել. նախանկարել.
Քաղդէական գրով զքաջութիւնն իւր դրոշմել (յարձանի)։ Զնորին կործանումն դրոշմէ (ի գիրս պատմութեան). (Եւս. քր. ՟Ա։)
Գրով կամ ի յարձանի դրոշմել։ Զանուանսն ի ներքոյ դրոշմեմք. (Խոր. ՟Ա. 2. 8. 21։)
Ի քրիստոսագունդն դրոշմել զամենայն ազգս։ Դրոշմել մի ժողովուրդ։ Շինեաց զյառաջագոյն դրոշմեալն իւր (զնշանակեալն ի գիրս). (Ագաթ.։)
ԴՐՈՇՄԵԼ. Կնքել խորհրդով եկեղեցւոյ, եւ խաչիւ.
ԴՐՈՇՄԵԼ. ὐποσημαίνω subscribo Ձեռն դնել գրոյ. ստորագրել. կնքել.
incrustation;
sculp-ture;
ceiling, wainscoting;
thin plate of metal;
emblem;
well finished work.
Խաղաղութեամբ քո քրիստոս փրկիչ մեր ... այս դրուակ է, զոր ասէ երանելի յոհան, թէ վասն այսահարացն կարգեալ է. (Խոսր. պտրգ.։)
Յոյժ դիւրին է ժողովել ի գրոց դրուագս բանից. (Սարկ. հանգ.։)
to incrust;
to sculpture;
to ceil;
to wainscot;
to ornament, to embellish, to plaster.
περιέχω, κοιλοσταθμέω, ξυλόω cingo, circumdo, circumcamero, contingo Պատել. շուրջ դնել. յօրինել՝ տախտակամած կամ կամարաձեւ.
Դրուագել զտունն ոսկւով, կամ մայրիւք. (եւ այլն. ՟Գ. Թագ. ՟Զ. 9. 13. 21. 30։ ՟Բ. Մնաց. ՟Գ. 5։)
Պարծեսցուք ի դրուագել աղքատութիւնս. այսինքն շուրջ պատել. (Լմբ. սղ.։)
Աջ եւ ահեակ՝ պարագրելոցն դրուագի. (Դամասկ.։)
to praise, to give praises, to celebrate.
ἑπαινέω laudo Գովել. ներբողել. բարեբանել. գովութիւն ընծայել.
Դոյզն ինչ դրուատել զշնորհս կաթողիկէ եկեղեցւոյ. (Նանայ.։)
Դրուատեսցուք աստուածային նշանիս։ Դրուատել աստուածածնին բարեբանեալ ծննդեանն. (Ճ. ՟Գ.։)
act of putting or laying down;
place, position, posture, situation;
system;
theme, thesis.
θέσις positio, positura, impositio, situs Դիր. դիրք. դնելն եւ դնիլն. որպէս զետեղումն. անուանադրութիւն. կարգադրութիւն. բաղադրութիւն. եւ այլն.
Ըստ հասակին անվայելուչն դրութեան. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Խ՟Թ։)
Բարեկարգութեան յօրինուածս, եւ հաճելի դրութիւնս. (Սարկ. քհ.։)
Զելս կարգաւորութեանց եւ դրութեանց եւ ի բաց բարձմանց զինուցն գիտելով. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
Վիճաբանութեամբ նախանձէին ընդ ճշմարիտ վարդապեպտացն՝ առնելով դրութիւնս հակառակ բանից նոցա. (Շ. յկ. ՟Խ՟Զ։)
Դրութիւն է այցելութիւն տեսութեան իրիք իրի։ Եւ ի դրութեանցս ոմանք են քաղաքականք, եթէ ամուսնանալի՞ իցէ, եթէ պարսպելի՛. եւ ոմանք տեսականք, եթէ գնդաձե՞ւ իցէ երկին, եւ այլն. (Պիտ.։)
cf. Դսրով.
ԴՍՐՈՎ կամ ԴՐՍՈՎ. Արմատ Դսրովելոյ կամ դրսովելոյ. Այպանք, եպերանք. նախատինք. պարսաւ. (ի հյ. դուրս. իբր մերժումն ի դուրս. եւ յն. տիասի՛րօ, ձգձգել. քաշքշել)
դսրով առնել, լինել. cf. Դսրովել, իլ.
Ոչ զծերս դսրով առնելոյ վասն ասեմ զայս, այլ զլկտիս. (Ոսկ. եբր. ՟Է։)
statuary, sculpture.
Իբր Արձանագործութիւն. գործելն զարձանս կռոց.
ensign, standard-bearer;
gonfalon-bearer;
banneret.
Գունդ զօրացն յառաջանան դրօշակիրքն եւ նշանաւորքն. (Ոսկ. ի խաչել.։)
Դրօշակիրքն ունէին զդրօշքն։ Առաւել աղաղակէին զդրօշակրացն. (Ճ. ՟Ժ.։)
to sculpture, to make images.
γλύφω, κολάττω, ἑγκολάττω sculpo, scalpo, celo, rado, dolo (որպէս դրով յօշել. մանաւանդ նոյն ընդ պ. թէրալիյտէն. թ. թըրալ էթմէք ) Տաշելով եւ քերելով քանդակել, փորագրել, առաւել՝ զարձանս կռոց.
Ո՞ր դրօշող, ո՞ր նկարիչ կարիցէ ճարտարութեան մեղուաց նմանել. (Ոսկ. փիլիպ.։)
(Զնիւթ մետաքսի) ընդ կօշիկսն կարես, եւ զմորթսն այնու դրօշես. ի լս. դրոշմես. յն. գեղերեսել։
ԴՐՕՇԵԱԼ ելոյ. դրօշեալք, ելոց. ա.գ. γλυπτός, τὸ γλυπτόν sculptilis, sculptile, γλύμμα, ξοάνος sculptura Քանդակեալ պատկեր. արձան կռոց. Տե՛ս (Դատ. ՟ժե. 3. եւ 4։ Ես. ՟խե. 20։ Ել. ՟Լ՟Դ. 13։ Օր. ՟Է. 5։ Ղեւտ. ՟իզ. 1։ Դատ. ՟գ. 19. եւ 26։ ՟դ. թգ. ՟ժէ. 41։)
Բագինս կազմելով պատկերօք եւ դրօշելովք. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
sculpture, image.
Շինեալ եւ տուն հովանոց մահարձանօք սքանչելի դրօշուածովք. (Խոր. ՟Բ. 87։)
duchy, dukedom.
Որ զերեւելի իշխանութիւն դքսութեանն ունէր. (Ճ. ՟Ա.։)
ebon.
Գիր անուանեալ Եչ, ունակ զօրութեան կրկին ձայնաւորացս ի մի յարելոց սղելով, իէ՛. որպէս ձայնաւոր կիսաձայն, կամ երկբարբառ անկատար, յար եւ նման յ տառի անկելոյ ի մէջ բառի. եւ Օ ե տառի դաղմ. ըստ ձեւոյն եւ ըստ հնչման. նման է եւ արաբ. եէ՛. եւ լտ. j, որ ասի ի՛ երկայն, եւ ընդ բաղաձայնս գրի։ Սորին վասն առ նախնիս մեր անխտիր գրեալ տեսանեմք՝ լեալ, կամ լիեալ. եւ եթէ՝ ըստ յն. գրի էիթէ, եւ վերծանի ի՛թէ։
Իսկ յասել (Խոր. ՟Ա. 1.)
Փոխեցին զկենն առ եչ». իմա՛ ըստ յարմարութեան փափուկ տառիս յն. γ . զոր օրինակ ἄγιος որ է սուրբ, բացատրի յայլ լեզուս հնչմամբս՝ ա՛յիօս, ա՛ղիօս, ա՛կիօս, հա՛ճիօս. յորմէ եւ ἄγια σοφία , այա սօֆիա։ Որպէս եւ յայլազգականն գրեալ բառքդ էկէր, էկրի, կիւվէկիւ, առաւել հնչին էյէր, էյրի, կիւվէյի։
ե. Լծորդ է եւ ընդ է. որպէս երէ, էրէ. գեթ, գէթ. եթէ, եթե (որ նոյնպէս հնչի. ապա թէ ոչ՝ չի՛ք բառ յանգեալ ի ե) տէր, տեառն, տեարք։ Եւս եւ ընդ ա, ը, ի. զոր օրինակ ապարասան, ապերասան. դիեցիկ, դիացիկ. ենթ, ընդ. եթ, ըեթ, ըթ. իւղ, եւղ. աղբեւր, աղբիւր. մեւս, միւս. հարեւր, հարիւր. (որք միօրինակ հնչեն). շաւիղ, շաւեղ. պիղծ, պեղծ. նստիլ, նստել. եւ այլն։
Եբենեայ (կամ եբեննեայ) գաւազան ունելով ի ձեռինն. (Պտմ. աղեքս.։)
egyptian woman.
Կին եգիպտացի, առաւել՝ որ փորձեացն զյովսէփ.
of Eden.
Ուր ենովք եւ հեղիաս կան ծերացեալք աղաւնակերպ ի դրախտին եդեմական». իմա՛, տեղի նման վայելչութեան դրախտի՝ անծանօթ ի մարդկանէ, որպէս պատկեր արքայութեան, որ առաւել կոչի վերին երուսաղէմ, եւ բնակարան հրեշտակաց։
solely, only.
Հոգին սուրբ յերկաքանչիւրոց եզաբար ընդ պատճառաւ». այսինքն յերկուց ելեալ իբրեւ ի միոյ սկզբնէ. (Քեր. քերթ. ։)
sole, only, even
Ի բնէ կամ ի բնութենէ մի. միակ. անբաժանելի.
one, sole, only;
unity.
Առնելով եզակ՝ առաջին եւ իշխան երեւելով. (Փիլ. լին.։)
singularly.
ԵԶԱԿԱՆԱՊԷՍ ԵԶԱԿԻ. ἐνικῶς, μοναδικῶς unice, singulariter Միաւորակի. միակի. իբրեւ մի, զմիութիւն նշանակելով.
Ասելով՝ մարդ, քաղաք ... եզականապէս զմի ինչ ցուցանէ. (Տօնակ.։)
Պղատովն եզակի մակագրեաց՝ քաղաքականութիւն. իսկ արիստոտելէս յոքնակի՝ քաղաքականութիւնք. (Սահմ. ՟Ի։)
singular;
singular number;
singularly.
ԵԶԱԿԱՆԱՊԷՍ ԵԶԱԿԻ. ἐνικῶς, μοναδικῶς unice, singulariter Միաւորակի. միակի. իբրեւ մի, զմիութիւն նշանակելով.
Ասելով՝ մարդ, քաղաք ... եզականապէս զմի ինչ ցուցանէ. (Տօնակ.։)
Պղատովն եզակի մակագրեաց՝ քաղաքականութիւն. իսկ արիստոտելէս յոքնակի՝ քաղաքականութիւնք. (Սահմ. ՟Ի։)
of one voice only;
unanimous.
Բառ անստոյգ. որ կարէ նշանակել, Միաձայն, այսինքն ո՛չ երկբարբառ. եւս եւ Միաբան։
a cavalier, rider, horseman;
with a single horse;
small boat.
Յածեզաձի ասելով՝ նշանակեմք տեսակ իմն փոքու նաւի. եւ թէ զատուսցուք զմասնկունսն, եւ ասասցուք՝ եզաձի, նշանակեմք զոմն մեկնակաձի, որ ոչ երբէք կցորդութիւն ունի առ նաւ։
end, term.
Յեղերումն յամել այսր պատմութեան. (Խոր. ՟Ա. 12։)
chasselas.
Այր մի տառապեալ ունելով եզն .. . զեզնակն իւր՝ զոր ունէր, եւ այլն. (Եպիփ. ծն.։)
oxstall.
Եզանցն՝ որ վարիցեն, եզնանոցս շինել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27։ եւ Հին բռ.։)
cf. Եզնանոց.
Եզանցն՝ որ վարիցեն, եզնանոցս շինել. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27։ եւ Հին բռ.։)
conclusion;
result;
epilogue.
Ըստ ձայնին՝ է Կալն յեզր ուրեք, յափն կոյս. եւ մանաւանդ Հասանելն յեզր իրաց. աւարտումն.
Իբրու զահարոնեանն մարիամ ի ծովածուփս ծփանաց եզրակացութեամբ պարել։ Ստուգապէս եզրակացութեան ծայրութիւն հասելոց։ Ըստ տարորոշ յեղանակի եզրակացութիւն առնուլ. (Մագ.։)
if;
provided, on condition;
perhaps;
be it so;
— սիրէք զիս, if you love me;
— ասեն քեզ, if you be told;
— արասցէ եւ — ոչ, whether he do it or not;
— իցէ, whether;
perhaps;
— ոչ, save, if not, except;
unless.
Եթէ որդի ես աստուծոյ, ասա՛ քարիդ, եւ այլն։ Ոչ էք մարմնով, այլ հոգւով, եթէ իցէ հոգին աստուծոյ ի ձեզ բնակեալ։ Եթէ ոչ տաս, ուժգին առից։ Եթէ ոչ տէր էր առ մեզ։ Եթէ ոչ կերիջիք։ Տէ՛ր, եթէ կամիս, կարօղ ես զիս սրբել։ Սով եթէ լինիցի, ժանգ եթէ լինիցի։ Եւ եթէ վշտանայ ... եւ եթէ փառաւորի մի անդամն.եւ այլն։
Եթէ սպանանե՞լ զիս կամիցիս։ Եթէ գիտիցե՞ս, զի այսօր առնու տէր զտէրդ։ Եթէ չէ՞ր լուեալ աստուած յաւիտենական։ Եթէ ո՞չ գիտէք, զի մարմինք ձեր տաճար են հոգւոյն։ Դու՞ ես՝ որ գալոցն ես, եթէ այլում ակնկալցուք։ Թո՛ղ տեսցուք, եթէ գա՞յ եղիա փրկել զդա։ Եթէ իցէ՝ լուիցեն կամ սարսեսցեն։ Եթէ իցէ՝ աջողեսցի՞. եթէ իցէ՝ ապրեսցի՞.եւ այլն։
Ետես տէր աստուած, եթէ բազմացան չարիք։ Լուաւ, եթէ արքեղայոս թագաւորեաց։ Գիտասջիք, եթէ իշխանութիւն ունի։ Հաւատա՞յք, եթէ կարօղ եմ առնել։ Լա՛ւ է քեզ, եթէ (յն. զի) մի յանդամոց քոց կորիցէ.եւ այլն։
Չէ՛ հնար այնոցիկ՝ ոյք յառաքինութիւնսն կեցցեն, եթէ յամենայն մարդոյ բարի լսիցեն». յն. չէ՛ հնար լսել. (Ոսկ. մտթ.։)
Զազգի ազգի յօրինուածս հազիւ ոք ուրեք եթէ պատմել կարասցէ». իբր՝ արդեօք. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Ethiopian.
Յեթովպացի եւ բաբելովնացի բազմագանձ ականց. (Նար. խչ.։)
Աբդամելէք եթէովպացի. (Երեմ. ՟Լ՟Ը. 7։)