bright, fair or candid as a lily;
adorned with lilies.
Անդս ամենունակս՝ ջրահոսս եւ շուշանափայլս. (Նար. խչ.։)
to be athirst, very thirsty, to be dying with thirst;
to pant or eagerly long for, to hunger and thirst after.
Ո՞վ ոք հասեալ յաճախութեան հացի, եւ (խիթայ) քաղցնուլ, կամ գետոց հոսանաց՝ եւ պասքիլ։ Որ այնքան ծարաւես պասքիս անկարօտդ Աստուած՝ իմումս փրկութեան։ Թէ պասքելոյս արբուցանիցես, աղբիւր ես. (Նար. ՟Ժ՟Է. ՟Լ՟Դ. ՟Հ՟Զ։)
wall;
turn, round;
— ի —, — ի —է, — ի —ու, complicate, intricate, knotty, ambiguous, dark, obscure;
— ի — բանք, ambages, compass of words, circuit, roundabout way, shifts;
— առնուլ, — գալ, to surround, to environ, to encompass, to hem in, to beset, to encircle, to gird, to inclose;
— ի — բանիւք խօսել, to make use of circumlocutions, to periphrase, to speak periphrastically, to beat about the bush;
— ի — խաղան գետք, the rivers seem to delight in a thousand windings.
Ի քարակտուր մի բլուր, զորով պատ առեալ Երասխայ, ընդդէմ Ախուրեանն հոսի գետ. (Խոր. ՟Բ. 36։)
cf. Պատկերանամ.
Հրեշտակք այնքան գեղեցկութեամբ պատկերեալք եւ տպաւորեալք, մինչեւ այլք լինել լոյսք, եւ զայլս լուսաւորել կարացեալք՝ առաջին լուսոյն հոսմամբ եւ բաշխմամբ. (Առ որս. ՟Է։)
circumjacent;
circumstance;
particular, detail;
turn, revolution;
—ց ամօք, for many or long years.
Յովհաննէս ի հոսանապտոյտ պարագայ ջուրսն մկրտէ զքրիստոս. (Թէոդոր. կուս.։)
cf. Տառապանք.
pastoral, bucolic;
pastor;
eclogue.
Որ հոսեացն զիսրայէլ, ժողովեսցէ զնա իբրեւ տուարածական զհօտ իւր։ Եթող զոչխարսն ի տուարածականս. (Երեմ. ՟Լ՟Ա։ 10։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է։ 10։)
giving;
donation, gift, presents;
alms;
duty, taxes, impost;
—ք առատ՝ առնեն զբարեկամ զուարթ, short reckonings make long friends.
Աստուծոյ է տուր եւ շնորհ՝ թողութիւն մեղաց, որդէգրութիւնն։ Տուր ետ մեզ աստուած զիւր միածնին մահն. արդ ես զի՞նչ ասէ այսմ կշռեցից փոխարէն։ Անզղջական տուր, ամենաբաշխ աջ. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Բ։ Լմբ. սղ.։ Նար. ՟Գ։) Զօդ, զառատն հոսումն, զանարծաթն տուր.
to form, to figure, to model;
to imprint, to print, to mark;
to grave, to engrave;
to inculcate, to impress.
Զցօղ հոսեալ ի վերայ գեղման՝ տպաւորեաց որդւոյ իջման. (Շ. տաղ.։)
cf. Տրոհումն.
Գետոյն ընդ ամենայն հոսելով՝ տրոհմամբ երկոտասանից վտակաց. (Խոր. ՟Գ. 62։)
division;
abduction;
diaeresis;
sorting, choice.
Գետոյն ընդ ամենայն հոսելով՝ տրոհմամբ երկոտասանից վտակաց. (Խոր. ՟Գ. 62։)
cf. Ցամաքիմ.
Անցելոց հոսմանցն՝ ցամաքանան. (Բրս. արբեց.։)
so far, as far as that, to that place, there.
ՑԱՅԴ ՎԱՅՐ. Մինչեւ ցայդ վայր. μέχρι τούτου, ἔως τούτου hucusque, usque huc. Մինչեւ ցայս տեղի կամ ժամանակ կամ աստիճան. ցարդ. ցայդր. ցայսր. ինչուան հոս.
cf. Ցայտեմ.
Ցայթեսցի յիս յարենէդ այդ, որ հոսեցաւ յաստուածային կողիցդ. (Բենիկ.։)
above, upon, on, over;
on high, high, high up;
վեր ի վայր, ի վեր եւ ի վայր, up and down, high and down, upside down;
topsy turvy;
frequently;
ի վեր եւ ի խոնարհ, up and down, always, incessantly, at every moment, ever;
ի վեր անդր, above, up there;
ի վեր քան զամենայն, above all;
վեր ի վայր կործանել, to turn upside down, to turn topsy turvy, to upset, to overset;
վեր ի վայր շրջել, to turn over, to overthrow, to overturn;
to disorder, to disturb;
ի վեր մատչել, to go higher up, to ascend;
ի վեր ունել, to bear up, to support, to sustain, to prop;
ի վեր հանել, բերել, to elevate, to raise on high;
to discover, to manifest, to unmask, to unveil, to denounce, to disclose, to reveal;
ակն ի վեր տալ, to lift up one's eyes, to look up, to raise one's head;
ձի ի վեր առնուլ, to ride, to mount on horseback;
ի վեր գալ տնկոյն, to peep out heads, to pullulate and grow, to sprout, to bud;
ի վեր կացուցանել զսպանեալն, to raise from the dead, to bring to life again;
ի վեր քան զբան, ineffable;
inexplicable;
ի վեր է այս քան զկար զօրութեան իմոյ, that is beyond my power;
ի վեր քան զպայման մերասեր բնութեան, above humanity;
որպէս ի վեր անդր ասացաք, as we have already said;
վեր ի վերոյ, apparent, superficial, feigned, affected;
երկիր պագին նմա —, they feigned to worship him;
superficially, apparently, affectedly;
— ունելով գիտութիւն, without a thorough knowledge of, having a smattering of.
Ջուր գետոյն՝ է որ ի վեր դարձաւ, եւ է որ ի վայր հոսեցաւ։ Ջուրն՝ որ ոչ ըստ բնութեան ի կոյս դարձաւ, հեթանոսաց ի վեր ելանել յերկինս է. (Եղիշ. յես.։)
to elevate, to raise, to bear on high;
to reduce;
— զոք ի զառածանացն, to reclaim a person from disorderly or ill conduct.
Վերածէ ի կենդանութիւն։ Վերածել ի թաղմանէ։ Վերածել զննջեցեալսն։ Որ վերածեաց զինքն ի ծովէն։ Որք ի հոսանուտ մեղաց ծովէս վերածէք զմարդիկ ի կեանս անմահ. (Մամբր.։ Զքր. կթ.։ Շար.։)
scratch, incision, cut;
rippling, gentle motion;
— մետաղական, moire metallic, crystallized tin-plate;
rippling, waving gently, flowing, undulating;
—ս —ս, curling, rippling gently, playfully;
— —, — ի — խաղալ, to ripple, to undulate, to rise in small waves, to swell with a gentle breeze;
ալիք կուտակին —ք —ք, the surging waves accumulate.
fluid, running, flowing.
course, current, flux, flow, stream;
abortion, miscarriage.
τὸ ῤοώδες fluxus, profluvium. Վիժումն. հոսումն. հոսանք. վազք ջրոց. յորդելն վտակաց.
Յոյժ գիջութեամբք հոսանուտ վիժանք։ Գետոց վիժանք. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լին. ՟Գ. 3։)
Եւ յայնժամ կալ հոսանուտ վիժանաց՝ ամանակիս շարժումն. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ՟Դ։)
Ի հոսանուտ կենացս դառնաբար վիժանս. (Անյաղթ բարձր.։)
to drudge, to toil and moil, to be in a profuse perspiration, to sweat blood.
Քրտնելով վիժել. հոսել որպէս զքիրտն.
to have an abortion, a premature birth, to miscarry, to abort, to slink, to be brought to bed before time;
to flow, to run, to gush or spout out, to be shed, poured out.
(լծ. վազել). ῤέω fluo, mano ἁμβλόω abortior διακρίνω secerno βάλλω mitto, injicio φέρω, φέρομαι fero, feror, ruo περιρέω difluo. Հոսել ի վայր՝ վազիւք, կամ վտակօք ցնդել. գահավիժել. վայրաբերիլ. ձգել. որպէս յարգանդէ զսաղմն, ի բարձանց զվէմ, յանձնէ զքրտունս, եւ զկղկղանս. յաչաց զարտասուս. կր. իբր ձ. հոսիլ. գահավէժ լինել. վտականալ. բղխել.
Յորդահոս արտասուս վիժեցին յապաշխարութիւն։ Ի վիժել արտասուաց՝ խանղազութիւն եւ ջեր գործի. (Եղիշ. խաչել.։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 6։)
Եւ զի աղբիւն մեղաց ախտին՝ միշտ անըսպառ յինէն վիժին։ Առ յերկեղէն քրտանց հոսեալ, երակաձեւ կայլակ վիժեալ. (Յիսուս որդի.։)
cf. Վիժանք.
Կողացօղ վիժմամբն զընդհանուրս ոռոգմամբ։ Ղօղեալ յերկիւղ քրտանց հոսման՝ ոլոռնաձեւ կայլակ վիժման. (Քեր. քերթ.։ Շար.։)
issued from a rock.
ՎԻՄԱԲՈՒՂԽ կամ ՎԻՄԱԲՈՒԽ. Ի վիմէ բղխեալ. վիմահոս.
to become stone, to change into stone, to be petrified;
to grow hard.
Երբեմն վիմացեալ՝ հոսէր նոցա վտակ անոյշ ջուրցն. (Ագաթ.։)
crushed under fallen rocks or stones.
Իբրեւ զվէմ փլեալ. կամ փլեալ եւ փշրեալ ի վիմէ հոսելոյ ի վերայ.
tent-curtain, curtain;
linen;
breadth;
— լերանց, side or spur of mountains;
— պատուհանաց, shutter.
cf. Փլուցանեմ.
Կտրեալ զաշտարակն՝ վերուստ ի վայր փլուզեալ հոսեաց։ Առ հասարակ ի վայր փլուզեալ զպատուար պարսպացն եւ զապարանս։ Ոչ կարացին զերկնաւոր շինուածսն փլուզանել. (Ագաթ.։ Յհ. կթ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)
to beat down, to cause to fall, to destroy, to demolish, to ruin;
to rout, to defeat, to disperse.
ՓԼՈՒՑԱՆԵՄ որ եւ ՓԼՈՒԶԱՆԵԼ. καταβάλλω, ἑρημόω diruo, desolo. Տալ փլանիլ. կործանել. տապալել. քակել. հոսել. աւերել. եւ Ցրուել. փլցընել, աւրել.
moveable, strolling;
transitive.
μεταβατικός transitivus, fluxus. Անցողական. փոխադրական. տեղափոխական. հոսական.
trumpet, horn;
apostle;
tube, pipe;
conduit, canal;
reed;
asper, mite, sou, halfpenny;
money;
— ականջաց, ear-trumpet;
ձայնատար —, speaking-trumpet;
հնչիւն —ոյ, blast of trumpet;
ի ձայն —ոյ, by sound of trumpet;
— հարկանել, հնչեցուցանել, to trumpet, to sound the trumpet, to wind or blow the horn, to play on the horn;
— երգեհոնի, organ-pipe;
— ծխաքարշի, shank of a tobacco-pipe;
— գրչի, barrel;
— հրազինուց, gun-barrel;
— կապարեայ, lead-pipe, conduit-pipe;
cf. Խողովակ;
cf. Եղէգն;
հովուի —, water-plantain, alisma.
Նախատանաց ջրով տանջեալ, ՟Ը վայրարկուն փողով հոսեալ (այն է ծակ ձագառի ). (Շ. բարձր. եւ Շ. վիպ.։)
throat;
neck;
street;
corridor, lobby, passage, gallery;
— սրուակի, neck or gullet of a bottle;
ունել զոք զ—ից, to seize or take one by the throat, to arrest.
Նախատանաց ջրով տանջեալ, ՟Ը վայրարկուն փողով հոսեալ (այն է ծակ ձագառի ). (Շ. բարձր. եւ Շ. վիպ.։)
like dust, powdery;
very small, thin, light.
Զո՛ր օրինակ զփոշի՝ որ ոչ է միացեալ ի հողմոյ հոսի. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։ Երզն. մտթ. եւ Երզն. լուս.։)
taken away, carried off.
Ոչ կերակուր հոսանուտ առ ի լրութիւն տարաբարձ ունակութեանց անապականին. (Արծր. ՟Ա. 1։)
cf. Տեղում.
Չի եւս էր տեղացեալ տեառն աստուծոյ ի վերայ երկրի։ Եւ տէր տեղաց (կամ տեղեաց) ի սոդոմ եւ ի գոմոր ծծումբ եւ հուր ի տեառնէ յերկնից։ Եւ տեղաց (կամ տեղեաց) տէր կթարկուտ ի վերայ ամենայն երկրին եգիպտացւոց։ Տեղաց (կամ տեղեաց) ի նոսա մանանայ ի կերակուր։ Տեղեաց ի նոսա միս որպէս հող։ Ի մի քաղաք տեղացից, եւ ի միւս քաղաք ոչ տեղացից։ Ահա ես տեղացից ձեզ հաց յերկնից։ Ո՞ պատրաստեաց զհոսանս ... տեղեալ (այսինքն տեղալ) յերկիր.եւ այլն։
f. troubled with the bloody flux.
αἰμορροῦσα femina sanguinis profluvio laborans. (իբր ջեռատես, ջեռեալ ի ներքուստ) Կին՝ որոյ ամսական արիւնն ջեռեալ՝ հոսի արտաքոյ ժամանակին ստէպ. ախտացեալ դաշտանաւ. (յն. էմօռռօու՛սա արիւնահոս) գան կէօրէն.
bloody flux;
hemorrhoids or piles.
Կին մի էր ի տեռատեսութեան (յն. (ի հոսման) արեան. Մրկ. ՟Ե. 25։ Ղկ.։ ՟Ը. 43։)
to crawl often, to creep, to meander, to wind, to go trailing along;
to be introduced or brought in;
cf. Սողմիմ.
Անփորձաբար անդր սողոսկեալ հոսեցաւ. (Անյաղթ հց. իմ.)
cf. Ջրանցք.
Ըստ օրինակի հեղեղի, զի գայ եւ բերէ զփոշի, եւ պղտորեալ հոսի ջրանցիկ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։)
ballista-stone;
ballista, catapult.
Մեքենայիւք պատնէշ կանգնեալ, եւ ռմբաքարս անդուստ հոսեալ։ Պատնէշ կանգնեալ մեքենայիւք, ըռըմբաքա՛րըս հոսէին. (Շ. վիպ. եւ Շ. եդես.։)
cf. Սահանահոս.
water-fall, cascade, cataract;
cf. Սահանափակ;
water-fall of a weir;
sheet of water.
καταράκτης, καταρράκτης cataracta ὀρμή impetus ἑπίχυσις effusio եւ vectis, obex, porta. Սահեցումն ջուրց ի բարձանց. հոսանք՝ վազք՝ յորդութիւնք. քարավազք. կարկաջահոսանք. դրունք եւ պատուհանք՝ զորս փակեն եւ բանան յարդելուլ եւ ի թողուլ զհոսանս ջրոց.
to slip, to slide, to glide;
to flow, to be flowing, to run out, to pass over, to roll or glide on;
to be agitated, to hurry along or away, to err, to wander, to yield to;
— ի վերայ սառի, to skate;
— ի մտաց, to slip from, to escape the memory;
սահեալ անցանել, to run, to elapse, to glide away;
սահեալ աստղ, shooting star;
սահեցաւ, he slipped, his foot or feet slipped.
διέρχομαι, διαπορεύομαι, περιφέρομαι , σαλεύομαι transeo, dimoveor, agitor ῤέω fluo ἑκρέω effluo. Քերել անցանել. յածիլ, թափառիլ, շարժլիլ. տարուբերիլ. տատանիլ. յուղիլ. ծփիլ. հոսիլ. յորդիլ. վազել անցնիլ.
slippery;
fugitive, wandering, runaway.
Դիւրասահ. վաղանցուկ. թափառական. շարժուն. հոսանուտ փոփոխական. անհաստատ.
sadness, grief, sorrow, chagrin, dejection, melancholy.
mixed with mud, muddy;
brown.
Զհողն զամենայն ի վերկոյս հոսեալ յուզէին ... ի բացուստ նկատեալ տեսողացն զտղմագին մթութիւն. (Պտմ. աղեքս.։)
club, staff;
pebble, stone.
Սկսան հոսել վիրգս մեծամեծս. (՟Բ. Մակ. ՟Ա. 16։)
flowing, abundant, very copious.
Իբրեւ զվտակ կամ վտակօք խաղացեալ, հոսեալ, յորդեալ.
to stream down, to fall or flow as a river.
brooks, rivulets;
— վայրք, places interspersed with rivers or brooks.
Աղբիւր քաղցրաճաշակ՝ կարկաչահոս վըտականին (կամ ի վըտակին)։ Զաղբիւր անդ ի վիմին՝ զերկոտասան վըտականին. (Մագ. ոտ.։)
multitude, band, flock, herd;
—ք ձկանց, shoal of fish;
— —, in herds, in troops or flocks;
pore.
Իսկ հոսումն ըստ թափման, քանզի թակի կենդանին ի ձեռն յայտից վտառից (նոր ձ. վտարից) եւ անյայտից։ Երակք, շնչերակք, վտառք (կամ վտաթրք)։ Արտաքս վտարին աւելորդքն ի ձեռն ականջացն եւ ի ձեռն ըռնգանցան եւ ի ձեռն աչաց, ի ձեռն շնչոյն, եւ ի տառս կոչեն զարտաշնչութիւն ամենայն մարմնոյն. (Նիւս. բն.։)