very noble.
Մարս պարսիկք զիւրեանցն՝ առնեն կանայս, եւ որք ի սոցանէն ծնանին՝ ազատակս համարին, եւ թագաւորութեան արժանիս առնեն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
liberal;
free;
noble.
Ազատականօք եւ արձակ յարձակմամբք փոխէր զբնակութիւնն. (Փիլ. իմաստն.։)
liberty;
liberality;
generosity;
nobleness.
Կորուսեալ զազատականութիւն իւր անազատութեամբ չարութեանն. (Ճառընտ.։)
Ազատ կամք, անձնիշխանութիւն. ինքնայօժարութիւն.
Որպէս թէ ոչ ունիցիս ազատականութիւն ի շնորհաց Հոգւոյն Սրբոյ։ Զի փորձեսցէ զազատականութիւն կամաց միայնակեցին. (Վրք. հց. ՟Բ։)
Առատաձեռնութիւն՝ վայելչական ազատաց. ինքնայօժար բերումն ի մեծամեծ եւ յօգտակար ծախս.
Ազատականութեամբ առ նա վարեսցուք. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Հ՟Ե։)
free-companion.
Կցորդ ազատութեան կամ ազատաց. որ է ի կարգէ ազնուականաց.
the nobility.
Կոյտ ազատաց. դասք ազնուականաց.
noble-minded, freehearted;
generous, liberal.
Ազատ մտօք. անախտ. սիրտը մաքուր.
Ազատամիտ լինել յատելութենէ, կամ ի նախանձութենէ, եւ այլն. (Եւագր. ՟Գ։ Սարգ. յկ. ՟Ը։)
Մեծահոգողութեան եւ ազատամիտ առաքինութեան կա՛լ օրինակ զառաքեալսն սուրբս. (Ոսկ. գծ.։)
free-heartedness;
liberalism.
Ազատամիտն գոլ. անախտութիւն.
Պահել ազատ (յախտէ) զմտաց գիտութիւն. զի աստէ՛ն արքայութիւն է ազատամտութիւնն. (Տօնակ.։)
the nobility, the aristocracy, the court.
Հայոց ազատանոյն ախոյենացն. (Բուզ. ՟Ե. 5։)
cf. Ազատազարմ.
Զատուցանել ազատատոհմ, որք ոչ ի հարց, այլ թէ եւ ինքեանք նախանձաւորք իցեն նոցայցն բարեպաշտութեան. (Փիլ. լին. ՟Դ։)
Զազատատոհմն, եւ զնոցին նախագահութիւնս. (Ուռպ.։)
cf. Ազատատոհմ.
Պաշտօն ընդունի ո՛չ յանազատաց միայն, այլ եւ յազատատոհմիկ գաւառաց. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
liberator, saver, deliverer.
Սուրբ մարիամ, մօրն եւայի բժիշկ, նախոյն ադամայ ազատարար ծնունդ. (Տաղ.։)
to liberate, to deliver, to save;
to enfranchise, to emancipate;
to free, to exempt, to disentangle, to disengage.
ἑλευθερόω, libero Ազատ առնել. ապրեցուցանել, զերծուցանել ի ծառայութենէ, ի գերութենէ, եւ յամենայն նեղութեանց. խէլաս էթմէք, գուրթարմագ
Ազատեա՛ զայնոսիկ՝ որ կան ի ծառայութիւն անարգելոց եւ պղծոց։ Ճշմարտութիւնն ազատեսցէ զձեզ։ Ազատեալք (կամ ազատացեալք) ի մեղաց՝ ծառայեցէ՛ք արդարութեանն։ Ազատեցին յօրինացն մեղաց եւ մահու։ Ազատեսցին ի ծառայութենէ ապականութեան. եւ այլն։
Բառնալ ի բաց. փարատել.
to free.
Զնախաստեղծն ի ծառայութենէ մահու ազատեցոյց. (Շար.։)
cf. Ազատարար.
liberty, freedom;
exemption;
privilege;
emancipation, deliverance, enfranchisement;
nobleness;
generosity;
frankness.
Ոչինչ յիշեցին բնաւ զանուն փափկութեան մայրենի ազատութեանն. (Եղիշ. ՟Բ։)
Անձնիշխանութիւն. ազատ իշխանութիւն կամաց. ինքնակամութիւն. հաճոյք. իխթիյար, իրատէթ
Ունէր Ադամ ազատութիւն եւ անձնիշխանական կամս. (Ագաթ.։)
Ի կամս ազատութեան մերոյ գործեցաք զանարժանս։ Ցաւովք՝ որ ոչ ի կամս մերոյ ազատութեան է. (Եղիշ. ՟Ե. ՟Ը։)
Իսկ ընդէ՞ր բնաւ ազատութիւնս իմ դատիցի յայլոյ խղճէ մտաց. ՟(Ա. Կոր. ՟Ժ. 29։)
Սիրեցի զՏէր իմ, եւ ոչ գնամ յազատութիւն. (Ել. ՟Ի՟Ա. 5։)
Ազատեսցին ի ծառայութենէ մեղացն այնու ազատութեամբն, որ ի վեր է քան զամենայն ազատութիւնս. (Ագաթ.։)
Ազատութիւնս քահանայական. (Մագ. ՟Ժ՟Դ։)
Ազատութեամբ խօսիցի զհաւատն՝ որ ի Քրիստոս։ Այն որ յայտնապէս խօսէր եւ ամենայն ազատութեամբ. (Ոսկ. յհ.։)
Դարձուսցե՛ս յետս զաչս քո, զի մի՛ տեսցես զունայնութիւն. զի ազատութիւն սատակիչ է անձին. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ։)
Ազատիլն. զերծումն. փրկութիւն. ելք ի գերութենէ, ի ծառայութենէ, եւ յամենայն նեղութեանց. ազատլըգ, գուրթուլուզ
Ազատեսցին ի ծառայութենէ ապականութեան յազատութիւն փառաց Որդւոյն Աստուծոյ։ Ազատութեամբն՝ որով Քրիստոս զմեզ ազատեցոյց։ Նոցա ազատութիւն խոստանան, եւ ինքեանք ապականութեանն ծառայք են. եւ այլն։
cf. Ազատարար.
Կամէր ազատօրէն մեռանիլ՝ քան անկանել ի ձեռս անօրինաց. (Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 42։)
very close, serried.
Կոխել զամենայն անցաւորս, եւ թռչել անցանել ի վերայ ազբախումբ զօրութեանցս, որ աստէն առ մեօք պատաղիչքն. (Բուզ. ՟Դ. 5։)
genealogist.
Յեսովայ եւ դատաւորացն եւ հռութայ գիրքն, եւ թագաւորութեանցն չորեքին, եւ մնացորդացն ... են անսխալ ազգաբանքն արդարոցն ազգի. (Ղեւոնդ.։)
to draw or write a genealogy, to number ancestors.
Զորդի ի հօրէ ծննդաբանելով՝ ազգաբանիցեմք զբովանդակն։ Ազգաբանելով զնա յառաքինութեանց։ Նոյ եւ Յոբ ո՛չ ի հաւուց, այլ յառաքինութեանց ազգաբանեցան. (Խոր. ՟Ա. 1։ Փիլ. իմաստն.։ Երզն. մտթ.։)
genealogy.
many nations, many people;
various, different, manifold.
διάφορος, παντοῖος, παντοδαπός, ποικήλος, diversus, varius Զանազան. պէսպէս. այլեւայլ. բազմպատիկ. կերպ կերպ. սօյ սօյ, տիւրլիւ տիւրլիւ
Ազգի ազգի իւղովք կամ անուշութեամբ. (Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Զ. 14։ ՟Գ. Մակ. ՟Է. 11։)
Ազգի ազգի զինուք, կամ հնարիւք. (Եզնիկ.։ Եղիշ. ՟Ը։)
Յազգի ազգի տրտմութեանց։ Յազգի ազգի վնասս. (Խոսր.։)
Պէսպէս օրինակաւ.
Թէպէտ եւ բիւր եւ ազգի ազգի տանջիցէք զմեզ։ Զանազան հնարիւք, եւ ազգի ազգի ջանացեալ։ Ազգի ազգի պղծի. (Ագաթ.։ Պիտ.։ Խոսր.։)
relation;
genealogy;
lineage.
Ազգաթիւ բարբարոսական ի զարմէ անմաքրի. (Նար. մծբ. այս ինքն քեռորդի Անակայ, կամ հօրաքեռորդի Լուսաւորչի. որպէս եւ յ Եւս. պտմ. ՟Գ. 11.)
relation, kinsman or kinswoman;
մերձաւոր —, next of kin;
like, analogous.
συγγενής, cognatus Մերձաւոր. ի նմին ցեղէ եւ յազգատոհմէ. արենակից. արեանառու. խըսըմ
Հօրեղբօր քո կին՝ ազգական քո է։ Յազգականաց նոցա։ Որդւոցն գեթսոնայ ազգականացն ղեւտացւոց։ Ունիմք մեք հանգչել առ հռագուելայ, եւ նա ինքն ազգական է քո։ Եւ ահա Եղիսաբէթ ազգական քո։ Մի՛ կոչեր զազգականս քո եւ զբարեկամս. եւ այլն։
Վասն եղբարց իմոց եւ ազգականաց ըստ մարմնոյ, որ են իսրայէլացիք. (Հռ. ՟Թ. 3։ Նոյնպէս եւ Բուզ. ՟Գ. 13։ Երզն. մտթ.։)
Բնութենակից. մարմնակից.
Զի զգեցցի զմարմին մարդկեղէն, եւ ազգականաւն մերձեցուսցէ զմարդիկ առ քեզ. (Ագաթ.։)
Նմանակից. մերձաւոր իւիք բանիւ.
Ազգային, իբր հայրենական, եւ ցեղական. յայտարար ազգի.
relationship, consanguinity, kin, cognation;
race, family;
likeness, analogy;
զօդք ազգականութեան, the ties of relationship.
συγγένεια, cognatio Մերձաւորութիւն ըստ ազգի եւ ցեղի եւ ազգատոհմի. ազգակցութիւն. արենակցութիւն.
Ել չորրորդ վիճակն որդւոցն Իսաքարու ըստ ազգականութեան իւրեանց։ Այս է ժառանգութիւն ցեղի որդւոցն Դանայ ըստ ազգականութեան իւրեանց. (Յես. ՟Ժ՟Բ։)
Խաղայ սատանայ ընդ մերասեր ազգականութեանս (այս ինքն ազգի մարդկան). (Նար. մծբ.։)
Հրաժարեալք ի կնոջէ, եւ ի մանկանց, եւ ի մարմնական ազգականութենէ. (Սարգ. ՟գ. յհ.։)
Բնութենակից. համագոյ.
Միւռոն՝ ստուգաբանեալ մեկնապէս ըստ մեզ՝ մեռելութեան ազգականութիւն։ Տե՛ս եւ զտպաւոր ստուերին յօրինակին զազգականութիւնն առ ճշմարտութիւնս. (Նար. ՟Ղ՟Գ։ Ոսկ. յհ.։)
parent, compatriot;
national, of the same nation;
allied to, near, like, similar, analogous.
Համասեռ. բնութենակից. եւ Մարդկային, մարդ.
Մարմնաւոր տեսլեամբ ի վերայ ազգակցին իւրոյ իջեալ։ Ազգակիցն քո՝ որդին։ Փչմամբ ազգակցին տպաւորեցաւ յառաքեալսն. (Յհ. իմ. պաւլիկ.։ Նար. ՟Լ՟Գ. ՟Լ՟Դ։)
to make alliance by marriage.
consanguinity;
affinity, alliance by marriage;
analogy, likeness, resemblance.
συγγένεια, cognatio, conjunctio Ազգակիցն գոլ. ազգականութիւն. արենակցութիւն. եւ Բնութենակցութիւն. եւ Բնութիւն.
Ի նախնեացն յարենէ որ ասին ազգակցութիւնքն։ Որ ինչ յազգակցութեան՝ առ որդիսն, ծնօղքն. (Փիլ.։)
Քանզի ազգակցութիւնն մի է։ Առ մարմնական ազգակցութիւնս այսպիսի ախտակցութիւնս ունիմք։ Ոչ հեռի ի միմեանց գոլով ժամանակաւ եւ ազգակցութեամբ. (Մխ. դտ.։ Սարգ. յկ. ՟Է։ Ճառընտ.։)
Որ անկաւն՝ դարձեալ կանգնեցաւ, գալով բանին յազգակցութիւն հողեղինացս. (Համամ առակ.։)
Ազգակցութիւն մարդկան ընդ վերնոց բնակութեանցն։ Եղբայրասէր կրօնաւոր ազգակցութիւն ունի առ Քրիստոս։ Լուսինն առ մեզ ունի ազգակցութիւն խոնարհութեամբն։ Ազգակցութիւն իմն առ նախկինսն համանգամայնքն ընդունին։ Խեցեաւն սրբէր զամանն խեցեղէն. ազգակցութեամբն զազգակիցն մխիթարէր։ (Յհ. իմ. եկեղ.։ Նեղոս.։ Շ. բարձր.։ Անյաղթ համանգ.։ Իսիւք.։)
chief, father of a nation or race.
Հաւ կամ առաջին հայր ազգի եւ ցեղի. նախահայր.
national;
related, allied to by marriage;
parent, relation;
— բարք, national character;
աւանդութիւն —, national tradition;
— ժողովն Հայոց, the national assembly or synod of the Armenians.
Սեպհական ազգի եւ ցեղի. ցեղական. հայրենի. իր ազգինը, հօրենական.
Յազգայնոց եւ ի դայեկաց թագաւորին։ Ազգայինք ընդ ազգայինս ընդվզեալ ի նախանձ։ Յազգայնոյն սպանաւ սաւուղ։ Բնաւին ազգայնովքն սրբասիրովք։ Սէր՝ որ առ մարմնաւոր ազգայինս է։ Ոչ ոք յազգայինս կամ ի կարեւոր բարեկամսն հայեցաւ. (Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. խչ.։ Լաստ. ՟Ի՟Դ։)
chief, governor of a nation or family.
γεναρχής, ἑθνάρχης, gentis auctor, princeps Պետ եւ նախածնօղ ազգի մարդկան, եւ առանձին ազգի. նախահայր. նախահաւ. նահապետ.
Գործակից լինէր ազգապետի մարդկան ամենայն ինչ։ Իսահակ այսչափ ազգի ազգապետ. (Փիլ. լին. ՟Ա. եւ ՟Դ։)
Աբորիգինացիք թարգմանին իշխանք ազգապետք, կամ նախծինք. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Իշխան եւ առաջնորդ ազգի. հրամանատար ժողովրդոց, ցեղապետ, եւ կուսակալ. ազգի գլուխ, կառավար.
charge or office of a governor of the people.
ἑθνάρχη, gentilis principatus Պետութիւն կամ իշխանութիւն ազգի, ցեղապետութիւն. նախարարութիւն.
Յազգապետութիւն եւ յազգածութիւն վիճակաւորեալ։ Յաղագս քահանայապետութեան եւ ազգապետութեան վիճէին։ Եթէ յազգապետութիւն ոք ձեռնարկէր՝ ոչ հրամայեալ նմա ի թագաւորէ, իրաւամբք պատուհասէր. (Դիոն.։)
incest.
Անարժան խառնակութիւն ընդ ազգականի։
Ազգապղծութիւնն՝ հանապազ պոռնկութիւն է, եւ ոչ ամուսնութիւն. (Կիր. ՟ը. խորհ.։ Կանոնք.։)
loving his country or nation, patriotic.
Սիրող ազգի, ազգայնոց, եւ ազգականաց.
attachment to his country or nation, patriotism.
Սէր ազգի, կամ ազգականաց։ (Ճառընտ. ՟Գ։)
family, house, generation, progeny.
Հանդերձ ամենայն ազգատոհմիւն. (Խոր. ՟Բ. 24։)
Զաղէտ զազգատոհմիցն եւ զամենայն քաղաքին. (Վրք. հց.։)
throughout the nation, nationally.
Սատակեսցե՛ս զնա ազգովիմբ. (Խոր. ՟Գ. 15։)
place where a public notice is proclaimed;
instrument with which notice is given, horn, trumpet.
Ընդունարան՝ գործարան եւ գործի ազդմանց. զգայարան.
Պօղոս ... բնակարան՝ ազդարան՝ եւ ընդունարան բանին Աստուծոյ։ Խոպանացեալ սիրտ, աղխեալ ազդարան. (Նար. ՟Ծ՟Բ. ՟Հ՟Գ։)
monitorial, advising;
monitor, adviser.
advice, admonition, counsel;
warning, summons;
notice, information.
Ազդ առնելն. նշանակելն. ձայնատուութիւն, եւ պատգամաւորութիւն. խապէր
Ազդարարութիւն ժամահարին զգաբրիէլեան փողոյն ունի զօրինակ։ Ազդարարութիւն ժամուց. (Յհ. իմ. եկեղ.։ Ճառընտ.։)
to inform, to advertise, to announce;
to influence, to inspire, to dictate;
to work upon, move or affect;
to suggest, to insinuate.
Որ ինչ ի զգայնոցս ազդի, այն մարմնաւոր է. եւ որ զգայնոց ոչ ազգի, անմարմին։ Նուրբ է տարր հրոյ, այլ զի ջերմութեամբն ազդի մարմնոյ, մարմնաւոր է. (Եզնիկ.։)
Ի չարչարելն ոչ ինքն ինչ զայրանայ, եւ ի տանջելն ոչ ինքն ազդի. (Ոսկ. ես.։)
Ո՞ ազդեաց եւ արար զայս ամենայն. (Ես. ՟Խ՟Ա. 4։)
Արկին զնա ի բարձանց ի խորս, եւ ոչ ինչ ազդեաց նմա։ Զգան զվնաս վտանգին, զոր ազդեն մարմնոյն։ Զօդ վիրաւորելով՝ ընկերին կարծիցէ ազդել զխոցուածսն. (Մծբ. ՟Բ։ Նար. ՟Կ՟Թ։ Լմբ. ատ.։)
Կամ զօրել. օգտել. ստնանել. բանի գալ. էարամագ, գէար էթմէք
Ոչինչ կարաց ազդել նոցա։ Նետք հրեղէնք սատանայի՝ խաւարելոցն ազդեն։ Բան մեր թերեւս ուժգնագոյնս ազդեաց առ ձեզ. (Եղիշ.։ Խոսր.։ Ոսկ. յհ.։)
Երկնաւորացն աղերս՝ որ առ քեզ, հոգւոյս ազդեսցէ։ Ուր դրանն բաղխել ոչինչ ազդիցէ. (Նար.։)
Ազդեաց յօրէնսն, շնչեաց ի մարգարէսն։ Ազդես միայն (յաստեղս), եւ նոքա ընթանան։ Առ հեղիաս զօծելութիւնն ազդեաց յէուայ եւ ազայելի։ Ի քէն ազդեցաւ գրել ինձ զսոսին. (Նար.։)
cf. Ազդեցիկ.
Ի բնական եւ յազդեցական բնութենէ (շունչ անասնոց). (Եզնիկ.։)
efficacious, energetic.
Ի մարդկեղէն կերպարանաց զԱստուծոյ ազդեցիկ զօրութիւնն դրոշմէ։ Գալուստ զազդեցիկ զօրութիւնն կոչէ. (Ոսկ. ես. ՟Բ. եւ ՟Դ։)
notice, warning, admonition;
perception, instinct;
inspiration;
suggestion, instigation;
efficacy, force, power;
emphasis, energy.
Գիտել զազդեցութիւն բնութեանց։ Հայելի անարատ Աստուծոյ ազդեցութեանն։ Յաղթեաց՝ ո՛չ զօրութեամբ մարմնոյ, եւ ոչ զինուց ազդեցութեամբ։ Հաւատովք Աստուծոյ ազդեցութեանն։ Որոյ գալուստն ըստ ազդեցութեան սատանայի է. ազդեցութիւն մոլորութեան. եւ այլն։
Եւ ազդարարութիւն. նշանակումն. ազդ. լուր. նշանակ. խապէր
Հոգեւորն խորհի սրբութիւն ի Սրբոյ Հոգւոյն ազդեցութենէ։ Ոչ ի մարդկեղէն մտաց, այլ ի յազդեցութենէ Հօրն լուսոյ։ Վերին ազդեցութեամբ լուցեր զտաճար կռոց նոցա։ Որ յիս բնակեալ է, եւ ո՛չ որ յիս ազդեցութիւնս գործէ։ Այս ամենայն ազդեցութիւնք՝ բնական են յանասունսն, եւ ոչ խորհրդականք. (Յճխ. ՟Ժ։ Սարգ. յկ. ՟Դ։ Ժմ.։ Սեբեր. ՟Ե։ Եզնիկ.։)
cf. Ազդեմ
Զոր մարգարէն տերամբ ազդեցոյց։ Ազդեցոյց ի ձեռն դռնապանին՝ հօր վանիցն։ Ազդեցուցին վասն նորա՝ արքային ... Առաքեցայ ազդեցուցանել քեզ ... Ազդեցոյց ի գեօղն. (Նար. ՟Զ՟Բ։ Վրք. հց.։ Հ=Յ.։)
Մի էութենէ, որ զամենայն յամենայնի ազդեցուցանէ. (Եզնիկ.։)
Որ առ ի մէջ է բանիւս (տրամախոհութեան), մի զսա (զաշխարհս) ըստ վայելչականն բանին բնաւորեալ ազդեցուցանէ աստուած. (Պղատ. տիմ.։)
Թշնամին իմ դեւն զկոյս ոմն ազդեցոյց բերել առ իս ձեռագործ վշոյ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ա. ձ։)
efficacious, energetic;
adviser.
Օրհնեալ ես փայտ սուրբ պարարիչ ... ի մեռային նախ ջուրն ազդիչ. (Շ. ոտ. բարձր.։)
efficacious, energetic.
Ունօղ զզօրութիւն ազդելոյ. գործի նշանակելոյ զիրս ինչ.
Ոչ ձեռն (ունէի) ձգողական, որ համերցն է ազդողական։ Տեսեալ զազդողականացն գործի ապաձայն. (Նար ՟Ժ՟Ե. ՟Կ՟Զ։)
Զգայարան. զգայուն. զգայական. կենդանական.
Միայն մարդ բնաւորեցաւ ընդունել ըստ ազդողականին զգիտութիւն։ Երկաւորութեամբ ազդողական շնչոյս զօրացեալ։ Մասունս չափոց զազդողականաց հինգ զգայութեանց. (Սահմ. ՟Դ։ Նար. ՟Ի՟Ե. ՟Խ՟Զ. եւ ՟Ղ՟Գ։)
Աներեւոյթ սրով՝ հրամանաւ բարձրելոյն, որ ազդողական զօրութեամբն թափանցական է քան զամենայն սուր երկսայրի. (Ղեւոնդ.։)
efficacious, strong, energetic, penetrative;
pathetic, expressive, emphatic, significative;
active, vehement, spirituous, violent.
Բազում բանջարս առնուն, եւ մի դեղ կազմեն. եւ ի բազմացն մին կարի է ազդոյ. սոյնպէս եւ յապաշխարութեանն այս բանջար (ողորմածութիւն) ազդոյ է քան յամենայն. (Ոսկ. եբր.։)
Ողորմութիւնն է կարեւոր եւ ազդոյ քան զամենայն առաքինութիւնս առ ի զմեղս քաւելոյ։ Առաւել եւս ազդոյ է առ ի ցաւոցն փարատումն։ Ազդոյ (կամ աստոյ կամ ազդու) եւ օգտակար եւ կարեւոր են պահոց պնդութիւն։ Ազդոյ պատասխանի. (Մանդ.։ Եփր.։ Խոսրովիկ.։)
ՅԱԶԴՈՅ Ուժգնակի. սաստկապէս. տիրապէս.
Հաստ աղեղնն ազդո՛յ ձգէ զնետն ի թշնամին։ Յազդոյ եւ անաչառապէս հարկանէ. (Լմբ. սղ.։)
Զայնպիսի ազդոյ վէրս առեալ ի սատանայէ, եւս ազդոյ վէրս եդ՝ քան զոր էառն։ Ազդոյ (կամ ազդու) վէրս դնէ լսողացն վասն անհաւատութեան նոցա. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)
Զի մի՛ զազդոյ վէրն ի հոգիս մեր ընդունիցիմք։ Գէր ցուլն կարի ազդոյ ունի զախտն։ Առաւել պատշաճ մանկան՝ մարմնոյն հարուածք քան մտացն, զի այս ազդո՛յ է։ Դուք զազդոյ վէրս (այս ինքն կարեվէր) ի զօրութիւն նիզակի հարջիք զնա. (Սարգ. ՟գ. յհ.։ Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։ Արծր. ՟Դ. 2։)
cf. Ազդեցութիւն;
ազդմամբ, cf. Իրաւ, cf. Իրօք, cf. Արդարև, cf. Իսկապէս;
— առնուլ, cf. Զգամ.
Յազդմանէ հոգւոյն զլինելոցս նախատեսեալ։ Յազդմանէ սատանայի։ Արկածք վնասուց յազդմանէ չարին։ Ազդումն ինչ, եւ ոչ էութիւն անձնաւոր։ Ոչ գիտեմ ասել՝ յորպիսի՛ ազդմանէ զմիմեանս կոտորեալ։ Ազդումն եղեւ հոգւոյս իմոյ։ Ի նմանէ նախ զազդումն ընկալցի։ Խափանումն ազդմանցն (աստեղաց). (Յհ. իմ. ատ.։ Վրք. հց.։ Յճխ.։ Խոր.։ Եղիշ.։ Լմբ.։ Բրս. ծն.։)
Ի կտակս օրինացն եւ մարգարէիցն՝ ազդումն եւ պատճառ։ Շարժարան շրթանց, ազդումն բանի. (Նար.։)
Են եւ ազդմունք ինչ բնականք։ Թափուր յազդմանէ բարեաց իմաստից։ Ի չորից բնութեանց (տարերց), որ անկանին ըստ ազդմամբ։ Ձայնի բնութիւն ի հեռաստանէ տայ զազդումն։ Ի գործելն միայն ունին զազդումնն (հեշտութիւնք). (Եզնիկ.։ Նար.։ Վեցօր. ՟Գ։ Շ. բարձր.։ Սարգ. յուդ. ՟Բ։)
Անդամոյ ցաւ ի գլուխն տայ զազդումն. ի գլխոյն եւ ամենայն զօրութիւնք ազդմանցն յայլս իջանեն. (Սկեւռ. յար.։)
Ազդարարութիւն, ձայնատուութիւն, զեկուցումն. լուր. ձայն. բարբառ. իմաց, ձան, խօսք. խապէր
Այս ամենայն ազդումն հասանէր առ զօրավարն պարսից։ Ազդմունք վայելչականք, օրհնեալ, գովեալ։ Ի գոչումն ազդման, ի ձայն ցնծութեան։ Զօրութիւն ազդման ի տուր հագագի։ Վաղազեկոյց ազդմամբ գուշակեցար ի գրոցն. (Եղիշ. ՟Է։ Նար.)
Նախ քան զզգալն զվտանգսն՝ յանհոգութեան կայ. եւ արդ յառնլոյ զազդմունս չարեացն՝ ի տագնապի կայ։ Որոց ոչ զկենդանութիւնն զգացեալ եւ ո՛չ զմահու ազդումն առնուն. (Եզնիկ.։)
Ասացաք՝ զօրութեամբ բաժանել զշարունակն, եւ ոչ ազդմամբ. զի ազդմամբ բաժանելն՝ տարորոշ առնէ։ Բանական գոլով մարդոյ՝ ոչ երբէք բաժանի, ոչ ազդմամբ եւ ո՛չ մտածութեամբ։ Եկեր (Ադամ), եւ մեռաւ զօրութեամբ, թէպէտ եւ ոչ ազդմամբ. (Սահմ.։ Լծ. պորփ.։ Իգն.։)
thigh;
back.
ԱԶԴՐ, դերի, րաց Նմանութեամբ երանաց եւ բարձից՝ մերթ Իրանք ուսոց, եւ բարձք թիկանց ի վերայ թիակաց. ուլն, եւ ողն. կամ անձն. շալակ, կռնակ. օմուզ, սըրթ, արգա
Ի յուս կենսունակ աստուածեղէնն ազդերի ամբարձեալ։ Ի պարանոց ազդերի ձերում ամբարձօղ։ Մի՛ ստուար ծանրութիւն բեռանցս մեղաց՝ տիրեսցէ թիկանցս ազդերաց. (Նար. խչ. եւ Նար. առաք. եւ Նար. ՟Ծ՟Ը։)
Առեալ յազդերս զմին լուծն, եւ զթեթեւ բեռն։ Ագահութիւնն իբրեւ զբեռն ի վերայ ազդերիս ծանրանայ։ Զայսպիսի ծանր բեռն փոքր ինչ յազդերէ մերմէ թօթափել ջանասցուք. (Լմբ. ովս. եւ Լմբ. սղ. ՟Բ։)
fine, good, exquisite, excellent, precious, rare, choice, worthy;
noble, great;
genteel, civil;
well ! very well ! bravo !
Մանաւանդ՝ Պատուականն յամենայն ազգս իրաց. բարի. լաւ ընտիր. գեղեցիկ. անոյշ. աղէկ, ըռինտ, սիրուն, պտիուական, սօյ, ալէ, կիւզէլ, գըյմէթլի.
Ոսկի երկրին այնորիկ ազնիւ։ Զպատմուճանն ազնիւ։ Էր Յովսէփ ազնիւ երեսօք։ Իբրեւ զգինի ազնիւ։ Ազնիւ փայտակերտ, փայտ, ծառ, ձիթենի, անդեայք։ Իւղոյ նարդեան ազնուի մեծագնոյ. եւ այլն։
Մարթի եւ այսպիսի հանդերձիւք ընդողնել ե՛ւս չար՝ քան ազնուօք։ Վասն ազնիւ ապաշխարութեան նինուէացւոց խնայեաց. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ես.։)
Եւ սրբազան. նուիրական. մեհենական. շէրիֆ, էշրէֆ.
Հիւկն յազնիւ լեզուն եգիպտացւոցն թագաւոր նշանակէ. (Եւս. քր. ՟Ա։)