derision, mockery, raillery, ridicule, scorn, contempt.
Այպանելն, իլն. որ եւ այպն. ծաղր. խաղ. կատականք. անարգանք. թշնամանք. մաւխարալըգ. իսթիհզա. մէզե. παιγνία. lusus, ludibrium
Ձաղանաց եւ այպանութեան համբերեալ. (Վրք. սեղբ.։)
cf. Այպանութիւն.
Եւ ոչ անօրինաց մատնել ի ծաղր եւ յայպանումն. (Խոր. ՟Գ. 63։)
Եթէ ձաղանօք այպանման զիս կատակեսցէ։ Ծաղրականաւ այպանմամբ հենգնեաց։ Ի խաղս այպանման ծաղու. (Նար.։)
noise, brawling;
gormandizing, gormandizer.
Ե՛ւս չար անցք քան ընդ հրէայսն՝ ընդ մեզ անցանէին հանապազ այռիք պայթիք երգ արբեցութիւնք. (Ոսկ. եփես. ՟Զ։)
possessed with a devil or evil genius, tormented with a devil, demoniac.
πνευματοφόρος, δαιμονῶν. spiritu (malo) ductus, afflatus, a daemone actus Որ կրէ յանձինս զայսն պիղծ. այսահար. ճինլի. սայալը. կամ բնակարան դիւաց. տիվ եաթազը. տիվապատ.
possessed with a devil.
that drives away devils.
Հալածիչ այսոց պղծոց. դիւահալած. սատանան հանօղ՝ քշօղ.
possessed with a devil, demoniac.
Տե՛ս, զի ընդ այսահարիցն դասէ՝ զորս ի մարմնաւոր հեշտութիւնս են քարշեալք. (Մաքս. ի) (Դիոն.։)
the state of a demoniac or of a person possessed with a devil;
madness, frenzy, fury, franticness.
Եթէ ոք անարժանութեամբ յօրէնս մատչի, հանդիպի նոցա այսահարութիւն. (Կանոն.։)
Այսահարութիւն յանասունս գտեալ՝ ոչ ինքեանց լինի աղագաւ. (Մխ. դտ.։)
henceforth, henceforward, hereafter, for the future;
as for the rest;
now, then, but.
Յայսմ հետէ եւ առ յապա. հետեւաբար յայժմու ժամանակէ կամ յայսմ օրէ եւ անդր. ասկից էտեւ, ա՛լ. պունտան սօնրա. պունտան պէօյլէ. շիմտէն կէրի. արթըգ. մնաց՝ որ. գալտը քի. ἁπὸ τοῦ νῦν, λοιπόν. a nunc, իբր ab hoc tempore, dehinc, deinceps, in posterum, de caetero
Մեռայց այսուհետեւ, որովհետեւ տեսի զերեսս քո։ Ոչ եւս յաւելից հարկանել ... այսուհետեւ ... մի՛ դադարեսցեն։ Ննջեցէ՛ք այսուհետեւ, եւ հանգերուք։ Ժամանակս կարճեալ է այսուհետեւ։ Այսուհետեւ եղբարք, ո՛ղջ լերուք, հաստատո՛ւն կացէք. եւ այլն։
Մանաւանդ շ. Եւ արդ. արդ. եւ այժմ աղէ՛. ուրեմն. ուստի. եւ զի այս այսպէս, ապա հետեւաբար՝ ըստ ասացելոցս. τοίνυν, ὤστε, τοιγαροῦν, ἅγε νῦν. itaque, nunc ergo, igitur, unde, agedum, reliquum est. երբոր աս ասանկ է նէ, հապա. տէյինտի, իմտի.
Այսուհետեւ զգո՛յշ լերուք յանօգուտ քրթմնջենէ։ Այսուհետեւ խրատեցարո՛ւք բանիւք իմովք։ Այսուհետեւ՝ որ անարգէ, ոչ զմարդ անարգէ, այլ՝ զԱստուած։ Այսուհետեւ եւ մեք՝ որ այսչափ շուրջ զմեօք մածեալ ունիմք. եւ այլն։
to this degree, in this quantity, so great;
so much, so.
Հրաման ետ նմա զայսչափ գանձս հանել։ Այսչափ ժամանակս ընդ ձեզ եմ։ Այսնչափ հաց, մինչեւ յագեցուցանել զայսչափ ժողովուրդ։ Այսչափ բազմութիւն վկայից։ Այսչափ մեծութիւն քո. եւ այլն։
Ի վերայ այսչափ ստգտանաց։ Զայսչափ օգտութեանցն պատճառ. (Պիտ.։)
Առ այսչափաց մատակարարութիւն՝ բազում ժամանակ լինի ի վերայ։ Արդ այսքանից եւ այսչափաց արկածից չարեաց ի վերայ արկելոց եւ այլն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 7 եւ Իմաստն։)
thus, in this manner, in the same manner;
so.
οὔτω, οὔτως. sic Այսմ կամ սմին հանգոյն. ըստ այսմ. այսու օրինակաւ. ասանկ, ասպէս. պէօյլէ. պու մինվալ իւզրէ.
Իբրեւ այս իրք այսպէս հաստատեալ կային։ Այսպէս եղիցի ամենայն առն՝ զոր արքայ փառաւորէ։ Կարծեալ այսպէս էր, եթէ, եւ այլն։ Յիսուսի Քրիստոսի ծնունդն էր այսպէս։ Այսպէս գրեալ է։ Այսպէս վայել է։ Այսպէս եւ այսպէս խօսեցաւ. եւ այլն։
Այսպէս ասէ, այս ինքն ըստ այսմ օրինակի վարդապետութեան. (Սարգ.։)
Այսպէս իմա՛ ասքանազեան զմեզ, եւ այսպէս քեզ հաւատարմասցին. (Յհ. կթ.։)
Եւ այսպէս ամ յամէ սովորութիւն կարգեաց։ Որպէս ոչ խառնեցաւ ի կարգ սուրբ ամուսնութեան աշխարհիս, այսպէս չեմուտ ընդ մարմնաւոր պիտոյիւք. (Եղիշ.։)
Ունայն համարել զայսպէս ասացութիւնս. (Վահր. յայտն.։)
such, like, in this manner, of this sort;
such, so great.
Ո՞ւր եղեւ այսպիսի չարութիւն (այս ինքն այսչափ մեծ)։ Այսպիսի իսկ եւ վայել էր մեզ քահանայապետ, սուրբ, անմեղ. եւ այլն։
Մանուկ մի այսպիսի։ Զօրութիւնք այսպիսիք ի ձեռաց սորա լինին։ Լինել այսպիսի՝ որպէս եւ եսս եմ։ Յոյս մի այսպիսի ունիմք։ Զայսպիսեաց աստի օրէնքն չեն հակառակ։ Ամենայն ինչ այսպիսի պարծանք՝ չարութեանն են. եւ այլն։
Յամենայնէ այսպիսեացս անըստգիւտ եղեալ։ Այսպիսեօք դարմանօք. (Պիտ.։)
Յայսպիսի իմն պատճառանաց։ Վասն այսպիսւոց իրիք բոհմանց. (Յհ. կթ.։)
Այսպիսում ծիծաղական աւանդից։ Գողանալով կամ սպանանելով, կամ որ յայսպիսեաց իցեն. (Շ. թղթ.։)
Այսպիսի մեծացաւ, զի շտեմարանս արար նա ոսկւոյն եւ արծաթոյ. (Եփր. մն.։)
Այսքան եւ այսպիսի տառապիմք։ Զորօրինակ տուօղ բարեացն անճառելի է, այսպիսի եւ երկնաւոր բարիքն. (Սարգ. ՟ա. պետ.։)
here, in this place;
hither, to this place;
— աղագաւ, therefore, for this reason.
Ձայնեա՛ առ իս զամենայն այր Յուդայ, եւ դու այսր եկեսցես։ Գտջիք զնա անտի այսր գանալից։ Եթէ գայցէ՞ այսր այրն։ Մատուցանել այսր։ Մատուցէ՛ք այսր զամենայն ազգս Իսրայէլի։ Ե՛կ այսր։ Սոքա եւ այսր հասին։ Մի՛ մերձենար այսր։ Ո՞ ած զքեզ այսր։ Եկեսջի՛ք առ իս այսր. եւ այլն։
Այսր անդր վառեալք ընթանային։ Յիւրեանս այսր անդր խուճապեցան. (՟Բ. Մակ. ՟Ե. 26։ ԺԴ. 44։)
ՄԻՆՉԵՒ ՅԱՅՍՐ. իբր մինչեւ ցայս վայր կամ ժամանակ. ἔως ὤδε. usque huc
ԱՅՍՐ ՔԱՆ. առաւել յայս կողմն. մօտագոյն տեղեաւ կամ ժամանակաւ. յետոյ. ա՛լ ասդին. տահա պէրի.
Այսր քան զժամանակն նոցա։ Զկնի ուրեմն այսր քան զժամանակն բեկտորի. (Սարկ. քհ. եւ Սարկ. հանգ.։)
Ամենայն մարգարէք՝ որ ի Սամուէլէ եւ այսր. (Գծ. ՟Գ. 24։)
Անդստին եւ այսր յառաջաբերեաց։ Ի նախնեացն եւ այսր բերեալ. (Նար. ՂԳ։)
Ի նմանէ եւ այսր եղեւ այս ամենայն։ Որ ի յԱբրահամէն եւ այսր խոստացեալ էր նոցա. (Եփր. ծն. եւ Յես.։)
Եւ ոչ ի տար աշխարհ այսր զհետ նոցա գնայաք. (Եղիշ. ՟Ը։)
back, again;
եկից — ենդհուպ, I shall return here immediately, I shall be hack presently.
Ժողովուրդ իմ դարձցին այսրէն։ Է՛ջ, եւ ե՛լ այսրէն։ Իբրեւ մտանէր Մովսէս, մերկանայր զպատրուակն, մինչեւ այսրէն ելանելոյ։ Այսրէն վաղվաղակի տագնապաւ դառնային։ Հասեալ այսրէն՝ ունէին զճակատուն տեղի. եւ այլն։
Եւ ինքն ողջանդամ այսրէն դառնայր. (Եղիշ.։)
in this quantity, such, so numerous, thus great.
ԱՅՍՔԱՆ ԱՅՍՔԱՆԻ. Որ ինչ է այսու քանակաւ՝ մեծութեամբ՝ հաւասարութեամբ՝ համեմատութեամբ. տե՛ս եւ ԱՅՍՉԱՓ. ասքան. պուգատար. τοσοῦτος, τηλικοῦτος. tantus, tot կամ talis et tantus
Յայսքան բարիս։ Այսքան տարակուսանաց։ Յայսքանս եւ ի սոյնպիսիս. (Նար.։)
Այսքան երկար ժամանակաւ. (Լմբ.։)
Այսքան բազմաժամանակեայ քառասուն աւուրբք. (Պիտ.։)
Այսքանի ժամանակք են՝ որ առ մեզ բնակեալ է, եւ ոչ գիտէաք զդա։ (Ագաթ.) (յն. եւս, այսքան կամ բազում ժամանակք են։)
Քանո՞յ վաճառեցեր զայգ. եւ նա ասէ, այսքանոյ. (Վրք. հց. ԺԴ։)
Ընդ այսքանեաց բարեաց։ Զայսքանեաց խնամոց յանձանձեալս։ Ի վերայ այսքանեաց յուսահատութեանց։ Այսքանեօք բանիւք. (Նար.։)
Այսքան առաւելեալ։ Այսքան արձանացեալ էր հաստատուն։ Եւ այս վասն սորին այսքան շատասցի. (Պիտ.։ Լմբ. ատ.։ Շ. թղթ.։)
today, this day;
մինչեւ ցայսօր, to this day, up to this time.
Ա՛յս է խոտորնակ ճանապարհ եւ մոլար, ընդ որ այսօր հետեւիմք։ Իսկ այսօր բարձաւ պատկառանքն։ Ո՞րքան չարիք գործի այսօր յարեւելս. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
Առնու երբեմն զյօդ կամ զհոլով՝ պահելով զբնիկ նշանակութիւնսդ.
Ամենայն կեանք մարդոյ այսպէս կատարի՝ յայսօրն եւ ի վաղիւն. զի ամենայն օր այսօր է, եւ զվաղիւն ծնանի. (Սարգ. ՟Ժ։)
Զի ասիցեն ցայսօր։ Ի մանկութենէ մինչեւ ցայսօր ժամանակի. (Ծն. ԻԲ. 14։ ՟Բ. Մակ. ԺԶ. 2։)
horn today, new-born.
Այսօր ծնեալ. նորածին. նոր ծնած, աս օրուան.
Ի Կուսէն սրբոյ խանձարրապատ տղայանայ այսօրածին. (Զքր. կթ.։)
Մեք այսօրածին, եւ նա (սատանայ) չարեօք ծերացեալ. (Լմբ. սղ.։)
cheek;
համբուրել զայտս, to embrace, to kiss the cheek.
ԱՅՏ մանաւանդ ԱՅՏՔ. Որպէս թէ այտուցեալ կամ ի յայտք եկեալ մասն երեսաց. որ եւ ԹՈՒՐԾ. որպէս եւ երես՝ իբրեւ երեւեալ. Փափուկ մասն ծնօտից դիմաց՝ ի գոյն խնձորոյ կամ դեղձի, որոյ ներքին կողմն ասի թուռ. երես, թուշ. եանագ. ավուրտ. μῆλον (որ եւ խնձոր). παρεί. mala, gena, maxilla
Ծաղր ասէ՝ ո՛չ այտիւքն անկեալ հնչումնն եռանդեամբ արեանն, այլ զանապակ զուարթութիւնն. (Բրս. գոհ.։)
Պայծառանայ դէմքն գունովն, սկսանի մորուսն ի վերայ այտիցն բողբոջել. (Լմբ. սղ.։)
Երեւակ կենացդ փայտի ձեւասցի ի պատկեր այտիս։ Որ յայտս մաքուրս՝ հերս ընծայես. (Նար. ԿԵ. ԿԳ։)
Ո՛չ ասաց՝ վա՛յ զինեւ, եւ զայտս ոչ պատառեաց. (Վանակ. յոբ.։)
thence, from that place.
Ոչ վրիպեսցի այտի բան, մինչեւ կատարեսցի ամենայն. (Փարպ.։)
Ի պատուհասէ այտի։ Ի յունականաց այտի. (Ագաթ.։)
to swell, to puff, to be inflamed, to be bloated.
ԱՅՏՆՈՒՄ որ եւ ԱՅՏՉԻՄ. οἱδέω. tumeo. Ուռնուլ. ուռիլ, ուռենալ. շիշմէք. գապարմագ.
inflammation, tumefaction, swelling, protuberance, enlargement;
cf. Այտոյց.
Կամ ուռնուլն այլով օրինակաւ. եւ փքացումն. ուռիլը, տկռիլը. գապարմագ.
manfully, vigorously;
valiantly, bravely, courageously.
Զայրաբար նորա գոյանալ". այս ինքն զմարդանալն Քրիստոսի. (Դիոն. ածայ. ՟Բ։)
Եւ արիաբար. առաքինաբար. առնապէս. ἁνδρικῶς. viriliter, generos, strenuo animo. կտրճի պէս. իյիտճէ. մէրտանէ.
Զամենայն զմարտն եւ զփորձութիւնն այրաբար եւ առաքինապէս արտաքս մերժեաց. (Ածաբ. կիպր.։)
that abandons her husband.
Մի՛ այրաթողաց կանանց առանց կանոնական հրամանին դիցէ ոք պսակ. (Շ. ընդհ.։)
virile, manly.
Ասելովն այրական՝ յայտնելով թէ կատարեալ մարդ եղեւ. եւ աստուածագործութեամբն, թէ Աստուած է եւ մարդ՝ նոյն ինքն զաստուածայինսն նշանագործեալ. (Մաքս.։)
Առ ամենայն այրական զօրութիւնս վատթարագոյն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)
that has killed her husband.
Զի թէ այրասպանն ի մի ոք վնասելոյ անձն՝ իրաւամբ ըմբռնեալ, եւ այլն։ (Պիտ.)
Շանց եւ այրասպանաց (կամ այրասպանից) իսկ թոյլ տաս։ (ՃՃ.)
Աններելի պատիժ պատուհասից այրասպանացն։ Ի վերայ այրասպանաց եւ մատնչաց։ (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ.)
to burn, to enflame, to fire;
to torrefy, to scorch, to parch, to dry.
Ոսկերս մարդկան այրեսցէ ի վերայ քո։ Հուր բորբոքեալ այրեսցէ մինչեւ ի դժոխս ներքինս։ Այրեսցէ ի վերայ նորա քահանայն փայտ։ Հուր այրեսցէ զտունս կաշառառուաց։ Այրեցից ծխով զբազմութիւն քո։ Այրեսցեն զզէնս, զասպարս ի կրակի։ Հանէ՛ք զնա (զյանցաւորն) արտաքս, եւ այրեսցի։ Մորենին վառեալ էր հրով, եւ ոչ այրէր մորենին ... զի՞ է՝ զի ոչ այրի մորենին։ Որ ինչ մնասցէ ի նմանէ յայդ, հրով այրեսջիք։ Այրեսցեն զզուարակն, զորօրինակ այրեցին զառաջին զուարակն. եւ այլն։
Որպէս հուր զի այրէ զանտառ։ Ընտանենայր բոցն, զի մի՛ այրիցէ զարձակեալ գազանսն։ Զնաւսն այրեցին. եւ այլն։
Ի վերայ աշտանակին սրբոյ այրիցէք զճրագունսն առաջի Տեառն։ Այրիցի ճրագ հանապազորդ արտաքոյ վարագուրին ի խորանին վկայութեան։ Հուրն՝ որ այրիցի ի վերայ սեղանոյն. եւ այլն։
Հուր ասէ այրեսցի ի վերայ բագնին անշէջ։ Այրել բազմակս ի վերայ տէրունեան աշտանակին. (Փիլ. բագն.։)
Այրիլ անաղօտ ի մեծախորհուրդ սրբումն սեղանիս. (Նար. ՁԱ։)
ԱՅՐԵԼ. որպէս կիզուլ արեւու, տօթոյ, եւ գինւոյ, եւ այլն. տապացուցանել։ Կր. տապանալ. տոչորիլ. συγκαίω. comburo. տաքցընել, գլխու զարնել. գըզտըրմագ.
Յամառնային ջերմութենէն տոչորմամբք կիզեալք այրէին. (Յհ. կթ.։)
ԱՅՐԵԼ. որպէս մորմոքեցուցանել կամ ճմլել եւ վառել զսիրտ։ Կր. մորմոքիլ. տապիլ. նեղիլ. բորբոքիլ. խշխշցնել, խշխշալ, տաքնալ. եիւրէյինի եագմագ. եանմագ. գըզմագ. դութուշմագ. παραθερμαίνω calefacio, ἑμπυρίζω incendo, προσεκκαίω inflammo, ζέω ardeo
Պայթէ ասէ սիրտս, եւ այրիմ ընդ թշնամանս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)
Այրեցին զնա կարծիք նենգաւոր թշնամւոյն. (Եփր. ծն.։)
hospital for widows.
Բնակարան այրեաց. տուլ օտալարը.
burning, deflagration;
burn, mark caused by fire;
soot;
torrid.
Այրեցումն. այրումն. որպէս այրուք, մնացորդ իրին այրեցելոյ, եւ հետք այրման. սպի, խարան. խանձող. մոխիր, աճիւն. եւ այլն. էրուք. եանըգ. κατάκαυμα. adustio
Այրեսցեն զերինջն. եւ առցէ քահանայն փայտ եղեւնեայ եւ զոպա եւ կարմիր, եւ արկցեն ի մէջ այրեցածի երնջուն. (Թուոց. ԺԹ. 5։)
Որ ունին զօրինակ յայտնութեան զմերկութիւն այրեցածին. (Ագաթ.։)
Յօրինել շինել զամենայն զգերութիւնս յաւերածոյն եւ այրեցածոյն. (Բուզ. ՟Դ. 24։)
Ամենայն դէմք, կամ երեսք ամենեցուն իբրեւ զայրեցած պուտան. (Յովէլ. ՟Բ. 6։ Նաւ. ՟Բ. 10։)
Չափեցին յայրեցածէն մինչեւ ցքիմեռոն։ Ի վերայ այրեցածին բերին կենդանատեսակքն. (Խոր. ՟Ա. 29. եւ Խոր. աշխարհ։)
cavalry, horse.
Ի թիկունս հասանէին մեծաւ բազմութեամբ ժիր եւ քաջ առնեձիոյ։ Լինէր առաջնորդ առնեւձիոյ յունաց. (Ագաթ։)
virile age, age of manhood, virility, manhood;
widow-hood.
Եհան զհանդերձս այրութեան իւրոյ։ Զգեցաւ զհանդերձն այրութեան իւրոյ։ Էր արկեալ զիւրեւ հանդերձ այրութեան, եւ պահէր նա զամենայն աւուրս այրութեանն իւրոյ։ Այրութիւն եւ անզաւակութիւն։ Նախատինք այրութեան։ Նստաւ այրութեամբ. (Ծն.։ Յուդթ.։ Ես. ՟Բ. Թագ. ԺԳ. 20։)
Առանց մարդկային օգնականութեանց է այրութիւնն։ Քան զամենայն կանանց եւ աղջկանց տարաժամ հասեալ յայրութիւն։ Չեմք յայրութեան, զի զփեսայն ընկալաք. (Ոսկ.։)
Մնաց մայրն այրութեամբ ի մատաղ հասակի։ Ձմեռն այրութեան ի վերայ կայր. (Վրք. ոսկ.։)
Իբր այրութեամբ իմն անքնամ մնացեալ. (Յհ. կթ.։)
horseman;
trooper;
horse-soldiers, cavalry.
Մեծաւ զօրութեամբ եւ այրուձիով։ Զայլ այրուձին յաջ եւ յահեակ թեւս գնդին կազմեցին։ Այդչափ այրուձիոյ։ Ձեր ինքնին լուեալ իցէ վասն առնուձիոյ ճանապարհին. (՟Բ. Եզր. ՟Դ. 23։ ՟Ա. Մակ. ՟Զ. 38։ ՟Ժ. 73։ ՟Գ. Մակ. ՟Գ. 9։)
burning.
ԱՅՐՈՒՄՆ որ եւ ԱՅՐԵՑՈՒՄՆ. Այրելն եւ այրիլն՝ ըստ ամենայն նշ. καῦσις. ustio, combustio
Մարմին նորա տուաւ յայրումն հրոյ։ Հոգւով դատաստանաց, եւ հոգւով այրման։ Լիբանան չէ բաւական յայրումն։ Մերձ է յանէծս, եւ վախճան նորա յայրումն. (Դան. ՟Է. 11։ Ես. ՟Դ. 4։ Խ. 16։ Եբր. ՟Զ. 8։)
visit;
search;
inspection;
— առնել, յայց ելանել, to visit, to go to see, to make a visit;
— եւ խնդիր առնել, յայց եւ ի խնդիր ելանել, to search, to examine, to observe.
(լծ. հայեացք. ա՛չս, ակն. եւ հայց). դիտողութիւն եւ խուզարկութիւն լաւաց եւ վատթարաց, լաւութեան կամ կարօտութեան, եւ յանցաւորութեան. տեսչութիւն, խնամ. եւ վրէժխնդրութիւն;
cf. ԱՅՑԵԼՈՒԹԻՒՆ, cf. ՀԱՆԴԷՍ։
ԱՅՑ ԱՌՆԵԼ. ἑπισκοπέω, ἑπισκέπτομαι. inspicio, observo, visito դիտել. զննել. հայել. նայել. աղէկ մը նայիլ, աչք անցնել. տըգգաթ իլէ պագմագ՝ նազար էթմէք, կէօզէթմէք, կէօզտէն կեշիրմէք.
Ա՛յց արա եւ տե՛ս ի տունս պահպանութեանց գրոց յիշատակարանաց։ Այց արար՝ խնդրեաց եւ եգիտ ի տունս թագաւորաց։ Կային ի վերայ գործոյն, եւ վերակացուքն նոցա ղեւտացիք՝ այց առնել։ Ես ինքնին խնդրեցից զխաշինս իմ, եւ այց արարից դոցա։ Եւ անդ այց արարից ընծայից ձերոց. եւ այլն։
Այց արար ի վերայ խոնարհութեան։
Որոց (բանից) եթէ ոք խնամով այց արասցէ, գտցէ բազմապատիկ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
Կամ հայել ի կարօտութիւն եւ ի պէտս, եւ խնամարկել.
Այցելութեամբ այց արասցէ ձեզ Աստուած, եւ հանցէ զձեզ յերկրէս յայսմանէ։ Յայցելութեան՝ յորում այց արասցէ ձեզ Աստուած, հանջիք եւ զիմ ոսկերս։ Ուրախ եղեւ, զի արար Աստուած այց որդւոցն Իսրայէլի։ Եւ այց արար Տէր Աննայի, եւ յղացաւ։ Ո՞վ է որդի մարդոյ, թէ այց ինչ արասցես դու նմա։ Ա՛յց արա այգւոյս այսմիկ, եւ դարմա՛ն տար սմա։ Ա՛յց արա մեզ ի փրկութեան քում։ Այց արար Աստուած ժողովրդեան իւրում ի բարութիւն. եւ այլն։
Այց արար Սամփսոն կնոջ իւրում. (Դատ. ՟Ժ՟Ե. 1։) Ի սոյն եւ ի նախընթաց առումն անխտիր հայի ասելն.
ՅԱՅՑ ԵԼԱՆԵԼ. cf. ԱՅՑ ԱՌՆԵԼ. ըստ պէսպէս նախկին առմանց.
Ո՜րչափ դու ինձ ահա յայց ելեալ առաւել ողորմեսցիս։ Փոխանակ զի ես ոչ խնդրեցի հետեւել լուսոյդ, դու ելցես ինձ յայց. (Նար. ԼԴ. ԾԵ. ՀԸ։)
visitor;
inspector, bishop.
Որ յայց ելանէ. այցելօղ. այցօղ. ἑπίσκοπος, ἑπόπτος. inspector որպէս տեսուչ. վերատեսուչ. դիտօղ. վերակացու. ոստիկան. վրակեցու. նազըր. միւպալիր.
Այցելու եւ օգնական է նմա (Աստուած). (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 39։)
Եւ խնամօղ. յանձանձիչ. պէտ ընօղ, աչքը վըրան. կեօզէտէն, գայըրան.
Ներանձնացեալդ այցելու։ Զայցելուն դարման ընտրութեան. (Նար.։)
Այցելու լինել սրբոց եւ այրեաց։ Այցելու լինել օրինացն, վրէժխնդիր լինել ի ձեռացն հեթանոսաց. (Յկ. ՟Ա. 27։ ՟Ա. Մակ. ՟Բ. 48։)
visit;
visitation;
search;
inspection;
examine.
ἑπισκοπή, ἑπίσκεψις. inspectio, visitatio Այց. այց առնելն. յայց ելանելն. որպէս դիտողութիւն. տեսութիւն. զննութիւն. քննութիւն. հանդէս. մտադրութիւն. հետազօտութիւն. պագըշ, կէօրիւշ, նազար. թէֆթիշ.
Եթէ այցելութիւն (արասցէ), զի՛նչ պատասխանի արարից։ Փառաւոր առնիցեն զԱստուած յաւուրն այցելութեան։ Միթէ ի վերայ այսր ամենայնի ո՞չ առնիցեմ այցելութիւն։ Ի տեղիս՝ ուր ոչ լիցի այցելութիւն յաւիտենից. եւ այլն։
Ի հաշուոյն այցելութենէ բռնադատեալ, ո՛ւր ուրեմն ասէ, ա՛ռ զքոյդ. (Երզն. մտթ.։)
Նախախնամութիւն. տեսչութիւն. խնամ. հոգ. դարման. նազըրէթ, միւպաշերէթ.
Այցելութիւն քո պահեաց զոգի իմ։ Ոչ ծանեար զժամանակ այցելութեան քո։ Այցելութեամբ այց արասցէ ձեզ Աստուած. եւ այլն։
Այցելութիւն՝ խնամակալութիւն կոչի. (Խոսր.։)
Երկնային այցելութիւն. (Յհ. կթ.։)
Խնդրել զայցելութիւն հոգեւորաց եւ մարմնաւորաց. (Յճխ.։)
Առ կործանելոյս այցելութիւն՝ նջ քո։ Հնարաւորեա՛ կարեւոր կործանմանս բարի այցելութիւնս. (Նար.։)
Մեծաւ այցելութեամբ զամենայն պէտս բժշկութեան պատրաստել. (Պիտ.։)
Յորժամ հոգւովն էջ յայցելութիւն (մեռելոց, կամ նախահարց). (Նար. ԽԸ։) Ըստ այսմ ասի,
Այցելութիւն Կուսին առ Եղիսաբէթ. (Տօնակ.։) (Տօնաց.։)
Վրէժխնդրութիւն ըստ անաչառ քննութեան. հատուցումն ըստ յանցանաց. պատուհաս. ինթիգամ.
Եւ ի կուռս հեթանոսաց այցելութիւն եղիցի։ Եղիցի ի Սաբաւովթ Տեառնէ այցելութիւն շարժմամբ եւ որոտմամբ։ Սրով եւ սովու եւ մահուամբ արարից այցելութիւն ի վերայ ազգին այնորիկ։ Ածից չարիս ի վերայ բնակչացն անաթովթայ յամի այցելութիւն նոցա։ Ածից ի վերայ նոցա չարիս յամի այցելութեան իւրեանց. եւ այլն։
to visit;
to search.
Չէ՛ հնար այցելոյ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27։)
Մի՛ խնդրեսցէ զնա, յայտ է թէ մի՛ այցեսցէ։ Նախաստեղծին այցող փրկիչ. (Իսիւք.։) (Շար.։)
ԱՅՑԵԼԻ Է. դիմազուրկ (որ ըստ յն. մակբայ ասի). արժան է տեսանել. կամ պէտք են այց առնուլ, դիտել, նկատել, խուզել, խնդրել, հոգալ. աղէկ մը նայելո՛ւ է. պիր էյի պագմալը, միւլահազա էթմելի. ἑπισκεπτέον. oportet inspici, visendumest, respiciendum, dispiciendim
Մարմին քահանային այցելի՛ է, զի մի՛ ինչ վրիպումն վնասու գացի։ Ճառս այս նշանակ իմանալեաց է, իսկ առ ի միտս՝ այլաբանութեան քաննովք այցելի է։ Այցելի է եւ խուզելի ամենայն ստուգութեամբ՝ բանիցն զիւրաքանչիւր ոք. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. բագն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)
without portion, destitute, unprovided for;
indivisible, inseparable.
ἁμέτοχος, ἅμοιρος. non particeps, expers, carens. Չունօղ զմասն եւ զբաժին. անմասն. անկցորդ. անունակ. հեռի. օտար. զուրկ, հեռու, առանց. լագասըզ. պէրի. մահրում. պինասիպ.
Անմասն եւ անբաժ է սա ի բարւոյն բնութենէ։ Երկնայինն ի հողեղէն գոյացութենէն անբաժ է։ Անբաժ ի բարի յուսոյ։ Անապակ ահք՝ բարի յուսոյն անբաժք։ Ձայնի անբաժ է յօդաւորի անասունդ. (Փիլ.։)
Թով անբաժ ի վիմաց։ Անբաժ ի բուրաստանաց, կամ ի հակառակին հաղորդութենէ, կամ յիմաստութեան մասնէ, կամ ի զգալոյ։ Ոչ անբաժս ի քննող հասմանէ. (Պիտ.։)
Անբաժ զօրութեան, տարակուսանաց, ախտի. (Անյաղթ յ Արիստ.։)
իբր անբաժան. անանջատ. անզատելի. չբաժնըւած. այրըլմազ, նամէֆրուգ.
Անբաժ եւ անորիշ գոլով ի մարմնոյն Աստուածութիւնն ... Հուրն անքակ եւ անբաժ մնայ յոսկին եւ յարծաթն. (Զքր. թղմ.։)
Խոնարհեալ ի ստորինս, որ էին իսկ ի բնէ անբաժ ի ներքնոցս. (Նար. ԼԴ։)
undivided, inseparable.
Մեռեալ լինի մասն՝ ինքնակամ շնչոյն անբաժան եղեալ. (Նիւս. կազմ. ԼԲ։)
cf. Անբաժան.
ἁδιαίρετος, ἁχώριστος. indivisibilis, inseparabilis. Որ չէ՛ բաժանելի. անանջատ. անմեկնելի. անզատելի. անհատանելի ի մասունս. այրըլմազ, թագսիմ օլունմազ, լա իւնֆէք.
Յաղագս անբաժանելի եւ Սուրբ Երրորդութեանն։ Բնութիւնն մշտնջենաւոր եւ անբաժանելի։ Բաժանելով զանբաժանելին՝ ուրացան, եթէ Բանն մարմին եղեւ։ Անբաժանելի է մարմինն ի Բանէն։ Հոգի է Աստուած, նոյն ինքն անբաժանելի, ոչ ունելով տեղի՝ ուր ոչ է. (Աթ.։)
Անբաժանելի եւ միասնական Սուրբ Երրորդութիւն. (Նար. եւ Ժմ.։)
Վասն այնր թագաւորութեան, որ կայ եւ մնայ յաւիտեան, եւ անբաժանելի է յառողէն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)
Ելուզմունք բարունակացն ընդ գերակայ ծայրս ծառոցն շարամանեալք, ոյց գրեթէ անորիշ յիրերաց եւ անբաժանելի թուէր յանկութիւն. (Պիտ.։)
Սեռն որպէս սեռ՝ անբաժանելի գոլով, ոչ ունի զանազանութիւն. (Անյաղթ պորփ.։)
Իբր անարժանաբար.
Ի քեզ միանալ անբաժանելի։ ՅԱստուծոյ միացեալք անբաժանելի. (Նար. ԻԴ. ՁԱ։)
indivisibility.
ἁμερεία, τὸ ἁχώριστον. indivisibilitas, inseparabilitas. Անբաժանելի գոլն՝ պէսպէս օրինակաւ. թագսիմ օլունմազլըգ.
Քանակութեամբ առեալն բաժանի. իսկ անբաժանութիւնն աներեւոյթ է մարմնոյ. (Մաքս. անդ։)
Ոչ ոք է ի մարդկանէ, որ ոչ որոշեաց զինքն յաստուածայնոյն կամաց ըստ մասին ինչ իրի կամ ժամանակի. բայց միայն Քրիստոսի անբաժանութիւն կամացն պահեցաւ. (Աթ. ՟Գ։)
cf. Անբաժ.
Առանց բաժնի մնացեալ. որ չառնու ինքեան բաժին կամ ժառանգութիւն. միրաստան քեսիլմիշ.
Ելանէ դուստր ի տան է, անբաժին եւս է ... Լիցի անբաժին առնուլ (զկոյս բռնաբարեալ). (Մխ. դտ.։)
Տարագիր առնէ (զորդի յանցաւոր), եւ անբաժին հանէ զնա. (Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Բ։)
Կամ անբաժ. անմասն. զուրկ. լագասըզ, պինասիպ.
Ոչ կամեցան զժողովեալսն անբաժին ի ժողովրդենէն առնել։ Անբաժին գնալ. (Լմբ. պտրգ.։)
Սուրբ Երրորդութիւնն եւ երանելի միասնականութիւնն՝ անբաժին եւ միաւորեալ է յինքեան։ Անբաժին է, եւ ի նմին ինքեան. (Աթ. ՟Ժ՟Բ։)
Աստուածային բնութիւնն՝ անբաժին մնացեալ առ մարմինն եւ առ հոգին. (Զքր. թղմ.։)
Որպէս զեղբարս հարազատ անբաժինս։ Անքակ սէր արասցուք ընդ Արշակայ, զի մինչեւ յաւիտեան անբաժին լիցի նա ի մէնջ. (Բուզ. ՟Դ. 16. 20։)
unfortunate, unhappy.
Անբախտի Եւտիքոսի արշիմանարիտին. (Ոսկիփոր.։)
cf. Անբախտ.
Անբախտի Եւտիքոսի արշիմանարիտին. (Ոսկիփոր.։)
unhappiness, misfortune, adversity.
Զանբախտութիւն քո թաքո՛, զի մի՛ զթշնամին քո ուրախ արասցես. (Ոսկիփոր.։)
irreproachable, irreprehensible;
frank, sincere;
irreproachably;
frankly, openly.
Բացատրոհէ ի միմեանց զանբաղայսն եւ զբաղադրեալսն. (Տօնակ.։)
ԱՆԲԱՂԱՅ որ եւ ԱՆԲԱՂԲԱՂԱՅ. Ուր չկայցեն պատճառանք կցկցելիք. անպատճառ, եւ անմեղադրելի. անստգիւտ. անպարտ. որպէս յն. ἁνυπαίτιος. սէպէպսիզ, մահանասըզ.
Որ ոչ ի մեզ է, անբաղայ է։ Անշնորհակալութիւնս անբաղայս նախախնամութեան մատուցանել. (Փիլ. լին. ՟Ա. 68։ եւ Փիլ. նխ. ՟ա.։)
Անբաղայ ազատութեամբ ի բաց զհոգս ընկենլով աշխարհականս։ Իրաւունքդ ոչ տան թոյլ (գողոյն) աստուստ անբաղայս անցանել գնալ։ Զի երթեալ անբաղայ զիւր ինքեան մահու տարցի վճիռ. (Պիտ.։)
incomparable, matchless;
incongruous, disproportionate.
Անհամեմատ՝ ի գովութեան մասին. անբաղդատելի. աննման. անզուգական. ἁσύγκριτος. incomparandus. պինազիր, պիմիսալ.
Ծընար մարմնով կոյս անախտ, ըզՄիածին անբաղդատ. (Գանձ.։)
Եւ ի պարսաւանաց մասին, անյարմար.
that does not calumniate, that does not detract;
irreproachable, irreprehensible.
Եղիցի վերակացուն անբամբաս յամենայնի. (Յճխ.։)
irrational;
dumb;
animal;
blockhead.
Որոյ չիք բան, այս ինքն բանականութիւն, եւ խօսք. անասուն. հայվան, զայրի նադըգ. ἅλογος. irrationalis, carens ratione etverbo.
Կենդանիք՝ ոմանք բանականք, եւ ոմանք անբանք գոն։ Ասելովն բանական՝ որոշեաց յանբանիցն։ Կենդանի բանաւոր, եւ կենդանի անբան։ Զանբանիցն եւ զբանաւորաց զբնութիւնս։ Ոչ երբէք բանականն յանբանումն տեսանի, եւ ոչ անբանն ի բանականումն. (Սահմ.։)
Անբանիւն զմտաւորս զգաստացուցանես։ Անբանից գազանաց դասուք. (Նար. ԿԳ. ՀԴ։)
Ճարակել անբանիւքն զանգւոցն բարութիւն։ Զայս եւ յանբան կենդանիսդ գոյ իմանալ. (Պիտ.։)
Եթէ էր երբեմն՝ որ ոչ ունէր բան, նա ուրեմն յայնժամ անբան էր. (Մագ. ՟Ե։)
Նախախնամութիւն՝ անբա՞ն է, եթէ բանական. բանական. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
Որպէս անբանական. օտար ի բանէ. անպատճառ. անխորհուրդ. անմտական. անկարգ. անիրաւ. տգէտ. անխելք. ագըլսըզ.
Անբան եւ անիրաւ փափագումն. (Շ. ամենայն չար.։)
Եւ որպէս բնական, զգայական, նիւթական, արտաքին, առանց բանաւոր մտադրութեան եղեալ.
Անբան մասունքն հակառակին կործանիլ ի մեղսն, եւ բանականն ընդդէմ դարձեալ՝ ոչ տայ թոյլ. (Լմբ. սղ.։)
Անբան առաքինութիւնք ... անբանք կոչին վասն ոչ գիտելոյ զպատճառն, թէ զիա՛րդ պարտ է ողջախոհ լինել. զի եւ յանբան կենդանիսն բնաւորեցաւ այսպիսի առաքինութիւն տեսանիլ։ Անբան արհեստք, եւ այլն. (Սահմ.։)
Անբանն (տաճար) ի բանաւորէն կառուցեալ. (Նար. ՀԴ։)
Մարդն տաճար է Աստուծոյ, եւ բանական աշխարհ ի մէջ անբան աշխարհի. (Ոսկիփոր.։)
Բերանակապ եւ անբան եւս եղեալ յառաջ քան զսպանանելն. (Ագաթ.։)
Անբան եւ անլեզու ոմն ... Ոչ անբան ոք, այլ՝ հռետոր եւ բանաւոր յոյժ էր նա. (Վրք. հց. ԺԵ։)
Զանազանութիւն բանական պաշտամանն, եւ անբանի. (Բրս. հց.։)
Գոյ եւ անբան պաշտօն. որպէս եւ է սէրն, եւ ողորմութիւնն, հեզութիւնն. այս ամենայն եւ սոյնպիսիքն անբան պաշտօն կոչին. (Ի գիրս խոսր.։)
stupidity, irrationality, brutality.
Սրտմտութիւն անասնոց՝ ամենայն անբանութեամբ է լի. (Դիոն. երկն.։)
Զմարմնաւոր պէտսն անբանութեամբ հարկանել. (Խոսր.։)
Անբանութիւն եւ անիմացութիւն " ասին իբր ի վեր քան զեղական բանաւորութիւն եւ զմիտս։
Զանբանութիւն բազմաց ի մարդկանէ նշանակէ. (Լմբ. սղ.։)
Մի յանդգնաբար խօսելով՝ անբանութեան մատնեցայց։ Դժոխական անբանութիւն ( ի գերեզմանի). (Նար. ԼԵ. ՂԲ։)
Քերականութիւն է հմտութիւն ... թուեցաւ ոմանց յանբանութիւն ածել փոխանակ առաւել գիտութեան. (Երզն. քեր.) իբր տալ լռել ի խօսելոյ՝ առ չդիտելոյ զկանոնս քերականութեան։
Մի՛ արդեօք յունական պերճ եւ ողորկ առասպելքն իցեն հանդերձ պատճառաւ. այլ ասես մեզ՝ պատճառս տալ անբանութեան նոցա. (Խոր. ՟Ա. 31։)
without bellowing, — roaring, — bleating.