συγγένεια, cognatio Ազգատոհմ. ազգականութիւն. համացեղութիւն. սօյ սօփ.
Նոցա՝ եւ հայոց թագաւորացն մի ազգաւորութիւն էր տոհմին. (Բուզ. ՟Գ. 6։)
Տուն եւ ազգաւորութիւն եւ գաւառ ո՛չ էր ընտանի իմաստնոյ, բայց առաքինութիւնք։ Տոհմքն մեծ իմն են ազգաւորութիւն եւ բազմամարդիկ. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. ել.։)
Ակն, ական, ականք, ականց. գտանի եւ ակունք.) λίθος. lapis pretiosus, gemma քար պատուական՝ ազգի ազգի. գոհար. ճէվհէր, գիւհէր, ճէվահիր.
Մի՛ ասեր ի սրտի քում, ի տոհմէ թագաւորաց եմ, աղախնել պարտին ինձ, եւ ոչ ես նոցա։ Զի՞նչ մեղաւ քեզ Եպրաքսէս, որ կամաւ աղախնէս ստոյգ աղախնոյդ. (Ճ. ՟Ա.։)
Ոչ երբէք զամբոխարար զմարմնոյն ախտակցութիւնս ընդունէր. (Բրս. գոհ.։)
Մաքուր եւ անարատ ամենեւին. ամենասուրբ. ամենայնիւ ողջախոհ. πάναγνος. purissimus, castissimus, παναγής, πανάγιος. sanctissimus
encouraging, inspiriting;
— լինել, —ս մատուցանել, տալ, to rouse the courage, to give heart to, to inspirit;
cf. Քաջալերեմ;
—ս առնուլ, to pluck up courage, to take heart, to cheer up.
Գոհացեալ զԱստուածոյ՝ էառ քաջալերս. (ՃՃ.։)
to take courage, to be inspirited;
—լերեա՛ց, courage ! be courageous, take heart, don't be disheartened, cheer up !.
Քաջալերեա՛ց, զի՛ եւ այդ եւս քո ուստր է։ Քաջալերեացարուքն, պինդ կացէ՛ք։ Քաջալերեցաւ ժողովուրդն բանիւքն եղեկիայ։ Զորս տեսեալ պօղոսի՝ գոհացաւ զԱստուածոյ, եւ քաջալերեցաւ։ Քաջալերեա՛ց, զօրասցի՛ սրիտ քո։ Քաջալերեցարո՛ւք, եւ զօրասցի՛ն սիրտք քո։ Քաջալերեցարո՛ւք, եւ զօրասցի՛ն սիրտք ձեր։ Քաջալերեա՛ց դուստր, քաջալերեա՛ց եւ այլն։
good sense, wisdom, prudence.
εὑβουλία bonum consilium, prudentia. Խոհականութիւն. իմաստութիւն. խորհուրդ քաջ.
very talented, full of intelligence, witty.
Քաջահանճար եւ ուշեղ, իմաստուն եւ խոհեմ. (Մագ. ՟Ժ՟Դ։)
very solid, fir, constant;
strong, robust, vigorous;
stoutly, strongly, vigorously.
Քաջապինդն ի հաւատս։ Քաջապինդ հաւատովք հարկանէին զբարձրակոհակ կոյտս ջուրցն։ Քաջապինդ երիտասարդութեամբ զբանն Աստուածոյ յին քեանս բնակեցուցին։ Ի դիմի հարեալ արիականն սրտմտականին՝ քաջապինդ զօրութեամբ արդելու զվնասն առ ի նմանէ։ Եւ զոր յաղագս ճանապարհին քաջապինդ լինելոյ. (Վրդն. ծն.։ Լաստ ՟Ի՟Գ։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Գ։ Տօնակ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 30։)
very brave, valiant, gallant, valorous, courageous.
Քաջարիագոյնն այն եւ իմաստախոհ նահատակն. (Նիւս. ստեփ.։)
noble, high born, illustrious.
γενναῖος . որդի քաջի. քաջատոհմիկ. ազնուական (իբր մականուն. (յն. զէննէ՛ոս. լտ. որդի գեննէոսի)
cf. Քաջուշեղ.
Ժողովէ մանկունս խոհեմամիտս, տրամախոհս, քաջուշեղս, փափկավակս։ Քաջուշեղ մանուկս այս բաբիկ. (Յհ. կթ.։ Ուռպ.։)
very intelligent, full of wit, ingenious;
— է մանուկդ, there's good stuff in that boy.
Ժողովէ մանկունս խոհեմամիտս, տրամախոհս, քաջուշեղս, փափկավակս։ Քաջուշեղ մանուկս այս բաբիկ. (Յհ. կթ.։ Ուռպ.։)
to turn to or become stone, to be changed into stone, to be petrified;
to be stoned, hardened, obdurate.
Որք ըստ մարմնոյ պարծին յաբրահամ, յոհաննէս մարգարէանայ զնոցա քարանալն եւ զլուծանելն, եւ զհեթանոսաց կոչումն, որ քարանց եւ փայտից ազգայից ծառայէին. (Մեկն. ղկ.։)
cf. Քարավէժ առնեմ.
Ուր արտաւազդն արտաշէսեան քարավիժեալ՝ խոհամանայր ի կոշտն կոհակին. (Արծր. ՟Դ. 11։)
to expiate, to atone for;
to justify;
to propitiate, to satisfy, to conciliate, to render favorable or propitious;
աստուած, քաւեա զիս զմեղա ւորս, God, be merciful to me, a sinner;
քաւեալ եմ ես, I am innocent.
Քաւեսցէ ահարոն։ Քաւեսցէ վասն նոցա քահանայն, եւ թողցին նոցա մեղքն։ Քաւեսցէ վասն նորա քահանայն ի մեղացն իւրոց, եւ թողցի նմա։ Ոչ քաւիցի երկիրն յարենէն հեղհւյ ի վերայ նորա։ Ոչ քաւեսցի տնօրէնութիւն տանն հեղեայ խնկովք եւ զոհիւք. եւ այլն։
thy;
thine.
Քեզ տաց զգա, եւ զաւակի քում։ Ա՛ռ զքոյդ, եւ ե՛րթ։ Զամենայն աւուրս կենաց քոց։ Հայեա՛ց աչօք քովք։ Ի ոյոցդ տուաւ քեզ։ Ի ձեռանէ քումմէ։ Ընդէ՞ր աշակերտքն յոհաննու պահեն, եւ քոյդ (կամ քոյքդ) ուտեն եւ ըմպե.եւ այլն։
distraction, upsetting, confusion, agitation, emotion;
groaning, complaint, outcry.
Այսպիսի արտասուք եւ քըքուանք ձայնի զկրելոց աղքատացն խառնեալ է ընդ զոհս ձեր. (Լմբ. մաղաք.։)
to profit, to boot, to be advantageous or profitable, to fructify.
Ի նկրու զսրբոցն տեսանել (պատկերս) օգտէ զմիտս հանճարեղս եւ ուղղախոհս. (Սարկ. հանգ.։ Ճ. ՟Ժ.։ Մխ. երեմ.։)
cf. Օգուտ.
Զայսպիսի շահ օգտութեան՝ որ ի բարեկամութենէն լինի, տեսանելով՝ խոհեցայ. (Խոր. ՟Ա. 27։)
azure, cerulean.
Երկրի զթանձրագոյնն, հրոյ եւ ջրոյ զօդագոյնն։ Զոհարի օդագոյն գօտին վիճակեցաւ. (Փիլ. տեսիլ աբր.։ Շիր.։)
cf. Քաղցնում.
Յոհաննէս մկրտիչն աստ աղքատացաւ, քաղցեցաւ, եւ տառապեցաւ. (Մանդ. ՟Դ։)
to become or grow sweet, mild;
to soften down, to relent.
Քաղցրասցին քեզ Քրիստոս գոհութիւնք երկիւղածաց անուան քո. (Ժմ.։)
sweetness, suavity;
saviour;
softening;
gentleness;
affability, meekness, amiability, benignity, amenity, urbanity;
քաղցրութեամբ, sweetly, softly, gently, mildly;
քաղցրութեամբ օձն ի ծակէն ելանէ, a smooth tongue draws (gentleness is better than force).
Քաղցութեան երգոցն արուեստականաց։ Ի ձայն քաղցրութեան գոհանային զԱստուածոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։ ՟Գ. Մակ. ՟Է. 11։)
brave, gallant, valiant, courageous, intrepid, valorous, manful, stout, bold, daring;
good, honest, worthy;
clever, excelling in, of good abilities, fit for;
noble, distinguished, eminent;
hero;
tutelar genius;
cf. Մղձաւանջ;
good, well, right, suitably, very, much, very much;
— արանց, emperor, Caesar, Augustus;
— ի բաց, very far;
very, much, much more;
կարի —, կարի իսկ —, very well, as well as can be;
— է, that will do, that is settled;
well, very well !
— լեր ! courage ! be of good cheer ! cf. Կարի;
cf. Վաղ.
Մանաւանդ՝ εὗ, ἁγαθός, καλός, βελτίον, βέλτιστος , κρτάτιστος, ἅριστος, γενναῖος bonus, melior, optimus, egregius, generosus, fortis;
fortissimus եւ այլն. Բարի. լաւ. ընտիր. առաքինի. ճարտար. ազնիւ. քաջատոհմիկ. փառաւոր. պատուական. վայելուչ. գեղեցիկ. գովելի եւ առաւելեալ յիմիք կարգի. աղէկ.
Երկասիրութիւն՝ քան ողջախոհութեան՝ ե՛ւս քաջ արդարութեան լինի առիթ. (Պիտ.։)
cf. Քաջաբանիկ.
ՔԱՋԱԲԱՆ ՔԱՋԱԲԱՆԻԿ. εὗ λέγων, εὑλόγιστος, εὕλογος . Քաջ եւ աջողակ ի բանս. պերճախոս. ճարտարասան, եւ բանիբուն. ճարտար. խոհական.
well-spoken, abounding in words, eloquent, fluent.
ՔԱՋԱԲԱՆ ՔԱՋԱԲԱՆԻԿ. εὗ λέγων, εὑλόγιστος, εὕλογος . Քաջ եւ աջողակ ի բանս. պերճախոս. ճարտարասան, եւ բանիբուն. ճարտար. խոհական.
noble, valiant;
hero.
εὑγενής nobilis, generosus. որ եւ ՔԱՋԱԶՆԵԱՑ. Քաջազգի. քաջատոհմիկ. քաջ.
haste, eagerness, ardour, zeal.
Ապա ամենայն հնարախոհութիւնն եւ յԱստուած փութացողութիւնն է ընդունելի. (Մեկն. ղեւտ.։)
to make haste, to hasten, to urge, to solicit, to accelerate, to dispatch, to expedite.
Զարթուցանեն ի քնոյ զկանուխս եզանցն փութացուցանել։ Փութացո՛ զդա՝ ասէ, յամուրն ողկան։ Այլքն զոհս եւ պատարագս փութացուցանէին. (Ագաթ.։ Զենոբ.։)
oven;
bake-house;
kiln;
ծակ փռան, kiln-hole;
— հացագործի, baking-oven;
— խորովածոյ, Dutch oven;
— հասարակաց, common, parish oven;
— խոհակերոցի, kitchen-range;
— խնայողական, economical stove, soup-kitchen;
— կղմինտրի, brick-kiln;
— կրելի, portable oven;
portable air furnace;
ի — or փռան, in the oven;
ջեռուցանել զ—, to heat the oven, to charge, to fill;
արկանել ի —ն, to put in the oven;
cf. Թի.
cf. Փրփրանամ.
Ալեացն ըստ սաստկութեան ծփանացն գիզագեղ յեղյեղուկ փրփրացեալ։ մեծաձայն ճչեալ՝ բոհբոխելով փրփրացեալ. (Ագաթ.։)
to foam, to froth, to spume, to mantle;
to slaver;
— օճառի, to lather.
Ալեացն ըստ սաստկութեան ծփանացն գիզագեղ յեղյեղուկ փրփրացեալ։ մեծաձայն ճչեալ՝ բոհբոխելով փրփրացեալ. (Ագաթ.։)
bad, useless, vile, abject, despicable;
carious, rotten.
Նմա՛ն է փցուն խոհակերի. (Անյաղթ պորփ.։)
circle, orb.
Զառաջին քալաքն եւ զերկինսն՝ զոհալովն արար. եւ յերկրորդ քալաքն զմուշթարին սահմանեաց ... զեօթանեքինն յեօթն քալաք. (Տօմար.։)
to consecrate;
to ordain priest.
յոբ օր աւուր քահանայագործէր (այսինքն զոհէր) ըստ թուոյ որդւոցն. (Միխ. ասոր.։)
consecration.
ἰερουργία rei divinae peractio, sacrificium τελετουργία consecratio, initiatio. Քահանայագործելն. գործ քահանայութեան. նուիրագործութիւն. պատարագ. եւս եւ մկրտութիւն. եւ Զոհագործութիւն.
sacerdotal, priestly;
—ք, priests.
Քահանայական տոհմ թէպէտ եւ աղքատ իցէ, մեծապատիւ է հոգեւորօք. (Մխ. առակ.։)
ԲԱՒԱԿԱՆ. Բաւականացեալ. ունօղ զանձին բաւականն. շատացեալ. գոհ.
Զանտոհմս աշխարհի եւ զարհամարհեալս ընտրեաց Աստուած եւ զոչինչսն, զի զէսն իմն խափանեսցէ. իմա՛ զայնոսիկ, որք յաչս անձանց ինչ մի կարծին։ Այլ յասելն (Փիլ. իմաստն. )
Զանտոհմս աշխարհի եւ զարհամարհեալս ընտրեաց Աստուած եւ զոչինչսն, զի զէսն իմն խափանեսցէ. իմա՛ զայնոսիկ, որք յաչս անձանց ինչ մի կարծին։ Այլ յասելն (Փիլ. իմաստն. )
Քեզ, ածիչ մեր աշխարհ, եւ իշխեցուցիչ մեր ամենայնի՝ որ ի նմայն է, դոհութիւն. (Եփր. համաբ.։)
Անըմբոն տրտմախոհութիւն. (Մագ. ՟Ծ՟Բ։)
Զայլ աստուածսն կոչեցեր անշշունջս եւ անմռունչս։ Քարինք անմռունչք. Զոհիւքն զոր անմռընչոցն մատուցանէին։ Անմռնչովքն բարկացուցէք զաստուած ձեր. (Ագաթ.։)
Զոհս կանայք նոցա առնուն, եւ ապախտեն. (Թղթ. բարուքայ.։)
Առաւելագոյն ողջախոհասցին։ Եւս առաւելագոյն յորդորեցից ի վերայ իմ զաստուածառաքն բարկութիւն. (Պիտ.։)
Որ ուտիցէ խմորեալ։ Մի՛ զենուցուս ի վերայ խմորելոյ զարիւն զոհից իմոց. (Ել. ՟Ժ՟Բ. 15։ ՟Լ՟Դ. 25։)
παρθενοποιός qui virgines facit. Որ կոյսս առնէ, ողջախոհացուցիչ.
Հուր տրոհէ ի միմեանց զհոմասեռսն եւ զայլասեռսն. (Սահմ. ՟Բ։)