Արքայութիւն աստուծոյ է գիտութիւն սրբոյ երրորդութեանն՝ ձգեալ ընդ հասութիւն միտս. այսինքն խորին եւ անբովանդակելի տեսութեամբ. (Եւագր. ՟Դ։)

Առժամայն չքոտեալ հետակորոյս եղեւ հակառակորդն հպարտացեալ՝ ինքն եւ իւրքն ամենայն. (Արիստակ. ի մկրտ.։)

Մի՛ հաղորդիր ընդ հերեսիոտայսն եւ ընդ հեթանոսս. (Եւագր. ՟Ժ՟Ը։)

Հրաշագործեաց աստուած ի հինգերորդ աւուրն ի ջրոյ բղխեալ հազար ազգ շնչաւորս. (Մխ. այրիվ.։)

Յորդառատ հրաշագործութեամբ։ Յիշատակէ զանդ լինել հրաշագործութիւնսն. (Շ. բարձր.։)

Եօթն ճրագարան ոսկի, եւ ի մջէ եօթն ճրագարանացն նման որդւոյ մարդոյ. (Յայտ. ՟Ա. 12. 13։ յն. լիխնի՛ա։ Իսկ իբրեւ լի՛խնօս, այսինքն ճրագ, ասի,)

Կամի ընդ հարկաւորսն զաւելորդսն մակարդել. (Երզն. մտթ.։)

Ի սատանայական խորհրդոցն ջրոյ մակարդեալ։ Ընդ բնական կրիցն աւելորդօքն մակարդեալ, ստերիւրեաց։ Մակարդեալ է ի մարմնոյ հեշտութիւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)

Զի մեղացուսցէ զորդիսն իսրայէլի. (Եփր. թագ.։)

Ասէ մեղմական ձայնիւ. որդեա՛կ իմ բասիլիոս. (Ճ. ՟Գ.։)

Միջակտուր արարեալ զորդի ալեւորին. (Ասող. ՟Գ։ 19։)

Գեհոն՝ Նեղոս ռինոկորուրեայ, որ յանկարծաբուխ թարգմանի. եւ յայտ անտի է՝ որ յանկարծ յորդեալ ծածկէ զդաշտն. (Ոսկիփոր.։)

ՅԱՌԱՋԵՄ եցի. չ. ՅԱՌԱՋԻՄ եցայ. ձ. προέρχομαι, προφθάνω, προάγω, προλαμβάνω praevenio, anteverto, producor προκόπτω proficio ἠγέομαι duco, praecedo. Յառաջ կամ յառաջոյ երթալ. յառաջ խաղալ. յառաջանալ. յառաջադէմ լինել. եւ Կանխել. եւ Իշխել. եւ Առաջնորդ լինել. առաջ՝ առջեւէն երթալ.

Բարեացն յառաջեալ լինին (այսինքն առաջի երթան, կամ առաջնորդեն) առաքինութիւնքա, եւ գարշելեացն չարութիւնքն. (Արիստ. առաք.։)

ՅԱՐԱՏԵՒԱՆԱՄ ՅԱՐԱՏԵՒԵՄ ՅԱՐԱՏԵՒԻՄ. ἑμμένω, παραμένω, συμπαρατείνω permaneo, persevero, producor, contendor. Տեւել յար՝ յերկար՝ իսպառ. յարանալ, յարամնալ. յաւերժանալ. հանապազորդել. ...

ՅՈՒԴԱՅ ՅՈՒԴԱՅԱԿԱՆ ՅՈՒԴԱՅԵԱՆ. Ἱούδα, ἱουδαῖος, -αῖοι Juda, judaeus, judaicus. Ազգն Յուդայի որդւոյ Յակոբայ Իսրայէլի. ցեղն Յուդայ, յորմէ ծագեաց եւ Քրիստոս. այլ յետ Քրիստոսի ի խառնիլ ՟Ժ՟Բ. ցեղից ցրուելոց՝ ամենայն եբրայեցիք կամ հրէայք՝ յուդայեան կոչեցան. եահուտի, եէհուտիմ, ջըֆուտ. յն. լտ. եուտէ՛օս, եուտէ՛ուս. իտ. գղ. ճուտէօ՛, ժիւտ.

Հռոբովամ որդի Սողոմոնի թագաւորեաց յԵրուսաղէմ երկու ազգաց, որոյ անուն յորջորջանաց Յուդայ կոչէր։ Վասն յազգէն Յուդայ թագաւորաց ազգին իջանելոյ. ուստի եւ ամենայն իսկ ազգն յուդայեանք. (Եւս. քր. ՟Բ։)

Ի չորրորդէ որդւոյն Յակոբայ, յորմէ թագաւորութիւն էր. եւ կալաւ անունն զամենայն ազգն՝ յուդայական. (Եզնիկ.։)

(Ի ժամ աղօթից) զամենայն հոգս կենացս արկանէր ի միւս, եւ յորդորէր ի յորաչմունս. (Ճ. ՟Գ.։)

Մեծ հաւատով խնդրէր յաստուծոյ՝ որպէս որդի, որ խնդրեսցէ ի հօրէ սիրով եւ նազելով. (Ճ. ՟Ժ.։)

Գլխաւոր. առաջնորդ. պետ.

(Առաքինութիւն աբրահամու), զոր բնութիւն առաջնորդութեամբ եւ նախապետութեամբ մեծարեաց. (Փիլ. լին. ՟Դ. 13։)

Թոքին ի ձեռն հանապազորդ շարժման ձգելով առ ինքն զաղին՝ ընդարձակէ առ ի ձգումն օդոյն զանցս մտիցն, եւ նգելով դարձեալ ի դուրս փչել զ՝ի ներքս արգելեալն պատրաստէ. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)

Ի բաց զներքնաբերդն լքեալ թողեալ՝ ի վերնաբերդ անդր համագունդ հորդան տային. (Յհ. կթ.։)

ՆՈՐԱԾՆԻԼ. ՆՈՐԱԾՆԻԼ կամ ՆՈՐԱԾՆԱՆԻԼ. Նոր ծնանիլ, վերածնիլ ի սուրբ աւազանէ՝ որդեգրիլ աստուծոյ հաւատովք.

Այնքան բիւրք ի միում աւուր նորածնեալ յորդէգրութիւն աստուածութեան. (Ճ. ՟Ե.։)

Բառ ռմկ. որպէս Ուղիղ, ուղղորդ, ուղղաբերձ։ Գտանի ի քանի մի բարդութիւնս. ուստի եւ ՇԻՏԱԿԵԱԼ, իբր Ուղղորդ բարձրացեալ.

Ոչ լինին շնորհահատոյցք բարութեանց նորա։ Շնորհահատոյց լինել պարտ էր, եւ ոչ հակառակաւն վարել ձայնիւ։ Աբրահամ որդւոցն քետայ երկիր պագանէր, եւ շնորհահատոյց լինէր. (Եփր. մն.։ Պիտ.։ Սարկ. պատկ.։)

եւ կր. իբր ձ. προσίεμαι, κολακεύω, κηλέω blandior, adulor, adsentor, mulceo. Ողոքել շողոմութեամբ. շողոմել. քծնիլ. յորդորել. հրապուրել. համոզել.

πολύφωνος , sonorus, canorus. Ոյր բարբառն է ոգեղ՝ քաջ, ուժգին. յորդաձայն.

Պա՛րտ է ուշադրել եւ եսայեայ, ահա կոյս յղութիւն կալցի, եւ ծնցի որդի. (Ղեւոնդ.։)

Բնակեցուցանէ զամուլն ի տան ուրախամիտ որպէս մայր որդւովք (կամ որդւոց) բերկրեալ. (Սղ. ՟Ճ՟Ժ՟Բ. 9։)

Զաւելորդսն ի բաց թօթափեսցուք, եւ ի չափոյսն անսասցուք կալ։ Են՝ որ զօրինօքն Քրիստոսի անցին զանցին. եւ դու ի չափոյի՞ցն զանգիտեալ ես. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 21։ ՟Բ. 14։)

ՉՈՐԵՔՇԱԲԱԹ ՉՈՐԵՔՇԱԲԱԹԻ. τέτρας σαββάτου quarta sabbati, feria IV, dies Mercurii. Չորրորդ օր շաբաթու, այսինքն եօթնեկի՝ սկսեալ ի միաշաբաթէ. չորեքշաբթի.

Սաղմոս ի դաւիթ. չորեքշաբաթու. (ա՛յլ ձ. չորրորդ շաբաթու) (Սաղ. ՟Ղ՟Գ. 1։)

Եւ զանպըտուղ ծառըս քաղցրին՝ զպտղատուս դառնագունին, մի՛ հատաներ յայգւոյ քոյին. (Յս. որդի.։)

ՊՏՂԱՔԱՂ ԱՌՆԵՄ, կամ ԼԻՆԵՄ. ἑπανατρυγάω revindemio, racemo. Վերստին դարձ առնել ի կթել զմնացորդս պտղոց։ Ճռաքաղ առնել.

Ջահապայծառ լապտէրօք առաջնորդեալ. (Թէոփիլ. պհ.։)

Գուշակեալ զքեզ ի վաղուեան ազգին ջահատու, առաջնորդ լուսափայլ ահարկու. (Գանձ.։)

κατακλυσμός inundatio, diluvium. Հեղեղ կամ ողող ջուրց. ուխք. հոսանք. յորդութիւն անչափ.

Ածից ջրհեղեղ ջրոյ ի վերայ երկրի։ Եւ եղեւ ջրհեղեղ ՟Զխ տիւ եւ ՟Զխ գիշեր։ Ծնան նոցա որդիք յետ ջրհեղեղին. (Ծն. ՟Զ. ՟Է. եւ այլն։)

ՍԿԱՅԱԶՆ կամ ՍԿԱՅԱԶՈՒՆ. գրի եւ ՀՍԿԱՅԱԶՆ եւ այլն. Որ է յազնէ՝ յազգէ սկայից . սկայորդի. քաջ որդի քաջի.

Զիա՞րդ տեսէք դուք անդ սկայս որդիք (որդիս) սկայազանց. (Եփր. թուոց.։)

Տրտմութիւնք եւ հեծութիւնք որ յաղագս սկզբնամօրն։ Բնակեցոյց ուրախամիտ զբերկրեալ սկզբնամայրն յաղագս փրկութեանորդւոց նորա։ (Արշ.։)

Առաջադիր ձայնաւորք են վեց. ա, ե, է, ը, ի, ո. եւ ստորադասք են ի նոցանէ երկու, ի, ւ։ Ստորադասք են ի սոցանէ երեք. սակս. կից. որդ. (Թր. քեր.։)

Ստորադասական մասնկանցն երրորդումն։ Ոչ զստորադասականն (զմարմին) մակաւասար կացուցանել (հոգւոյ). (Մագ. ՟Ձ՟Բ։)

Սրատես լինիմ այլում շըղին՝ նման գոլով կեղծաւորին. (Յիսուս որդի.։)

Միով պսակաւ սրբասացութեան անսկզբնաբար աստուածաբանեալ։ Զսրբասացութեան զձայնս երեքկին աղաղակելով։ Նաշհով հանդերձ խորհրդական նկանօք երից չափոց՝ սրբասացութեամբ երրորդութեանն։ Զեռահիւսակ սրբասացութիւնս աստուծոյ. (Նար. ՟Ժ՟Գ. եւ յովէդ։ Արշ.։ Շ. հրեշտ.։)

Վաղու եւս արդեօք խորդով եւ մոխրով ապաշխարեալ էր. (Մտթ. ՟Ժ՟Ա. 21։)

Վաղու եւս արդեօք խորդով եւ մոխրով ապաշխարեալ էր. (Մտթ. ՟Ժ՟Ա. 21։)

Որ ունի ի ձեռին զվարիչ. վարոցաւոր. գաւազանաւոր. հովիւ կամ սայլորդ՝ որ վարչօք ուղղէ զանասունս.

Ոչ ուտելով յերրորդումն զմիս զոհին, որպէս զտակաւին մեռելոյ. (Մեկն. ղեւտ.։)

Այրն տարաշխարհիկ։ Մի՛ նեղեր զտարաշխարհիկս։ Իբրեւ ճանապարհորդք տարաշխարհիկք։ Տարաշխարհիկ եղաք. (Նար. խչ.։ Ճ. ՟Ա.։ Սարգ. յհ. ՟Ե։ Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)

ՏԻՏԱՆ ՏԻՏԱՆՔ, ՏԻՏԱՆԵԱՆ ՏԻՏԱՆԱՑԻՔ որպէս յն. դիդան, դիդանէս . τιτάν, τιτάνες titan, -nes. gigas, gigantes. եբր. Ռափա, ռափայիմ կամ ռափայինք, ռափացիք. այսինքն հսկայ, հսկայք. որպէս Քամ, մանաւանդ Նեբրովթ կամ Բէլ թոռն նորա, քանանացիք։ Ըստ առասպելաց՝ Տիտան ասի արեգակն, եւ տիտանեանք՝ թշնամիք նորա որդիք երկնի եւ երկրի՝ յարամազդայ գետնասուզեալք, այսինքն դեւք, որպէս եւ հսկայք շինօղք աշտարակի.

Այլազգիքն երկին հասին, եւ խառնեցան ի հովիտս տիտանացւոց։ Եւ ոչ որդիք տիտանացւոց սատակեցին զնոսա. (՟Ա. Թագ. ՟Ե. 18. 22։ Յուդթ. ՟Ժ՟Զ. 8։)

ՏԻՏԱՆ ՏԻՏԱՆՔ, ՏԻՏԱՆԵԱՆ ՏԻՏԱՆԱՑԻՔ որպէս յն. դիդան, դիդանէս . τιτάν, τιτάνες titan, -nes. gigas, gigantes. եբր. Ռափա, ռափայիմ կամ ռափայինք, ռափացիք. այսինքն հսկայ, հսկայք. որպէս Քամ, մանաւանդ Նեբրովթ կամ Բէլ թոռն նորա, քանանացիք։ Ըստ առասպելաց՝ Տիտան ասի արեգակն, եւ տիտանեանք՝ թշնամիք նորա որդիք երկնի եւ երկրի՝ յարամազդայ գետնասուզեալք, այսինքն դեւք, որպէս եւ հսկայք շինօղք աշտարակի.

Այլազգիքն երկին հասին, եւ խառնեցան ի հովիտս տիտանացւոց։ Եւ ոչ որդիք տիտանացւոց սատակեցին զնոսա. (՟Ա. Թագ. ՟Ե. 18. 22։ Յուդթ. ՟Ժ՟Զ. 8։)

Տիրապետականին աստուածատեսակութեան միշտ հաղորդեալ. (Մաքս. ի դիոն.։)

Քուն մահկանացու ազգիս ետ, զի ի տուընջենային երկոցն դադարեսցէ։ Մինն լիցի ճանապարհ տըւնջենային, իսկ միւսն գիշերոյ։ Արեգակն կամ ջերմութիւն կամ ընթացք, կամ աշխատութիւն տըւնջենային. (Յհ. կթ.։ Յիսուս որդի.։ Լմբ. ժղ.։ Տօնակ.։)

Րախացեալ որդիք սիոնի ի թագաւորն քրիստոս տօնեցէ՛ք։ Րախացայ յոյժ ուրախութիւն մեծ. (Շար.։ Սիսիան.։)