cf. Եռամասն.
ԵՌԱՄԱՍՆ ԵՌԱՄԱՍՆԵԱՅ. τριμερής trium partium ἑπίτριτος (pes poeticus) constans tribus brevibus, et una longa Ունակ երից մասանց, կամ մասնաւոր իրաց, զանազանութեանց, կարգաց, յարկաց, չափմանց, կերպից, եւ այլն։
ardour, heat;
warmth, bubbling, ebullition, overheating, effervescence;
fervour, fire, fury, rapture, zeal, devotion;
activity, vivacity, vigour;
abundance;
— մտաց, enthusiasm;
— ածել ումեք, to inspire one with ardour;
— մարտի, ardour for battle.
Կատսայ յեռանդան տեսանեմ ես. (Երեմ. ՟Ա. 13։)
Տեսանե՞ս, զիա՛րդ եռանդն է գութն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15։ (տպ. զեռանդնոտ գութն))
cf. Եռանդն.
Զանշէջ գեհենին պատրաստել հրահոսան եռանդմունսն։ Եռանդմամբ արեանն. (Ճ. ՟Ա.։)
boiling, ebullition;
cf. Եռանդն.
Տեսանելով զշառագունեալ զխաղաւարտին եռացումն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
boiler, water-space (in the steam-engine).
βραστῆς fervere faciens Որ եռացուցանէ. իբր ազգ ինչ սասանութեան՝ ըստ եռացման ջրոյ.
priest.
Տեսանէին եռիէսունս եւ պապասս, աւետարանօք եւ մոմեղինօք եւ խնկօք առաջի երթալով զօրացուցանէին զնոսա. (Ղեւոնդ.։)
tripod, trivet.
Զսանն թէոպռոտեան ի վերայ կալով եռոտանւոյն կիւռռացի. (Մագ. ՟Լ՟Ը։)
lieutenant, vicegerent;
successor;
stationary, firm, stable.
Ետ ընդ ետ վերտարեալ։ Ետ ընդ ետ արտասանեալն. (Թէոդոր. խչ.։)
vicegerent, vicar.
Ես ասէ՝ ետեղապահ եմ։ Իբրեւ եկն հայրապետն ներսէս, ի վերայ հասանէր ետեղապահին սրբոյն խադայ. (Բուզ. ՟Դ. 12. եւ 13։)
that goes, that walks quick, rapid, prompt.
Ճանապարհորդ երագագնաց՝ վաղվավակի հասանէ ի քաղաքն, եւ միայնակեաց ժուժկալ՝ յիւր կարգն. (Նեղոս.։)
that points, that begins to appear soon.
Որ ընդ ծագելն՝ իսկոյն հասանէ.
cf. Արագահաս.
Արագահաս. որ փութով հասանէ. իսկոյն ժամանօղ.
to dream, to fancy, to see things in a dream.
ἑνυπνιάζομαι somnio Երազ տեսանել. եւ Երեւիլ երազոյ.
musical;
musician;
—ն, music.
μουσικός, -κή, -κόν musicus, -a, -um Որ ինչ սեպհական է երաժշտաց եւ երաժշտականութեան. գուսանական.
music-master;
chief of musicians, leader of the band.
Երկոտասան փոխելն (սաղմոսաց՝) երկոտասան երաժշտապետաց եկեղեցւոյ՝ առաքելոցն թիւ. (Ճ. ՟Թ.։ եւ Տօնակ.։)
act of leading by the mouth.
Մղեն երախաձգութեամբն սանձակոծելով զկզակս. (Պիտ.։)
state of a catechumen.
κατήχησις, κατήκησις catechesis, instituito Հրահանգութիւն ի պէտս մկրտութեան. որ ասի ի մեզ եւ Կոչումն ընծայութեան. որպէս է տեսանել ի գիրս կիւրղի երուսաղէմացւոյ.
muzzle (for dogs, etc).
κημός camus, capistrum Կապ բերանոյ գրաստուց. դանդանաւանդ կամ սանձ.
Երախճանաց եւ սանձանց (յն. մի բառ) պէտս ունել ի ճնշումն. (Նիւս. երգ.։)
thankful;
benefactor, beneficent, obliging.
Երախտաւոր լինել գործովք արդարութեան՝ հօրն երկնաւորի։ Լեալք երախտաւորք եւ կամարարք բարերարին։ Արժանաւոր երախտաւոր վարուք հասանել ի նաւահանգիստն կենաց. (Յճխ. ՟Բ. եւ ՟Դ։ Զորս մարթ է իմանալ եւ ըստ առաջին նշ. որպէս էմէքտար։)
to be favoured, to receive benefits.
εὑεργετούμαι beneficium assequor Երախտիս տեսանել. բարերարութիւն գտանել. օգտիլ.
happy, blessed;
— առնել, to make happy;
— լինել, to be happy.
Թշուառական տեսանել յերանելւոյ զյաչաղեալն. (Բրս. բարկ.։)
happy;
blessed.
Felicia.
Տեսանէր զորդի իւր մայրն երանուհի՝ զմանուկն երանելի (զմելիտոս) ի չարչարանս տանջանաց. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
to guaranty, to bail, to promise, to become answerable, to assure.
Սովաւ զյաւիտենական կենացն առ մեզ երաշխաւորեալ տեսանեմ բարութիւնս։ Զառաջիկայ յուսոյն խորհուրդ երաշխաւորեալ սեպհականէ անձին եւ իւրայնոց. (Յհ. իմ. ատ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)
Զնոյն եւ եզեկիէլ վասն չորացեալ ոսկերացն կենսանալոյն երաշխաւորէ. (Լմբ. հանգ.։)
wool.
Որպէս զբուրդ պարզեալ ի սանդրէ՝ յստակեցի. (Ոսկ. գծ.։)
snow-storm;
tribulation
Զի մի՛ ոք ցանկանայցէ իշխանութեան, յորժամ հայիցի յայնպիսի բուք բամբասանացն. (Ոսկ. տիտ.։)
Եղիցի խաղաղութիւն հրամանաւ մեծիդ՝ ամենավարան բքոյս սասանման. (Նար. ՟Հ՟Ա։)
violently, forcibly, tyrannically
Բռնաբար գայր հասանէր իշխանութեան. (Եւս. քր. ՟Բ։)
violent, impetuous;
tyrant, usurper.
Յարտաշրէ յորդւոյ սասանայ բռնաւոր ստահրացւոյն. (Փարպ.։)
tyrannical, violent.
Զբռնաւորականն տեսանէր սուր մերկացեալ. (Կիւրղ. գանձ.։)
cf. Ըմբռնեմ.
Յակոբ զգարշապարն եսաւայ բռնեաց։ Աջոյ ձեռին մերոյ բռնօղ։ Հասանել եւ բռնել (այսինքն արգելուլ) զպատիժն. (Վրդն. ծն.։ Վրդն. ել.։ Վրդն. օր.։)
Կորուսանէ սատանայ զպահս պահողին, եթէ զանպարկեշտաբար բռնիցէ. (Եփր. պհ.։)
violently, forcibly, in spite of, by all means, involuntarily;
forced, violent, involuntary, constrained;
bound.
Առնուին բռնիւ տասանորդս. (Եւս. պտմ. ՟Բ. 20։)
recompense, prize, laurel, palm;
Tuberose.
ԲՐԱԲԻՈՆ (ծաղիկ). Շուշան. զամպագ, սուսան, թէպէր։ (Բժշկարան.։)
to become rude, rough, gross or uncivil;
to thicken.
Ի ցնցոտիս զոք տեսանէիր, եւ ի ցրտոյ բրտացեալ։ Աչքն ի տքնութենէն բրտանան. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 25։ ՟Գ. 8։)
embers;
ashes.
Զինչ է մարդ, գազաղ եւ փոշի։ Զայս՝ զոր տեսանէք՝ զդազախս. (Մաշկ.։)
supreme, highest, greatest;
preterpluperfect.
(Երկոտասանն) գերակատար արուեստիւ առ քան զայլսն ցուցանի թիւս. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
very elevated, lofty, high.
Խորհրդածութեան բան գերամբարձ իմն տեսանի։ Յոյժ գերամբարձք են եւ երկնայինք. (Սարկ.։ Սարգ.։)
in the shape of a beam.
Նկատեա՛ ճշդիւ զգերանաձեւ մեղսդ ի քում ականդ։ Զանձին գերանացեալ մեղս ոչ տայ տեսանել. (Խոսր. ժմ. եւ Խոսր. պտրգ.։)
to become a beam, to make one's self a beam.
Նկատեա՛ ճշդիւ զգերանաձեւ մեղսդ ի քում ականդ։ Զանձին գերանացեալ մեղս ոչ տայ տեսանել. (Խոսր. ժմ. եւ Խոսր. պտրգ.։)
sepulchral, funeral;
— վայրք, cemetery, burial-ground;
—ք, the deads.
Հանդերձ հարսանեացն եղեւ գերեզմանական պատանս. (Ոսկիփոր.։)
cemetery, church-yard.
cf. Գերեզմանատեղի.
cf. Հանճարեղ.
Գերիմաստ եւ ամենիմաստ պատճառն (աստուած)։ Ուսանել զգերիմաստ զճշմարտութիւն աւանդութեանս մերոյ. (Դիոն.։)
to shave;
to make bald.
Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)
cf. Գերծանեմ.
Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)
cf. Գերծանեմ.
Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)
fine, thin, subtile, delicate;
white;
— ալիւր, fine flour;
— հաց, finest bread.
Երեսուն քոռ նաշհւոյ, եւ քառասուն քոռ ալել գերմակոյ. յն. սանդահարելոյ. (՟Գ. Թագ. ՟Դ. 22։)
in german;
German, the German language;
— ուսանել՝ գիտել՝ խօսել, to learn, to know, to speak German.
to attract, to grapple, to grasp, to catch.
Սերմն սկսանի (ընդ հողով) թուլանալ պատառիլ, խիղբս արկանել ... զերկրէն յոր եդաւ՝ գզեռեալ ձգել զնա առ իւր. (Վեցօր. ՟Ե։)
that deceives himself easily;
easily deceived.
easily, with facility, at pleasure;
pliantly;
currently.
Դիւրաւ հասանելին ամենայն՝ դիւրաւ արհամարհելի։ Ոչխար դրոշմեալ ոչ դիւրաւ դաւաճանի. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. մկրտ.։)
heroic;
epic.
Դիւցազնականն աղեքսանդրոս, ատեան, եւ այլն. (Պիտ.։)