trier;
tempter;
assayer;
cf. Հէն.
ՓՈՐՁԻՉ ՓՈՐՁՈՂ. πειραστής, πειράζων, πειρώμενος, δοκιμαστής tentator, tentans եւ այլն. Այն՝ որ փորձէ որ է օրինակաւ. մանաւանդ սատանայ.
Առ այնոցիկ՝ որ ասին փորձիչք, առ ի յիտալիա լինելով պէսպէս գողութեանց գործք եւ կիրք. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
hollow, cavity, excavation;
notch, score, hole;
— խելաց, the ventricles or cavity of the brain.
Տեսանեմք ի բաղանիս, զի ի ներքս փորուածն գմբէթայարկ է։ Ելեալ ոմանց ընդ փորուած գմբեթին։ Զփորուածդ երկնի լնու։ Բոլոր փորուածն երկնիզ. (Վեցօր. ՟Գ։ Արծր. ՟Բ. 7։ Զքր. կն։ Բրսղ. մրկ.։)
Դիմել ջուրց գետոյն ի փորուածն յմպելեաց պատրաստութիւն։ Բաժանեաց ի մէջ ջրոց եւ ջուրց առ ի յինքեան փորուածի.. . ընդփորուածս տանց։ Փոքր ինչ փորուած այրի։ Փորուածք երկրի։ Յայս սեղանոյս փորուածէս ասէ. (Խոր. ՟Բ. 36։ Անան. եկեղ.։ Յհ. կն։ Վեցօր. ՟Դ։ Նչ. եզեկ.։)
cf. Տապագին.
Հուր տապախառն տենդոյ։ Ջերմ եւ տենդ տապախառն։ Բորբոքեալ տապախառն բոցով։ Ի տապախառն բոցոյն. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 8։ Վեցօր. ՟Ե։ Արծր. ՟Գ. 14։ Ճ. ՟Ա.։)
to fry, to fricassee.
Եւ ինքն զաւէնն աթինեալս եւ զտապակեալս եւ զժապաւինեալս նարօտօք ագանէր. յայտ առնէ զյօրինուած ինչ զգեստուց անյայտ։
large box or trunk;
Noah's ark;
coffin, bier;
tomb, sarcophagus, sepulchre, urn.
Զմարմին երանեալ հայրապետին փոխեցին ի հանգիստ՝ եդեալ ի տապանի։ Եւ յետ մահուն կենդանութիւն՝ ետուն ոսկերքն (եղիսէի) ի տապանին։ Բացեալ զտապանն ամենօրհնեալ, եւ զբաղձալին իւր ոչ գտեալ. (Ղեւոնդ.։ Յիսուս որդի.։ Շար.։)
Tabernacle-bearer.
Զտապանակակիր տախտակացն, զհնոյն օրինաց, եւ զնորոյս աւանդութեան. (Նար. առաք.։)
coffer-shaped.
Ի վերայ արծաթապատ կազմածին, որ տապանաձեւ յօրինեալ կայր. (Ճ. ՟Ա.։)
mattress;
cushion.
Այլք այլ իմն սկիզբն օրինացն այնպիսի ընթրեաց առնեն, եւ տապաստակս եւ բարձս բազումս նմին պատրաստականս. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 17։)
dice.
Ընդ տապեղուլունս զբօսանել, եւ յանօրէն տեսիլս թատերցն դեգերել. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 6։)
Կէսք ի ձէնջ ի լիցս ընթանան, եւ կէսք ի տապեղուլունսն (կամ ի տապեղելունսն. գրի զկնի եւ ուլունք). (Վեցօր. ՟Ը։)
cf. Տապեան.
Իբրեւ ծագել արեգական տապեռանդն զօրութեամբ իւրով. (Եփր. յես.։)
cf. Տարր;
letter, character;
letter, episite;
book;
աստուածեղէն —ք, the Holy Scriptures;
մարգարէական —ք, the prophecies;
—ք կանոնականք, canons, constitutions, statutes, written laws.
Աբրամ ... աբրաամ. եւ ձայնդ՝ իբրու տառի այբին կրկնեցելոյ. բայց զօրութեամբ՝ մեծի կարծեաց օրինաց ցուցանէ զփոփոխումն։ Յաւելուած միոյ տառին զայն նշանակէր։ Տառք յարմարեալք ի ձայնականաց եւ ի բաղաձայնից՝ կերպարանեն զբան. (Փիլ. իմաստն.։ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։ Շ. բարձր.։)
Առընթեր միշտ ունելով զյոլովութիւն տառից. յորս պարապեալ հանապազ հմտասցի. Խոսր. Երգ է զիմաստս երրորդ տառով։ Եւ անտեղեակ քերեալ տառին։ Զյունականս տառ (զօրինակ սաղմոսի). (Շ. յիշ. առակ. եւ եդես։ Լմբ. սղ.։)
anagram;
առնել —, to anagrammatize;
յօրինող տառադարձութեան, anagrammatist;
յօրինումն տառադարձութեան, anagrammatism.
tribulation, affliction, anguish, distress, grief, trouble, vexation, pain, torment, fatigue, misery, misfortune, disaster.
loaded with misfortunes, with trouble, poor, pitiable, unhappy, miserable.
Ըստ ձեւոյ տառապելոյ միոյ, որ շրջիցի խնդրիցէ օրըստօրէ զբաւականութիւն աւուրն։ Տառապելոց յարկ ապաւինի. (տառապեալ ոչ միայն վասն աղքատութեան ցուցանէ, այլեւ ի ճոխութենէ հոգւոյ նուաստացեալ. Արծր. ՟Ե. 41։ Շ. բարձր.։)
written;
copyist.
Որոց կեանց վարուք զարդարեալ նկարագիծ է տառատիպ օրինացն աստուծոյ. (Յիշատ. փիլ.։)
ten;
ի — ամսոյն, on the tenth of the month;
— անգամ, ten times;
— —, by tens.
ՏԱՍՆ. Իբր Տասներորդ օր. δέκατος decimus.
Յամսեանն եօթներորդի՝ ի տասն ամսոյն։ Որ օր տասն էր ամսոյն. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Զ. 29։ Թուոց. ՟Ի՟Թ. 7։ Երեմ. ՟Ծ՟Բ. 4. 12։ Եզեկ. ՟Ի. ՟Ի՟Դ. 1։)
ten-stringed;
decachord, lyre, harp.
Արի՛ք ննջեցեալք երգով ընդառաջ, շարժեա՛ զտասնաղիդ՝ դաւիթ օրհնութեամբ. (Տաղ.։)
Այսօր դաւիթ հայրն քո յօրինեսցէ զլարս տասնաղւոյն իւրոյ. (Եփր. ի ծն. քրիստոսի.։)
ten-fingered.
Ժամ հաւաքմանն տասներորդն. զի եւ մեք տասնամատնեայ ոտիւք գնացաք ի չարիս, եւ գործեցաք զանօրէնս տասնմատնեայ ձեռօք. (Տօնակ.։)
decurion, corporal.
the Decalogue.
ՏԱՍՆԲԱՆԵԱՅ ՏԱՍՆԲԱՆԵԱՆ. cf. ՏԱՍՆԱԲԱՆԵԱՅ (օրէնք),
Ո՛չ տասնբանեան՝ մատամբ դրոշմեցեալ աստուծոյ։ Տասնբանեան պատուիրանօք։ Քան զտասնբանեան օրէնսն. (Անյաղթ բարձր.։ Շ. անդ։ Լմբ. ժղ.։)
cf. Տասնհարուածեան.
Եւ համօրէն տասնհարուածեայ գաւազանաւն զբովանդակն տանջելով քանդէր երկիր. (Պիտ.)
of the ten plagues.
Եւ համօրէն տասնհարուածեայ գաւազանաւն զբովանդակն տանջելով քանդէր երկիր. (Պիտ.)
cf. Տասնբանեան.
cf. ՏԱՍՆԱԲԱՆԵԱՅ (օրէնօ).
Ընկալաւ մովսէս տասնպատգամեան օրինադրութիւն ի ձառն մեծի մարգարէի. (Մանդ. ցանկ.։ Պիտ.։)
to jog, to stagger, to shake, to swing, to oscillate, to wag, to toss, to agitate;
to bandy about, to titubate, to vacillate.
Շարժելով եւ տատանելով զտունն։ Որ հայիս յերկիր, եւ տատանես զսա։ Իբրեւ զհողմն սաստիկ զի բախեսցէ զծով մեծ, այնպէս շարժէր եւ տատանէր զամենայն բազմութիւն զօրաց իւրոց։ Յանհնարինսն մատնեալ զմեզ տարակուսանս՝ այսպէս տատանէ. (Ճ. ՟Ա.։ Նար. կգ։ Եղիշ. ՟Բ։ Մագ. ՟Լ՟Գ։)
cf. Տատասկածնունդ.
Տատասկաբեր. (զոր) պարտուպատշաճ է մաքրել եւ յստակել, եւ պատրաստագոյն յօրինել. (Ոսկ. ես.։)
divided, separated, removed;
separating, removing;
— հանել, կացուցանել, to alienate, to transfer, to separate;
to expatriate;
ելանել —, to abandon one's country.
Մի՛ ոք զձեզ բաժինն ի ձէնջ հատանիցէ, եւ զձեզ օտարս եւ խորթս արարեալ՝ տարաբաժին հանիցէ։ Ելանել եղբօրն տարաբաժին յիւրմէ բաժնոյն։ Օտարացուցանել զհոգին, եւ տարաբաժին յաստուծոյ կացուցանել. (Եղիշ. ՟Ե։ Կանոն.։ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Ա։)
to bear here and there, to shake, to agitate, to move, to stir.
Ի վեր եւ ի վայր զվկայութիւնս իմ տարաբերէք։ Որով (փորձանօք) եւ զսա ոչ միով օրինակաւ, այլ զանազանիւք տարաբերէր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29։ Շ. մտթ.։)
agitation, shaking;
difference, diversity.
Ապաքէն հրեշտակ հօր կոչեցաւ որդի՝ սակս ի հօրէ առ մեզ տարաբերութեան. (Նանայ.։)
living abroad, expatriated;
excluded.
Ոչ տարաբնակք գոլով. սակայն թշուառականք. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)
unnatural, contrary to nature;
far from one's country or home, abroad.
Մի՛ եւ յառաջին աղօրէ արտակացեալ զմեզ տարաբունս կամեսցի առնել. (Մագ. ՟Լ։)
counterfeit, base;
դահեկան —, coin, false money.
Դահեկանաց խոտանն եւ տարագծեալն։ Զօրէն այնոցիկ՝ որ զդահեկանն հատանեն տարագծեալ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 17։ եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)
proscription, ban, banishment, exile, exclusion, transportation, expatriation.
Տարագրութիւն այնոցիկ, ոյք գործեն զանօրէնութիւն. (Յոբ. ՟Լ՟Ա. 3։)
Տարագրութիւն իսրայէլի՝ այգւոյն օրինակաւ։ Մերժումն տարագրութեան անյուսալի. (Նախ. ես.։ Նար. ՟Ի։)
to discern, to distinguish.
Տարօրինակ դատաստանաւ դատեալ. կամ վարանական մտօք.
mistimed, ill-timed, inopportune, unseasonable, untimely;
premature;
unseasonably, inopportunely, at the wrong time or moment, out of season;
prematurely;
too late, when too late;
cf. Տարաժամութիւն;
— հասակաւ, not full grown, young;
— ծերանալ, to age prematurely.
cf. Թոթով.
Ի տարախօս եւ յանպատշաճ հասակի (մանկութեան)։ Արձակեաց յօրհնութիւն զլեզուս տարախօս տղայոցն. (Ածազգ. ՟Թ։ Ճ. ՟Գ.։)
cf. Տարածեմ.
Զմատեանս օրինացն տթարածանէին։ Ա՛ռ զհրովարտակսն, եւ տարածեաց առաջի տեառն։ Քուրձ եւ մոխիր ի ներքոյ տարածանիցես։ Տարածեցին զհանդերձս իւրեանց ի ճանապարհին։ Եւ այլք հատանէին ոստս, եւ տարածանէին ի ճանապարհին։ Զձեռսն քաջասիրտս տարածանէր։ Բարակ ի հովիտսն տարածեաց զոտս իւր։ Տարածեաց զթեւս, կամ զբազուկս.եւ այլն։
Դրօշքն տարածանէին։ Հուր ի փոքր շառաւիղէ յանբաւս տարածանի ըստ նիւթոյն եւ զօրութեան։ Ոչ միայն ոչ կարճեն զվնասն, այլեւ տարածանեն եւս. (Արծր. ՟Բ. 6։ Շ. մտթ.։ Գէ. ես.։)
of a spreading root.
Կէսք ի ծառոց խորարմատք եւ տարածատակք. (Վեցօր. ՟Ե։)
volume;
— արկանել, to spread, to extend.
Եթէ խոնաւասցին հատքն, հանէ առ եզերբ մրջնիւնոցին, արկանէ տարածոց, եւ ցամաքեցուցանէ. (Վեցօր. ՟Թ։)
unthought of, unlooked for, unforeseen;
absurd, strange, extraordinary;
— լինել, to form strange suspicions.
Սուր եդ ի վերայ իւրոց զօրացն յանկարծ յեղակարծումն տարակարծի (այսինքն ի տարակարծ պահու). (Բուզ. ՟Ա. 8։)
aloof, from afar.
Զօրավարին յունաց զիւր սուսերն հանեալ՝ ածէր տարակաց ի (վերայ) գլխոյն գնէլոյ, եւ այլն. (Բուզ. ՟Ե. 32։)
doubt, uncertainty, wavering, vacillation, irresolution, hesitation, embarrassment;
tribulation, anguish, anxiety;
doubtful, uncertain;
ի —կուսի կացուցանել, ի — արկանել, to cause to doubt, to call into question;
կալ ի —կուսի, to doubt, to be in doubt, to waver;
— ի —ս կցել, to multiply doubts, questions;
չիք ինչ —, there is no doubt;
undoubtedly.
Փոխիցեն ընդ նոյն ճանապարհ ի մի շաւղացն հետոց յեօթն տարակոյս։ Արկեալ զձեզ ի տարակոյսս անօրէնութեան, եւ կամ յանհիւթ ապառաժ տեղին. (Նար. ղ։ Ագաթ.։ (յորս տեսանի բուն ստուգաբանութիւն ձայնիս, իբր հեռի կոյս, օտար կողմն։))
Ի տուեցելոտցն, զոր ի տարակուսիցն ընկալան, ոչ յուսացեալք։ Ի տարակուսից եւ յանհնարից առաքեաց նոցա զբարեգործակն զօրութիւն։ Ոմանք թերեւս խնդասցեն ընդ տարակոյսն. իսկ խնդալ ի վերայ այլոց թշուառութեանց՝ ոչ մարդկան ա՛նգ է. (Փիլ.։)
disagreeable.
Այնպիսի յանդգնեալքն՝ որ գործեն զտարահաճելիսն աստուծոյ, հեռի եղիցինզ ի սրբոց եւ ի մեր օրհնութենէն. (Կանոն.։)
restless, uneasy.
Ըստ օրինի ցայգապահաց եւ ցերեկապահաց լինել վշտամբեր եւ տարահանգիստ. (Սարկ. քհ.։)
deform.
Ձեւ մարմնոցն, բարեձեւն իսկ, եւ տարաձեւն. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
to cast out, to reject, to reprobate;
to expel, to drive away;
to disown, to disapprove.
Տարամերժեալ յուդաս ի յօրէն փոքու. (Շար.։)
Մինչեւ տարամերժեալ օրն անցանէր, եւ մերձ լինէր առ երեկոյն. իմա՛ կամ ընթերցի՛ր. Տարամերժեալ։
cf. Տարապարտ.
Տարապարտուց արկին խունկս։ Գրաւեցեր զեղբարս քո տարապարտուց։ Սպանանել զդաւիթ տարապարտուց։ Զօրս եւս գումարեցի տարապարտուց ի վերայ նոցա ջնջել զնոսա։ Զի՞ մոլորեալ ես տարապարտուց։ Ոչ տարապարտուց արարի զամենայնն՝ զոր ինչ արարի ընդ նոսա։ Որ բարկանայ եղբօր իւրում տարապարտուց.եւ այլն։
cf. Տարասահմանեմ.
Օտար եւ հեռի յուղղութենէ սահմանաց եւ օրինաց եւ կանոնաց.
Մի՛ տարասահման դատէք զդատաստանն աստուծոյ։ Ոչ տարասահման առնէր դատաստան, այլ ըստ եկեղեցւոյ օրինաց. (Վրք. ոսկ.։)
to banish, to exile, to drive away, to remove.
ՏԱՐԱՍԱՀՄԱՆԵԼ. Տարօրինակ կամ տիրաբար սահմանել, բացորոշել.
speaking metaphorically, parable, allegory, metaphor.
Տարացոյց բանիւ. օրինակաւ բացատրութիւն.
allegorical.