farthing, mite.
Որ յոյժ տղայքն են.. . առ այնոցիկ՝ որ ընդ փշոտին գրեն, անցեալ կան. (Փիլ. նխ. ՟բ.) այսինքն միոյ լումայի նկարեն ինչ։
to grind to dust or powder, to pound, to bruise, to crush, to triturate, to pulverize;
to crumble.
Զորոգայթս զայս փշրել։ Նիգք երկաթիք անհնազանդութեան փշրեցան։ Անկան փշրեցան ունայնութեան պաշտամունքն. (Յհ. իմ. ատ.։ Յճխ. ՟Ժ՟Ա։ Ագաթ.։)
cf. Փոթոթային.
Համք հիւթոցն են այսոքիկ, քաղցր, դժուար (կամ բարկ ), թթու, փոթոթ։ Փոթոթն (կամ փոդոդն ) յաւելուած ցրտութեան է, եւ կծու՝ յաւելուած հրոյ. (Դամասկ.։ Եւ Ոսկիփոր.։)
cf. Փոթոթային.
Համք հիւթոցն են այսոքիկ, քաղցր, դժուար (կամ բարկ ), թթու, փոթոթ։ Փոթոթն (կամ փոդոդն ) յաւելուած ցրտութեան է, եւ կծու՝ յաւելուած հրոյ. (Դամասկ.։ Եւ Ոսկիփոր.։)
loan, borrowing;
anthem, response, antistrophe, antiphon;
— առ —, —ն ի —, by turns, reciprocally, alternatively, mutually;
խնդրել —, to ask in loan;
— տալ, to lend, to make a loan;
— առնուլ, to receive as a loan, to borrow;
ընդ —ս մտանել, to be overburdened by loans, to be obliged to beg;
—ով կեալ, to live upon trust, or upon credit.
Հանգանակօք եւ փոխովք մի աղքատանար։ Բաղումք իբրեւ զգիւտս համարեցան զփոխ, եւ աշխատ արարին զօգնականսն իւրեանց (այսինքն զփոխատուս ). (Սիր. ՟Ժ՟Ը. 33։ ՟Ի՟Թ. 4։)
ՓՈԽ. գ. (արմատ Փոխելոյ, Փոփոխելոյ. ) στίχος versus ἁντίφωνον, ἁντιφωνία antiphona, responsio եւ այլն. Փոփոխ սաղմոսերգութիւն տուն առ տուն. փոխաձայնութիւն. եւ Բուն սկիզբն սաղմոսի յետ կցուրդի. եւ Մասն այսր եւ այնր աւետարանի կամ գլուխ ինչ կարդալի ըստ բաշխման ի վերայ ութ ձայինց։
Իւղաբերից աւետարան այսօր՝ յոհաննու զյետին փոխն կարդա։ Զերեք գլխոյն զփոխերն կարդա. (անդ։)
to transfer, to transport;
to transpose;
to translate, to change;
to reward;
to succeed.
Եւ այսպէս փոխաբերելով բազում անգամ յերկաքանչիւրս՝ անհալական առ ի յերկոցունցն գործէ. (Պղատ. տիմ.։)
Յութսներորդէ անտի գրոյ (ձ ) ի չորեքհորիւրն (ի ՟Ն ) փոխաբերեալ, ստուգաբանօրէն քննութեամբ ընդ ձիթոյնանուան նիւթ ճշմարտագրի։ Յայլ ոմն անուն խուժական հեթանոսօրէն փոխաբերին (այսինքն փոխաբերեցին ) ուրուապէս՝ դեւկալիոն ընդ նոյն ասել. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ Նար. մծբ.։)
Զայսորիկ քեզ Աստուած իմ եւ տէր՝ ընդ այսքանեաց բարեաց փոխաբերեցի. (Նար. ՟Ե։)
transmigration.
Ո՞վ այսպէս լուաւ փոխագնացութիւն, կապեալ եւ պարաւանդեալ ոտից յուղի անկանելով շուել տեղւոջէ ի տեղի։ Ոչ կարացին արգելուլ զփոխագնացութիւն ոտիցն. (Նանայ.։)
reciprocity, return, recompense, compensation;
reciprocal, mutual, respective, alternative;
— անկիւնք, alternate angles.
Զայն փոխադարձ փոխարինացն՝ շինութիւն շնորհեալ, ի բարիսն վայելեն։ Հնազանդութեան որդւոյ այս փոխադարձ եղեւ առ ի հօրէ։ Ոչ վարձս խնդրեցին փոխադարձ բարեգործութեան. (Ագաթ.։ Շ. թղթ.։ Երզն. մտթ.։)
to recompense, to reward;
to return like for like.
Եւ վասն այսորիկ փոխադարձեցի հատուցանել քեզ զայդ։ Որում ոչ հաւանի Աշոտ՝ փոխադարձելով նմա (ըստ գործոց նորա ). (Արչ։ Արծր. ՟Ե. 2։)
Մի այսուհետեւ փոխադարձցիս՝ սրբեալդ արտասուօք. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Բ։)
to transpose, to transfer, to transport, to displace;
to remove;
to copy;
to translate;
to depart from this world, to die.
Զի զվարդագոյն արիւնս իւրեանց փոխադրեցին փրկչին արետն։ Զայս ամենայն մասունս բարեաց ընկալեալ ի քէն՝ փոխադրեցի վնասակարս պարտեաց՝ անթիւս եւ բազմօրինակ անօրէնութիւնս. (Շար.։ Նար. ՟Ե։)
instead of, in the place of, for;
cf. Փոխանորդ.
Պետրոս եւ Պօղոս՝ Քրիստոսի փոխանքն՝ այսօր եկեալ են հիւր ի ժողովուրդս մեր. (Շ. տաղ.։)
Ես քո փոխան (կամ փոխանակ ) եղից. (Փիլիմ. 20։) յն. շահաւորիմ. այսինքն ի քո պտուղ վայելեցից. զի եւ ոնեսիմոս նշանակէ շահեկան, օգտակար։
instead of, in place of;
in exchange or in return for, as a reward for;
— նորա, in his place;
— ընդ, instead of;
— զի, whereas;
for as much as, since, because;
անձն քո — անձին նորա, your life shall be surety for his;
ասել —ուրուք, to say in a person's name.
Ի ձեռն Անանիայի փոխանակի աղքայի։ Որ էր ՟Ը (այսինքն ի միասին ընդ ) փոխանակի բդեշխին։ Խնդրէր շրջել զփոխանակ բդեշխին ի հաւատոց։ Առ դաղիովնաւ փոխանակաւ բդեշխին աքայեցւոց. (՟Բ. Մնաց. ՟Ի ՟Ղ. 11։ Գծ. ՟Ժ՟Գ. 7=12։ ՟Ժ՟Ը. 12։)
Ապա թէ փոխանակելով փոխանակեսցէ զայլ անասուն ընդ անասնոյ, եղիցի եւ այն փոխանակն սուրբ։ Եւ նա, եւ փոխանակն իւր եղիցին սուրբ։ Արարի փոխանակ քո զեգիպտոս եւ զեթէովպիա, եւ զսուհէն քեզ փոխանակեցի։ Զջուր մեր դնոյ արբաք, եւ փայտն մեր առանց փոխանակի եկն ի վերայ։ Առ ոտն կոխէիք զարդարն՝ առնելով փոխանակս։ Առի զեղբարս ձեր, փոխանակս տուեալ տեառն։ Նախատեցին փոխանակ (այսինքն զփոխանակն, կամ զերեւեցուցիչն ) օծելոյ քոյ, եւ այլն։ Հաւատարիմ բարեկամի ոչ գոյ փոխանակ։ (Սիր.՟Ղ. 15։)
Փոխանակ արեանն տեառն՝ ձեր արիւնդ հեղաւ (այսինքն ըստ նմանութեան )։ Ետուն զանձինս ի մահ փոխանակ որդւոյն Աստուածոյ. այսինքն ի տեղի Յիսուսի, զի նա ապրեսցի. (Շար.։)
Ասէ Երեմիա փոխանակ (այսինքն ի դիմաց ) ժողովրդեանն. (Մծբ. ՟Ե։)
Փոխանակ զի ասէիք, եթէ տէր կամեսցի. որպէս այն թէ, որովհետեւ այսպէս ասէք յոչ ուղիղ միտս։ Բայց յայսմ վայրի պարտ էր իմանալ որպէս հելլենաբանութիւն. փոխանակ զի ասելոց էիք. (յն. փոխանակ ասելոյ ձեզ )։
substitute;
lieutenant;
vicar;
successor;
exchange, barter, compensation;
—աւ, by turns, alternatively, reciprocally, mutually;
— արքայի, vice-roy;
— բդեշխի, vice-consul;
proconsul;
— հանդերձից, change of clothes, changes of raiment;
արարի — քո զեգիպտոս, have given Egypt as your ransom.
Ի ձեռն Անանիայի փոխանակի աղքայի։ Որ էր ՟Ը (այսինքն ի միասին ընդ ) փոխանակի բդեշխին։ Խնդրէր շրջել զփոխանակ բդեշխին ի հաւատոց։ Առ դաղիովնաւ փոխանակաւ բդեշխին աքայեցւոց. (՟Բ. Մնաց. ՟Ի ՟Ղ. 11։ Գծ. ՟Ժ՟Գ. 7=12։ ՟Ժ՟Ը. 12։)
Ապա թէ փոխանակելով փոխանակեսցէ զայլ անասուն ընդ անասնոյ, եղիցի եւ այն փոխանակն սուրբ։ Եւ նա, եւ փոխանակն իւր եղիցին սուրբ։ Արարի փոխանակ քո զեգիպտոս եւ զեթէովպիա, եւ զսուհէն քեզ փոխանակեցի։ Զջուր մեր դնոյ արբաք, եւ փայտն մեր առանց փոխանակի եկն ի վերայ։ Առ ոտն կոխէիք զարդարն՝ առնելով փոխանակս։ Առի զեղբարս ձեր, փոխանակս տուեալ տեառն։ Նախատեցին փոխանակ (այսինքն զփոխանակն, կամ զերեւեցուցիչն ) օծելոյ քոյ, եւ այլն։ Հաւատարիմ բարեկամի ոչ գոյ փոխանակ։ (Սիր.՟Ղ. 15։)
Փոխանակ արեանն տեառն՝ ձեր արիւնդ հեղաւ (այսինքն ըստ նմանութեան )։ Ետուն զանձինս ի մահ փոխանակ որդւոյն Աստուածոյ. այսինքն ի տեղի Յիսուսի, զի նա ապրեսցի. (Շար.։)
Ասէ Երեմիա փոխանակ (այսինքն ի դիմաց ) ժողովրդեանն. (Մծբ. ՟Ե։)
Փոխանակ զի ասէիք, եթէ տէր կամեսցի. որպէս այն թէ, որովհետեւ այսպէս ասէք յոչ ուղիղ միտս։ Բայց յայսմ վայրի պարտ էր իմանալ որպէս հելլենաբանութիւն. փոխանակ զի ասելոց էիք. (յն. փոխանակ ասելոյ ձեզ )։
in one's name.
Զտեառն բանն որ առ հրէայսն՝ փոխանակաբար գոչել, քակեցէ՛ք զնինուէ, եւ յերիր աւուր յարուցից ցնա. (Գեննանդ.։)
substitute, representative;
vicegerent, vicar;
successor;
compensation, equivalent;
— արքայի, vice-roy;
— պատրիարքի, patriarch's vicar general;
— բանալեաց, duplicate key;
false key.
cf. ԱԹՈՌԱԿԱԼ, իբր փոխանորդ, այսինքն Յաջորդ։
Կարեւոր համարեցաք ընդ նորա եւ վասն նորին դիպողագոյն բանիւք զփոխանորդն թելադրել. այսինքն զլցուցիչն զտեղի նորա, կամ զյաջորդ բանքս. (Ագաթ.։)
transitorily.
Շարժումն է գնդատեսակ, յորժամ փոխանցաբարնորգործէ. որպէս ի ջրոց ձկունք եւ թռչունք, եւ գնւնզանն մովսիսի յօձ, եւ այսպիսիքս։ Շարախառնապէս ներգործէ անձն, եւփոխանցաբար, յորժամ ընդ իմանալեաց իմանի. (Մաքս. ի դիոն.։)
moveable, strolling;
transitive.
to transmit, to hand down;
to be converted, turned, changed or transformed;
cf. Փոխանագիր.
Եւ արդ փոխանցելի է մեզ եւ յայլսն, այսինքն ի բոյսս. (Մխ. առակ. ՟Կ՟Ե։)
lender.
Փոխատու լեր այսր թագաւորութեանս՝ մասնաւորելով յընչից քոց. (Վրք. ոսկ.։)
to restitute, to requite, to recompense;
cf. Փոխադրեմ.
Մեսրոբայ փոխատրելով զհայերէն աթութայսն ըստ անսայթաքութեան սիղոբայից հելլենացւոց. (Խոր. ՟Գ. 33.) այսինքն վերածելով ի նոյն կարգ այբուբեանական՝ ըստ անվրէպ համեմատութեամբ տառադարձութեամբ. կամ բացատրելով զայբուբենս մեր նորագիւտս՝ հնչմամբ վանկից նաեւ տառիւք յունաց։
Համարե՞լ յաւէտ զբանին բնութիւն ի կնատս յայս եւ ի հւղեղէնս փոխատրիլ մարմին։ Քրիստոսիւ փոխատրիմք փառաց ի փառս. (Պրպմ.։)
restitution, restoration, retribution, recompense;
change, mutation;
lending.
Հուր մնալով ըստ բնութեան տաղւոջ, փոխատրէ յերկաթ յիւրմէ զօրութենէն, որ ոչ նուազէ փոխատրուեւեամբն. (Բրս. ծն.։) (Յայս առցես եւ զյաջորդ նշանակութիւն։)
Եւ յագահութիւն՝ զաղքատութեանն ղազարու. եւ յայլսն ամենայն այսպիսի փոխատրութեամբ վարէին. (Սարգ. յկ. ՟Ե։) (որ հայի ի ՟Ա նշ)։
recompense, compensation, retribution, remuneration, reward;
return, requital, satisfaction, revenge;
in exchange or return for, instead of, for;
reciprocally;
— վնասուն, amends, indemnity, reparation;
— այցելութիւն, return visit;
դարձ —րինի, condign recompense;
առնել զդարձ —րինի, to give like for like;
հատուցանել զ— վնասուն, to make up to, to indemnify for.
Նոյն ինքն գործն՝ որոյ այս փոխարէն է, միւս եւս պարգեւ գոլ։ Ակն ունելով հատուցման փոխարինին։ Եւ անդրադարձ փոխարինի՝ բազումերկանցն պատշաճի. (Շ. մտթ. եւ Շ. բարձր. եւ Շ. վիպ.։)
Ոչ եթէ ըստ բարի գործոց մերոց զայս փոխարէն գտաք։ Տացէ քեզ զհատուցումն փոխարինաց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 13։ ՟Է. 14։ Զի՞նչ հատուսցուք մեք Աստուածոցն փոխարէնս այս մեծի յաղթութեանս. Եղիշ. ՟Բ։)
cf. Փոխարկումն.
Ի ջուր արկեալ հող ինչ՝ ի վայր նստի. ո՛չ է այս փոխարկութիւն, այլ տարորոշումն խառնեցելոց. (Ճ. ՟Գ.։ Նիւս. բն.։)
Առ ի բարին փոխարկութեան։ Փոխարկութիւն (այսինքն փոխարկիչ ) զարհուրմանց, այլայլութիւն տխրութեանց։ Որոյ կերպարան՝ յառաջ եկելոյն՝ եւ րչ հեթանոսութեամբ է փոխարկութիւն. (Նար. ՟Կ՟Գ. ՟Ձ՟Դ. ՟Ղ՟Գ։)
to change, to convert, to transform, to modify;
to remove, to displace, to transfer, to transport;
to succeed;
to translate;
— զհրամանս or զիրաւունս տեառն, to transgress God's commandments;
— զհանդերձս, to change one's clothes;
— զշապիկ, to shift one's shirt or shift;
— զբնակութիւն, to shift one's quarters, to remove;
— զկարծիս, to alter or change one's mind;
— զպատիժ (ամոքել), to commute a punishment;
— զաչս յերկինս, to raise the eyes to heaven;
— ի հայ լեզու, to translate into Armenian;
cf. Լեզու.
Ոչ ուրեք գտանէր, զի փոխեաց զնա Աստուած։ Փոխեաց զնա յերկիրն եմաթայ։ Սելեւկոս փոխեցաւ յաշխարհէ։ Զայս օրինակ յաշխարհէ փոխեցաւ։ Մեզ լաւ է՝ զի փոխիմք աստի ի մարդկանէ։ Ի դիցն պաշտօն փոխեցաւ։ Փոխեցաւ ի ճանապարհէն։ Փոխեցաւ ի գալիլէէ, եւ եկն ի սահմանս հրէաստանի։ Փոխեցաւ անտի ՞ եւ այլն։ Ի բա՛ց փոխեցիր. (Փիլ. իմաստն.։)
change, mutation;
— յաշխարհէ, passing from this world to the next, exit, decease, death;
— Ս. Կուսի, Assumption.
Պէսպէս փոխմամբ։ Վասն այսր փոխման։ Վասն փոխման՝ որ եղեւ յետոյ. (Եւս. պտմ.։)
trumpeter, hornblower, cornetter.
trumpet-shaped;
tube-shaped, cilindrical.
Որք բոլորակապէս զփողաձեւս զայս հասեալ կալան անցս գնացից։ Յորմէ փողաձեւ անցք բազմահերձք են։ Նիւս. (կազմ.։)
comfort, comforter.
Որ ինչ պատէ զփողն, այսինքն զպարանոցն. փողպատ, վզնոց.
angina, quinsy, mumps, the croup, diphtheria;
attended with angina, having a quinsy.
Յաւ փողից, այսինքն պարանոցի. պօղազի ցաւ. եւ Ունօղն ցայն.
to trumpet, to announce with the trumpet, to sound the horn, to intimate or warn by sound of a trumpet;
to cause to march on to the sound of the trumpet;
cf. Հորդան տամ.
Արփւոյն հատածք նրբամասնաբար փողեալ ընդ փորուածս տանց յամանակս ամարանւոյ. (Անան. եկեղ.) այսինքն խուռն անցեալ իբր ընդ խողովակ ընդ նրբափողոց։
to cut the throat, to behead, to slaughter, to kill;
— զմիմեանս, to cut each other's throats.
Փորոտել ետ զնոսա, այսինքն է խեղդել. (Մարթին.։)
Սով մեծ լինէր.. . ապա ձեռնամուխ լինէին ի հարճս եւ ի ծառայս՝ փողոտել եւ ուտել. (Ղեւոնդ.։)
like dust, powdery;
very small, thin, light.
Փոշետեսակ մեղք. այսինքն ներելի. (Մխ. ապար.։)
Caesarean.
Ի փորոյ հանեալ. մակդիր յուլիոսի կայսեր, որ ասի հերձմամբ որովայնի մօրն ի դուրս հանեալ. զի կեսար, caesar իբր caesus, նշանակէ հատեալ.
Կեսար ոչ ըստ բնութեան ծնեալ ի մօրէն իւրմէ.. . անուտնեցին լատինացի լեզուաւ ճէսար, որ թարգմանի փորահան։ Օգոստոս՝ երկրորդ ինքնակալ զկնի յուլիոսի, զոր ասեն փորհան, որ եւ կայսր կոչեցաւ. (Ոսկիփոր.։ Վրդն. պտմ.։)
trial, test, proof, attempt;
specimen, sample;
experience, proof;
endeavour, undertaking, enterprise, expedient;
trial, adversity, misfortune;
temptation;
probation;
experienced, expert, practised;
approved, tried, pure;
ի —ոյ, by or from experience;
խիստ — ,a hard trial;
բազմամեայ —, experience;
բնագիտական —, physical experiment;
—ով ուսեալ, taught by experience;
լինել —, to be experienced, versed, exercised;
զ— առնու րձել, ի — մտանել, to experience, to make an experiment of, to attempt, to make attempts, to try, to assay, to prove, to experiment;
ի — արկանել, to put to the trial or test, to torture;
— փորձել վերստին, to renew an attempt, to make a new effort;
ի վերջին — մատուցանել զիմն, to put to the final proof;
ի մահու — գալ, to prove death, voluntarily to encounter death;
հայաստան նախ զ— առ զօրութեան նորա, Armenia was the first to feel his strength;
ընդ նոր — հանդ իսի էանց նա, he was put to a new trial;
մատեաւ եւ յարդարսն — մահու, even the righteous were in mortal danger;
գիտելով զ— առն, well knowing what a man he is;
զգանից զ— առ, he was beaten;
— է, he is experienced, he has much practice;
— արծաթոյ եւ ոսկւոյ ի բովս, gold and silver are tried in the furnace;
cf. Զէն.
Յառաքինեաց եւ ի փորձից։ Այսու փորձ գտան (այսինքն նեղութեամբ ) ընտրեալք ամենայն։ Եկեսցէ ի մէջ փորձն պօղոս.. . Որ ոչ է փորձ պատերազմի։ Էին եւ Աստուածայնոց գրոց փորձք եւ հմուտք։ Փորձ գտեալ։ Ամենայնիւ փորձք գտեալք։ Որում ամենեքին փորձ էք, Որոյ ճշմարտութեան փորձ էք դուք։ Լսել բարւոյ եւ փորձ վարդապետին՝ հօրն ամոնայ. (Փիլ.։ Պրպմ.։ Իգն.։ Սարգ.։ Սարկ.։ Բրսղ. մրկ.։ Վրք. հց. ՟Բ։)
experimental;
empiric;
tried, proved.
Եւս եւ աստ ասացից փորձականս. (այսինք փորձով ստուգեալս. Ոսկ. յհ. ՟Բ. 33։)
tried, tempted.
πειραζόμενος tentatus. Փորձեալ, այսինքն փորձեցեալ, որ կայ ի փորձուե կամ ի փորձանս.
Յորժամ փորձանաւորն զաղօթս արդարոյ եւ զխրատ օգնական առնուցու, յոյժ զօրանայ։ նա՝ որ տեսանէ զնոսա անիրաւեալ, նիւթէ այսու փորձանաւորացն փառս. (Լմբ. ժղ.։)
to attempt, to try, to experiment, to make an experiment of;
to prove, to assay, to put to the test;
to tempt, to sound, to try;
to tempt, to allure, to entice.
Փորձեաց Աստուած զաբրաամ։ Փորձեցից զնոսա, եթէ գնայցե՞ն յօրէնս իմ, թէ ոչ։ Փորձեա՛ զիս տէր, եւ քննեա՛ զիս։ Զայս ասէր փորձելով զնա.եւ այլն։
Եկն փորձել զնա (զսողոմոն ) առակօք։ Փորձեցից միւս անգամ դզաթուն։ Ե՛կ եւ փորձեցից զքեզ յուրախութեան։ Զայս ամենայն փորձեցի ես իմաստթիւն.եւ այլն։
to be tried, tempted;
to try, to endeavour, to seek;
to be purified, refined.
Փորձին ցուցանել։ Փորձին յոռի ցուցանել զբացատրեալ սահմանդ։ Զայս տարակուսանսլուծանել փորձեսցուք. (Անյաղթ պորփ. եւ Անյաղթ արիստ.։)
ՅԱստուածայնոց գրոց ցուցանել փորձեցայց։ Զայսորիկ ըստ կարողութեան բարիոք յստակել առ մարդ առանձնապէս զչարչարանսն. (Պրպմ.։)
temptation;
misfortune, calamity;
— ունել, to be tempted to;
ի — արկանել, տանել, to lead into temptation;
յաղթել փորձութեան, to resist temptation;
յաղթիլ, ընկճիլ ի փորձութենէ, to succumb to temptation.
Զի եթէ բռնաւոր ոք ինչ էր նա, ոչ յԱստուածայ խնդրեալ առնոյր օճան, եւ ապա մխէր ի փորձութիւնսն (այսինքն ի փորձել )։ նոյպէս եղեւ աձն վասն փորձութեան եւ քննութեան ադանայ. (Եփր. ծն.։)
hollow, cavity, excavation;
notch, score, hole;
— խելաց, the ventricles or cavity of the brain.
Դիմել ջուրց գետոյն ի փորուածն յմպելեաց պատրաստութիւն։ Բաժանեաց ի մէջ ջրոց եւ ջուրց առ ի յինքեան փորուածի.. . ընդփորուածս տանց։ Փոքր ինչ փորուած այրի։ Փորուածք երկրի։ Յայս սեղանոյս փորուածէս ասէ. (Խոր. ՟Բ. 36։ Անան. եկեղ.։ Յհ. կն։ Վեցօր. ՟Դ։ Նչ. եզեկ.։)
Ցանկանելն քո ի փորուածս չարութեան այսորիկ՝ ձեռն կարկառեցաք. (Կիւրղ. ի կոյսն.։)
to make haste, to hasten, to be quick, eager, to hurry;
to strive, to endeavour;
to be diligent, to apply oneself to;
չ-, to be slow, not to hurry, to take one's time;
փութալով առնել զիմն;
to do anything in a hurry;
փութա՛, quick! make haste!
փութա՛ էջ այտի, come down quickly!
յայն միայն փութայր, he dreamed of nothing else than;
յայն առաւել փութամ զի, my chief desire is to;
եւ զիա՛րդ փութամ մինչեւ կատարեսցի, and how am I straitened till it be accomplished !.
Փութա՛ թերա՛ գրիւս երիս։ Փութացաւ իջոյց զսափորն։ Փութացեալ այրեցին զքաղաքն։ Փութացան իջանել։ Փութացարո՛ւք եւ յղեցէ՛ք դուք զոք։ Փութայ մեծանալ այր չարակն։ Փութայ իբրեւ զհաւ ի ծուղակս։ Փութասցին ի նա ժողովուրդք բազումք։ Փութան գործել զչարի։ Փութալ պահել զմիաբանութիւն հոգւոյն։ Փութասջի՛ր (կամ փութացի՛ր) զանձն քո ընտիր կացուցանել։ Փութասցո՛ւք այսուհետեւ մտանել յայն հանգիստ.եւ այլն։
Արդ եկա՛յք եղբարք զօգուտն վտսն հասարակաց շինութեան փութասցո՛ւք (այսինքն հոգասցո՛ւք)։ Միայն զի զհարկելն լիով փութասցի. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Բ. 29։)
cf. Փութապէս.
Ըստ հապճեպ տալոյ խնդրակացն ի կոստանդնուպօլսէ՝ գնայ կայսրն փութանակի. (Յհ. կթ.։)
Tabernacle-bearer.
Կրօղ այսինքն բարձօղ յուսս զտապանակ ուխտին.
ՏԱՊԱՆԱԿԱԿԻՐ. Կրեալն, այսինքն եդեալն ի տապանակի ուխտին.
horse-cloth, housing.
Տապճակք ծիրանիք զարդարելով զձիսն որպէս փեսայս. (Բրս. սղ.։)
cf. Տարր;
letter, character;
letter, episite;
book;
աստուածեղէն —ք, the Holy Scriptures;
մարգարէական —ք, the prophecies;
—ք կանոնականք, canons, constitutions, statutes, written laws.
Ծանուցից քում սրբութեանդ յայսմ տառի։ Ընթերցեալ իմ ի քում տառի։ Զհաւասար գրոյդ ի թիկանէ տառիդ ընթերցցիս. (Մագ. ՟Ա. ՟Ժ՟Ը. ՟Ծ՟Դ։)
cf. Տառապիմ.
Որ տառապանայ ի կեանս յայս, մտանէ՞ յարքայութիւն. (Հց. աթ. կիւրղ.։)
cf. Տառապեցուցանեմ.
Թէ սոքա այսպէս տառապեն, եւ դու խնամես. (Լմբ. սղ. ՟Ի՟Ա։)
to trouble, to afflict, to oppress, to molest, to maltreat, to vex;
to violate, to dishonour, to deflower;
—եցուցանես զաղիսս իմ, I am afflicted by your woes.
Տառապեցուցանես զթշուառ աղիսս իմ. այսինքն ճմլես՝ գելուս. (Վրք. հց. ձ։)
ten;
ի — ամսոյն, on the tenth of the month;
— անգամ, ten times;
— —, by tens.
Փորձեցին զիս՝ այս տասն անգամ. (Թուոց. ՟Ժ՟Դ. 22։)
ten-stringed;
decachord, lyre, harp.