yes, even so, truly.
Ա՞յդ է ուրախութիւնն. եւ նա ասէ, այո՛ այս է։ Ուստի՞ գաս, թերեւս յարքայութենէ՛ անտի. եւ ասէ, այո՛ իսկ, յարքայութենէ անտի գամ. (Ագաթ.։)
noise, brawling;
gormandizing, gormandizer.
Ե՛ւս չար անցք քան ընդ հրէայսն՝ ընդ մեզ անցանէին հանապազ այռիք պայթիք երգ արբեցութիւնք. (Ոսկ. եփես. ՟Զ։)
thence, from that place.
Զի մի՛ ոք ի մեղաց այտի լսելով այսպիսի բանս. եւ այլն. (Շ. թղթ.։)
manfully, vigorously;
valiantly, bravely, courageously.
Զայրաբար նորա գոյանալ". այս ինքն զմարդանալն Քրիստոսի. (Դիոն. ածայ. ՟Բ։)
Այր լինել, այս ինքն յարբունս հասեալ, չափահաս. մա՛րդ ըլլալ. ատամ օլմագ. ἁνδρόομαι. vir fio, aetatem virilem attingo
visit;
search;
inspection;
— առնել, յայց ելանել, to visit, to go to see, to make a visit;
— եւ խնդիր առնել, յայց եւ ի խնդիր ելանել, to search, to examine, to observe.
Այցելութեամբ այց արասցէ ձեզ Աստուած, եւ հանցէ զձեզ յերկրէս յայսմանէ։ Յայցելութեան՝ յորում այց արասցէ ձեզ Աստուած, հանջիք եւ զիմ ոսկերս։ Ուրախ եղեւ, զի արար Աստուած այց որդւոցն Իսրայէլի։ Եւ այց արար Տէր Աննայի, եւ յղացաւ։ Ո՞վ է որդի մարդոյ, թէ այց ինչ արասցես դու նմա։ Ա՛յց արա այգւոյս այսմիկ, եւ դարմա՛ն տար սմա։ Ա՛յց արա մեզ ի փրկութեան քում։ Այց արար Աստուած ժողովրդեան իւրում ի բարութիւն. եւ այլն։
visitor;
inspector, bishop.
Եւ այս ստացուած ընչից նորա յայցելութենէն։ Տաց զայցելուս քո յարդարութիւն։ Այցելու եւ վերակացու ի վերայ նոցա. (Յոբ. Ի. 29։ Ես. Կ. 17։ Նեեմ. ՟Ժ՟Ա. 9։)
Եւ եպիսկոպոս. դիտապետ. վերադիտող. զի այս է եւ յն. էբի՛սգօբօս. ἑπίσκοπος. episcopus
visit;
visitation;
search;
inspection;
examine.
Եթէ այցելութիւն (արասցէ), զի՛նչ պատասխանի արարից։ Փառաւոր առնիցեն զԱստուած յաւուրն այցելութեան։ Միթէ ի վերայ այսր ամենայնի ո՞չ առնիցեմ այցելութիւն։ Ի տեղիս՝ ուր ոչ լիցի այցելութիւն յաւիտենից. եւ այլն։
Որ այցելութեամբ տեսցէ զայսոսիկ։ Էիցն այցելութիւն առնել։ Դիտէ այցելութեամբ։ Յոլովք՝ որ այցելութեամբ քննեցին. (Նիւս. կուս.։)
Յորժամ հոգւովն էջ յայցելութիւն (մեռելոց, կամ նախահարց). (Նար. ԽԸ։) Ըստ այսմ ասի,
Զոր արարէք ձեզ ինքեանց պէսպէս զարդս, եւ պղծեսցեն զնոսա, եւ պղծեսցեն զայցելութիւնս իմ, եւ մտցեն ի նոսա անխտիր. (Եզեկ. ՟Է. 22.) իմա՛ զտաճարն՝ ուր գային յայցելութիւն, եւ զընծայս՝ զոր տային յայցելութեանդ։
to visit;
to search.
Մարմին քահանային այցելի՛ է, զի մի՛ ինչ վրիպումն վնասու գացի։ Ճառս այս նշանակ իմանալեաց է, իսկ առ ի միտս՝ այլաբանութեան քաննովք այցելի է։ Այցելի է եւ խուզելի ամենայն ստուգութեամբ՝ բանիցն զիւրաքանչիւր ոք. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. բագն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)
cf. Անագանիմ.
Մասնիկ բաղադրութեան ի սկիզբն բառից՝ հասարակօրէն է նշանակ բացասութեան կամ պակասութեան, որպէս ի մեզ Ապ. յն. ա, ան, աբօ, նի. պրս. նա, պի թ. (ի վերջէ) սըզ. զորօրինակ տեսցի յայսմհետէ յաճախութեամբ։ Սովին մասնկամբ բաղադրեալ գտանին առ յետինս եւ քանի մի այլազգական բառք. զորօրինակ ԱՆԽԱԼԱՏ, կամ ԱՆՂԱԼԱՏ. այս ինքն անսխալ։ ԱՆՆՈՊԱՅ, նէօպէթսիզ. այս ինքն անկարգաւոր, ԱՆՓԱԼԱՆ, փալանսըզ. այս ինքն անհամետ, եւ այլք։
perfidy, treachery, disloyalty;
cruelty, inhumanity, ferocity, barbarity.
Նոքա անագորոյնութեան են, եւ սոքա մարդասիրութեան։ Յափշտակելն եւ ագահել ո՛չ մարդկան զգօնութեան է, այլ՝ գազանաց անագորոյնութեան։ Մի՛ այսուհետեւ յանագորունութիւն կործանիցիմք։ Զնոցա անագորոյնութիւնսն ցուցանէ. (Ոսկ. մտթ.։)
want of affinity;
dissimilarity.
Արկանէր առ նոսա զանազգակցութիւնն". այսինքն ցուցանէր զնոսա չլինել որդիս Աբրահամու. (Ոսկ. յհ.։)
ignoble, vulgar, of low extraction, of mean birth.
Անազգի ասաց. ընդ այս ուրախանալ պարտ էր քեզ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
not subject to diseases or passions.
Բազմանալ ի միմեանց անախտակիր (այս ինքն առանց ցանկութեան). (Զքր. կթ.։)
apathy, dispassion;
integrity, purity;
good constitution, health.
Փոխադրութեան էաք կարօտ ըստ ախտից, զի զայսոսիկ յանախտութիւն փոխեալ կացուսցէ. (Աթ. ՟Գ։)
shameless, unblushing, impudent;
audacious, insolent.
Առնիցեն յամօթ զանամօթսն ... Զկարի անամօթիցն խնուցու զբերանս։ Յանամօթից եւ ի լրբաց։ Անամօթ հրէիցն ոչ թողոյր տեղի։ Ամենայն բերան խցցի, այս ինքն նոյն անամօթիցն. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. հռ.։)
cf. Անամօթանամ.
Ոմանք ընդ կանայս անամօթէին։ Անամօթել ի կին մարդ. (Վրք. հց. ԻԶ։ ՃՃ.։)
invariable, unalterable, immutable.
Անայլայլակ նոյնութեամբ։ Անայլայլակ խորհրդով։ Օրինակ ուղղութեան անայլայլակ վրիպութեան (այս ինքն յերեսաց վրիպութեան). (Նար.։)
unmarried (woman).
Եւ իբր անհարսնացեալ. անփորձ յառնէ. միշտ կոյս. որ եւ ասի ԱՆԱՐԱՆՑ, այս ինքն անմերձ յամենայն արանց.
abandoned, forlorn, helpless.
Մինչ զի ի ձեռն այսոցիկ երեւելի լինել այնոցիկ, որք ոչ անայցելու են. (Նիւս. կազմ. ԼԱ։)
inanimate, lifeless;
impersonal.
Անանձանց եւ անձնաւորաց, անասնոցս եւ ասնոց ... այսպէս եւ յոգւոջն՝ եւ անանձունքն եւ անկատարքն եւ հիւանդոտքն. (Փիլ. այլաբ.։)
cf. Անանձն.
Չունօղ զանձն, այս ինքն զդէմ առանձին. (ա՛յլ է եւ ԱՆԱՆՁՆ).
anonymous;
ignoble.
Եւ է այս՝ անուն, կամ անանուն ... քանզի ոչ մարդ՝ անուն ոչ ասեմ, այլ անորոշելի անուն. քանզի ոչ մի իմն նշանակէ ... Զի՞նչ անուն, եւ զի՞նչ անանուն, յառաջագոյն ասացեալ է. (Պերիարմ. ԺԳ։)
inseparable, indivisible.
Բազումս փոխանակ միոյ տեարս եւ տիկնայս ստասցիս ի ներքս ի քեզ որջացեալս, որ զքո զոգիդ անանջատ եւ անմեկնելի ջնջեն. (Փիլ. լին.։)
banished or driven from his country;
captive, enslaved;
strange, foreign.
Որ չէ այս աշխարհ, այլ՝ վերին հանդերձեալն. ախրէթ.
Ամենայն ինչ ձեր է. եթէ՛ աշխարհ, եթէ՛ անաշխարհ. (Յճխ. ՟Է. (տպ. այս աշխարհ, եւ այն աշխարհ))։
impartial, showing no respect of persons, upright, disinterested, just, fair, righteous, exact;
strict, austere, severe, rigid, rigorous;
cf. Անաչառաբար.
blind;
without eyes;
blinded.
Անաչեայ մաքրութիւն մտաց։ Գերալիր արարեալ զանաչեայսն իմացութիւնս. (Մաքս. ի Դիոն.։)
incorruptible;
pure, chaste, inviolate.
Զմարմինս զայս անապական զգենուն, եւ անապական կենցաղավարին յաւիտեանս. (Վրք. հց. ԺԴ։)
incorruption;
purity, chastity.
Ընկալայ ընդ հրաշալի անապականութեանն՝ այսրէն ի հող զլուծումն. (Պիտ.։)
desert, hermitage, solitude;
solitary, uninhabited lonely, unfrequented.
(պրսչ նասպատ այս ինքն անշէն. յն. ա՛վադօս, այսինքն անկոխ, անգնալի). ἅβατος, invius. իսսիզ, վիրան.
dissolute, debauched, libertine, licentious, wanton, lewd;
prodigal, profuse.
Անառակ է (այս ինքն պատճառ անառակութեան) գինի. (Առակ. Ի. 1։)
Անառակ կեանք կոչեցան, այս ինքն ոչ ողջախոհ. (Սահմ. ՟Ը։)
Զայս մի ըստ միոջէ թուել զանառակն կորուստ (պատուոյ, իշխանութեան, եւ ընտանեաց) ոչ է հարկաւոր. մարթ է իմանալ որպէս անօրինակ, մեծ յոյժ։
without a guide or chief, indirected.
Ո՛չ խառնիխուռն, եւ ոչ անառաջնորդ այս լինէր. (Խոր. ՟Ա. 31։)
impregnable, inexpugnable
Որոյ քաղաք իւր հոյակապ այսքան, եւ անառիկ բազմաց. (Համամ առակ.։)
brutally, coarsely.
Մի՛ յառօրեայս անասնաբար՝ դնէք ըզյոյս իբր անհանճար. (Շ. եդես.։)
cf. Անասնախառն.
Վաճառէին զանասնական մեծութիւնն (այս ինքն զանասունս). (Արշ.։)
cf. Անասնագէտ.
Վասն անասնամոլաց։ Անասնամոլացն պղծութիւնք։ Զայնպիսի մոլեգնութիւնսն՝ զոր (այս ինքն որով) անասնամոլքն պղծին. (Մանդ. ԺԹ։)
cf. Անասնական.
Մարմնովս այսու անասնային. (Յիսուս որդի.։)
irrational;
animal, brute.
ԱՆԱՍՈՒՆ. Անբան. որ չէ ասուն. ոյր չիք բան, այս ինքն բանականութիւն, ասք եւ խօսք. ἅλογος, irrationalis, brutus, զայրի նադըգ.
Ի բանաւորականէն եւ յանասուն մասնէն ի մի գոյացեալք։ Որպէս խոտդ անասնոյ կերակուր է, այսպէս զգալին՝ անասուն մասին հոգւոյն վիճակ հասեալ է։ Կին՝ զոր ոչ յաղագս անասուն ցանկութեան ածես, այլ զօրէն բնութեան լնլով հարկաւոր. (Փիլ.։)
without lining.
Նկանն լինէր այսպէս. սալ ջեռուցանէին, յորոյ վերայ զճարպն թացեալ անաստառ անդ դնէին, եւ ապա մաղմաղ ի վերայ արկանէին. (Կիւրղ. թագ.։)
atheistic, atheist;
ungodly, irreligious.
Որք անանաստուածք են, հոգւով մեռան։ Անաստուած ոմն ես։ Առ անաստուածիւդ (այս ինքն անաստուած գոլով՝) ե՛ւ աւերես զերդումն։ Անաստուածի կարծիք են ոչն կարծել զաստուածային ակնն զամենայն տեսանել. (Փիլ.։)
immaculate, without sin, innocent, irreproachable;
clear, refined;
intact, pure, whole, perfect.
Պարտ է եպիսկոպոսին անարատ լինել։ Զայս պատուիրեա՛, զի անարատք իցեն։ Պահել քեզ զպատուիրանն անբիծ անարատ. եւ այլն։ cf. ՈՂՋ ԱՆԱՐԱՏ։
holily, inviolably.
Զինքն ուղղակի վարէ, այս ինքն անարատաբար կեայ. (Պրպմ. ԼԲ։)
increate.
Երկուց անարարաց ի միասին չէ մարթ լինել։ Ուստի լեալ իսկ երեւի (այս ինքն տեսանի) հիւղն, եւ ոչ անարար. (Եզնիկ.։)
Անարարն գոյանայ (այս ինքն անեղն եղանի). (Զքր. Ծն.։)
Ոչ կարէ ներգործութեամբ գոլ մարմին նախ քան ընդունել զտեսակն, զի նիւթ է անարար (այս ինքն անորակ), եւ ոչ մարմին։ Ըստ այսոցիկ որակութեանց եւ ջուրն անարար ( ի լս. անորակ) ասի. (Նիւս. բն. ՟Բ. եւ ՟Թ։)
disconsolate;
inconsolable.
affront, offence, wrong, insult;
indignity, slight, contempt, disgrace, shame, opprobrium, discredit, blame.
Իսկ եթէ բազում անարգանօք ասէ զայս, ոչինչ է սքանչելի. զի զիջման էին ճառեալքն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 34։)
to offend, to shock;
to despise, to depreciate, to disparage;
to disapprove, to disallow, to refuse, to reject;
to blame, to find fault with.
Որ անարգէ զտնանկն, մեղանչէ։ Անարգէ զհայր, եւ մերժէ զմայր։ Որ կամակորի ի ճանապարհս իւր, անարգեսցի։ Խոնարհեսցի մարդ, եւ անարգեսցի այր։ Անարգեսցին փառքն Մովաբու։ Գան հարին, անարգեցին։ Պատուեմ զհայր իմ, եւ դուք անարգէք զիս։ Որ արհամարհէն զիս, անարգեսցի։ Էին արքն անարգեալք յոյժ։ Եւ ես անարգեցի զնա՝ չթագաւորել։ Անարգեսցէ զչարն, եւ ընտրեսցէ զբարին։ Անարգէ Տէր զխորհուրդս ժողովրդոց։ Զպատկերս նոցա անարգեսցես։ Եւ դուք այսօր անարգեցէք զԱստուած։ Անարգեն զհրաման թագաւորի։ Անարգեաց զերդումն, եւ անց զուխտիւն։ Զվէմն՝ զոր անարգեցին շինօղքն։ Զբան Տեառն անարգեցին։ Անարգեաց Եսաւ զանդրանկութիւնն։ Անարգել զմարմինս իւրեանց յանձինս իւրեանց եւ այլն։
Ոչ պատուել կարեն զպաշտօնեայս իւրեանց, եւ ոչ անարգել։ Անարգեցին զտէրութիւնն Պարթեւաց. (Ագաթ.։)
cf. Անարգիչ.
Այնու՝ որով անարգէին զնա, ոչ էր անարգու. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 12.) յն. նա ոչ անարգիւր։ Այլ գուցէ թարգմանն իմացեալ է, ոչ անարգէր զայլս. վասն որոյ եւ եդեալ, ոչ էր անարգու, այս ինքն անարգիչ։
offence, slight, refusal, reprobation;
humiliation;
vileness, meanness, worthlessness;
յ— իջանել, to demean, to degrade one's self.
Եգիտ ի նմա իրս անարգութեան (այս ինքն խայտառակութեան)։ Անարգութիւն լիցի եղբօրն քում առաջի քո. այս ինքն խայտառակումն։
uneven, unpolished.
Որոյ չկայցէ արդ, այս ինքն զարդ կամ յօրինուած. անյարդար. անշուք. անհարթ. անհեթեթ. անձեւ. տձեւ. անզարդ, տգեղ, անշնորհք. ուսլուպսուզ, չիրքին, նասազ. ἁσχήμων, figura carens, deformis, turpis
unworthy, unfit, improper;
condemnable, blamable, illegal, dishonest;
— համարել, to disdain.
Անարժան գոռոզացեալ (այս ինքն իշխօղ). (Փարպ.։)