Definitions containing the research բեր : 5059 Results

Հողամասն

cf. Հողահարկ.

NBHL (1)

Մասն կամ բաժին վճարելի վասն հողոյ. տուրք. բաժ վասն բերոց երկրի.


Հողմակոծ

adj.

storm-beaten, agitated by the wind;
squally, tempestuous;
— առնել, to agitate with wind.

NBHL (1)

Հողմակոծ զնաւահանգիստս առնիցեն. (Սեբեր. ՟Գ։)


Հողմակոծիմ, եցայ

vn. fig.

to be agitated, tossed, troubled by the wind;
to hull or float at the mercy of the winds;
to fluctuate, to waver, to be irresolute or wavering, bewildered, in doubt.

NBHL (1)

ἁνεμίζομαι, φέρομαι, βασανίζομαι եւ այլն. a vento moveor, feror, laboro. Կոծիլ ի հողմոց. բախիլ, վարիլ, ալէկոծիլ հողմով. տատանիլ. տարաբերիլ. տագնապիլ.


Հողմավար, աց

adj.

weather-driven;
whirled about by the wind.

NBHL (1)

Վարեալ ի հողմոյ. յն. բերեալ ի հողմոյ կամ հողմով. հովէն քշուած, քամիով ասդին անդին ձգած.


Հողմիկ

s.

gentle wind, pleasant breeze.

NBHL (1)

Ո՛վ աւետաբեր հողմիկ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Ճաշակական, ի, աց

adj.

gustative.

NBHL (1)

Յորժամ զլեղւոյ ոք զանուն բերէ, եւ ճաշակական մասն կենդանւոյ. (Դամասկ.։)


Ճաշակարան

s.

mouth, taste, palate.

NBHL (1)

Զգայարան ճաշակելեաց. բերան. քիմք. ճաշակելիք.


Ճաշակաւորութիւն, ութեան

s.

"degustation;
cf. Ճաշակելիք."

NBHL (1)

Մտանեն ընդ բերան համադամ ճաշակաւորութիւնք. (Եփր. թագ.։ եւ Վահր. յար.։)


Ճաշակելի, լւոյ, լեաց

adj. s.

that may be tasted, savoured, relished;
—ք, the taste.

NBHL (1)

Ճաշակելիք սրտի՝ բերան քաղրթին. (Մխ. երեմ.։)


Ճաշակեմ, եցի

va. fig.

to taste, to try, to relish;
to eat, to feed;
to drink;
to experience;
— զմահ, to die;
— զաշխարհ, to enjoy the world or its pleasures;
— զքաղցրութիւն խաղաղութեան, to taste the sweets of peace.


Ճաշակումն, ման

s.

act of tasting or eating;
Holy Communion;
consumption.

NBHL (1)

Իբր ճաշակումն մահու արբի։ Ի ճաշակմանէ մահաբեր պտղոյն. (Նար.։ Շար.։)


Ճարակաշատ

adj.

abounding in fodder, in pasture, very grassy.

NBHL (1)

Որ ցորեան եւ գարի բերէր երկիրն, յորժամ աւեր մնայցէ ի մարդկանէ, խոտալից ճարակաշատ լինի անասնոց. (Ոսկ. ես.։)


Ճարպաւոր

adj.

fat, greasy, full of grease, adipose.

NBHL (1)

Գինեբեր, եւ հացաւէտ, եւ ճարպաւոր եղեւ։ Պարարտ ճարպաւոր լուսոյն աշխարհի. (Վրդն. երգ. եւ Վրդն. ծն.։)


Ճարտասանութիւն, ութեան

s.

rhetoric, oratory, oratorical art;
eloquence, fecundity of expression, fluency of speech, richness of style.

NBHL (1)

Զդրուատեացն յերկարագոյնս հատուցանել զճարտասանութիւնս։ Զողբերգականացն ճոխաբանել ճարտասանութիւն. (Արծր. ՟Գ. 12։ ՟Դ. 2։)


Ճարտարախօս, աց

adj. s.

speaking well, eloquent, fluent;
good speaker, orator, declamer.

NBHL (1)

Յարոյց աստուած քարոզս բանիբունս ճարտարախօսս. (Սեբեր. ՟Դ։)


Ճարտարախօսութիւն, ութեան

s.

speaking well, fluency of speech, eloquence.

NBHL (1)

Մոլորութեանն սպասաւոր ճարտարախօսութիւնն է. (Սեբեր. ՟Դ։)


Ճարտարամտեմ, եցի

vn.

to tax one's ingenuity, to discover, to find out, to invent, to contrive, to sophisticate, to subtilize.

NBHL (1)

φιλοσοφέω, σοφίζομαι . Ճարտար միտս յանձին բերել. իմաստասիրել. զգօնութեամբ վարիլ կամ ճառել. իմաստնանալ. խելք բանեցընել.


Ճարտարասան

cf. Ճարտասան.

NBHL (1)

Խնուլ զբերանս իմաստնոց ճարտարասանից. (Ճ. ՟Գ.։)


Ճարտարեմ, եցի

va.

to exercise one's wits, to seek expedients, to devise means, to invent;
to make use of stratagems, to use artifices, wiles, shifts;
to pretend to be learned, to affect learning;
մի՛ ճարտարեր առաւել, զի մի՛ թիւրեսցիս, let the cobbler stick to his last.

NBHL (1)

Ընդէ՞ր զառնելն եւ զծնանելն ճարտարիցէ հերետիկոսն, թէ նոյն է։ Տե՛ս զիա՞րդ ճարտարեն հակառակորդքն. (Սեբեր. ՟Է։)


Ճարտարութիւն, ութեան

s.

art, skill, ability, dexterity, address;
cunning, subtlety, artifice, prank, feint, policy, sharpness;
penetration, sagacity, presence of mind;
knowledge, erudition;
genius, bent;
ճարտարութեամբ, dexterously, cleverly, adroitly, artfully, craftily, cunningly;
ձեռագործ, մշակական, տուր եւառիկ —, manufacturing, agricultural, commercial industry;
լար ճարտարութեան, lead plummet.

NBHL (1)

Ի քաղդէից ճարտարութիւն իմաստութեան պատմէր։ Յունաց ճարտարութիւն։ Ճարտարութիւնք փիլիսոփայից։ Ուռուցեալդ յանճահ ճարտարութենէ. (Եւս. քր.։ Ոսկ. յհ.։ Սեբեր. ՟Է։)


Ճգնասէր

adj.

inclined to an austere life.

NBHL (1)

Սիրօղ ճգանց. սիրով վշտակիր. համբերօղ. համբերատար.


Ճգնաւորական, ի, աց

adj.

hermitical, ascetic, painful, laborious;
— կեանք, ascetic life.

NBHL (1)

Ճգնաւորական աշխատութեանց համբերեցին սուրբ մարտիրոսք. (Շար.։)


Ճգնիմ, եցայ

vn.

to torment or trouble oneself, to lead a laborious, painful life, to labour, to suffer much;
to afflict one's body, to subdue one's passions, to devote oneself to an ascetic life, to mortify, to macerate;
to strive, to endeavour, to make an effort, to exert oneself, to take pains;
to combat, to resist;
to venture, to risk, to jeopard oneself.

NBHL (1)

Յանձն առեալ զխստամբերութիւն վարուց՝ ճգնէին առաւել քան զառաւել. (Խոր. ՟Գ. 49։)


Ճգնողական

cf. Ճգնական.

NBHL (1)

Զխստամբեր վասր նորա ճգնողականս։ Ուղղէ զթիւրեալ սիրտն յիրաց աշխարհիս ճգնողական վարուքն. (Յհ. կթ.։ Լմբ. սղ.։)


Ճգնութիւն, ութեան

s.

austere or ascetic life, austerity;
penitence, mortification, maceration;
fatigue, labour, trouble, effort;
combat, resistance;
danger, risk;
— մահու, death-struggle, pangs, agony;
օր ճգնութեան դատաստանին, the momentous day of the Last Judgment;
ամենայն ճգնութեամբ, with the utmost care or diligence.

NBHL (3)

κίνδυνος periculum, discrimen praelii ἁγών certamen (stadii) ἅσκησις exercitatio եւ այլն. Ճիգն. ճգունք. նեղութիւն. վիշտ. տագնապ. կիրք. չարչարանք. քիրտն. վաստակ. երկ, եւ երկունք. կամաւոր ճնշումն. մրցանք. նահատակութիւն. կրթութիւն. ջան. ժուժկալութիւն միանձանց, մարտիրոսաց, եւ ամենայն առաքինի համբերողաց՝ հանգոյն մրցողաց ի ստադին կամ ի մարտի. լծ. թ. t

Մարտիրոսական ճգնութեամբ վկայեցին։ Ճգնութիւն համբերութեան։ Պահոց եւ աղօթից ճգնութեան. (Արծր.։ Յճխ.։ Մաշտ.։ Վրք. հց. եւ այլն։)

Նշանակ ճգնութեան ընդ ախոյեանին առ նա զպսակն բերիցեն. (Եզնիկ.։)


Ճեղ, ից

adj. s.

forehead bald;
cf. Ճիւղ.

NBHL (1)

Պտղաբեր ուռք, որք զողկոյզն զհասեալն եւ զվայելուչն ի ճեղս ձեր բերէք. (Ժմ. յն.։)


Ճեմիմ, եցայ

vn.

to walk, to take a walk, to walk out.

NBHL (1)

Ընդ ո՛ չար ինչ անցանէ, եւ համբերել մարթ է, այն ինքն է պսակաւոր ճեմելն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 3։)


Ճեպեմ, եցի

va.

cf. Ճեպեցուցանեմ.

NBHL (1)

ՃԵՊԵՄ, եցի. չ. եւ ՃԵՊԻՄ, եցայ. ձ. σπουδάζω, σπεύδω, διωκέομαι studeo, operam do, festino, sector ἑπείγομαι propero, maturo. Փութալ. աճապարել. վաղվաղել. ստիպիլ. եարգել. ընթանալ, կանխել. դիմել. բերիլ. բերիլ. հոգալ. գուն գործել. արտորալ, վառուիլ, վազել.


Ճեպումն, ման

s.

alacrity, swiftness, quickness, eagerness, promptitude;
assiduity.

NBHL (1)

Ճեպելն. ճեպ. փոյթ. ստիպումն. բերումն.


Ճիգն, ճգունք, ճգանց

s. adv.

effort, endeavour, attempt, study;
labour, work, pains, suffering, hardship, toil, fatigue;
danger, hazard, jeopardy;
crisis;
conflict, contest, combat, fight;
cf. Ճգնութիւն;
— ի —, close or hard by, one after the other, without intervals;
ամենայն ճգամբք, with all one's strength or ability;
ճգունք մարտի, the toils of war;
տանել մեծամեծ ճգանց, to bear or sustain great hardships;
զամենայն յանձին ունել, թափել, ի մեջ առնուլ, բազում ճգունս առնել, to strive or struggle hard, to do one's best or utmost, to redouble one's endeavours, to make superhuman efforts;
— դնել, to make an effort, to strive, to endeavour;
— դնել զյետին —, յետին ճըգամբք գուն գործել, to make a last effort, or final efforts.

NBHL (2)

Եսթեր հաստատեալ էր ի ճիգն մեծ։ Բազում ճգունս կրեաց վասն քո։ Բազում ճգանց եւ չարչարանաց համբերեցէք (կամ համբերէք). (Եսթ. ՟Ժ՟Դ. 1։ Տոբ. ՟Դ. 4։ Եբր. ՟Ժ. 32։)

Զվաստակս ճգանց։ Յայսպիսի ճգանց։ Յաճախութենէ ճգանց։ Առաջին ամենայն ճեանց է համբերութիւն։ Ի ծանր աշխատութենէ ճգանցն. (Յճխ.։ Եղիշ.։ Նար.։ Վրք. հց.։)


Ճիկ

s.

cry;
warbling, chirping;
— հանել, to utter a feeble cry.

NBHL (2)

Բանայցէ զբերան իւր, եւ ճիկ հանիցէ. (Ես. ՟Ժ. 14։)

Ոչ ոք իշխէ բերան բանալ, եւ ճիկ հանել. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)


Ճիղ, ճղի

cf. Ճիւղ.

NBHL (1)

Իբրեւ զխնձոր զուարճացեալ ի վերայ բարձրաբերձ գալարագեղ ծագի ճղանց ծառոյն. (Վրք. ոսկ.։)


Ճիրան, ի, աց, ունք, անց

s.

claw, talon, nail, pounce;
fang;
paw;
զ—սն ցցել, to stretch out the claws;
—ամբք խղել, to claw, to scratch;
cf. Մագիլ.

NBHL (1)

Եղջիւրս, եւ խայթոցս, եւ ճիրանս յինքեան բերեալ։ Քան զճիրանացն սրութիւն հզօրագոյն եւ հատու ի հնարս գտին մարդիկ զերկաթ. (Նիւս. կազմ.։)


Ճճի, ճճուոյ, ճճոյ, ճճոյք, ճճեաց

s.

worm, vermin, small worm;
insect, animalcule;
reptile.

NBHL (1)

Դարմանեաց զնա ի բոյն իւր՝ բերելոյ նմա մանր ճճիս եւ օձ. (Պտմ. վր.։)


Ճնշեմ, եցի

va.

cf. Ճնշեցուցանեմ.

NBHL (1)

Աչք ձեր զքաղցր արտասուս ճնշեալ արտաքս բերեն. (Լմբ. ատ.։)


Ճշգրտահան, ից

adj.

strikingly, perfectly resembling, the same;
hitting off or catching the exact likeness;
— կենդանագիր, living likeness.

NBHL (1)

Ի ճշգրտահան կենդանագրութեանն բերել ձեւ եւ այլն. (Պիտ.։)


Ճշմարիտ, րտից, տաց

adj. adv.

true, unquestionable, real, certain, sure;
veridical, faithful, upright, frank, sincere;
in truth, truly, indeed, really, in realty, verily;
— իցէ ? is it true ?


Ճշմարտաբան, ից

adj.

truth-speaking, truthful, veracious.

NBHL (1)

Ճշմարտաբան դատախազք։ Ճշմարտաբան բերանով. (Նար. ՟Ձ՟Ա։ Պիտ.։)


Ճշմարտախօս, աց

adj.

cf. Ճշմարտաբան.

NBHL (1)

Ամենայն բերան ճշմարտախօս՝ դուռն է հոգւոյն ճշմարտութեան. (Տօնակ.։ եւ Երզն. խրատ.։)


Ճոխաբան

adj.

eloquent, fluent.

NBHL (1)

Զողբերգականացն ճոխաբանել ճարտասանութիւն. (Արծր. ՟Դ. 2։)


Ճոխաբանեմ, եցի

va.

to speak imperiously, authoritatively, presumptuously;
to abound in discourse, to amplify, to enlarge upon;
to talk high, to boast, to brag.

NBHL (1)

Զողբերգականացն ճոխաբանել ճարտասանութիւն. (Արծր. ՟Դ. 2։)


Ճոխանամ, ացայ

vn.

to have, take or exercise high authority or great ascendency over, to prevail, to rule over;
to give oneself great airs, to lord it, to carry it like a lord, to signorise;
to be proud, puffed up;
to grow rich, to abound, to thrive, to make a fortune;
— կործանմամբ այլոց, to build one's fortune on, or to raise oneself by the ruin of another.

NBHL (1)

Առանց հրամանի աստուծոյ ճոխանալ (ի վերայ այլոց). (Սեբեր. ՟Թ։)


Ճոխութիւն, ութեան

s.

power, authority, influence, sway, empire;
pride, haughtiness;
riches, opulence;
abundance, diffusion;
ճոխութեամբ, nobly, magnificently, authoritatively, imperiously, arrogantly, haughtily, ostentatiously, pompously;
քո —դ, Your Lordship.

NBHL (1)

Իշխանական ճոխութեամբ։ Ճոխութեամբ հրամայել։ Հրաման քո ճոխութեանդ։ Կայսերական ճոխութիւնդ։ Ճոխութիւն հրամանին։ Ճոխութեամբ խօսել, կամ գործել։ Նստաւ ճոխութեամբ յաթոռն իւրական. (Յճխ.։ Սեբեր.։ Արծր.։ Ոսկ.։ Նար. ՟Լ՟Դ։)


Ճոպան, աց

s.

rope, cord;
halter.

NBHL (1)

Զփրկական նշանն՝ որ ի վերայ կմբեթին, ճոպանօք ի վայր բերէր. (Ասող. ՟Գ. 12։)


Հեղգանք

s.

cf. Հեղգութիւն.

NBHL (1)

Ոչինչ օգուտ առնիցի քեզ ի հեղգանացդ. (Սեբեր. ՟Ժ։)


Հեղգութիւն, ութեան

s.

idleness, laziness, supineness, slowness, tardiness, listlessness, negligence, lukewarmness, indifference.

NBHL (1)

Վերաբերեալ ի հեղգութենէ՝ յառաքինութեան վարս փութասցուք միշտ. (Յճխ. ՟Դ։)


Հեղեղ, աց

s.

torrent, flood, inundation, overflow;
— ջուրց, deluge;
— հրոյ, torrent of flame;
— մարդկան, throng of people, crowd, immense concourse;
—ս արտասուց իջուցանել, to shed a flood of tears;
հոսէին արսուք իբրեւ զ—, tears ran down in torrents.

NBHL (1)

Իբրեւ կոհակք հեղեղոյ բերելով զցաւս. (Պղատ. օրին. ՟Ե։)


Հեղեղատ, ից, աց

s.

torrent, ravine.

NBHL (1)

Ցամաքեցաւ հեղեղատն։ Առ ամենայն աղբերբք ջուրց, եւ առ հեղեղատօք։ Էջ բնակեցաւ առ հեղեղատաւ։ Խիճք հեղեղատի։ Քարինս ողորկս ի հեղեղատէն։ Իբրեւ զհեղեղատ յորդեալ։ Եղիցին հեղեղատք յողողանել։ Յուղխաջուր հեղեղատաց.եւ այլն։


Հեղեղեմ, եցի

va.

to inundate, to submerge, to cover with water;
to overflow, to lay under water;
to hurl or fling down, to precipitate.

NBHL (1)

Գետովք մեղանաց արեան հեղեղիմ։ Զմէջ յատակի յարկին հեղեղեալ (արտասուօք)։ Յուղխիցն հեղեղեցին։ Ցորեանս հեղեղեալ (յանձրեւաց յորդելոց)։ Զաղբերց հեղեղեալ (այսինքն յորդեալ) մշտահոսութիւն. (Նար.։)


Հեղձումն, ման

s.

suffocation;
choking;
pressure.

NBHL (1)

Մի կերակուր ոմանց բաղձանս բերէ եւ յօժարութիւն, եւ նոյն այլոյ ումեմն հեղձումն եւ պակումն. (Կլիմաք.։)