Definitions containing the research բ : 10000 Results

Խեթկեմ, եցի

va.

to strike, to clash, to shock, to knock, to hit;
to vex, to torture;
— եղջերօք, to butt;
to toss, to gore.

NBHL (2)

κερατίζω cornu peto. Խթել ուժգին առխեթել. խայթել. հարկանել եղջերբք, կամ ժանեօք եւ թիւնօք, եւ խեթանաւ կամ խայթոցաւ ընդոստուցանել. լլկել. եղջերցել. ոգորել. կոտոշով կամ ուրիշ բանով զարնել, խոթել, խայթել, զարնել, դրդել, չարչրկել.

Տուաւ ինձ խայթ մարմինս, զի խեթ կէ զմիտսն։ ներէ խեթկելոցն ի նեղչացն։ Այս բանք զիմաստունս խեթկեն որպէս խթանք։ Խեթկելովն զարթուցանէր. անմիտք՝ տակաւին ո՞չ գիտէք։ Ասէ, մի՛ խղճմտէք ի չար գործելն՝ խեթկեալք ի ձերոց օրինացն։ Զճանճն եւ զմժիխն մերձեցոյց ինոսա որպէս զաստուածս. իսկ նոքա խեթկեալ ի թիւնից աստուածոց. եւ այլն. (Լմբ. սղ.։ Լմբ. պտրգ.։ Լմբ. ժղ.։ Լմբ. առակ.։ Լմբ. իմ.։)


Խեթկիչ

adj.

that butts, clashes

NBHL (1)

Օգտակար է թշնամանելն՝ թմբրեցելոցն ի սխալանս, եւ խեթկիչնոցին։ Ամենայն բանք սորա խեթկիչք են, եւ զարթուցիչք իմաստնոց. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. ժղ.։)


Խեթկումն, ման

s.

butting, shock, clashing.


Խեթումն, ման

s.

remorse, compunction.


Խելագար, աց

adj.

mad, crazy, lunatic, insane.

NBHL (5)

παραφρώνουν desipiens ἑπίληπτος laborans epilepsia, sive morbo comitiali;
correptus a daemone . Ոյր խելքն կամ ուղեղն է խանգարեալ. խելացնոր. խելայեղ. գլխագար. վերնոտ կամ այսահար, լուսնոտ. ուշաթափ. մտաթափ. ապուշ մտօք. անմիտ. կամ ըստ Հին բռ. Խելացաւ. խելքը տւրած, բախուկ, խենդ, խեւ.

Իբրեւ զխելագար դանդաչեն. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)

Որպէս կամաւ խելագար զեղծեալ ի ձորոյ։ իբր զխելագար անկարգ խօսիմ։ իմաստակ խելագար. (Նար. ՟Ի՟Ը. ՟Կ՟Թ. եւ ՟Ծ՟Ղ։)

Անզգամ ցանկացողն, եւ ողջախոհ խելագարն. (Ածաբ. մկրտ. եւ Ածաբ. ի կիպր.։)

Զմեզ բազում անգամմնացորդ երեկոյին կերակրոցն խելագար առնէ. յն. ցնորեցուցանել. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)


Խելագարանք

s.

cf. Խելագարութիւն.


Խելագարիմ, եցայ

vn.

to become crazy, to go mad, to lose ones senses, to be mad.

NBHL (2)

որք արբեցութեամբն խելագարեալք լինին. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ՟Գ։)

Խելագարեալք են, եւ նման շամբեշելոցն խօսին. (Ի գիրս խոսր.։)


Խելագարութիւն, ութեան

s.

madness, craziness, insanity, lunaoy.

NBHL (5)

Սթափեցարու՛քոչ ի ցքւոյ, այլի խելագարութենէ եւ յանմտութենէ. (Սարգ. յկ. ՟Ե։ Որ խելագարութեամբ մոլորեալ) (այսինքն մոլեգնեալ) իցէ, ո՛չ շրջեցի յայտնապէս ի քաղաքին. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)

Ո՞ր խելագարութիւն քան զամբարտաւանութիւնս զայս մեծիցէ։ Խելագարութիւն մտաց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 15. 17։)

Զո՞ ոք յայսքան ի խելագարութիւն երբէք հասեալ ծանեար. (Առ որս. ՟Զ.) (հին ձ. խեղագարութիւն)։

Զդեդեւումն այսր անդրաբերութեան՝ ոչ միայն ի խելագարութենէն ուսաք լինել, այլեւ եւ այլն. (Նիւս. կազմ.։)

Պագաշոտ խելագարութեամբ սրարբեցուցեալ զկինն. (Պիտ.։)


Խելամտեմ, եցի

vn.

"cf. Խելամուտ լինիմ."

NBHL (2)

Առնել զամենայն գործ իմաստութան, եւ խելամտել։ Խոր են դժողք, եւ դու զի՞ խելամտեսցես։ Իսկ ամբարիշտն գիտութեան ոչ խելամտէ. (Ել. ՟Լ՟Ե. 33։ Յոբ. ՟Ժ՟Ա. 8։ Առակ. ՟Ի՟Թ. 7։)

Ոչ իմանայ, եւ ոչ խելամտէ բանին՝զոր ասաց առաքալ. (Մծբ. ՟Ժ՟Բ։)


Խելամտութիւն, ութեան

s.

understanding, intelligence, comprehension, knowledge, capacity;
reflexion, consideration;
synecdoche;
յիմաստիցն ածել —ս, to teach science;
առ քաջ — իրացդ, in order thoroughly to understand these things.

NBHL (2)

Ի ձեռին նորա եմք եւ մեք եւ բանք մեր, եւ գործոց խելամտութիւն։ Խելամտութեամբ իմաստութեամբ տպաւորեաց զնա. (Իմ. ՟Է. 16։ ՟Ժ՟Գ. 13։)

Արուեստաւոր խելամտութեամբն. (Յճխ. ՟Դ։)


Խելայեղ

adj.

hare-brained, giddy-pated, cracked, foolish.

NBHL (2)

Ի յաթոռս ծերոց բազմեալ ւ խելայեղից կցորդիմ. (Նար. ՟Հ՟Ա.)

Ո այդպէս խելայէղ եւ ջախջախ մտածութեամբ. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Խելայեղութիւն, ութեան

s.

cf. Խելագարութիւն.

NBHL (4)

Յարբեցութենէ եւ կամ ի խելայեղութենէ։ Անհնարին խելայեղութիւն է. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Մոլեկան խելայեղութեամբն. (Պիտ.։)

Անհանճարութիւն եւ խելայեղութիւն եւ ի մարմնականս գայթագղեցուցանէ, եւ ի կենացն՝ որ առ աստուած օտարացուցանէ. (Լմբ. առակ.։)

Զցածութեան ասէ բանս խօսիմ, այսինքն զգաստութեան եւ զխոնարհութեան. զգաստութեանն՝ ընդդէմ խելայեղութեան կարծեացն ասելով, եւ այլն. (Ոսկ. գծ.։)


Խելաշուրջ

adj.

mad, insane.

NBHL (1)

Ոյր խելքն է շրջեալ. խելայեղ. խելքը ժուռ եկած, բախուկ.


Խելապատակ, աց

s. anat.

cerebellum, coats of the brains, meninges.

NBHL (4)

μήνιγξ meninx, membrana cerebrum foris tegens ἑγκέφαλος cerebrum παρεγκεφαλίς cerebellum, pars cerebri durior et siccior. Թաղանթ կամ միզն պատօղ խելաց՝ այսինքն ուղղոյ. պարուտակ, մաշկ ուղղոյ. լայնաբար՝ Ուղեղ եւ գլուխ. ըղեղին դրսի մաշկը.

Ո՛վ բաբելացի կոյր՝ ունելով խելապատակ ցնդեալ. (Արծր.։)

ամբարձեալ գոլորշի սաստիկ ի խելապատակն՝ յեղափոխէր զնա ի մտաց։ Սակս գլխոյդ քոյ ջերմութեան, եւ խելապատակիդ զովութեան. (Մագ. ՟Կ՟Ղ. ՟Ձ՟Դ։)

Իբրեւ բարձ ի ներքոյ խելապատկացն եդեալ՝ ոչ տան կործանել. (Նար. երգ.։)


Խելացի

adj.

intelligent, clever, sensible, judicious, steady, prudent, wise.

NBHL (1)

Նոյն եւ ռմկ. Ունակ խելաց՝ ամբողջ ուղղոյ կամ մտաց. մտացի. հանճարեղ. իմաստուն.


Խելացնորեցուցանեմ, ուցի

va.

to distract, to madden, to craze, to drive to fury, to goad to insanity.

NBHL (1)

Ի բազում աւուրս խելացնորեցուցանեալ յածեցուցանէին զսեպուհն մամիկոնէից. (Փարպ.։)


Խելացնորիմ, եցայ

vn.

to be out of one's senses, to rave, to be delirious, mad, crazy, insane;
to swoon or faint away, to fall into a swoon.

NBHL (1)

Տիկինն աղլայիս խելացնորեալ անկաւ իբրեւ զմեռեալ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Խեղաթիւր

adj. fig.

bent, crooked, twisted;
perverse, wicked, villanous, depraved.


Խեղաթիւրիմ, եցայ

vn.

to be bent, ill-fashioned, awkward;
to be perverted, depraved.

NBHL (1)

Խեղաթիւրեալք իւրեանց դիւական մոլորութեամբն. (Եփր. ի մակաբ.։)


Խեղաթիւրութիւն, ութեան

s. fig.

obliquity, crookedness, contortion;
grimace, wry face, mouth;
perversity, depravity.

NBHL (1)

Ծռութիւն իրաց, եւ բարուց։ (Կանոն.։)


Խեղախեռ

adj.

way ward, stubborn, refractory.

NBHL (1)

Օրինակաւ խեղախեռ երիվարի զսանձս ի բաց պատառեաց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 38։)


Խեղախեռութիւն, ութեան

s.

waywardness.

NBHL (1)

Երիվարի սանձս եւ կապանս դնեն, մինչեւ ըմբռնեսցեն զխեղախեռութիւն նորա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 35.) յն. σκίρτημα . (լծ. ընդ թ. սըլըրտաամագ )։


Խեղդամահ

adj.

strangled, suffocated;
— առնել, to strangle, to suffocate;
— լինել, to be strangled, suffocated.

NBHL (3)

Խեղդմամբ, կամ հեղձմամբ.

Երթեալ ինքնաձեռն խեղդամահ սատակէր։ Խեղդամահ սատակէր ի բռնութիւն այսոյն. (Պիտ.։ Ասող. ՟Բ. 4։)

Զերկոցունց նոցա սատակումն միով օրինակաւ նիւթեաց խեղդամահ լինելովն. (Լմբ. սղ.։)


Խեղդան, աց

s.

halter, rope;
bowstring;
gibbet, gallows.

NBHL (1)

Իբր զխեղդանէկախեալ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Խեղդեմ, եցի

va.

to strangle, to suffocate, to stifle;
to wring, to twist (the neck);
to vex, to torment, to doviolence to.

NBHL (4)

Տրտմեցաւ յոյժ, եւ կամէր խեղդել զինքն։ Չոդաւ խեղդեցաւ։ Խեղդէր զնա այս չար ի տեառնէ. (Տոբ. ՟Գ. 10։ Մտթ. ՟Ի՟Է. 5։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Զ. 14։)

Կամ նմանութեամբ.

Ոչ ինչ խստութեամբ խեղդել, եւ ոչ համակ թուլութեամբ մեղկել. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Ա։)

Խեղդիմ քաճազգի ասելով ումեմն, յորժամ վատազգի գոյ բնութեամբ. (Ոսկիփոր.։)


Խեղդումն, ման

s.

strangulation;
suffocation.

NBHL (1)

Խեղդիլն, ելն. խեղդ. (իրօք կամ նմանութեամբ)


Խեղեմ, եցի

va.

to cripple, to lame, to maim, to mutilate, to mangle.

NBHL (3)

Խեղ կացուցանել. վնասել կամ արատաւորել եւ կամ բեկանել զմի յանդամոց. սախտել.

Զայրագնեալ դիւացն՝ խեղէին զպաշտօնեայս իւրեանց։ Քահանայքն բժշկէին զխեղեալսն. (Խոր. պտմ. հռիփս.։)

Խեղեալ ձեռք, կամ ոտք, կամ անդամ, կամ բնութիւն. (Մարաթ.։ Վրք. սոկ։ Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։ Ոսկ. ես.։)


Խեղկատակ, աց

s. adj.

buffoon, jester, banterer, wag, mimic, merry-Andrew, fool;
scurrilous, waggish, jocular, given to buffoonery or raillery.

NBHL (4)

Զծաղրածու խեղկատակին, եւ զախտաշարժ բանըս նոցին. (Յիսուս որդի.։)

Բամբասօղ է կամ խեղկատակ. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Զ։)

Դատարկաբանից խեղկատակաց. (Սկեւռ. աղ.։)

Զրպարտիցէ զոք, կամ ծաղրածու եւ խեղկատակ բանս խօսիցի. (Երզն. մտթ.։)


Խեղկատակեմ, եցի

vna. to play the buffoon, to play the fool, to jest, to jeer, to joke, to mimic.

NBHL (2)

αἱσχρολογέω, ἁστεῖα λέγω turpia, vel urbana loquor. Խեղ այսինքն տգեղ եւ յոռի կատակսառնել. ծաղրել եւ այպանել լկտի եւ պիղծ բանիւք.

Ըզբամբասելն, զխեղկատակելն։ Ոչ խեղկատակել, ոչ դատարկաբանել. (Լմբ. պտրգ.։ Սկեւռ. աղ.։)


Խեղկատակութիւն, ութեան

s.

buffoneryy, scurrility, lampoon, bantering, jeering, mockery, raillery, jocularity, waggery.

NBHL (6)

εὑτραπελία scurrilitas αἱσχρολογία turpiloquium, turpis sermo. Խեղ կատակ. անշնորհ եւ անպատկառ ծաղրաբանութիւն. ամօթալի ծաղրածութիւն.

զազրութիւն կամ խօսք յիմարութեան, կամ խեղկատակութիւն, որ ոչ վայելէ։ Ի բա՛ց թօթափեցէք զխեղկատակութիւն ի բերանոց ձերոց. (Եփես. ՟Ե. 4։ Կող. ՟Գ. 8։)

Խեղկատակութիւն ճանապարհ է մեղաց. եւ եթէ անունն խեղ է, ինքն որպիսի՞ ինչ։ Խառնխօսութեամբ, խեղկատակութեամբ. (Ոսկ. կողոս.։)

Լկտի խեղկատակութեամբ. (Պիտ.։)

Խեղկատակութեամբն զհոգին սուրբ տրտմեցուցանել. (Լմբ. պտրգ.։)

ԶԻ՞նչ է արհամարհելն. նախատել, խոտել, ընդ խեղկատակութեամբ արկանել. (Երզն. մտթ.։)


*Խեղճ

cf. Թշուառ.

NBHL (4)

Առաւել ռմկ. իբր. Հէգ, ողորմելի. խեղճ.

Դաւիթ իմացեալ զխեղճ մեղացն։ Խեղճ յանցանաց իմոց հեղձուցանէ զիս հանապազ. (Սեբեր. ՟Զ։ Մանդ. ՟Ա։)

Զխեղճս յանձանց ի բաց կորզեսցուք. (Նանայ.։)

Յոյժ խեղճ էր նոցա (հրէից չարաց) ծնանել կուսին. (Եփր. համաբ.։)


Խեղութիւն, ութեան

s.

crippled state of a limb, privation of the use of a limb, lameness, palsy, paralysis.

NBHL (7)

Բեկումն ընդ բեկման, ակն ընդ ական ... որպէս առնիցէ ոք զխեղութիւն, նոյնպէս հատուսցի նմա. (Ղեւտ. ՟Ի՟Բ. 25։ ՟Ի՟Դ. 20։)

Որ ոչձեզ խեղութիւն, այլ առողջութիւն բժշկութեան. (Ագաթ.։)

Ո՞վ ոք ի խեղութեան ինչ իցէ, եւ զայլս խեղութեամբ թշնամանէ. (Մանդ. ՟Թ։)

Զխեղութիւն եւ զչարչարանս խնդութեամբ ընկալան. (Եղիշ. ՟Ը։)

Առանց խեղութեան. անվնաս, կամ անարատութեամբ. (Ածաբ. ժղ.։)

Զխեղութիւն մտացն ուղղէ։ Խեղութիւնս հոգւոյ բազմապատիկս. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա. եւ ՟Բ։)

Մերս բնութիւն բազում խեղութիւնս ընկալեալ ի չարէն՝ ընդ զանազան կրիւք գրաւեցաւ. (Լծ. եւագր.։)


Խենեշանամ, ացայ

vn.

to live in effeminaoy, to plunge into voluptuousness and debauchery, to revel, to feast, to be immodest, dissolute, debauched.

NBHL (3)

θρύπτω inepte facio τρυφάω in deliciis vivo μαλακίζομαι mollesco, effeminor. Խենեշաբար վարիլ. թուլամորթ գտանիլ. մեղկանալ (յն. մալագի՛զօմէ). գրգիլ. փափկանալ. ցոփանալ. զեղխիլ. շըլըխտի՝ թոյլ կեանք ունենալ.

Առանց խոհեմութեան սովորեցուցանելով զծառայս խենեշանալ ամբարհաւաճութեամբ. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)

Մի զգեստուք խենեշասցուք կակղօք. (Ածաբ. ծն.։ յորմէ եւ Վրք. հց. ձ։ եւ Ի գիրս խոսր.։)


Խենեշացուցանեմ, ուցի

va.

to corrupt, to debauch, to make dissolute.

NBHL (1)

Եւ զմարմին պղծալից պոռնկութեամբ խենեշացուցանեալ. (Կաղանկտ.։)


Խենեշութիւն, ութեան

s.

voluptuous and effeminate life, lasciviousness, debauchery, wantonness, dissoluteness.


Խեշերանք, նաց

s.

minutiae, trifles;
trash, rubbish;
parings, leavings.

NBHL (1)

Նշխարք անպիտան իրաց. որ եւ ԽԵՑԻՔ ասին. բեկորք. մնացորդք. խոշրտուք, մանրուք.


Խեչափառ

s.

crab;
cray-fish.


Խեչեփար

cf. Խեչափառ.


Խեռ, ից

adj. s.

froward, wilful, stubborn, perverse, rebellious, refractory;
currish, surly, bitter;
rancour, hatred, spite, envy;
— հայել, to look surlily;
—իւ լինել, to be enraged or furious with.

NBHL (3)

(Արմատ ձայնիցս Խըռով, Խռովութիւն. լծ. եւ գրգիռ, հեռ. ռմկ. խըռխըռ) ἁπειθών inobediens διάστροφος perversus. անսաստ. հեստ. Ըմբոստ. անսանձ. ստահակ. անհնազանդ. խեղաթիւր.

Խե՛ռ աչօք (նոր ձ. խե՛թ աչօք) եւ նախանձաբեկ կամօք հային (ի խե՛թ աչօք). (Լմբ. առակ.։)

Մի ինչ առնէր հակառակութեամբ, խեռիւ, եւ ամբարտաւանութեամբ. (Վրք. հց. ՟Ա։)


Խեռամ, ացայ

vn.

to bear hatred, malice.

NBHL (1)

Սոյնպէս եւ առ քրիստոսիւ խեռացան. լինի իմանալ եւ խեռ գտան, իբր խեռացան։


Խեռեմ, եցի

vn.

to be disobedient, insubordinate, to rebel, to revolt, to be disheartened;
— ի սանձուց, not to obey the bridle;
— զայրագին ի վերայ միմեանց, to be furiously maddened one against, the other.

NBHL (5)

στασιάζω seditionem excito, dissideo ἁντιλέγω contradico φιλονεικέω rixor, contendo. Խեռ լինել. խեռութիւն ցուցանել. ստահակիլ. ստամբակիլ. ըմբոստանալ. անսաստել. դիմախօսել. հակառկիլ. եւ Գրգռիլ յապստամբութիւն. խռովութիւն յուզել.

Խեռեցին աթենացիքն, ըմբոստացան ընդ եղեալ իրսն. (Պտմ. աղեքս.։)

Զիմի՛ խեռիցէ առ ինքն մարդն ըստ ժամանակին զանազանութեամբ բաժանեալ. (Նիւս. կազմ.։)

Խեռելն նոցա բազում անգամ, եւ արտաքոյ օրինացն գործել։ Տանջէին զնոսա իբրեւ զտղայս խեղեալս յուսմանէ։ Ոչ խեղէ, եւ ոչ ստահակէ։ Ստահակ եւ խեղօղ է ազգ ծառայից. (Սարգ. յկ. ՟Ե. եւ ՟Ը։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Զ։)

Ապա եթէ այնմ խեռիցէ, եղիցիքեզ իբրեւ զհեթանոս. (Երզն. մտթ.։)


Խեռութիւն, ութեան

s.

insubordination, disobedience, indocility, obstinacy, stubbornness.

NBHL (3)

ἁπειθία incredulitas, contumacia. Խեռելն. խեռաբարութիւն անսաստութիւն. հեստութիւն. ստահակութիւն. անհնազանդութիւն.

Խեռութեամբ վարէիք ի տեառնակողմն կոյս. (Օր. ՟Թ. 7։)

Կամ խեռութեամբ լռել, կամ նախանձով զերգս եղանակել. (Ի գիրս խոսր.։)


Խեցագործ

cf. Խեցեգործ.

NBHL (2)

κεραμεύς figulus. Որ գործէ խեցին, այսինքն խեցեղէնս կամ կաւեղէնս. բրուտ. կաւագործ.

Իբրեւ զհնոց խեցագործաց այրեսցիս. (Արծր.։)


Խեցգետի, տւոյ, տեաց

s. ast.

lobster;
cancer, crab.

NBHL (5)

ԽԵՑԳԵՏԻ ԽԵՑԳԵՏԻՆ. καρκίνος cancer. Կարկինոս. (որ եւ Քաղցկեղ, Խոլխեցգետի) Ազգ խեցեմորթի ի գետն կամ ի ծովն որպէս մեծ խեչափառ՝ վեց ոտամբք եւ երկու մկրատաձեւ բազմօք, որ ի շեղ ընթանայ. այլ ծովայնոյ բազում են տեսակք.

Խեցգետեաց բազմութիւն. (Պտմ. աղեքս.։)

Խեցգետւոյդ (կամ խեցգետոյդ) անուամբ, գործին (կարկին), եւ կենդանին, եւ աստղ նշանակին։ ո՞չ երեք քեզ թուիցին ասել խեցգետիք. (Առ որս. ՟Զ։)

Կարկինոս, որ խեչիփար. (Մխ. բժիշկ.։)

որպէս անուն կենդանակարպի, յոր մտանէ արեգակն ի ՟իբ յունիսի. տե՛ս ի վեր, Առ որս. ՟զ։


Խեցգետին, տնի

cf. Խեցգետի.

NBHL (5)

ԽԵՑԳԵՏԻ ԽԵՑԳԵՏԻՆ. καρκίνος cancer. Կարկինոս. (որ եւ Քաղցկեղ, Խոլխեցգետի) Ազգ խեցեմորթի ի գետն կամ ի ծովն որպէս մեծ խեչափառ՝ վեց ոտամբք եւ երկու մկրատաձեւ բազմօք, որ ի շեղ ընթանայ. այլ ծովայնոյ բազում են տեսակք.

Խեցգետեաց բազմութիւն. (Պտմ. աղեքս.։)

Խեցգետւոյդ (կամ խեցգետոյդ) անուամբ, գործին (կարկին), եւ կենդանին, եւ աստղ նշանակին։ ո՞չ երեք քեզ թուիցին ասել խեցգետիք. (Առ որս. ՟Զ։)

Կարկինոս, որ խեչիփար. (Մխ. բժիշկ.։)

որպէս անուն կենդանակարպի, յոր մտանէ արեգակն ի ՟իբ յունիսի. տե՛ս ի վեր, Առ որս. ՟զ։


Խեցեգործ, աց

s.

earthen-ware manufacturer;
potter;
brick-maker or tile-maker;
գործատուն —աց, earthen-ware manufactury.

NBHL (1)

Այլ եւ խեցագործացն գոյ կաւուցն քուրայք. (Ճ. ՟Գ. ի բանից կոչ.։)


Խեցեկոյտ վճիռ

s.

ostracism.

NBHL (1)

ԽԵՑԵԿՈՅՏ ՎՃԻՌ. ա. ὁστρακισμός ostracismus, testula. Դատակնիք աքսորանաց կամ մահու առ աթենացիս՝ գրեալ ի բեկորս խեցեաց, եւ արկեալ իբր քուեայ ի տուփ ինչ.


Խեցեղէն, ղինի, նաց

adj.

made of brick or baked earth;
—ք, —անօթք, crockery, earthen-ware, delft-ware.

NBHL (4)

ὁστράκινοςբր ոստրէական, կամ ոսկրուտ), κεραμωτός . (լծ. թ. քիրէմիտտէն ). testaceus (լծ. թ. թէստիտէն ). որ եւ ԽԵՑԵԱՑ. Որ ինչ է ի խեցւոյ, կամ ի կաւոյ թրծելոյ. կաւեղէն.

Անօթ խեցեղէն։ Խեզեղէն անօթոյ բրտի. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ա. 33։ Ես. ՟Լ. 14։)

Ոստրէոսն իբրեւ խեցեղէն պատեանս ունի. (Վեցօր. ՟Է։)

Պօղոս էր խեցեղէն, եւ եղեւ ոսկեղէն, եւ խորտակեցաւ. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Խեցեմորթ, ից

s.

shell-fish;
shell, conch;
tortoise-shell;
nut-shell.

NBHL (5)

ὁστρακόδερμος testa tectus ἁκαλήφη concha եւ այլն. Կենդանի ծովային՝ որոյ մորթն կամ պատեանն է ոսկրուտ իբրու խեցի կարծր, սկսեալ ի կրայէ մինչեւ ի կոկորդիլոս.

Զխեցեմորթսն զեռունս որպէս զգայուն ծառս կազմեաց։ Բազումք ի խեցեմորթիցն, որք կոչին փորոտիք երկրի. (Նիւս. բն.։)

Իբրեւ զուարակ եղջիւրաւոր, կամ իբրեւ զկրոկոդիլոս խեցեմորթ. (Վրդն. ծն.։)

Անդ (ի ծովու) են եւ խեցեմորթք կենդանիք. (Լմբ. սղ.։)

Ոչեթէ անգէտ եմ ընկուզոյդ անուան. քանզի խեցեմորթն նորա բանաւորեցաւ հնչումն եւ կայթումն գործել. (Փիլ. ել. ՟Բ. 76։)


Խեցեցուցանեմ, ուցի

va.

to dry, to dry up;
to parch.

NBHL (1)

Առնել իբրեւ զխեցի. չորացուցանել.