cf. Զբաղիմ.
Ի նոյն՝ ե՛ւ ի դադարել մարմնոյն ե՛ւ ի քունն՝ զբաղնուն միտքն։ (Եզնիկ. Իսկ Ղկ. XII. 29.)
Եւ դուք մի՛ խնդրէք՝ զի՛նչ ուտիցէք կամ զի՛նչ ըմպիցէք, եւ մի՛ զբաղնուք ըստ յն. μετεωρίζομαι, որ է՝ չափն ելանել, կամ շփոթիլ
very occupied, busy, engaged.
Զբաղկոտ է միտք մարդկան։ Ծանեար զխորհուրս մարդկան զբաղոտ եւ ունայն. (Լմբ. սղ.։)
occupation;
distraction.
cf. ԶԲԱՂՈՒՄՆ;
Ոչ հաղորդի զբաղութիւն ընդ հանդարտութիւն։ (Մծբ. IX.)
cf. Զբաղութիւն.
περισπασμός distractio, occupatio μελέτη curo, sollicitudo Զբաղելն, եւ գործք զբաղեցուցիչք. հոգք աշխարհի, ցնորք. ցնդմունք. ծփանք. զբօսանք. զբաղմունք, տարտղնածութիւն.
Զբաղումն չար ետ Աստուած որդւոց մարդկան՝ զբաղել ընդ արեգակամբ։ Մեղանչականին ետ զբաղումն՝ յաճախել եւ ժողովել։ Եւ նա ի զբաղման չարի է. (Ժող. ՟Ա. ՟Բ. եւ այլն։)
Եթէ մերձեսցի ոք յայլ զբաղմունս եւ ի գիրս դիւաց. (Կանոն.։)
cf. Զբօսնում;
to take some relaxation, to unbend one's mind.
Զբաղիլ. եւ դեգերիլ ի զուարճալիս. պարապիլ ի վաստակոց, ոգի առնուլ, եւ դիւրել անձին շրջագայութեամբ, զրուցիւք, եւ այլն. դեգերիլ ախորժանօք յիրս ինչ. զբօսանք ելլալ, ժուռ գալ, սիրտը բացուիլ.
Ե՛կ երթամք շրջիմք ի դաշտ զբօսանալ. (Եփր. ծն.։)
Մինչդեռ էին նոքա ի պարսպի բուրաստանին զբօսանալ ինչ ... գնայր պատճառանօք զբօսանալոյ մերձ առ նոսա. (ՃՃ. վրք. եւստաթ.։)
Մեք ասէ զբօսանալով ի լուր սոցա՝ ո՛չ կեղակարծ մտօք թերահաւատեմք։ Սքանչանամք ընդ նոյն, եւ զբօսանալով հաւատամք. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
Ընդ ձեզ ոչ զբօսանամք. (Մխ. առակ.։)
Զբօսանիմք եւ ծիծաղիմք։ Մարմնական պատուովդ զբօսանիս. (Ճ. ՟Ժ. եւ ՟Բ։)
Մինչդեռ այսր անդր զբօսանէր (աքաաբ), առժամայն մթնացան երկինք. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)
Ի հոգիս անդրանկաց զբօսանիլ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Իսկ Ծն. ՟Ի՟Դ. 63.)
Ել Իսահակ զբօսանել ի դաշտին. (եբր. ի լտ. խորհել. յն. որ է խորհել. հոգալ, եւ զրուցաբանել.)
Ընդէ՞ր ելանէր զբօսանել ի դաշտին. Զերկայն խօսս եւ զճառսն սովորեցաք կոչել զբօսանս։
ԶԲՕՍԱՆԱԼ. ԶԲՕՍԱՆԵԼ. μετεωρίζομαι, περισπάομαι impllor, distraho Զբաղիլ ի հոգս. ցնդիլ.
Յորժամ հոգւով կործանիմք՝ զբօսեալ՝ անտես առնէ եւ զմարմնոց վրդովմունս. (Լմբ. ատ.։)
cf. Զբօսանամ.
Զբաղիլ. եւ դեգերիլ ի զուարճալիս. պարապիլ ի վաստակոց, ոգի առնուլ, եւ դիւրել անձին շրջագայութեամբ, զրուցիւք, եւ այլն. դեգերիլ ախորժանօք յիրս ինչ. զբօսանք ելլալ, ժուռ գալ, սիրտը բացուիլ.
Ե՛կ երթամք շրջիմք ի դաշտ զբօսանալ. (Եփր. ծն.։)
Մինչդեռ էին նոքա ի պարսպի բուրաստանին զբօսանալ ինչ ... գնայր պատճառանօք զբօսանալոյ մերձ առ նոսա. (ՃՃ. վրք. եւստաթ.։)
Մեք ասէ զբօսանալով ի լուր սոցա՝ ո՛չ կեղակարծ մտօք թերահաւատեմք։ Սքանչանամք ընդ նոյն, եւ զբօսանալով հաւատամք. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
Ընդ ձեզ ոչ զբօսանամք. (Մխ. առակ.։)
Զբօսանիմք եւ ծիծաղիմք։ Մարմնական պատուովդ զբօսանիս. (Ճ. ՟Ժ. եւ ՟Բ։)
Մինչդեռ այսր անդր զբօսանէր (աքաաբ), առժամայն մթնացան երկինք. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)
Ի հոգիս անդրանկաց զբօսանիլ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Ել Իսահակ զբօսանել ի դաշտին. եբր. ի լտ. խորհել. յն. որ է խորհել. հոգալ, եւ զրուցաբանել.
Ընդէ՞ր ելանէր զբօսանել ի դաշտին. Զերկայն խօսս եւ զճառսն սովորեցաք կոչել զբօսանս։
ԶԲՕՍԱՆԱԼ. ԶԲՕՍԱՆԵԼ. μετεωρίζομαι, περισπάομαι impllor, distraho Զբաղիլ ի հոգս. ցնդիլ.
Յորժամ հոգւով կործանիմք՝ զբօսեալ՝ անտես առնէ եւ զմարմնոց վրդովմունս. (Լմբ. ատ.։)
diversion, relaxation, refreshment, recreation, pastime, sport, amusement, toy;
occupation, distraction, care;
pleasure;
trouble, agitation, flutter of spirit;
water, torrent, tbe ebb and flow;
— ծովու, waves, fluctuation, storm;
— ջրոց, watering places, well watered pleasure-grounds or gardens, lake scenery;
— բարձանց, irrigated uplands;
— հովտաց, pleasant valleys;
— աչաց, proud or naughty glance.
ԶԲՕՍԱՆՔ գրի եւ ԶԲՈՒՍԱՆՔ, ՍԲՕՍԱՆՔ, ՍԲՈՒՍԱՆՔ. որպէս ἁνάψυξις recreatio. իտ. spasso Զբաղումն ի զուարճալիս. սփոփանք. սթափութիւն. հանգիստ բնութեան. եւ պատաղումն յանզանազանս՝ ախորժելով կամ ընկղմելով. դեգերանք ի զրոյցս, եւ այլն.
Կոչի դարձեալ զբօսանքն՝ հանգիստ մարմնոյ, եւ հեշտալիք ի տեսիլ աչաց, եւ ի լուր ականջաց. (Վրդն. երգ.։)
Տացես ինձ զբօսանս ջրոց. եւ ետ նմա Քաղէբ ըստ սրտի նորա զբօսանս բարձանց, եւ զբօսանս հովտաց. (Դատ. ՟Ա. 15։) յն. λούτροσις , լուտցումն. լոգարան. եբր. կօլլա աղբիւր, բղխումն. որպէս թէ կէօլ, վայրի ջրարբի. որ ի (Յես. ՟Ժ՟Ե. 19.) տառադարձութեամբ դնի յատուկ անուն տեղւոյ.
Զբօսանք զայն սովոր եմք կոչել, յորժամ մարդ զբաղեալ ի գործ ինչ կամ ի տեսութիւն՝ ի նոյն զբաղի, եւ զայլ ինչ ի հարկաւորացն մոռանայ։ Զբօսանք զայն սովոր եմք կոչել, յորժամ ոք ձայնէ առ մեզ, իսկ մեք ընդ գործ ինչ կամ ընդ խօսս զբաղեալ՝ անտես առնեմք զաղաղակն. (Լմբ. սղ.։)
ԶԲՕՍԱՆՔ. περισπασμός distractio, occupatio Զբաղումն ցնդիչ. հոգք աշխարհիս. զբաղանք. պատաղումն ի վնասակարս.
ԶԲՕՍԱՆՔ. περιφορά, παραφορά, μετεωρισμός vagatio, hallucinatio, excessus, aberratio Տատանումն, ցնորումն, ցնդումն, պտոյտք, կոհակք, ծուփք, ալիք. ալեկոծութիւն.
Զբօսանս կոչել՝ է կոծանք, եւ փորձանք, եւ ցնորք, զբաղմունք, եւ մոռացումն. (Վրդն. երգ.։)
Մրրկեցաւ ծովն, եւ յարեաւ ի վերայ նոցա զբօսանք կուտակադէզ ալեօք փրփրելոյ. (Ոսկ. գծ.։)
Ուստի՞ լինին զբօսանք եւ խորհուրդք ... Լինի զբօսանք ի դատարկութենէ մտացն, ոչ պարապելով հարկաւորացն. (Բրս. հց.։)
Ի մէջ անցաւոր իրացս զբօսանաց՝ ի բազում հանդարտութեան վայելել միշտ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 24։)
love of diversions or pleasure.
Սէր զբօսանաց կամ պարապորդութեան.
Ձանձրութիւն, զբօսասիրութիւն, այսր եւ անդր հայել. (Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Զբօսուցանեմ.
Զբօսեցոյց զնա յամենայն տղայականս առանց մեղաց։ Դեւք խորհրդատունս կարգեցին եւ զբօսեցուցին զբնութիւնս. (Վրդն. երգ. եւ Վրդն. սղ.։)
cf. Զբօսուցանեմ.
Զբօսեցոյց զնա յամենայն տղայականս առանց մեղաց։ Դեւք խորհրդատունս կարգեցին եւ զբօսեցուցին զբնութիւնս. (Վրդն. երգ. եւ Վրդն. սղ.։)
to divert one's self, to make morry, to relax one's self, to unbend ones mind, to take some diversion, to recreate ones self;
to play, to amuse one's self;
to refresh one's self;
— (մտաց յաղօթս), to be dissipated, to get heedless.
Զբօսնոյր առ եզերօք դրախտին. (Վրդն. ծն.։)
Հերովդէս զբօսնլոյ աղագաւ նշան կամէր տեսանել. (Տօնակ.։)
Միտք իւրեանց ընդ կերակուր եւ ընդ խաղ տղայութեան զբօսեալ կան. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
Հաստատեա՛ զսիրտ քո հացիւ, եւ զբօսի՛ր, մինչեւ շրջեսցի օրն. եբր. սպասեա՛ կամ դեգերեա՛. յն. զինուորեա՛ց, իբր սպայեա՛ թոշակաւ. լտ. ո՛յժ առ։
diversion, sport, pastime
Լինի զբօսումն, յորժամ ոչ ոք մարդ ի միջի, այլ յապահով խաղաղարարով (ընդ անձին խօսելով). (Փիլ. լին. ՟Դ. 140։)
Զօրականք բնակեն անդ խնդական զբօսմամբք։ Տեղի զբօսման. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. օրին.։)
to divert, to recreate, to make joyful, to relax.
Զբօսուսցեն զմիտս ժողովրդոցն ի հանդէս պէսպէս խաղուց տեսանելոյ. (Վեցօր. ՟Դ։)
sensibly;
sensually;
materially;
openly.
Մարդն կարօտ է ուսանել զգալապէս. (Ոսկիփոր.։)
Ցուցցէ զնշանակ իրացն զգալապէս։ Հրամայեաց զգալապէս զնմանութիւն տեսլեանն ձեւակերպել։ Քննել պիտի, թէ զգալապէս եւ ճշմարիտ ի շուրջ էա՞ծ սատանայ զՏէրն յԵրուսաղէմ եւ ի լեառն բարձր. (Վրդն. ծն.։ Վրդն. ել. եւ Վրդն. աւետար.։)
to be infected;
to fly into a passion;
to clothe, or to dress one's self.
Ի բա՛ց հան զքուրձդ՝ զոր զգածեալ ես, ի միջոյ քումմէ։ Եւ զայն ի վերայ մերկատարր անդամոց զգածեալ. (Ոսկ. ես.։)
Քան զխուժս եւ զդուժս վայրենագոյն եւս զգածեալ էր զիւրեամբք զգազանութիւնն. (՟Գ. Մակ. ՟Է. 3։)
cf. Զգածիմ.
to feel, to be sensible of, to hear, to have a glimpse of, to learn, to know;
to scent;
— յառաջագոյն, to foresee;
անձին —, — խելաց, մտաց, to come to one's senses, to recover ones wits.
αἱσθάνω, αἱσθάνομαι (որ է իբր Ազդիլ). sentio γινώσκω, ἑπιγινώσκω novi μεταλαμβάνω concipio եւ այլն. որպէս թէ զիւրեւ կամ յինքն գալ. գրի եւ ՍԳԱԼ, իբր ըսգալ. Ըմբռնել զերեւելիս մարմնեղէն գործարանօք. ճանաչել. իրազեկ լինել. ըմբռնել. իմանալ ազդմամբ իմն. զգալ, իմանալ, հասկընալ.
Իբրեւ զայն զգայր Յուդա. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Գ. 10։)
Ոչ միտքն իմանայր, եւ ոչ զգայութիւնն զգայր։ Զարարողին զգայ եւ ընդունի զլինելն, եւ ուրանայ գիտել զՏէր։ Յանծննդութենէն զգացեալ ամուլս զնոսա (գոլ). (Փիլ.։)
Զգալ զվտանգսն չարեաց։ Զկենդանութիւնսն զգացեալ. (Եզնիկ.։)
Զի մի՛ զգասցի զցաւս տանջանացն։ Կամիմ զի առաւելապէս զգացայց. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Թ.։)
Զոր օրինակ եւ ոչ զցաւոցն ինչ զգայցէ հիւանդն. (Ոսկ. ես.։)
Տրական խնդրով (ըստ յն. սեռական), ոճ վայելուչ.
Եւ այն եւս իմն աւելի դժնդակագոյն է, զի եւ սգան (այսինքն զգան) իսկ ոչ ցաւոցն. (Ոսկ. ես.։)
Հեղիոդորոս իբրեւ անձին զգաց։ Մխիթարեաց զնոսա Յուդա անձին զգալ. (՟Բ. Մակ. ՟Գ. 35։ ՟Ժ՟Գ. 12։)
Բացառական խնդրով՝ է Սթափիլ, զգաստանալ, անձին զգալ. խելաբերիլ.
Խնդրեմք յԱստուծոյ զգալ ձեր ի թմրութենէ անգիտութենէդ այդորիկ։ Զգացեալ յետ բազում ժամուց որպէս յափշութենէ եւ ի թմրութեանց. (Փարպ.։)
sensitive;
sensible;
sensual;
discreet, vigilant;
-*, the sensible things;
the beasts, brutes;
the senses.
Սահմանի կենդանին, էութիւն անձնաւոր (այսինքն շնչաւոր) զգայական. (Կիւրղ. գանձ.։)
Երեք մասունք են ոգւոյ, է որ սննդական, է որ զգայական, եւ է որ բանական. արդ բանականին՝ Աստուածային ոգին գոյացութիւն է ըստ Աստուածաբանին (Մովսեսի). իսկ զգայականին եւ կենդանականին՝ արիւնն է էութիւն. (Փիլ. լին. ՟Բ. 59։)
Ընդէ՞ր համբաւեցայց զգայական՝ զիմաստիցս դրունս փակեալ։ Հարազատ զգայականաց եւ սրբոց. (Նար.։)
ԶԳԱՅԱԿԱՆ. ն. αἱσθητός sensibilis Անկեալն ընդ զգայութեամբ. զգալի.
Ի զգայականս Եդեմայ։ Զգայականացն մասանց։ Ի քառից տարերաց զգայականաց. (Նար.։)
to compassionate
ԶԳԱՅԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. Հաղորդ գտանիլ զգայութեան. զգալ.
sensibly.
Առ նա զգայապէս (կատարի), եւ ի մեզ իմացականապէս։ Զիջեալ Աստուած նոցա՝ զգայապէս երեւէր նոցա փողովք, հրով։ Զգայապէս տեսութիւն բանիս յայտ է։ Առ ի փորձել զնա զգայապէս։ Դնեմք առաջի զմարմնոյ նորին նշանակ հօրն զգայապէս։ Անասնեղէն աչացս ծանոյց զինքն զգայապէս. (Լմբ. սղ.։ Լմբ. առակ.։ Լմբ. ժող.։ Լմբ. պտրգ.։ Լմբ. էր ընդ եղբ.։)
the five senses or wits, senses, sensorium, seat of sense;
a. sensible;
— երկարիտակ or հայելեաց, the eyes;
— հանճարոյ, մտաց, իմաստից, intellect, mind, understanding;
— սրտի, the heart.
Որպէս ի զգայարանս լինի կիրք՝ յորժամ զգայ, այսպէս եւ յանձին՝ յորժամ զմտաւ ածէ։ Զգայարանք (է) գործարան ընդունելութեան զգալեացս. (Նիւս. բն.։)
Խաւար կուրացուցիչ երկադիտակս զգայարանաց (աչաց). (Պիտ.։)
Զգայարան բնութեամբ մարմնոյս՝ անբանից կենդանեաց, եւ ո՛չ Աստուծոյ՝ է նմանակից մարդս. (Շ. թղթ.։)
Զգայարան նշանակօք զանազանեալ դասուցն ի միմեանց. (Լմբ. պտրգ.։ Դիոն.։)
sensible;
rational, intellective.
Հոգին Սուրբ կենդանի, որ ինքն սուրբ է, եւ սրբէ զամենայն բոյսս ծննդեան զգայաւոր. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ. յն. զամենայն բնութիւն իմացական։)
sensitive, that has the faculty of feeling;
lively, brisk;
witty, intelligent, judicious;
—ք, the senses.
Զի մի՛ ակամայ, այլ զգայուն խորհրդով՝ կամաւոր բարուք գործիցէ զլաւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Որ ինչ ի զգայնոց շօշափի կամ զննի կամ ազդի, այն մարմնաւոր է. եւ որ զգայնոց ոչ ազդի, անմարմին. (Եզնիկ.։)
Գլուխ՝ առաջին է մարմնոյ, ոչ դրիւն միայն, այլ կենօք եւ զգայնօք. (Կիւրղ. ծն.։)
belch, eructation, rising (of the stomach).
Ժահահոտ զգայռիւքն (ա՛յլ ձ. ի ժանդահոտ զգայռից, կամ ժահահոտ զգեռից) նեխութեանն զմերձաւորսն զազրացուցանէ. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ. կամ ՟Ժ՟Է։ եւ Ճ. ՟Դ.։)
to eruct, to belch;
to vomit, to throw up;
to blow, to fetch one's breath;
— or զգառիմ ազտեղութեամբ պղծութեան, to soil, to dirty, to daub one's self, to cast one's self in the mire.
ԶԳԱՅՌԵՄ ԶԳԱՅՌԻՄ, եցայ. ἑρεύγω, -ομαι eructo, ructo, -or գրի եւ ԶԳԵՌԵԼ. (որպէս թէ սաստիկ գայռել. թ. կէյիրմէք ) Ի վեր տալ զկերածն յափրութեամբ անմարս. ի վեր բղխել զյորդութիւն. եւ նմանութեամբ, Ի դուրս տալ զաւելորդ եւ զանպատեհ բանս. ործկալ.
Որ զդառն մաղձն ունիցին զչարեացն ... եւ յայտ յայնցանէ է՝ զոր զգայռինն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 17։)
Ծով ջուրս հոսանաց բազմաց ըմպելով՝ զանամոքելի աղութիւնն ի խորոց զգայռի. (Պիսիդ.։)
Յաւելուածոյ սրտից իւրեանց զգայռեալք՝ դարձեալ ասեն. (Աթան. ՟Ժ՟Բ։)
Առ մեօք Սիմոն կախարդ զգայռեաւ (կամ զգայռեցաւ). (Կանոն.։)
cf. Զգայռեմ.
ԶԳԱՅՌԵՄ ԶԳԱՅՌԻՄ, եցայ. ἑρεύγω, -ομαι eructo, ructo, -or գրի եւ ԶԳԵՌԵԼ. (որպէս թէ սաստիկ գայռել. թ. կէյիրմէք ) Ի վեր տալ զկերածն յափրութեամբ անմարս. ի վեր բղխել զյորդութիւն. եւ նմանութեամբ, Ի դուրս տալ զաւելորդ եւ զանպատեհ բանս. ործկալ.
Որ զդառն մաղձն ունիցին զչարեացն ... եւ յայտ յայնցանէ է՝ զոր զգայռինն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 17։)
Ծով ջուրս հոսանաց բազմաց ըմպելով՝ զանամոքելի աղութիւնն ի խորոց զգայռի. (Պիսիդ.։)
Յաւելուածոյ սրտից իւրեանց զգայռեալք՝ դարձեալ ասեն. (Աթան. ՟Ժ՟Բ։)
Առ մեօք Սիմոն կախարդ զգայռեաւ (կամ զգայռեցաւ). (Կանոն.։)
belch, zructation;
vomiting;
eruption;
— արձակել, to eruct, to belch.
Գի՛տ ինձ իմացի՛ր զյանդուգն իւր բերանոյն զչար զգայռումն։ Այնպիսի է նանրախօսիցն զգայռումն. (Լմբ. սղ.։)
Զգայռումն ելանէ ընդ շրթունսն. (Վրդն. սղ.։)
cf. Զգայռութիւն.
Գի՛տ ինձ իմացի՛ր զյանդուգն իւր բերանոյն զչար զգայռումն։ Այնպիսի է նանրախօսիցն զգայռումն. (Լմբ. սղ.։)
Զգայռումն ելանէ ընդ շրթունսն. (Վրդն. սղ.։)
vigilant, discreet;
clever, alert;
sober, moderate;
wise, prudent;
honest;
— առնել, to warn, to admonish, to apprize of, to give notice, cf. Զգաստացուցանեմ;
— լինել, to perceive, cf. Զգամ.
Ո՛վ կանայք զգաստք՝ Աստուածասէրք։ Ազդեաց զգաստիցն։ Արտաքնոցն զգաստքն (իմաստունքն, կամ իմաստուն կարծեցեալ բանքն). (Շար.։)
Զարթնուլ եւ զգաստ լինել յոգի հեզութեան աստուածաւանդ քո պատուիրանիդ. (Նար. ՟Ղ՟Ա։)
Որպէս արբեալքն՝ զիւրեանց ախտն՝ զգաստիցն նախատիցեն. (Նիւս. թէոդոր.։)
Ոչ ետուն տեղի զգաստութեան ի մարմինս իւրեանց, ոչ տուաւ նոցա յարկի տեղի ի տապանի անդ՝ որ լի է զգաստիւք. (Եփր. ծն.։)
Ձայն խոշոր, իսկ քոյդ զգաստ. (Բրս. վաշխ.։)
Զգա՛ստ արասցես զխելագարեալս։ Զգա՛ստ արա ընդ ոգւոյս եւ զծանրաբեռն կրիցս դանդաղութիւն. (Նար. ՟Ժ՟Ը. ՟Ձ՟Դ։)
Եւ Զգացուցանել. ազդ առնել. յուշ առնել.
Զգաստ եղեւ Յուդա վասն անօրէն խակութեան վնասին. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 4։)
Զգաստ լինէր Նաբուկոդրոսսորայ զհօրն վախճանէ. (Եւս. քր. ՟Ա.) կարծի իբր՝ ազդ լինէր. բայց յն. զգայր Նաբուկոդոնոսոր զհօրն վախճան. վասն որոյ գուցէ եւ ի հյ. գրելի է, Նաբուկոդոնոսորոս։
to awake, to come to ones senses;
to repent, to reflect;
to restrain one's self;
to correct, to disabuse, to undeceive one's self, to recover one's wits.
σωφρονέω, νήφω sobrius, vel sanae mentis sum, resipisco, vigilo գրի եւ ՍԳԱՍՏԱՆԱԼ. Զգաստ լինել. ի զգաստութիւն գալ. զգօնանալ. սթափիլ. ուշաբերիլ. զգուշանալ. պարկեշտանալ՝ յանձին եւ յաւելորդաց. ողջախոհանալ. խելքը գլուխը գալ, ինքնիրեն գալ, խելօքնալ.
Տեսանեն զդիւահարն, զի նստէր զգեցեալ եւ զգաստացեալ։ Խորհել ի զգաստանալ։ Եթէ զգաստանամք, այն ձեր է։ Զգաստացարո՛ւք այսուհետեւ.եւ այլն։
Նովաւ զգաստանան երիտասարդք նոցա ի սրբութիւն։ Ի տեսիլ մերձաւորութեան նորա զգաստացան լկտիք. (Եղիշ. ՟Ը։)
Ընդ ապշեալսն, եւ զգաստացեալսն։ Ողոքիմ դարձեալ, եւ ոչ զգաստանամ։ Ոչ զգաստացայ ի բողոք գուժի. (Նար.։)
sober, honest, moderate;
philosopher.
Անձն զգաստասէր (կամ ժուժկալի եւ զգաստասիրի) յանապատն խնդրէ փութալ։ Փութայ զերծանել զգեստասէրն ի փորձոյ կանանց։ Յարուցանէ (զտեսօղս) զգեստասէրն ի փառաբանութիւն Աստուծոյ. (Նեղոս.։)
Յովսէփ ասէ քանզի արդար էր, եւ այլն։ Տեսանե՞ս որպիսի՛ ոք իմաստուն եւ զգաստասէր էր։ Ի վեր քան զօրէնս զգաստասէր գտանէր բարուքն։ Ի վերոյ քան զօրէնսն զգաստասէր եւ իմաստասէր բարուց էր։ Մի՛ բանիբուն ջանայցես առնել, այլ զգաստասէր լինել խրատեսջի՛ր. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. եփես.։)
sobriety;
philosophy.
Այլ եւ ի գլուխս լերանց տեսանեմք զգաստասիրութիւն, եւ գունդս հրեշտակաց ի մարդկեղէն մարմինս երեւեալ. (Ոսկ. մտթ. ՟Ա. 1։)
to awake, to lead back, to recall, to correct, to undeceive, to disabnse, to put out of conceit, to teach wisdom.
Զգաստացուսցեն զմանկամարդսն. (Տիտ. ՟Բ. 4։)
sensation, feeling;
advice
Վաղվաղակի ընդ ահեկին եւ աջոյ զգացումն՝ Աստուածային պարապէր ուսմանց. (Սկեւռ. լմբ.)
Եւ μήνυμα, μήνυσις indictio, indicium, signum Ազդեցութիւն. յուշարարութիւն. նշանակ.
Դարձեալ խնդութեան աւետիք, դարձեալ ազատութեան զգացումն. (Ոսկ. յաւետիս.։)
to warn, to advise, to notify, to instruct, to inform, to announce.
ἑμφανίζω, ἁνατίθημι, μηνύω , δειλόω certiorem, vel notum facio, expono, refero, indico, significo, nuncio, declaro, manifesto Զեկուցանել. իրազեկ առնել. ազդ առնել. յուշ առնել. նշանակել. յայտնել. պատմել. իմա՛ց ընել, իմացընել, հասկըցընել.
Զգացուցէ՛ք հազարապետին։ Մի՛ ումեք ասել, թէ զայս զգացուցեր ինձ։ Զգացուցին դատաւորին վասն Պօղոսի։ Զգացուցին նմա զՊօղոսէ։ Ոչ ինչ զգացուցի մարմնոյ եւ արեան (այսինքն ազգականաց).եւ այլն։
Որով ճանապարհաւ զգացուցանէր որդւոց մարդկան կրկին զԱստուածագիտութիւնն. (Արշ.։)
cf. Զգեցուցանեմ.
Զեպիսկոպոսունս եւ զերիցունս զգեստաւորէր պատուական հանդերձիւք. (Ճ. ՟Ա.։)
Ոչխարն ... այն՝ որ զգեստաւորեաց զմերկութիւն Ադամայ եւ ծննդոց նորա. (Անան. ի յհ. մկ.։)
Ըստ սովորականին զարդու զինքն զգեստաւորեալ։ Պատուասէր զարդու զնա զգեստաւորեալ։ Որով վայելչապէս զգեստաւորեցոյց յարգանդէ աւազանին. (Յհ. կթ.։)
cf. Զգեցուցանեմ.
Զեպիսկոպոսունս եւ զերիցունս զգեստաւորէր պատուական հանդերձիւք. (Ճ. ՟Ա.։)
Ոչխարն ... այն՝ որ զգեստաւորեաց զմերկութիւն Ադամայ եւ ծննդոց նորա. (Անան. ի յհ. մկ.։)
Ըստ սովորականին զարդու զինքն զգեստաւորեալ։ Պատուասէր զարդու զնա զգեստաւորեալ։ Որով վայելչապէս զգեստաւորեցոյց յարգանդէ աւազանին. (Յհ. կթ.։)
cf. Զգենում.
Զփառացն եւ զլուսոյ պաճուճանս զգեստաւորիլ արժանի գտան։ Ցփսիս դժոխըմբերս զգեստաւորէր. (Յհ. կթ.։)
Որպէս զգեստաւորի մարդ յասուէ ոչխարի, այսպէս առաջին մերկութիւն մեր ի փառացն՝ զգեստաւորի անպատարագելի ոչխարիւն. (Լծ. ածաբ.։)
bad dress;
little coat, small garment.
Զգեստ աղքատին. հանդերձիկ. խեղճ հագուստ.
dressing or robing one's self;
մարմնոյ զգեցմամբ, clothing himself in flesh.
Մաքրութեամբ շնչոյս, զգեցմամբ անդամոցս՝ զգա՛ստ արասցես. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)
Իւրով յարութեամբն շնորհեաց մարդկան զյարութիւն եւ զյոյս վերստին զգենլոյն մարմին ննջելոցն հոգւոց, զերծեալք հոգիքն անմարմինք եւ յանմարմնաբար զգեցութենէ թշնամոյն. (Ղեւոնդ.։)
cf. Զգեցութիւն.
Մաքրութեամբ շնչոյս, զգեցմամբ անդամոցս՝ զգա՛ստ արասցես. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)
to clothe, to dress, to put a dress on any one;
to furnish with clothes, to adorn;
եթէ զխոտն ի վայրի Աստուած այնպէս զգեցուցանէ, if God so clothe the grass of the field.
Զգիշեր զարդարեցուցեալ, եւ զգեցուցեալ զտիւ. (Պիսիդ.։)
that robes or dresses.
Նոցա լինէր կերակրօղ եւ զգեցուցիչ. (Մանդ. ՟Ը։)
Փառազարդողին զգեցուցիչ. (Նար. կուս.։)
sometimes, now and then, from time to time;
—, էր —, յ— ժամանակի, once, in days of yore, in byegone times, of old, of yore, already, formerly, in time past;
-..., -..., now …, now ...;
at times ..., at other times...;
some-times..., sometimes..., at one time..., at another;
one while..., onother while;
— այս ինչ՝ — այն ինչ, now one thing, now another.
Եւ դու երբեմն դարձցիս. (Ղկ. ՟Ի՟Բ. 32։)
Էր ուրեք արդեօք՝ զի էի ... եկն երբեմն եհաս՝ զի եղէ. (Նար. ՟Ծ՟Զ։)
ԵՐԲԵՄՆ ԵՐԲԵՄՆ. մ. ՅԵՐԲԵՄՆ ԵՐԲԵՄՆ ԺԱՄԱՆԱԿՍ. Մերթ ընդ մերթ. ընդ ժամանակս ժամանակս. ատեն ատեն.
sometimes, from time to time;
never, at no time;
—, ոչ —, մի —, never, no, not, for ever;
ոչ — իկեսցէ, — ոչ եկեսցէ, he will never come;
մի —, — մի զլանար, do not refuse him;
է՝ էր —, երբէք երբեք, from time to time, now and then, ever and annon;
— ուրեք, sometimes.
πότε aliquando, umquam cf. երբեմն. գրի եւ ԵՐԲԵՔ. (որպէս թէ մին իցէ՝ երբ իմն, եւ միւսն՝ երբ իւիք). ատենով, ըլլայ որ. եւ առընթեր հարցականի՝ իբր Բնաւ արդեօք. կըլլա՛յ որ. հի՛չ.
Եթէ երբէք ուրեք խորհէի արդեօք զհրամանացն խորտակել զլուծ. (Յհ. իմ. ատ.։)
Հնազանդեցուցից զանդամս իմ զէն մեղաց եւ անօրէնութեան, եւ ապա երբէք ուրեք հնազանդեցուցից զէն արդարութեան ի տէր. (Սեբեր. ՟Ժ։)
to sing, to celebrate, to praise.
Ընդ նոսա եւ զուգաձայնեալ երգաբանէ. (Յհ. իմ. ատ.։)
Աստանօր ի դէպ երգաբանի մեզ որ դաւթեան կացուրդ». իմա՛, երգի ի մէնջ։
to make or compose songs.
Տաղաչափութեամբ գրել. (որպէս դաւիթ զսաղմոսս).
cf. Երգեցիկ.
Երաժիշտ. երգիչ (մարդ). խօսնակ (թռչուն).
Անկանի զարմացումն յօրհնիչս եւ յերգակս. (Եփր. եւ Եղիշ. դտ.։)
that sings together or with another;
— լինիմ cf. Երգակցիմ.
Որ երգակից արար զմեզ ընդ հրեշտակս. (Արշ.։)
Երկնայնոց դասուցն եղեն երգակից. (Շար.։)
Այսմ փրկութեան ի գերութենէ եւ դաւիթ երգակից լինի. (Կամրջ.։)
to sing together, to accompany.
Երգակցեա՛ զդաւթայ զհոգեւորական երգն. (Ճ. ՟Բ.։)
Զզուգաբնակն լինել երգակցէ։ Ընդ որս եւ զերեքսրբեանն զուգաձայնեալ երգակցեն զսրբասացութիւն. (Յհ. իմ. ատ.։)
Ի տօնակցութիւն նոցին անմահն բնութեան զմահկանացու ծնունդս իւր երգակցեաց. (Հ. կիլիկ.։)
Մերթ՝ Անդրադարձիլ ձայնի, արձագանգս տալ.