to hide, to put out of sight;
to destroy, to exterminate;
— կորնչել յամպս, to be lost in the clouds, to be cloud-topped.
scenting, tracking;
prying, hunting, investigating, pursuing;
inquisitive.
ՀԵՏԱԽՈՅԶ ἱχνεύων, -οῦσα sagax., որ եւ ՀԵՏԱՅՈՅԶ. Խուզօղ եւ յուզօղ զհետս. հետազօտիչ.
Մեզ իսկ իբրու շանց հետախուզից քննելի է. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)
Ռընգունք շանց որսականաց եւ հետախուզից. (Փիլ. իմաստն.։)
to utterly destroy, to cause to disappear, to wipe out, to obliterate, to exterminate;
— լինել, to be lost, destroyed, obliterated, exterminated.
outrider, guide;
—կտուր առնել, to open the way, to guide.
Կարօղ զհետս. բացօղ զճանապարհ. առաջնորդ. հորդիչ. ճամբայ բացօղ.
Ստեփաննոս, որ հետակտուր եղեւ ճանապարհի արքայութեան. (Եփր. ի ստեփ.։)
tracing out;
ichneumon;
—հան լինիմ, to arrive with, to catch one.
ՀԵՏԱՀԱՆ եւ ՀԵՏԱՀԱՆԱԿԱՆ. ἱχνευτής vestigator, indagator. Որ հանէ զհետս. իբր հետազօտիչ. հետախոյզ. հետամուտ. գամագիւտ. հնարագէտ. ճարտարահնար.
Մո՛ւտ զհետ նորա որպէս հետահան, եւ ի մուտս նորա դարանակա՛լ լեր. (Սիրաք. ՟Ժ՟Դ. 23։)
Հետահան, իբր թէ ի հետ մտեալ իրաց՝ գամ եւ հնարս գտանեմ. (Հին քեր.։)
Քետաքերելի. քետայն (խադդ՝ գիծ) բառ է, որ լսի հետահան. իսկ քերելին գրելի իմն է. որպէս հետահանական գրովն զբանս շաղկապելով, եւ զոճսն նշանակելով. (Երզն. քեր.։)
ՀԵՏԱՀԱՆ. Է անուն կենդանւոյ, որ ոսոխ է կրոկոդիլոսի. որպէս եւ ազգ պիծակի, եւ այլն. յն. իխնէ՛ւմօն. ἱχνεύμων ichneumon.
Է երէ ինչ, որ կոչի ինքնիմոն, որ թարգմանի հետահան. թշնամի է վիշապի, ծեփէ զանձն կաւով. (Եպիփ. բարոյ.։)
to draw behind or after.
ՀԵՏԱՁԳԵԼ ՀԵՏԱՁԳԻԼ. Զհետ իւր ձգել. եւ ձգիլ՝ բերիլ զհատ այլոց.
Ամենայն ջրայնոց կառավարեալ՝ ընդ այն ճանապարհ հետաձգէր. (Ճ. ՟Ա.։)
Կարծեմ եւ զհետաձգելն գոլ պոռնկութիւն. (Կլիմաք.։)
pursuing, hunting;
eager, forward, aspiring or longing for;
candidate, competent, concurrent;
rival, emulous;
— լինել, to pursue, to run after, to chase, to give chase to, to follow close;
to aspire, to aim at, to concur, to compete;
— լինել թշնամւոյն, to fall upon the enemy.
διώκων persequens. Որ մտանէ ի հետ կամ զհետ ուրուք. պնդեալ զկնի. հալածիչ. ետեւէն վազօղ, քշօղ.
Յարեան ի վերայ հետամտացն. (Յես. ՟Ը. 20։)
Ցրուէ զհետամուտսն. (Խոր. ՟Գ. 46։)
Զհետամուտ թշնամիսն ընկլուզեալ ընկղմեաց. (Լմբ. իմ.։)
Զերծանել ի հետամտիցն։ Հետամտացն մտեալ խնդրէին զծառայն. (Սոկր.։)
ՀԵՏԱՄՈՒՏ ԼԻՆԵԼ. διώκω, καταδιώκω persequor. Ի հետ կամ զհետ մատնել. պնդիլ զկնի. հալածել. վարել. ետեւէն վազել, առջեւէն քշել.
Նոցին որպէս փախստէից հետամուտ լինէին։ Ոչ եղեն հետամուտ ընդ մեզ. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 3։ ՟Ա. Թագ. ՟Լ. 22։)
Հալածէք դուք, եւ հետամուտ լեալ էք նոցա մինչեւ ի մահ. (Եւս. պտմ. ՟Դ. 13։)
Հետամուտ լեալ՝ դիմեալ գային յաշխարհս մեր։ Պատահեաց աւազակաց, եւ փախստեայս արարեալ՝ հետամուտ լինէր. (Խոր. ՟Բ. 13։ ՟Գ. 40։)
Ոչ ստրջացան, այլ հետամուտ եղեն կոտորել զիսրայէլ. իբր ռմկ. ետեւէն ընկան։
to pursue, to run after;
to accompany, to go with, to attend, to compete.
Զորոց զկն հետամուտեալ։ Բէլ զկնի հետամուտեալ հայկայ։ Երթային գային ընդ հետամտելոց թշնամեացն զկնի նոցա. (Փարպ.։ Յհ. կթ.։)
Կամ Երթալ զհետ. ետեւէն երթալ.
Այլ եւս բարեկամք հետամտէին զկնի դագաղացն. (Յհ. կթ.։)
Հետամտելոց մանկանց աւետաձայնէ վասն իջման իւրոյ յաշխարհս. (Համամ առակ.։)
pursuit, search;
competition, concurrence, rivalry.
cf. Հետախոյզ.
Հետայոյզս (կամ հետախոյզս) առաքէ. (Խոր. ՟Բ. 34։)
to set off in pursuit, in search of, to pursue.
Զհետ վարիլ. հետամուտ լինել. եւ Հետազօտել.
Զղջացան ընդ թոյլ տալն նոցա ելանել. որով հետավարք եղեն. (Լմբ. իմ.։)
Ո՞ հոտոտելեօք քան զշուն ստուգագոյն, զոր ասեն ռընգամբքն որսալ եւ հետավարել։ Զիւրաքանչիւր ուրուք պատճառսն հետավարել եւ քննել. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին. ՟Գ. 43։)
ՀԵՏԱՎԱՐ ԼԻՆԵԼ. ՀԵՏԱՎԱՐԵԼ ՀԵՏԱՎԱՐԻԼ. որպէս Վարել զայլս ի հետամտել.
Հետավարեալ զասպականեացն հոյլս. (Պիտ.։)
to send after, to cause to pursue.
ՀԵՏԱՎԱՐԵԼ. Զհետ վարիլ. հետամուտ լինել. եւ Հետազօտել.
Զղջացան ընդ թոյլ տալն նոցա ելանել. որով հետավարք եղեն. (Լմբ. իմ.։)
Ո՞ հոտոտելեօք քան զշուն ստուգագոյն, զոր ասեն ռընգամբքն որսալ եւ հետավարել։ Զիւրաքանչիւր ուրուք պատճառսն հետավարել եւ քննել. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին. ՟Գ. 43։)
ՀԵՏԱՎԱՐ ԼԻՆԵԼ. ՀԵՏԱՎԱՐԵԼ ՀԵՏԱՎԱՐԻԼ. որպէս Վարել զայլս ի հետամտել.
Հետավարեալ զասպականեացն հոյլս. (Պիտ.։)
stool;
pedestal.
Տեղի հետոց կամ ոտից.
Աստուածութեանն ոտին հետարան. (Նար. մծբ.։)
successive, progressive.
Որ հետզհետէ յաջորդէ. յաջորդական. մի զմի փոխանակօղ.
Յաղագս մի զմիոյ հետաւոր կենացն նոցա արուեստաւ հնարեալք պատմութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
inquisitive, curious;
— լինել, to be -;
to examine, to investigate, to search into.
Ոչ հետաքնին (կամ հետաքննին) լինիմ մտացածին բանիւ. (Ոսկ. նոր կիր.։)
Պա՛րտ է կրօնաւորի, զի մի՛ եղիցի հետաքնին (կամ ոչ լինել հետաքննին). (Վրք. հց. ՟Բ։)
Մի՛ հետաքնինք առաւել քան զպատշաճն իցեմք. (Ածաբ. պասեք.։)
Որք կամիցին զանձինս ցուցանել հետաքննինք ... եւ պարսաւագէտք. (Մխ. դտ.։)
cf. Հետաքնին.
περίεργος, περιεργαζόμενος curiosus, supervacaneus. Որ քրքրէ զհետս իրաց. հետաքնին, եւ Ընդվայրաքնին. եւ Աւելորդ. վայրապար.
Ոչ միայն դատարկք, այլ եւ փասքուսք հետաքրքիրք։ Յուլացեալ հետաքրքիր շրջին. (՟Ա. Տիմ. ՟Ե. 13։ ՟Բ. Թես. ՟Գ. 11։)
Մոգք երկրպագեն, եւ քրիստովնեայք հետաքրքիր են, եթէ զիա՛րդ ի մարմնում աստուած. (Բրս. ծն.։)
Հետաքրքիր եղբօրն յանցանացն լինիցի. (Մանդ. ՟Թ։)
Հետաքրքիր քննութիւն՝ անհաւատութեան առաջնորդ է. այսինքն հետաքրքրական. (Թէոփիլ. ծն.։)
Հետաքրքիր լեալ ի թշնամութիւն ընդ միմեանս. իմա՛, պատճառանս խնդրելով գրգռիլ. (Յհ. կթ.։)
curiously, inquisitively, pryingly.
Հետաքրքիր լինելով. ընդվայրաքննութեամբ.
Որք հետաքրքրաբար զծննդեանն առնուն իրս. (Բրս. ծն.։)
curious, rare.
interesting.
curiosity, inquisitiveness;
գրգռել, շարժել զ—, to excite, to stir up one's curiosity.
syllogism.
συλλογισμός syllogismus. Հետեւութիւն բանի կամ բանից. ըստ յն. հաւաքաբանութիւն.
Ոչ է կարողութիւն հիւսել զհետեւաբանութիւն, եթէ ոչ նախ ուսանիմք, զի՛նչ է հետեւաբանութիւն, եւ ուստի՛ եղանի. (Սահմ. ՟Բ։)
Ասէ նախ զհետեւաբանութիւն ուսանել, զի՛նչ է, եւ ուստի՛։ Ամենայն իրք հետեւանք ունի. մարդոյն հետեւանք է սահման իւր ... զի՛նչ սահմանել կամիս, նախ զհետեւանքն գիտեա՛։
consequently, in consequence, of course.
ἁκολούθως consequenter, et convenienter. Հետեւմամբ. ըստ հետեւութեան. ըստ կարգի. օրինօք. յաջորդաբար. եւ Ի հարկէ. ի դէպ.
Արդ՝ հետեւաբար մեզ զծնունդն տէրունական ատենաբանեաց. (Անթիպատր։)
Իմաստնոյն մի բան բաւական է՝ զիւրն բերել զկնի հետեւաբար. (Մագ. ՟Գ։)
Բարւոք եւ հետեւաբար ասէ, ես ի հայր, եւ յիս հայր. (Կիւրղ. գանձ.։)
Յառաջին քահանայապետէն քրիստոսէ, եւ ի նորին աթոռոյն ժառանգաւորաց հետեւաբար։ Բայց այս վատթար (է), եւ զղջումն ունի հետեւաբար. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
ՀԵՏԵՒԱԲԱՐ. նխ. ἐπομένως τούτοις, ἐαυτοῖς ἁκολούθως his conformiter, sicut eos decet. իբր Ըստ. նման. յարմար. համաձայն. հետեւողութեամբ. զհետ. զկնի.
Նախ քահանայապետիցն զարդ (կարգ), ապա քահանայիցն, եւ ապա հետեւաբար սոցա՝ պաշտօնէիցն, Հետեւաբար օրինակին եւ աստուածայնոյն։ Հետեւաբար ասացելոցն։ Հետեւաբար ամենայն նախաճառելոցն։ Ի նոսա հետեւաբար (այսինքն որպէս անկ է նոցա). (եւ այլն։ Դիոն.։)
Ապրեցո՛ յատելեաց իմոց, եւ որ այսմ հետեւաբար երգի. (Մագ. ՟Գ։)
Յարակից, եւ բանիցն հետեւաբար. (Ոսկ. յհ. ՟Ա 26։)
Այլ հետեւաբար այսորիկ. (Գր. հր.։)
Հետեւաբար զինքեան բարբառիք (այսինքն զնմին հետեւորդն). (Ած. ՟Դ։ Գր. տղ. թղթ.։)
going on foot, pedestrian;
four-footed;
hackneyed, trite, common-place, trivial, ordinary;
in prose, prosaic;
foot-soldier;
quadruped;
ի — ուց, on foot, afoot;
—ք, — զօրք, infantry, foot-soldiers;
— արձան, անդրի, pedestrian statue;
— կրթութիւն, pedestrian exercise;
— որսորդութիւն, hunting on foot;
— ձաղումն, infantry triumph;
— բանք, trite, hackneyed or common-place saying, vulgarity of expression;
— գովութիւնք, vulgar praises;
— երթալ, to go on foot;
—ս խօսել, to talk common-place.
πεζός, πεζόν, πεζικόν pedes, peditus, peditatus. Որ հետի գնայ, կամ ի հետիոտս ընթանայ. ոտանաւոր. ոտքով քաշօղ կամ գացօղ.
Վեցհարիւր հազար այր հետեւակ։ Քսան հազար արանց հետեւակաց։ Զօրս բազումս հեծեալս եւ հետեւակս։ Զհետեւակն եւ զհեծելազօրն։ Ամենայն զօրականի հետեւակաց իմոց։ Ել արքայ, եւ ամենայն ծառայք նորա հետեւակք, եւ այլն։ Հետեւակ զօրօք։ Մարտիկ հետեւակօք։ Ընդ հեծեալ եւ ընդ հետեւակ. (Փիլ.։ Պիտ.։ Եղիշ.։)
ՀԵՏԵՒԱԿ. որպէս Չորքոտանի կամ ցամաքային կենդանի.
Հետեւակն եւ գազանատեսակն եղեւ յայնցանէ, որ ոչ եւ միով վարին իմաստասիրութեամբ. (Պղատ. տիմ.։)
Կենդանւոյն տարբերութիւնքն, հետեւակն, եւ երկոտանին, եւ թռչունն, եւ լուղակն։ Զծովային կենդանեաց, եւ զհետեւակաց, եւ զօդայնոց բնութիւնսն բաժանեաց. (Արիստ. ստորոգ. եւ Արիստ. աշխ.։)
Ամենայն սողուն եւ հետեւակ. (Շիր.։)
եւ ա. ՀԵՏԵՒԱԿ. մ. եւ ա. πεζός, πεζικός pedestris. որպէս Հետի. հետիոտս. եւ իբր Հետեւական. cf. Ի ՀԵՏԵՒԱԿՈՒՑ. ոտքով, քալելով.
Գետնագնաց հետեւակ ճանապարհորդէր. (Մանդ. ՟Դ։)
Հետեւակ փախուստ, կամ քայլափոխութիւն. (Խոր. ՟Ա. 17։ Պիտ.։)
Ասեմք զհետեւակ մարտն՝ որ եղեւ ի մառաթոն եւ ի պլատէքն. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)
Հետեւակ որսորդութիւնքն առ ցամաքաւս ոչ միայն էրէոցն, այլ եւ մարդկան. (անդ. ՟Է։)
Հետեւակ ձաղումն. այսինքն հանդէս յաղթանակի հետեւակ զօրօք. (Եւս. քր. ՟Բ։)
ՀԵՏԵՒԱԿ. ա. πεζός pedestris, solutus καταλογάδον prosa oratione. Արձակ. ոչ ոտանաւոր բան. որ ի հեծեալն օրինակի.
Զքերթողաց իսկ ե՛ւ զքերդուածս պատմելով, եւ զգրեալ հետեւակ բանիւ. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
Բան է հետեւակ եւ ներչափական բառի շարագրութիւն. (Թր. քեր.։)
Հետեւակ ասաց զոչն ներչափական. (Նչ. անդ։)
Համեմատ իմն շարագրացն, զորս ի մանրամասն գործոյն իւրեանց ասացին հետեւակս. իսկ զքերթողսն հեծեալս. որ եւ հետեւակ ասաց զոչ ներչափականն. (Երզն. քեր.։)
ՀԵՏԵՒԱԿ. περιπέζιος, ὐποπέζιος terrae propinquus, humilis, dejectus, vilis. Գետնաքարշ. ստորին. ցած. ընկեցիկ. նուաստ. անշուք.
Յամենայն հետեւակ նուաստութենէ անխառնաբար համբառնալ, կամ ազատ համբարձումն։ Գեր ի վերոյ, եւ ոչ միոյ հետեւակի նուաստութեան ներող. (Դիոն. երկն.։)
Հետեւակ ինչ եւ տկարս ինչ խօսեալ իցէ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 39։)
ՀԵՏԵՒԱԿ. իբր Հետեւորդ. հետագայ. (ծ. թ. էտէք, ետեւէն եկօղ ).
Որպէս եւ հետեւակ բանս ցուցանէ. (Խոսր.։)
pedestrian, going on foot.
Հետեւակ ի գնացս. հետի կամ ոտիւք գնացօղ. եւ Որ ցամաքաւ ճանապարհորդէ.
Հետեւակագնացի առնն ճանապարհ. (Խոր. ՟Ա. 11։)
Անդ մոգք յարեւելից հետեւակագնաց եղեալ. (Ոսկ. յայտն.։ (ա՛յլ ձ. Պրոկղ. յայտն. հետեւակագնացեալ։))
walking or travelling on foot.
Հետեւակ գնալն. հետի ընթանալն.
Պարտասեալ ի ծանրութենէ զինուցն, եւ ի հետեւակագնացութենէ. (Արծր. ՟Բ. 4։)
cf. Հետեւակախումբ.
ՀԵՏԵՒԱԿԱԳՈՒՆԴ ՀԵՏԵՒԱԿԱԶՕՐ. Գունդ հետեւակ զօրաց. հետեւակ զօր. եւ Հետեւակ.
Հետեւակագունդն հայցո։ Ի հետեւակագնդէն ըռուզաց. (Ասող. ՟Գ. 25. 42։)
Գունդ կազմեալ հետեւակազօրքն։ Հետեւակազօրօք արանց մարակաց. (Արծր. ՟Գ. 12։ Պիտ.։)
Ամենայն այր պատերազմի, եւ ամենայն հետեւակազօր պատերազմողացն. (Յուդթ. ՟Է. 2։)
Ի թիկունս լինել գնդին հետեւակազօր մարտակցացն. (Արծր. ՟Գ. 4։)
cf. Հետեւակախումբ.
ՀԵՏԵՒԱԿԱԳՈՒՆԴ ՀԵՏԵՒԱԿԱԶՕՐ. Գունդ հետեւակ զօրաց. հետեւակ զօր. եւ Հետեւակ.
Հետեւակագունդն հայցո։ Ի հետեւակագնդէն ըռուզաց. (Ասող. ՟Գ. 25. 42։)
Գունդ կազմեալ հետեւակազօրքն։ Հետեւակազօրօք արանց մարակաց. (Արծր. ՟Գ. 12։ Պիտ.։)
Ամենայն այր պատերազմի, եւ ամենայն հետեւակազօր պատերազմողացն. (Յուդթ. ՟Է. 2։)
Ի թիկունս լինել գնդին հետեւակազօր մարտակցացն. (Արծր. ՟Գ. 4։)
foot-soldiers, infantry.
Լեգէոն հետեւակախումբ զօրօք. (Յհ. կթ.։)
fighting on foot;
—ք or — գունդ, infantry.
πεζομάχος, -χής qui pedestri praelio certat. Որ հետեւակ կամ հետի մարտնչի.
Հետեւակամարտքն ի վերայ ուսոց ձիոց բերեալք. (Խոր. ՟Ա. 23։)
Հրամայէր հետեւակամարտ գնդին. (Յհ. կթ.։)
Զինաւորս հետեւակամարտից իբր զաւազ թուով. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։ Իսկ Փիլ. լին. ՟Ա. 100.) Ի պատերազմունս, ի ձիամարտս, հետեւակամարտս. կարծի լինել գ. իբր հետեւակամարտութիւն։
cf. Հետեւակամարտութիւն.
foot-fight.
πεζομαχία pugna pedestris seu terrestris. Մարտն հետեւակ զօրաց կամ զօրօք.
Ծովամարտութեամբ, ձիավարութեամբ, եւ հետեւակամարտութեամբ։ Հետեւակամարտութիւն առաւել զյաղթանակն ունի գովութեան. (Պիտ.։)
ambulatory.
Ընթացողական. քայլողական. եւ Հետեւակական.
Զընթացից գործին ... զհետեւականն բարձողութիւն շինուածոյ մարմնոյս. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)
Հետեւական զօրօք. (Վահր. ոտ.։)
to go on foot, to walk;
կորուսանել զկիրթ —կելոյ, to lose the habit of walking.
πεζεύω pedibus iter facio, pedito, gradior. Հետի ընթանալ. քայլել. ընդ ցամաք գնալ.
Ընդ ծովն կարմիր ժողովուրդն հետեւակեաց մինչեւ ցայնկոյս ցամաքն. (Փիլ. տեսական.։)
Ծովագնաց ընդ երկիր բերեալ լինէր, եւ ընդ ծով՝ հետեւակելով. (Խոր. ՟Բ. 12։)
Ի կուսէ ծնանի, եւ ի վերայ խորոց հետեւակէ. (Սարկ. մարդեղ.։)
Ի ներքոյ հետեւակեալս յառաջ ածողացն զնոսա. (Մաքս. ի դիոն.։)
triviality, vulgarity.
(ռմկ. ետեւ) cf. ԱՅՍՈՒ ՀԵՏԵՒ, ԱՅՆՈՒ ՀԵՏԵՒ, ՈՐՈՎՀԵՏԵՒ։
περιπεζία humiliatio in terram. Հետեւակ գոլն, որպէս գետնաքարշութիւն. նուսատութիւն. խոնարհութիւն.
(Շրջանք անուոց նշականեն) զհետեւակութեանցն համբարձումն, եւ բարձրագունիցն լուսափայլութեանց ի նուսատսն իջողական անցումն. (Դիոն. երկն.։)
Իսկ յասելն (Վահր. յար.)
Զյաղթօղ թագաւորս այլազգեացն կառօք եւ երիվարօք առաջի հետեւակութեան ձեր կորացոյց. իմա՛, հետեւակ զօրաց, կամ խոնարհութեան։
(Ի) ՀԵՏԵՒԱԿՈՒՑ. մ. Հետեւակ գոլով. հետի. ի հետիոտս.
Զնիզակն իւր ձգեալ ի հետեւակուց՝ խորագոյնս նստոյց. (Խոր. ՟Բ. 8։)
Գիտէք զնախնին ամենայն թագաւորաց զնեբրովթ, որպէս գրեալ է զնմանէ, եթէ զառիւծ եւ զայծեամն ի հետեւակուց ըմբռնէր նա, եւ զամենայն էրէ եւ զգազան. (Պտմ. վր.։)
cf. Հետեւիմ.
Եւ ուղղեսցես զիս ընդ նմին՝ հետեւանալ քեզ ի յերկին. (Յիսուս որդի.։)
Արտաքս ի գերեզմանէն հետեւանալ. (Սհկ. կթ. արմաւ. (իբր ելանել եւ հետեւակել)։)
Բարեխառնութեան եւ վատախառնութեան մարմնոյն հետեւանան զօրութիւնք։ Կարելի հետեւանայ հարկաւորին, եւ այլն. (Անյաղթ ստորոգ. եւ Անյաղթ պերիարմ.։)
Միակն (յորդւոց) ըստ կարգին հետեւանայ ի թագաւորութիւն. (Խոր. ՟Բ. 1։)
Բան ... հետեւանայ ընդ բռասն ցիր եւ ցան, եւ շարադրէ առ միմեանս. (Երզն. քեր.։)
consequence, result;
corollary;
—նս հանել, to deduce, to infer;
ծանր լիցին — գործոյս, this affair will have unpleasant or serious consequences.
ՀԵՏԵՒԱՆՔ ἁκολούθημα, ἁκολούθησις , ἁκολουθεία, τὰ ἁκολούθα consequentia, circumstantia. որ եւ ՀԵՏԵՒՈՒԹԻՒՆ, ՀԵՏԵՒՈՒՄՆ, ԶՀԵՏԵՐԹԱՆՔ. Հանգամանք. պարագայք. ընթացք. գնացք. կարգ. շարունակութիւն.
Ապականութիւն հետեւաս անքին մահուն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Մահու վայր ի քեզ ինքեան ի բնութեանդ բունեալ ... որում յայտնի հետեւանք՝ հասարակաց ի քեզ փոփոխմունք. (Անյաղթ հց. իմ.։)
Հետեւանք են նուրբ տարերց։ Թէ լինիցին հետեւանք ինչ վնասուց. (Շիր.։)
Փառք բարեգործութեանն են հետեւանք. (Սկեւռ. աղ.։)
Ոչ ի միոջէ կարեւոր վտանգից՝ սորա եկեալ յայս չարութեան հետեւանս։ Զգողուղի հետեւանաց արահետ. (Պիտ.։)
Ոչ երկրորդել միւսանգամ զհետեւանս զրուցաց շապհոյ։ Ոչ յաջողեցան հետեւանք արշաւանց աշոտի որպէս յերէկն եւ յեռանդն. (Յհ. կթ.։)
Ամենայն ուրեք՝ ո՛ւր եւ հասանէր, որպէս զյափշտակող որսայր զկենաց մարդկան զհետեւանս (այսինքն զհայթայթանս կամ զկարեւորս կենաց). (Ղեւոնդ.։)
ՀԵՏԵՒԱՆՔ. Ըստ քերականաց, պարագայք բայի, որք հարկաւ զհետ երթան նորա.
Յարեւանայ բայի ութ, այսինքն զհետ երթայ. զի հետեւանք են բայի ութ այսոքիկ. խոնարհութիւնք, տրամադրութիւնք, տեսակք, ձեւք, թիւք, դէմք, ամանակք, լծորդք. (Երզն. քեր.։)
cf. Հետեւաբար.
Զքրիստոս քարոզեցին առաքեալքն համաձայնաբար եւ հետեւապէս. (Աթ. ՟Բ։)
cf. Հետեւիմ.
ἁκολουθέω, ἔπομαι, ἕπειμι sequor, consequor, subsequor, imitor . Զհետ երթալ ուրուք. գնալ զկնի հետոց կամ ընթացից ուրուք. եւ Զհետ լինել. հետամուտ լինել իմիք. վարիլ իւիք. նմանիլ. անսալ. ետեւէն երթալ.
to follow, to accompany, to attend, to go with;
to follow, to follow in the steps of, to imitate;
to follow, to go or come after, to result, to derive, to proceed, come from;
— շաւղաց ուրուք, to follow in the steps of, to go after;
— ի մօտոյ, to follow closely, near;
—ւի, it ensues, it follows.
Իբրու առաջնորդաց հետեւին. (Պղատ. տիմ.։)
ՀԵՏԵՒԵՄ ՀԵՏԵՒԻՄ ἁκολουθέω, ἔπομαι , ἕπειμι sequor, consequor, subsequor, imitor. Զհետ երթալ ուրուք. գնալ զկնի հետոց կամ ընթացից ուրուք. եւ Զհետ լինել. հետամուտ լինել իմիք. վարիլ իւիք. նմանիլ. անսալ. ետեւէն երթալ.
Հետեւեաց լուսաշաւիղ քեզ ի յերկինս արեամբ մահու. (Շար.։)
Անմոլար հետեւեցից զհետ հովուիդ. (Նար. երգ.։)
Հետեւեցիք զհետ չար ընթացողին. (Մաշկ.։)
Թողին զգործ անցաւոր լուսոյս, եւ հետեւեցին ի մեծ եւ յիմանալի եւ յանստուեր լոյսն. (Մեկն. ղկ.։)
Հետեւեաց զկնի հետոց նոցա։ Ըստ կարի մերում հետեւիմք հետոց նորա։ Գեղեցկապէս հետեւեալ նախնեաց։ Դէմ եդեալ հետեւել առ քեզ բոլորիցդ աստուած։ Արժանի լիցի հետեւել մեծ մարգարէին եղիայի։ Հետեւել զկնի ձայնին աստուծոյ. (Ճ. ՟Բ.։ Խոսր.։ Նար.։ Մաշտ.։ Սարգ. յկ. ՟Է։)
Հետեւել հայրենի առաքինութեան, կամ հաւատոյ առաջնոց իսրայէլականաց, կամ ընդ համառօտ հաւաստութիւն։ Ումպէտ գործոց հետեւիք։ Փառաց հետեւեցաւ։ Յէժարութեամբ հետեւի ուղիղ շաւղաց. (Խոր.։ Արծր.։ Յհ. կթ.։ Խոսր.։ Մաշտ.։)
Մի՛ թողուր զիս հետեւել կամաց իմոց. (Եփր. խոստ.։)
Բնականաբար հետեւեալք չափաւոր կերաւրոյ. (Բրս. թղթ.։)
ՀԵՏԵԻԵԼ Երթալ. յառաջ գնալ. շարունակել հետզհետէ զճանապարհ. դիմել. ընթանալ. ուղեւորիլ. (իրօք կամ նմանութեամբ)
Ընդ անկոխ հետեւել եւընդ անճանապարհ։ (Ընդ) լայն ճանապարհն հետեւել. (Փիլ. բագն.։ Շ. յիշատ.։)
Առ խնդութեան ոչ հետեւէին ի տեղին՝ ուր երթալոցն էին. (Ճ. ՟Բ.։)
Հետեւել յըղձալի քաղաքն երուսաղէմ. (Եպիփ. սղ.։)
Առանց լլկանաց հետեւել ի կեանս օթեւանացդ պատրաստութեան. (Նար. ձ։)
Ըստ արտուղի հետս հետեւեալ։ Յանապատս հետեւեալ. (Շ. վիպ.։)
Չի՛ք երբէք ի լրումն պատուիրանին ժամանել, որչափ ընդ կենացս շաւիղ հետեւիմք. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ժ՟Զ։)
Ճանապարհ է կենցաղոյս ընթացքն, ընդ որ հետեւիմք ի գերեզմանն։ Ընդ որ այսօր հետեւիմք. (Լմբ. առակ. եւ Լմբ. ատ.։)
դիմազ. ՀԵՏԵՒԻ ՀԵՏԵՒԻՆ. դիմազ. Հետեւանայ. զհետ գայ. ի դէպ գայ. հետեւորդ կամ հետեւանք է. ձեռնարկի. յարմարի.
Ողբերգութեան արտօսր հետեւի, իսկ կատակերգութեան ծաղր. (Նոննոս.։)
Իմաստութիւն զխոհականութիւնն ասէ, որում եւ այլք առաքինութիւնքն հետեւէին. (Նախ. իմ.։)
Ամենայն իրօք հետեւեսցի (ձեռնարկութեամբ). (Կիւրղ. թղթ.։)
Նախատեսութիւն՝ միայն արարչականին այս հետեւեսցի. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Հարկաւորն գոլ ոչ հետեւի կարելումն գոլ։ Հետեւին ուրեմն եւ այսք հակասութիւնք. (Անյաղթ պերիարմ.։)
Յարմարութեամբ հետեւին միմեանց կարգք սաղմոսաց. (Լմբ. սղ.։ (որ հայի եւ ի նախընթաց նշանակութիւնս։))
to cause to follow, to induce;
to infer, to conclude, to draw a conclusion.
ՀԵՏԵՒԵՑՈՒՑԱՆԵՄ որ եւ ՀԵՏԵՒԱՑՈՒՑԱՆԵՄ, ՀԵՏԵՒԵՄ. Տալ հետեւիլ՝ ըստ ամենայն նշ. զհետ իւր ածել, ձգել. հետեւաբար եւ ըստ կարգի բերել. մակաբերել. շարունակել. յարել. յարմարել, ընծայել, ի վերայ բերել.
Հետեւեցո՛ հետոց քոյին. (Յիսուս որդի.։)
Հետեւեցուցաք զսուրհանդակ բանիս. (Նար. մծբ.։)
Բարեխօս եւ օգնական ընդ աջմէ հօր. որոյ պարտիմք եւ զյուսալն ի նա հետեւեցուցանել։ Զուղիղ դաւանութիւն հետեւեցուցանել. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
Ըստ կարգի իրացն եւ զբանն հետեւեցուցանէ։ Միշտ զսքանչելիսն բանիցն հետեւեցուցանէ. (Երզն. մտթ.։)
Ո՞ւմ ի սոցանէ հետեւեցուսցուք զորս ի ձեռս մարդկան գործ լինի. (Նիւս. կազմ.։)
Յորժամ եցոյց քահանայագործօղ, յայնժամ եւ զիր առաքելութեան հետեւեցոյց նմա։ Մի ասելով զտէր մեր յիսուս քրիստոս, եւ նմա հետեւեցուցանել զմարդկայինսն եւ զաստուածավայելուչսն. (Պրպմ. ՟Ի՟Ա. ՟Լ. եւ այլն։)
follower, imitator;
— լինել, գտանել, to follow, to imitate.
ἁκόλουθος pedissequus, assecla, comes, adsectator, auditor. Որ հետեւի զկնի հետոց այլոյ. նմանօղ. պաշտօնեայ. աշակերտեալ. ընթացօղ ընդ նոյն ճանապարհ.
Երանոսի հետեւողի առաքելոցն։ Կղեմայ հետեւողին պետրոսի առաքելոյ։ Հակառակ յիսուսին հետեւողաց. (ՃՃ.։ Աթ. ՟Ը։)
Առաջնոց սրբոցն եղեալ հետեւողք։ Եւ զնորին հետեւողաց թագաւորացն եւ վարդապետաց. (Լմբ. ատ.։)
Հետեւող հարցն առաքինութեան։ Հետեւող գտանէր (անկարգ) վարուցն բրգիշոյ. (Յհ. կթ.։)
Զի հետեւող գոլով նորին՝ հօր քո վերին օթեւանին։ Նախաշաւիղ հետեւողաց անձուկ ճանապարհին. (Շար.։)
consequence;
inference, conclusion;
imitation;
հետեւողութեամբ, in imitation of, in the manner or style of.
ՀԵՏԵՒՈՂԱԲԱՐ ՀԵՏԵՒՈՂԱՊԷՍ. cf. ՀԵՏԵՒԱԲԱՐ. եւ ՀԵՏԶՀԵՏԷ.
Հետեւողաբար բուռն հարեալ, միաւորեալ. (Անան. ի պետր.։)
Յառաջ խաղացին առ սահմանօքն ասորեստանի. երթեալ հետեւողաբար յերուսաղէմեանն հասանէին քաղաք. (Կաղանկտ.։)
Որպէս մեք վայելեմք յաստուծոյ բարերարութեան շնորհսն, վարեսցուք հետեւողապէս առ մարդիկ. (Շ. ՟բ. պետ. ՟Ի՟Ե։)
consequent.
cf. Հետեւողութիւն.
ՀԵՏԵՒՈՒԹԻՒՆ ՀԵՏԵՒՈՒՄՆ ἁκολουθία, ἁκολούθημα, τὸ ἁκόλουθον sequela, sequentia, consequentia. Հետեւանք. հետեւողութիւն. հետեւելն ըստ ամենայն նշ. կարգ. ընթացք, եւ այլն։
Մի՛ սոսկ զմտիցն, եւ մի՛ անօգուտ՝ զելիցն հետեւութիւն արասցես. (Նար. ՟Հ՟Ե։)
Արտաքսէ զնոսա ի հետեւութենէ կարգի ոչխարացն։ Եւ ո՞ր հետեւութիւն է այս յառաջագունից ասացելոցն։ Ի դէպ ըստ հետեւութեան բանից նոցա բուռն հարկանէր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։ ՟Ա. 26։ ՟Բ. 6։)
Ոչ հակադարձի ըստ գոլոյն հետեւութեան։ Հետեւութիւնք բանի եղիցին. (Արիստ. ստորոգ.։)
Այլ ոմն ըզտեսըն հիւանդին, եւ զհետեւումն որ ի բանտին. (Յիսուս որդի.։)
Շարունակ հետեւման աւուրցն. (Նար. խչ.։)
Սնոտի սիրոյ հետեւումն. (Խոսր.։)
Հետեւումն բարութեան ի խանձարրոց անտի յառաջանայ. (Ճ. ՟Ա.։)
Ամենայն պատուիրանքն աստուծոյ կարգ ունին եւ հետեւումն։ Այսպէս իմա՛ ինձ եւ ի պատուիրանսն աստուծոյ կարգ եւ հետեւումն. (Սարգ. յկ.։)
Կարգք գոն եւ յանմարմինսն եւ հետեւմունք ի նոսա զանազանք։ Ըստ իրացն հետեւման։ Որո՞վ յեղանակաւ, եւ զի՞նչ հետեւմամբ. (Աթ.։)
Որ վասն աշոտոյ են հետեւմունք. (Յհ. կթ.։)
Հետեւումն տայ քննողաց բանից եւ այլ եւս բազումս իմանալ. (Իգն.։)
Զաշխարհիս հետեւմունս ծաղր առնէին (այսինքն զընթացս). (Նոննոս.։)
Եկեսցուք վերստին յասացելոցն աղօթից հետեւումն. (Դիոն. եկեղ.։)
cf. Հետեւողութիւն.
Եկեսցուք վերստին յասացելոցն աղօթից հետեւումն. (Դիոն. եկեղ.։)
ՀԵՏԵՒՈՒԹԻՒՆ ՀԵՏԵՒՈՒՄՆ ἁκολουθία, ἁκολούθημα, τὸ ἁκόλουθον sequela, sequentia, consequentia. Հետեւանք. հետեւողութիւն. հետեւելն ըստ ամենայն նշ. կարգ. ընթացք, եւ այլն։
Մի՛ սոսկ զմտիցն, եւ մի՛ անօգուտ՝ զելիցն հետեւութիւն արասցես. (Նար. ՟Հ՟Ե։)
Արտաքսէ զնոսա ի հետեւութենէ կարգի ոչխարացն։ Եւ ո՞ր հետեւութիւն է այս յառաջագունից ասացելոցն։ Ի դէպ ըստ հետեւութեան բանից նոցա բուռն հարկանէր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։ ՟Ա. 26։ ՟Բ. 6։)
Ոչ հակադարձի ըստ գոլոյն հետեւութեան։ Հետեւութիւնք բանի եղիցին. (Արիստ. ստորոգ.։)
Այլ ոմն ըզտեսըն հիւանդին, եւ զհետեւումն որ ի բանտին. (Յիսուս որդի.։)
Շարունակ հետեւման աւուրցն. (Նար. խչ.։)
Սնոտի սիրոյ հետեւումն. (Խոսր.։)
Հետեւումն բարութեան ի խանձարրոց անտի յառաջանայ. (Ճ. ՟Ա.։)
Ամենայն պատուիրանքն աստուծոյ կարգ ունին եւ հետեւումն։ Այսպէս իմա՛ ինձ եւ ի պատուիրանսն աստուծոյ կարգ եւ հետեւումն. (Սարգ. յկ.։)
Կարգք գոն եւ յանմարմինսն եւ հետեւմունք ի նոսա զանազանք։ Ըստ իրացն հետեւման։ Որո՞վ յեղանակաւ, եւ զի՞նչ հետեւմամբ. (Աթ.։)
Որ վասն աշոտոյ են հետեւմունք. (Յհ. կթ.։)
Հետեւումն տայ քննողաց բանից եւ այլ եւս բազումս իմանալ. (Իգն.։)
Զաշխարհիս հետեւմունս ծաղր առնէին (այսինքն զընթացս). (Նոննոս.։)
successively, by turns, one after another, consecutively;
in proportion;
by degrees.
κατὰ μικρόν paulatm, continuatim, continue. Մի զհետ միոյ. ոտն առ ոտն. գամ քան զգամ առ փոքր փոքր. իրարու ետեւէ, կամաց կամաց, քիչ քիչ։
Տեսանե՞ս, թէ որպէս հետզհետէ յերկրէ վերացուցանէ զնա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 20։)
from;
after, since;
ի մանկութենէ —, from infancy, from the cradle;
յայնմ ժամանակէ —, from that time;
յայնմ —, since then, ever since, since that epoch;
ի բազմաց —, long since, of old;
ի սկզբանէ —, from the beginning;
յայսմ — եւ աեդր, յայնմ — եւ այսր, henceforward, henceforth, hereafter;
յայսմ — եւ առ յապա, henceforth;
ի տասն ամաց —, ten years since, ten years ago;
յայգուէ —, since morning;
ի սամուէլի —, since Samuel.
pursuing hotly.
Որ զհետ ընթանայ փութով եւ սակաւ.
(Եգիպտացիք՝ իսրայէլի) հետընթացք եղեալ՝ իսպառ կործանեցան. (Լմբ. իմ.։)
Ճեպել է ամենայն պնդութեամբ զհետ ընթանալ ... զերկոսինն ի կիր արկանէ, զյօժարութիւն եւ զպնդութիւն զհետընթացիցն. (Սարգ. ՟բ. պ. ՟Բ. (լինի եւ գոյակ. իբր զհետ ընթանալոյն, կամ ընթացութեան։))
after;
after that;
— աղագս գտանել, to shut the stable door when the horse is stolen.
going on foot;
—, ի —, on foot, afoot;
— ընթանալ, to run or hasten on foot.
Զհետ. յետ. զկնի. ետեւէն, ետքը.
Ի ծնանիլ վերջին արդարոյն, որոյ հետի այլ ոչ եւս իցէ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
Որոյ հետին՝ առ ծայրագոյն անճառիցն ընկալցի իմացուած. (Անյաղթ բարձր.։) այսինքն յետ որոյ կամ ըստ Շ. յետ ասացելոց բանից։
Հետի աղագս գտանել. (Յհ. կթ.) իմա՛ որպէս ռմկ. վնաս ըլլալէն ետեւ իլամը գտնալ։ cf. ԱՂԱԳ։
Հրաման հանէր ամենայն զօրաց իւրոց հետեաց եւ հեծելոց. (՟Գ. Մակ. ՟Գ. 1.) (ոմանք ընթեռնունն, հետեւակաց։) cf. ՀԵՏԻՈՏՔ, կամ cf. ՀԵՏԻՈՏՍ։
ՀԵՏԻ. կամ Ի ՀԵՏԻ. մ. πεζῆ pedibus, pedestri itinere. Հետեւակ գոլով. ի հետեւակուց. ոտիւք. քայլելով ընդ ցամաք, կամ իբրեւ ի վերայ ցամաքի. ոտքով, քալելով.
Գնացին զհետ նորա հետի ի քաղաքաց անտի։ Հետի յամենայն քաղաքաց խուռն ընթանային անդր. (Մտթ. ՟Ժ՟Դ. 13։ Մրկ. ՟Զ. 33։)
Շրջելով հետի։ Որոց դիպեալ հետի (կամ ի հետի)։ Յարուցեալ եւ ի հետի յարձակեալ. (Խոր. ՟Բ. 34. 43. 79։)
Սակաւ հացիւ կերակրել զբիւրս, եւ հետի գնացն ի վերայ խորոց. (ՃՃ.։)
superabundant;
brimful.
Լի եւ լի. լիուլի. անթերի. ընդարձակ.
Ճակատ իմ լիալիր եւ մաքուր ծրարեալ. (Կեչառ. աղեքս.։)
abundant, plentiful;
sumptuous;
festive, merry;
gluttonous.
Ունօղ եւ կերօղ զխորտիկս բազմապատիկս. Յղփացեալ.
Իսկ մեծատունն՝ փափկասէր, արբեցող, եւ լիախորտիկ. (Ոսկ. ղկ.։)
cf. Լրականութիւն.
Եւ երախտեաց բարձրելոյն ամենատուր լիակատարութիւն. (Նար. ՟Հ՟Ե։)
full of wisdom, sensible, prudent;
ingenious, skilful.
Թողլով իւր որդի բազմահարուստ եւ լիահանճար յիրս եւ ի բանս. (Յհ. կթ.։)
skilful in archery;
well-bent (bow).
ἑκτείνων extendens. որ լիուլի քարշելով զաղեղն՝ ձգէ զգետ. եւ ՔՕաջ լարեալ (աղեղն). լիագիրկք, եւ լիալիճ. հաստաձիք.
Որդիք եփրեմի լիաձիգ եւ պնդաձիգք. (Սղ. ՟Հ՟Է. 9։)
Կապարճեալք եւ իաձիգք ... անկցին ի ներքս. (Եփր. աւետար.։)
Սիրո թշնամաց ի լիաձիգ աղեղանէ թագաւորին քո չարչարեցաւ. (Լմբ. ովս.։)
abundant, copious;
generous, liberal.
Լի եւ առատ ձիրք. առատաձիր.
այս ծով մեծ՝ լիաձիր եւ յոքնատարած. (Նար. մծբ.։)
clawed, armed with claws, or talons.
πληρής ὁνύχων plenus unguibus. Լի մագլօք. որոյ բազում են մագիլք, կամ եղնագունք.
Արծուին մեծ՝ լիամագիլ. (Եզնիկ. ՟Ժ՟Է. 3։)
to be full, to abound;
to be filled with, to be satiated.
πληροῦμαι impleor, repleor. Լի լինել. ճոխանալ, յագենալ. եւ Լրանալ. լեցուիլ.
Լցան լիացան երանեցան։ Լցեալ լիացեալ եւ ուղերձեալ. (Նար. առաք. եւ Նար. խչ.։)
Եւ նա սովեալ՝ կարօտի ի նոցանէ լիանալ. (Լմբ. ժղ.։)
heaped up, running over, full to overflowing;
complete, perfect.
Լի եւ պատարուն. լի ուլի. առատ. զեղուն. լիակատար. անթերի.
Զլիապատար գանձարանացն մթերս։ Ի լիապատար թանգարանաց իմն նմա ընձայ բերեալ. (Յհ. կթ.։)
Լիապատար բերմամբ որթ եւ թզենի եւ ամենայն բոյօք անդաստանի պտղաբերք լիցին. (Կաղանկտ.։)
Յաստուածեղէն եւ յարտաքին հրահանգս անթերի եւ լիապատար էր. (Շ. բարձր.։)
Լուսինն յերկեակ եօթնեակս ուռճացեալ, լիապատար (կամ լիապարար) լուսով լցեալ՝ զբոլոր գիշերն լուսաւորէ. (Անան. ի յհ. մկ.։)
Լիապատար էական աստուածութեան նորա. (Լմբ. հանգ.։)
Զանազանք են շնորհք բարեաց հեղեալ յարարչէն աստուծոյ ... եւ այն՝ առատապէս, եւս եւ լիապատար ըստ մեծաձեռնութեան արարչին. (Խոսր.։)
Եղիցուք իբրեւ զքրիստոս, ըստ կար մերոյ մաքրութեան, եւ լիապատար (կամ՝իապարար) սիրով. (Լծ. ածաբ.։)
abundantly, plentifully.
Լիով. առաւելապէս. եւ Ցյագ. եւ Անթերի. կատարելապէս. պօլ պօլ.
Լե՛ր պարգեւիչ հայցուածոց մերոց լիապէս ի քոյ առատ պարգեւացդ. (Բրս. քարոզ.։)
լիապէս բաւականութեամբ բաշխեալ ամենայնի։ Որ տաս լիապէս, այլ կարօտութեամբ. (Ճ. ՟Ա.։)
Թերակատար, եւ ոչ լիապէս ծանուցանել, կամ ուսուցանել, կամ ցուցանել. (Պիտ.։ Յհ. կթ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 22։)
fruitful, fertile, productive, teeming.
καρποφόρος fructifer Լի պտղովք. պտղալից. պտղաբեր.
Ձիթենի լիապտուղ եւ վարսաւոր. (Փարպ.։)
Դրախտ խաջազուարթ՝ սաղարթացեալ ծառովք լիապտղովք. յն. պտղաբերօք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։)
extensive, spacious, vast.
Ընդարձակ սահմանաւ. որ իցէ շարունակեալ անընդհատ.
Ընդարձակ եւ մակագաւիթ կանոնաւ սփիռ տարածէր լիասահման եւ անխտրոց. (Նար. յիշ.։)
full, abounding with;
wealthy, opulent.
Լի անթերի.
ապականեցին զերկիր անարժան գործով ի վերայ նորա, եւ այն՝ ոչ պակասաւոր, այլ լիաւոր. (Վրդն. ծն.։)
procreation.
ԼԻՆՈՒՄՆ ՈՐԴՒՈՑ. παιδοποιΐα liberorum procreatio լինելութիւն կամ ծնունդ զաւակաց. մանկարարութիւն.
Ի սեղան, ի մահիճս, եւ ի լինումն որդւոց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15։)
plentifully, abundantly, copiously, fully;
completely;
amply, largely;
diffusely.
πλήρης, πεπληρώμενος, πληρέστατα plenus, plene, plenissime. Լիապէս. լիութեամբ. առատապէս. լիուլի. լման. պօլ պօլ, պիր թամամ.
Ունիցին զուրախութիւն իմ լիով յանձինս իւրեանց. (Յհ. ՟Ժ՟Է. 13։)
Ի քարընկէց բարկութենէ թափեսցի լիով կարկուտ. (Իմ. ՟Ե. 23։)
Լիով իմացուցանել, կամ վայելել, կամ հարկել, կամ կատարել, կամ յանձին բերել. (Եղիշ. ՟Գ։ Պիտ.։ Խոր. ՟Բ. 29։ Տօնակ.։ Գանձ.։)
Լիով ի գերեզմանին, եւ բաւանդակ յերկինս ընդ աջմէ հօր. (Տօնակ.։)
Եւ եղեն երկու չոկանքն սպանանելոյ, եւ մի չուաննն լիով ապրեցուցանելոյ. (Կիւրղ. թագ.։)
full, copious;
abundant;
fully, plentifully, abundantly.
Լիուլի լինել եւ գոհունակութեամբ. (Եփր. կող.։)
Լիուլի առատութեամբ ձեռաց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 12։)
Յետ բղխելոյ՝ լիուլիկացեալ, եւ ոչինչ պակասեալ. (անդ. 13։)
stuffing;
any thing used to fill up a vacancy;
knuckle-bones;
dice;
— խաղալ, to play at knuckle-bones.
ἁστράγαλος, κύβος talus, cubus, alea. Ոսկրն՝ որ լնու զմիջիայլոց սրունից եւ ոտից, եւ լինի խաղալիկ տղայոց. ... եւ Քուեայ. զար.
Իբրեւ զմանկաւոյ խաղ համարին, եւ իբրեւզանիւս, եւ իբրեւ զլիցս, եւ զգունդս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 22։)
տայցէ նմա ճակգարանս, որ է լից ոսկրեայ, եւ կոճ որով տղայքն խաղան. (Կեչառ. աղեքս.։)
Կէսք ի մէնջ ի լիցս ընթանան, եւ կեսք ի տապելուղունս. (Վեցօր. ՟Ը։)
cf. Լող.
Ի վերայ մկանացն ի լիւղ անցանէր ընդ գետն եփրատ։ Անկեալ էր (ի ծով), եւ ի լիւղ երթայր. (Ագաթ.։ Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
Ընդ ծայրագոյն ալէկոծութիւնն առանց վշտի լիւղել. (Կլիմաք.։)
vexation, torment, oppression, ill usage;
anguish, sorrow, affliction, trouble.
μάστιξ flagellum σκυλμός vexatio. Խոշտանգանք. տանջանք. չարչարանք. հարուած գանից. Վիշտ. Նեղութիւն՝ որ աշխատ առնէ զոք. տագնապ.
Գիտել զամպարշտի զուրախութիւն, եւ զլլկանս եւ զծփանս։ Ո՞ կացուցանէր ի վերայ մտաց իմոց լըլկանս. (Ժղ. ՟Է. 26։ Սիր. մերթ. ի խորշակէ. Եզնիկ.։)
Զո՞ր չարչարանս եւ զլլկանս թողին թշնամիք ժողովրդեանն աստուծոյ. (Եփր. վկ. արեւ.։)
Զցաւ քաղցոյս՝ լլկանաց նեղոյս նուաղեցելոյս. (Նար. ՟Խ՟Է։)
Լլկանօք եւ քերականօք զարեան վտակսն հոսեցին. (Շար.։)
that which vexes, torments, oppresses, troubles.
Չերկնչէին ի չարչարանաց լլկչացն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 24Մ)
Լլկիչ եւ հալածիչ զկրօնիցս մերոց հակառակսն ասէ. (Երզն. մտթ.։)
Ոչ եւս ապաստան լինիցին ի լլկիչսն ( ի սուրբ գիրս ՝ ի զրկիչսն) իւրեանց. (Ոսկ. ես.։)
Ոչ եւս յուսասցին ի լլկիչս ի կուռս. (Գէ. ես.։)
cf. Լլկանք.
Զառաջին զեղեալ լլկութիւնս։ Բազում լլկութեամբ եւ չարչարանօք. (՟Գ. Մակ. ՟Զ. 19։ ՟Է. 3։)
Զանօրինութիւն սկարեացն՝ որ եւ զմեզ յուղիւքն ցանկութեան լլկութեան լլկէին՝ շիջոյց. (Ոսկ. ես.։)
Ծերութիւնն ըստ ամենայն լլկութիւնս անցեալ, զբնաւ չարիսն ի բաց թօթափէ. (Ոսկ. եբր. ՟Է։)
Քաջալերութիւն ի լլկութեան. (Նար. ՟Լ՟Ա։)
Զբորոտս սրբել, եւ զամնայն ցաւս, եւ զլլկութիւնս (այսահարաց) հալածել. (Ագաթ.։)
cf. Լլկանք.
Ի վիշտս, կամ ի լլկումն. (Զենոբ.։)
that bears the yoke;
obedient, submissive.
Սահման արջառոյ, բջողական, լծաբարձ չորքոտանի կճղակահերձ. (Ոսկիփոր.։)
Առաւել՝ Բարձօղ զքաղցր լուծն քրիստոսի, կամ զլուծ խոնարհութեան. առաքինի. հլու. պատուիրանապահ.
Սուրբեւ ամբիծ. ի տղայութենէն լծաբարձ, եւ բարեպաշտ. (ՃՃ.։)
Յառաջին տիոցն լծաբարձ լինել պատուիրանաց տեառն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)
Արդարք՝ որ յառաջին տիոց լծաբարձք լծոյն քրիստոսի. (Գէ. ես.։)
Որպէս եզն հեզութեամբ եւ խոնարհութեամբ լծաբարձ եղեալ. (Երզն. մտթ.։)
to quarrel (among yoke-fellows);
to fall out with one's companions, to make a quarrelsome household;
to litigate, to contend, to dispute.
ԼԾԱԿՌԻՒ ԼԻՆԻՄ. եղէ. ԼԾԱԿՌՈՒԻՄ. ζυγομαχέω contendo, litigo, rixor cum proximis . Որպէս թէ ընդ նովին լծով կռուել ընդ միմեանս. Բանակռիւ լինել ընդ մերձաւորս. հակառակիլ առն ընդ եղբօր. կագել. մաքառիլ. վիճել. մարտնչել.
Եւ ոչ յաղագս անուանց լծակռիւք լինիմք, ցորքան ի նոյն միտս ասացուածքն բերեցին։ Ընդ միմեանս լծակռիւ լինին։ Ոչ լծակռիւ լինէր առտարողսն (ի խաչ հանել)։ Կամ թէ յաղագս այսոցիկ լծակռիւք լինիցին. (Ածաբ. յայտն.։ Ածաբ. պենտեկ.։ Ածաբ. աղքատ. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Դ։)
Բազումք են որ յաղագս քրիստոսի լծակռիւ լինին. (Ոսկ. եբր.։)
Ոչ միայն ընդարմանայ ձեռնդ ... այլ եւ լծակռուիս յաղագս յոլովոյ։ Անհնարին է՝ որք յառաջնումն լծակռուին, եւ այլն։ Հաւատալ պարտ է ասէ, թէ է՛ աստուած. ոչ խուզել եւ ոչ լծակռուել թէ զի՛նչ է. (Բրս. սղ.։)
Ոչ դադարեն ի լծակռուելոյ յիսուսի քրիստոսի. (Բրս. տեառնընդառաջ.։)
cf. Լծակռուիմ.
ԼԾԱԿՌԻՒ ԼԻՆԻՄ. եղէ . ԼԾԱԿՌՈՒԻՄ. ζυγομαχέω contendo, litigo, rixor cum proximis. Որպէս թէ ընդ նովին լծով կռուել ընդ միմեանս. Բանակռիւ լինել ընդ մերձաւորս. հակառակիլ առն ընդ եղբօր. կագել. մաքառիլ. վիճել. մարտնչել.
Եւ ոչ յաղագս անուանց լծակռիւք լինիմք, ցորքան ի նոյն միտս ասացուածքն բերեցին։ Ընդ միմեանս լծակռիւ լինին։ Ոչ լծակռիւ լինէր առտարողսն (ի խաչ հանել)։ Կամ թէ յաղագս այսոցիկ լծակռիւք լինիցին. (Ածաբ. յայտն.։ Ածաբ. պենտեկ.։ Ածաբ. աղքատ. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Դ։)
Բազումք են որ յաղագս քրիստոսի լծակռիւ լինին. (Ոսկ. եբր.։)
Ոչ միայն ընդարմանայ ձեռնդ ... այլ եւ լծակռուիս յաղագս յոլովոյ։ Անհնարին է՝ որք յառաջնումն լծակռուին, եւ այլն։ Հաւատալ պարտ է ասէ, թէ է՛ աստուած. ոչ խուզել եւ ոչ լծակռուել թէ զի՛նչ է. (Բրս. սղ.։)
Ոչ դադարեն ի լծակռուելոյ յիսուսի քրիստոսի. (Բրս. տեառնընդառաջ.։)
yoke-fellow war, dispute among persons subject to the same authority;
a quarrelsome household;
controversy, dispute, quarrel;
law-suit.
ζυγομαχία contentio, rixa cum familiaribus. Լծակռիւն լինել. Հակառակութիւն ընդ մերձաւորս. Վէգ. կագ. կռիւ.
Ասեմ զլծակռուութիւն (կամ զլծակռութիւն) եղբայրական, որով եւ՛ աստուած անպատուի, եւ՛ մարդն. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։)
to be united, conjoined;
to be agreed;
to be married.
conjunction, junction, union, tie;
marriage;
conjunction, syzigy;
substitution of letters having similar sounds.
ζεῦγος jugum συζυγία conjugium, conjunctio. Ամոլակիցն լինել. ձգելն զնոյն լուծ. լուծք. զոյգք.
միաբանելն՝ իբրու երիվարաց ոմանց լծակցութիւնք ի միասին. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
Անասնայինն լծակցութեամբ երկրասիրաբար գետնակոխ սայլիւք. (Նար. ՟Հ՟Ե։)
Հերայ որպէս վերատեսուչ գոլով լծակցութեան. (Նոննոս.։)
Մարմնակցութեանն լծակցութեամբ օրինադրեալ անլուծանելի։ Զլծակցութիւնն ոչ արձակեաց։ Աղտեղացուցանեն զգործ ամուսնութեան, եւ զլծակցություն առնեն իւրավի. (Մխ. դտ.։)
Բարձրագոյն քան զլծակցութիւն ամուսնութեանն ամբարձելո. (Պիտ.։)
ԼԾԱԿՑՈՒԹԻՒՆ. Որպիսի՛ եւ է կապակցութիւն։ ընտանութիւն. գործակցութիւն. կապ, եւ ընկերութիւն. միաբանութիւն.
Ի բաց պատառեսցէ ի խաւարային լծակցութենէս։ Զլծակցութիւնս, եւ զերկպառակութիւնս (կամ զսիրելութիւնս). (Առ որս. ՟Բ. ՟Ժ՟Գ։)
Մախսաւորն ընդ անօրէնութիւն լծակցեալ՝ յառաջագոյն ժամանեաց եւ անց զփարիսեցւոյն լծակցութիւնն. (Ոսկ. ղկ.։)
Ընչասիրութիւն լծակցութիւն է կռապաշտութեան. (Եզնիկ.։)
Սովաւշրջէին առաքելականացն լծակցութիւնք. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
Լծակցութիւն իմանալեաց կամ զգալեաց ի մարդն. կամ սրտի ընդ բերանոյ, կամ հոգւոյ ընդ մարմնոյ. (Լմբ. իմ. եւ Լմբ. սղ.։ Երզն. մտթ.։)
Համոզեալ ի մէջ նոցա՝ զվայելուչ եղբայրական լծակցութիւն պատրաստեալ ի մէջ նոցա, ջանահնար լինէի (Յհ. կթ.։)
ԼԾԱԿՑՈՒԹԻՒՆ. Ըստ քերականաց՝ Լծորդութիւն բայից, կամ լծորդ գոլն տառից, որք փոխանակեն զտեղի իրերաց ի յունական բայս. (զոր հայ թարգմանն եւ մեկնիչք յայլ եւ այլ միտս ձգեն)
Առաձին լծակցութիւնն, որ է՝ բ, մ, պ, փ։ Երկրորդ լծակցութիւնս դարձեալ զառաջնոյն ունի զօրութիւնս. (Երզն. քեր.։)
yoked;
that draws.
Իբրեւ զուարակ լծաձիգ. (Նար. առաք.։)
unharnessed, detached;
separated, divorced.
Արձակ ի լծոյ. լծնկէց. Ի վերայ իւրաքանչիւր գործոց լծարձակ մատուցեալ։ Չարեաւն չարչարանօք լծեալ զվաստակսն՝ լծարձակ առնիցէ. (Եւագր. ՟ժ։)
partial divorce, separation.
Արձակումն կամ քակումն յանլուծանելի լծոյ ամուսնութեան.
Աղտեղազուզանեն զգործ ամուսնութեան, եւ զլծարձակութիւն աձնեն իւրովի, եւ ոչ ըստ օրինադրութեանն սահմանի. (Մխ. դտ. յօրէնս թգ.։)
contumacious, rebellious, stubborn, wilful, disobedient.
Զլծընդդէմ զհակառակորդն զհեղգութիւնն ընդ մէջ կտրել մարթասցուք. (Եւագր. ՟Ժ։)
capable of bearing the yoke (oxen).
Բառ ռմկ. ասի զարջառոյ՝ որ վարի լծով ի գործ մշակութեան երկրի.
Ունեաք զբազում անդեայս՝ լծկան, եւ կթան. (Առաքել պտմ.։)
ԼԾԿԱՆ որ գրի եւ ԼԾԱՆ.
Աստուած օրհնէ՛ ձեր դասական, եւ ըզլծկան եւ ըզկթան. (Ոսկիփոր.։)
united under the same yoke;
joined, associated, allied;
equal, matched;
cf. Լծակից.
Որ ի դրութիւն դիմակացն քառակուսեան լծորդացն. (որպէս մասանց աշխարհի, տարերաց, քառաթեւ խաչի եւ այլն) (Նար. խչ.։)
Ըստ քերականաց՝ Տառք մօտաւորք ձայնիւ, որք փոխան իրերաց մտանեն ընդ լծով լծորդութեանց բայից առ յոյնս, երբեմն եւ ի մեզ. կամ որք դնին երբեմն ի տեղի միմեանց յոր եւ իցէ բառս ըստ այլեւայլ լեզուացն յատկութեան.
Գնչուք եւ թոթովատք ոչ կարէին ընտրութիւն առնել լծորդացն առ միմեանս ի խօսս իւրեանց, յաղագս մերձաւորութեան լծորդացն առ միմեանս, որպէս բենի, մենի, պէի, եւ փիւրի. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
Լծորդութիւնս ձեռնտու ի գիւտս ստուգաբանութեան՝ փոխելով զլծորդն, մինչեւ հանդիպեսցիս ստուգութեան անուանն։ Ծախելով զբոլոր բաղձայնսդ ի լծորդսն, կամի արդ եւ զձայնաւորսդ ի նմին դասու լծոդացն շարել. (Նչ. քեր.։)
Լծորդք են՝ բամփ. գկքխ. գտթ. զսցձ. ժչշ. ծճջ. լղն. րռ։ Եւ լծոդացս զրոյցքս՝ անհմտաց սորին պատերազմ եւ անհաւատալի կարծին. (Երզն. քեր.։)
Քուեայն կիբիկոն է, երբ փոխես զլծորդքն, եւ կիվօսն է. (Գէ. ես. եւ Լծ. փիլ.։)
germane, uterine.
Զառաքումն լծորդածին կանանցն, զի նախ քան զվախճանելն ժամանեսցէ. այսինքն քերցն ղազարու. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
conjunction, yoke, union;
conjunction of two planets, syzigy;
conjunction.
Իւրաքանչիւր ոք ի տարեցս ըստ լծորդութեան երկուս որակութիւնս ունի. (Նիւս. բն. ՟Ե։)
Խորհուրդս երբեմն յարդարութիւն քո է, եւ երբեմն ի հողոյս լծոդութիւնն մերձենայ. (Լմբ. սղ.։)
Գտին զսուրբ գլուխ նորա ի մէջ լծորդութեան ճղոյ ծառոյն. (Ճ. ՟Ա.։)
Թողացուցին ասէ զլծորդութիւնսթեւոցն. (Ոսկ. գծ.։)
Իսկ ըստ քերականաց,
Լծորդութիւն է կարգաւոր խոնարհութիւն բայից։ Եւ են լծորդութիւնք շեշտոլոր բայից տասն ... եւ պարոյկ լծորդութիւնք են երեք. (եւ այլն. Թր. քեր.։)
Ուր հայ թարգմանն զյունական լծորդութիւնս բայից վերածէ յայլ կազմութիւն հայկական. ուստի ոչինչ իմաստ կարեւոր լինի քաղել, բայց զի ի բայս մտանեն տառք լծորդք, որպէս տեսանես ի բառն ԼԾՈՐԴ.
Լաւ եւս էր անդանօր նշանակել զչորեսին յանգս, յորս լծին ամենայն բայք հայկականք. այսինքն եմ, ամ, ու, իմ. զոր օրինակ գործեմ, կամ դիմեմ. իմանամ, կամ ընթանամ. թողում կամ սարտնում. դնիմ կամ թռչիմ։ Առ ի չգոյէ որոշմանս՝ նաեւ մեկնիչք հին քերականին զլծորդութիւնն վերածեն ի լծորդ տառս։
Լծորդութիւն ասի, յորժամ ելանէ մինն (ի լծորդ տառից) ի լծոյն. եւ մտանէ ընկերակիցն՝ բառնալով զլուծն. որպէս բենն զմենի, կամ մեն զպէի. նոյնպէս եւ այլքն կարգաւ. (Մագ. քեր.։ որպէս եւ Երզն. քեր. եւ Նչ. քեր. ճոխագոյն։)
proportionally;
in pairs.
իբրեւ լծորդ իւիք օրինակաւ. միաբան. զոյգ զոյգ. զուգապէս.
Ադամայ որդիք՝ աւազանաւն աստուծոյ կոչին որդիք, եւ եղբարք քրիստոսի, եւ միանունքրիստոնեայք. որպէս առաքեալ լծորդօրէն արարեալ ադամայ եւ քրիստոսի. նա պատճառ մահու, եւ քրիստոս կենաց. (Տօնակ.։)
Զերկոտասան առաքեալսն փրկչին, որք լծորդորէն առաքեցան ի տեառնէ երկուս երկուս. (Նչ. եզեկ.։)
to become soft, or tender;
moist.
(լծ. յն. լաաղնե՛ւօ). λαγνεύω libidinosus et salax sum անամօթիլ աչօք՝ համաբուրիւ, եւ այլովք նշանակօք. լրբիլ. քծանիլ իբրեւ զլակոտ. լկտիլ.
Ընդէ՞ր լկնեցան աչք քո. յն վերածին. (Յոբ. ՟Ժ՟Ե. 12։)
Զի. լրբեալ լկնեալ մարտիցէ. (Նար. ՟Կ՟Ղ։)
to be impudent, shameless, insolent;
to lose all sense of shame, to lay aside decency, to become shameless, to lead a debauched life;
to dare;
լկնիլ աչաց, to look impudently;
cf. Լկնիմ.
ԼԿՏԱՄ կամ ԼԿՏԱՆԱՄ ἁναιδεύομαι, ἁναισχυντέω, ἁσελγαίω impudenter, petulanter et lascive ago. որ եւ ԼԿՏԵՆԱԼ, ԼԿՏԻԼ. Լկտի լինել. լկնել. անամօթիլ. համարձակիլ. շփանալ, խեղեփնալ, բացւիլ.
Ընդէ՞ր եւ զհարսն չյարացուցանիսցես ի կաքաւս, զի եւ նա ընդ նոսին լկտայցէ. (Ոսկ. կող.։)
Կանայք արանց առաջի չիշխեն լկտանալ. (Ոսկ. եբր.։)
Լկտանան, եւ շուայտին համանգամայն կերակրովք. (Մանդ. ՟Թ։)
cf. Լկտամ.
ԼԿՏԱՄ կամ ԼԿՏԱՆԱՄ ἁναιδεύομαι, ἁναισχυντέω, ἁσελγαίω impudenter, petulanter et lascive ago. որ եւ ԼԿՏԵՆԱԼ, ԼԿՏԻԼ. Լկտի լինել. լկնել. անամօթիլ. համարձակիլ. շփանալ, խեղեփնալ, բացւիլ.
Ընդէ՞ր եւ զհարսն չյարացուցանիսցես ի կաքաւս, զի եւ նա ընդ նոսին լկտայցէ. (Ոսկ. կող.։)
Կանայք արանց առաջի չիշխեն լկտանալ. (Ոսկ. եբր.։)
Լկտանան, եւ շուայտին համանգամայն կերակրովք. (Մանդ. ՟Թ։)
impudence.
λαγνεία libido. Լկնելն. լրբութիւն. լկտիութիւն.
Մեղայ լկնութեամբ, լրբութեամբ. (Մաշկ.։)
house of ill-fame, brothel.
Առնու, զհարկս ի լկտանոցաց. (ուռպ. առ ստեփ. Լեհ.։)
cf. Լկտութիւն.
Յամօթոյլկտանացն (կամ լկտեաց) տեսանողացն, որ ժողովեալն էին. (Ագաթ.։)
obscene, filthy, licentious language.
Լկտի բանք. անպարկեշտ եւ անշնորհ զրոյցք համարձակք
Ի գործ հայիք՝ տալ ըստ վաստակոց զհատուցումն, եւ ոչ ի լկտէբանութեան Խաբէութիւն. (Փարպ.։)
impudently, immodestly clothed or jewelled.
Ոչինչ պատիժս կրեցին լկտէ. (զարդ կանայք. Ոսկ. ես.։)
cf. Լկտանամ.
Լկտենալ. լկտանալ. վարիլ լկտութեամբ. լրբանալ. անառակիլ. Որք յերգարան գինեաւ լկտին, եւ պակշոտեալ ծաղրու լցցին. յիսուս որդի։
Լկտեալ յանառակութեան. (Յաճախ. ՟Ե։)
Զլկիս զգաստացեալս, եւ զզգաստս լկտեցեալս. (Եզնիկ.։)
litter;
sedan-chair.
ԼԿՏԻՔ ՆՍՏԻՔ. գ. որպէս լտ. լէ՛գդիգա, lectica. յն. պէսպէս. Գահաւորակ. դեսպակ. Թախտիրեւան.
Որ գահաւորակաւն, եւ լկտովք, եւ ջորովք կրի. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Ը։)
Ի լկտիս նստիս սպիտակօք ջորւովք ելանէ. (Ոսկ. եփես. ՟Ի։)
impudence, efffont-ery, immodesty, indecency, shamelessness, licentiousness, obscenity, libertinism, dissolute life.
ἁσωτία lascivia, impudemtia διάσχυσις, διάλυσις dissolutio. Լկտի գոլն. Գործ լկտեաց. լոյծ եւ թոյլ վարք. լրբութիւն. Անամօթոթիւն. անառակութիւն. համարձակութիւն ար. ժպրհութիւն. բացութիւն, աներեսութիւն.
Այր ի բողանոց լկտութեամբ գնայ. (Առակ. ՟Ժ՟Ը. 24։)
Արանց լկտութիւն, եւ կանանց լկնութիւն. (Մանդ. ՟Թ։)
Պարկեշտութիւն ի լկտութեան. (Նար. ՟Լ՟Ա։)
Ոչ զի զծաղրն հատանիցեմ, այլ զի լկտութիւն ի միջոյ բարձից։ Զլկտութիւն ոչ նոքա գովեն, եւ ո այլ ոք։ Են այլք՝ որք ի լկտութեան զբազուկս ի մէջ գռեհից բանան. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15. 16։)
Կարկեցոյցնա զլկտութիւն համարձակութեան զայնոցիկ, որ ընդդէմ գրեցին. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 20։)
Զլկտութիւն ընդդեմ ճշմարտութեան. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)
great lake, sea.
լիճ մեծ ծովացեալ.
երեւեցոյց զմեծութիւն զօրութեան իւրոյ. ի լճածովս. (Եփր. ծն.։)
pool, pond, marsh;
molten-sea, laver
Ըստ լճակն, յորում որսային, չէին ուրեք անցեալ ի բաց։ ոչ եթէ ի ծովու էր որս նորա, այլ ի լճակի միոջ փոքրական. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
Եւ Աւազան մեծ պղնձի որ կոչի եւ Ծովակ. հավըզ.
Լճակ ջրակիր եւ պղնձանիւթ, ի գաւիթ ծոցոյ սողոմոնեան խորանին յարկի. (Նար. առաք.։)