Ոչ անդէն եւ անդ զորընծայսն յանընդելական մեծամեծս ձկտեցուցանեն. (Ագաթ.։)
Ոչ իւիք ի հողեղէնս կապեաց զանընչասէրն. (Վրք. հց. ձ։)
ԱՆԽՈՒԼ որ եւ ԶԱՆԽՈՒԼ. Որպէս թէ նմանութեամբ խուլ բոլորովին. անլուր. հեռի յաղմկէ. առանձին. անյայտ. ծածուկ. գաղտնի. անմարդաձայն. բանուկ չեղած. կիզլի, սէնտասըզ. սազըր եէր. ըստ յն. նեղ, անգործ.
Անծայր անդունդք անօրէնութեան։ Անծայր անդունդք մրրկաց անօրէնութեան. (Բենիկ.։)
Ընդ անօրէնսն եւ ընդ անկնունքսն խառնակիմք. (Մանդ. ՟Ի. (որ ի Ճ. ՟Դ. ընդ անկնիքսն։))
ἁπαρρασίαστος. destitutus fiducia, vel libertate. Որ չէ համարձակ կամ պարզերես. որ չունի զհամարձակութիւն. անվստահ. սիրտ կամ երես չունեցօղ. սէրպէսթ օլմայան. չէքինէն. ճէսարէթսիզ.
Անձնիշխանութեամբ. տիրաբար. կամաւոր յօժարութեամբ. ազատօրէն.
Զամնեայն օրէնսն անձնիշխանաբար փոփոխել ջանայք (ասես)։ Ասացեր, անձնիշխանաբար զթլփատութիւնն մեզ ի մկրտութիւն փոխել, զայս ո՛չ մեք, այլ նոյն ինքն տէրն ի մկրտութիւն փոխել. զայս ոչ մեք, այլ նոյն ինքն տէրն փոխեաց. (Ղեւոնդ.։)
Ի բա՛ց բարձ ի մէնջ զանձնիշխանականն, եւ ոչ պատկեր եղիցուք (Աստուծոյ). (Դիոն. ածայ. ՟Դ։)
ἁδάπανος. inconsumptus. Որ ոչն մաշի. անփուտ. անծախ. անվնաս. կարծր. իփրէնմէզ. թէլէֆ օլմազ. աշընմազ.
Անմերձ ոչ միայն ի մէնջ, այլեւ ի վեհագունիցն քան զմեզ. (Լմբ. պտրգ.։)
Զխստութեան անողորմութիւն ամենեւին հատեալ ի քէն. (Արշ.։)
Փոխատրելով զհայերէն աթութայսն ըստ անսայթաքութեան սիղոբայիցն հելլենացւոց. (Խոր. ՟Գ. 53։ Փարպ.։) (ուր ասորին, արաբ. եբր. պրս. առ ի չգոյէ ձայնաւորի՝ չեն անսայթաք ի փաղառութիւնս։)
Թողուլ անփառաւորս։ Մի՛ գուցէ անփառաւոր դարձցիս անդրէն. (Պտմ. աղեքս.։)
Լուայ զասացեալսդ առ ի քէն զանօգտակարսդ. (Ճ. ՟Բ.։)
Որ խնամէ զաշխարհ, կամ խնամ ունի ի վերայ աշխարհին. աշխարհաշէն.
Ովկիանոս, որ պատէ զաշխարհ համօրէն.
Որ անցանէ ընդ այնոսիկ (օրէնս՝) որ եդեալքն են, տանջեսցի առ դրողէն՝ իբրու ապիրատեալ. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)
Թէ եւ ակամայ է այնպիսի ուրացութիւնն, այլ սակայն չապրէ ի տանջանաց։ Ի սովոյ ապրեցին։ Երեք մասունքն կորնչին, եւ մին միայն ապրէ. եւ որ ապրիցէն, եւ նմա այնչափ վնաս լինի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6. եւ 8։ ՟Բ. 21։)
Որ ընդ աջմէն եւ ընդ ահեկէն է, այսինքն առ որդիսն աջու, եւ առ որդիսն ձախու. այսինքն աջակողմեան, կամ աջակողման. (Եփր. ՟բ. կոր.։)
Զգերին զոր առեալ էր յառաջու յերկրէն հրէաստանի. (՟Ա. Մակ. ՟Թ. 22։)
Ջրհեղեղին զրոյցք ի յունական առասպելարկութենէն յոյժ հեռի ի բաց են, զոր առ դեւկաղիոնաւն ասեն ջրհեղեղէն. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Զխաղաղութեանն բարիս զամենայն ամենեցուն առատաբար մատուցանելով։ Յիւրմէ իմաստութենէն, զոր առատաբար մեծութեամբ տարածեալ սփռեաց. (Փիլ.։)
Զառաւելագոյնն ի մէնջ պահանջէ հատիւ. (Յհ. իմ. ատ.։)
Եւ զի ոչ վասն յաթոռ նստելոյ ասէ, անդէն առընթերակայ խտրոցաին յայտ առնէ։ Անդէն մօտ առընթերակայ զչորեքգրեաննն դնէ. (Ոսկ. ես.։)
Յերկնային տռփանացն յափշտակեալք՝ աստուածազգեստք լինին։ Խնդալից զուարթանան եւ աստուածարեն։ Յորժամ աստուածարեսցէ ինչ ժամանակ, անդրէն դառնայ առ ինքն։ Մարգարէական ոգի ամենայն աստուածարի, եւ աստուածային մոլութեամբն օրէնսդրէ։ Ընդ ձեւով մարգարէութեան մտեալ ղօղեսցէ, աստուածարել եւ ըմբռնել թուելով. (Փիլ. ստէպ։)
Ոչ յարարողէն զարհուրեալ դողացաւ. (Պիտ.։)
(կայէն) յետ արեանապարտ լինելոյ՝ ի գոչման արեանն խոստովանի, եւ շահի ինչ ոչ. (Մաշկ.։)
ԱՐԵԱՆԱՐԲՈՒ եւ ԱՐԵԱՆՀԵՂՈՒԹԻՒՆ. Լաստ. ՟Ի՟Ա. ՟Ի. ըստ այլ ձ. որ ըստ միում օրինակի եդան ի մէնջ Արիւնարբու. Արիւնհեղեղութիւն։
ԱՐԵԱՆԱՐԲՈՒ եւ ԱՐԵԱՆՀԵՂՈՒԹԻՒՆ. Լաստ. ՟Ի՟Ա. ՟Ի. ըստ այլ ձ. որ ըստ միում օրինակի եդան ի մէնջ Արիւնարբու. Արիւնհեղեղութիւն։
Եւ զայս ասացեալ՝ քամահաբար ի ձիարձակարանէն արփայագնաց չինէր. (Խոր. ՟Գ. 55։)
Կայ ափիբերան նստեալ զօրէն մեռելոյ. (Համամ առակ.։)
Բազմաբար բարեաց մտաց բարութիւն եւ լրութիւն սիրոյ առ ի նմանէն ընկալեալ. (Յհ. կթ.։)
πολυχρονίως longinquo tempore Ընդ բազում ժամանակս. երկան ատէն.
cf. Քերովբիմ.
ՔԵՐՈՎԲ ՔԵՐՕԲ ՔԵՐՈԲ ՔԵՐՈՒԲ ՔԵՐՈՎԲԷ ՔԵՐՈԲԷ ՔՐՈՎԲԷ ՔԵՐՈՎԲԻՄ ՔԵՐՈԲԻՄ. Բառ եբր. քերուպ. յոքնակի՝ քերօպիմ, քէրուպիմ. χερούβ, χερουβείμ, -βίμ, -βεῖν, -βίμ cherub, cherubim, -bin. Վերին դաս զուարթնոց զկնի Սրովբէից, քառակերպեան երեւեալ ի տեսիլս, եւ քառաթեւ եւ բազմաչեայ հրացայտ. եւ նկար կամ քանդակ գրուագաց նոցա ի նոյն նմանութիւն. ասի եւ զբանսարկութենէն՝ որ երբեմն գլուխ էր հրեշտակաց.
Եւ կոչի քերովբէն բազում գիտութիւն, եւ հեղումն իմաստութեան. (Վրդն. ել.։)
Ձգեաց քերոբ մի զձեռն իւր ի միջոյ քերովբէիցն։ Ի մէջ հրոյն՝ որ էր ի միջոյ քերովբէիցն։ Ընդ օծելոյ քրովբէին ետու զքեզ ի լեառն Սուրբ Աստուածոյ։ Ի լեռնէն Աստուածոյ իջոյց զքեզ քերովբն վարսաւոր։ Հրամայեաց քերովբէից՝ բոցեղէն սրոյ շուրջանակաւ պահել զճանապարհս ծառոյն կենաց. (Եզեկ. ՟Ժ. ՟Ի՟Ը. ՟Խ՟Ա։ Ծն. ՟Գ. 24։)
Սուրն բոցեղէն, եւ քրոբիմն։ Բոցեղէն սրոյն տեսիլ, եւ քերոբիմն. (Եփր. ծն.։)
cherub;
cherubim.
ՔԵՐՈՎԲ ՔԵՐՕԲ ՔԵՐՈԲ ՔԵՐՈՒԲ ՔԵՐՈՎԲԷ ՔԵՐՈԲԷ ՔՐՈՎԲԷ ՔԵՐՈՎԲԻՄ ՔԵՐՈԲԻՄ. Բառ եբր. քերուպ. յոքնակի՝ քերօպիմ, քէրուպիմ. Վերին դաս զուարթնոց զկնի Սրովբէից, քառակերպեան երեւեալ ի տեսիլս, եւ քառաթեւ եւ բազմաչեայ հրացայտ. եւ նկար կամ քանդակ գրուագաց նոցա ի նոյն նմանութիւն. ասի եւ զբանսարկութենէն՝ որ երբեմն գլուխ էր հրեշտակաց.
Եւ կոչի քերովբէն բազում գիտութիւն, եւ հեղումն իմաստութեան. (Վրդն. ել.։)
Ձգեաց քերոբ մի զձեռն իւր ի միջոյ քերովբէիցն։ Ի մէջ հրոյն՝ որ էր ի միջոյ քերովբէիցն։ Ընդ օծելոյ քրովբէին ետու զքեզ ի լեառն Սուրբ Աստուածոյ։ Ի լեռնէն Աստուածոյ իջոյց զքեզ քերովբն վարսաւոր։ Հրամայեաց քերովբէից՝ բոցեղէն սրոյ շուրջանակաւ պահել զճանապարհս ծառոյն կենաց. (Եզեկ. ՟Ժ. ՟Ի՟Ը. ՟Խ՟Ա։ Ծն. ՟Գ. 24։)
Սուրն բոցեղէն, եւ քրոբիմն։ Բոցեղէն սրոյն տեսիլ, եւ քերոբիմն. (Եփր. ծն.։)
to detach, to separate, to extrange, to remove, to take away;
— ի ստենէ զորթն, — զմանուկն ի կաթին սովորութենէ, to wean;
— զսիրտ յաշխարհէ, ի հեշտութեանց, to wean or detach one's heart from worldly matters.
Իբրեւ եկն աշոտ ի տեղին, ի բաց քեզեալ եղեւ գուրգէն ի դրանէ ամրոցին. (Յհ. կթ.։)
sectarian.
Հայեցեալ ընդ այն քէշակարկատին պարսից ... մարդկօրէն բարուք զքէշն կարկատէ, եւ յղութեամբ եւ ծննդեամբ զկրօնսն կցկցէ. (Եզնիկ.։)
Քէշտակարկատքն հեթանոսաց ի բժշկական արուեստսն տեղեկացեալ, օրէնս իմն հաստատեցին. (Կանոն.։)
winking, blinking of the eye;
twinkling, trice.
Թէ չէր օր (կամ աւուր) եւ քթիթ ական, որ ի սեռէն ոչ հեռացան. (Հին քեր.։)
Կորուսանես ասէ մարգարէն զստութեան խօսողսն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Առնել խորան ծալածոյ փայտեղէն. (Ճ. ՟Ա.։)
Պատմել ձեզ զծնունդ աստուածորդւոյն ի սուրբ կուսէն. (Ագաթ.։)
Քանզի աստուած ծննդեամբ ի միշտ կուսէն ի փրկութիւն մեզ յայտնեցաւ. եւ այլն. (Շար.։)
Ի ծնունդ եւ ի բախտ ակնարկէ վիճակելով։ Ազատեա՛ ի կապոյ ծննդեան։ Անփախչելի աստեղացն ծնունդ։ Ի չար իշխանագոյն ծննդենէն ընդ հարկաւոր կապանօք անկեալք։ Զի մի՛ իւրաքանչիւր ուրուք ազատ խորհուրդքն ընդ ծառայութեամբ ծննդեանն անկցին. (Փիլ. նխ. ՟ա.)
Աստուածաբան ասէ, ել ջուր ի կողէն քրիստոսի, զի ցուցցէ՝ թէ մեռեալ է. կայլակեաց արիւն, զի ցուցցէ՝ թէ կենդանի է. (Տօնակ.։)
Կատարեալ է զօրութիւն, եւ ոչ փոխառուք կարօտականք ընդունին ի նմանէն ինչ. (Եփր. համաբ.։)
(ի բայես կափուցանել. լծ. եւ խուփ. թ. գափագ ). Ծածկոյթ բերանոյ գրոյ կամ գերեզմանի. (ըստ յն. վէմ ասի, զի լինի վիմեղէն. որպէս եւ կեփաս ըստ եբր. է վէմ. թ. գայա)
Կեղերջական տրտունջ տոչորեալ սրտի։ Զհօրէն իւր գրէր բանս կեղերջականս։ Բազում տարակուսանս եւ կեղերջականս։ Ոչ անտեղի գտանէ զկեղեջականս՝ որք ի նմանէ ասացեալք յաղագս հալածչաց իւրոց. (Մագ. ՟Հ՟Ը. եւ ՟Դ. ՟Ի՟Ե։)
Իսկ զայլսն՝ որ ի նոցանէն գործեցան ստեղծուածքն եւ կենդանագրածսն՝ աստուածս համարեցան. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Եգիտ սատանայ իւր զէն զորկորամոլութիւն, ապա զկնասիրութիւնն. (Վրդն. պտմ.։)
Բազում կրճիմն կայ ի մէջ այսոցիկ (ընդ շնորհս եւ ընդ օրէնս, ընդ քրիստոս եւ ընդ մովսէս). (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 13։)
Եթէ մուկն զհաղորդատուփն կտրէ (զփայտեղէն), եւ զհաղորդն ուտէ, քահանայն վասն անհոգութեանն տարի մի ապաշխարեսցէ. (Կանոն.։)
(Աղանդաւորաց) յերկնից բերեալ, եւ յաստուածայնի բնութենէն հայթայթեալ քրիստոսի մարմին։ Յհ. (իմ. երեւ.։)