brothel, bawdy house.
Մի՛ տար զզգաստութիւն սրբութեան մերոյ՝ բոզանոց, անօրէն, շանազգեաց լկտութեան նոցա. (Ագաթ.։)
illegitimate child, bastard, whoreson.
Օրէնքն զբոզորդին չտայ թողուլ ի տունն Աստուծոյ. (Ոսկիփոր.։)
round, circular;
circle, circuit, orb.
Յայտնի է ի հինգ հարիւրեակ բոլորկէն (՟Շ՟Լ՟Բ ամաց)։ Հինգ հարիւրեակ բոլորակդ ճշմարիտ է. (Արշ.։)
roundness, rotundity, circle, orb.
Խորհրդով իմն իմաստութեամբ արարեալ է քնարն (սարդի, այսինքն ոստայնն) յաղէպնդութենէն, եւ ի ձեւոյն բոլորակութենէն. (Փիլ. լիւս.։)
all offered;
holocaust
Զմիամօրն մատուցանէր զօրէն բոլորապտղոց. (Պիտ.։)
all, every body, every one, all things.
ԲՈԼՈՐԵՔԵԱՆ ԲՈԼՈՐԵՔԻՆ. ὄλοι, πάντες universi, omnes Բոլոր բազմութիւնն. ամենեքեան, ամենեքին. բովանդակ անձինք կամ իրք. բոլոր նոքին. բնաւքն առ հասարակ. ամմէնքը. բոլոր
cf. Բոլորեքեան.
ԲՈԼՈՐԵՔԵԱՆ ԲՈԼՈՐԵՔԻՆ. ὄλοι, πάντες universi, omnes Բոլոր բազմութիւնն. ամենեքեան, ամենեքին. բովանդակ անձինք կամ իրք. բոլոր նոքին. բնաւքն առ հասարակ. ամմէնքը. բոլոր
all, entirely, totally, quite, utterly;
all.
Ինձէն զիս քեզ մատուցի բոլորովին. (Եղիշ. ՟Ը։)
Իբր Համօրէն. ամենայն. եւ Իսպառ.
cf. Բոլորովիմբ.
Ինձէն զիս քեզ մատուցի բոլորովին. (Եղիշ. ՟Ը։)
Իբր Համօրէն. ամենայն. եւ Իսպառ.
barefooted.
Մինչեւ բոկ փախչել ի քաղաքէն. (Լմբ. ժղ.։)
shoot, sprout, scion;
bud, germ.
Ըստ օրինակի բարետոհմիկ բողբոջաց, յորժամ յառաջին աճմանէն ի վեր ուղղին ... այսպէս եւ նա ի սկզբանէ ծաղեցաւ բողբոջօք. (Նիւս. ի Գր. սքանչ.։)
to bud, to bud again, to pullulate, to shoot, to germinate, to sprout.
Զի մի՛ բողբոջեսցի անօրէնն. (՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Գ. 5։)
appeal;
complaint, recourse;
claim, lodging an appeal;
— արկանել բառնալ՝ հարկանել ունել cf. Բողոքեմ.
Բողոք արկի առ ձեզ, եւ ո՛չ փրկեսցէք զիս ի ձեռաց նոցա։ Եւ մի՛ բողոք հարկանիցէ զքէն առ տէր։ Բողոք բարձին ասկաղոնացիքն։ Բողոք բարձցեն մարդիկ, եւ աղաղակեսցեն ամենայն բնակիչք երկրին։ Զի՞նչ իրաւունք կան իմ այսուհետեւ բողոք ունել միւսանգամ առ արքայ։ Բողոք կալան առաջի փարաւոնի։ Բողոք կալեալ առ քաջ արանցն։ Որդի՛ մարդոյ՝ բողոք կալ ժողովրդեանդ այդմիկ, թերեւս ի միտ առցեն.եւ այլն։
to appeal, to complain, to claim;
to lodge an appeal;
to complain.
Գոչումն արեան եղբօր քո բողոքէ առ իս յերկրէ։ Եւ բողոքեաց Մովսէս առ տէր։ Բողոքեսցէ զքէն առ տէր, եւ լինիցին քեզ այն մեղք մեծամեծք։ Եւ բողոքեցին որդիքն իսրայէլի առ տէր։ Եւ բողոքեցաք առ տէր եւ եհան զմեզ յեգիպտոսէ։ Ի կայսր բողոքեմ ... ի կայսր բողոքեցեր, առ կայսր երթիջիր.եւ այլն։
Ոչ դադարեմ բողոքել ի քէն (այսինքն զքէն) առ նա. (Վրք. հց. ՟Դ։)
Պատուհասիմք վասն չբողոքելոյ ումեք ի ձէնջ։ Որ եւ մեզ ցանկ բողոքէ՝ ասելով, օրհնեցէ՛ք զհալածիչս ձեր. (Փարպ.։)
blood-colour.
βοσόρ bosor Բառ եբր. պօս, պաձիր. (լծ. ընդ թ. պօզ) իբրու յատուկ անուն զանազան տեղեաց, եւ ստուգաբանեալ Կութք այգեաց, եւ հնձանահարութիւն. եւ որպէս կից ընդ եդոմ կամ ատօմ, առեալ որպէս կարմրագոյն, շառագոյն. գոյն արեան խաղողոյ. կարմիր մթին. ռմկ. պօզարագ, գըզըլ, գըրմըզը, շիրա ռէնկի.
Բոսորդ ի յեբրայեցւոց բարբառէն թարգմանեալ կոչի ի մեր լեզու՝ մութն. որդան կարմիր. քանզի բոսորն այնպիսի ինչ ունի առ եբրայեցիս մեկնութիւն. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)
furnace, forge, ooppel;
mine;
chimney, stove;
grief, affliction;
heat, ardour.
ԲՈՎՔ. μέταλλον metallum, ut metalli fodina Մետաղք, տեղի մետաղաց. հանք. իբր վառարան՝ ուր ընդ երկրաւ գոյանան հրահալելիք զօրութեամբ արեգական. մատէն.
all, total, entire, perfect, complete;
—ն, the whole, the total, together.
all, entirely, totally, completely.
ὄλος, ὀλόκληρος totus, integer cf. ԲԱՒԱՆԴԱԿ. այսինքն Բոլոր, ողջոյն, ամբողջ, կատարեալ, համօրէն, ամենայն.
Յերկրի աւուրն բովանդակ ի մէնջ առ ձեզ ասացաւ։ Բովանդակ ասեմ, ոչ եթէ ըստ արժանի. (Կոչ. ՟Բ։)
to assemble, to gather;
to complete, to accomplete, to accomplish, to finish;
to contain, to inclose, to comprehend;
ի համառօտն —, to abridge.
Որով բովանդակեաց ի միասին զաստուածեղէն զօրութեանցն զգերազանցութիւն. (Շ. բարձր. որ բերի եւ ի ՟Ա եւ ՟Գ նշ։)
mothy, worm-eaten;
— լինել, to get moth-eaten.
Իբրեւ զփայտեղէն պատկերսն՝ որդանց հարեալ, բոտոտակեր եղեալ մաշին. (Ագաթ.։)
to be inflamed, kindled, to flame, to crackle;
to be in a passion;
to be mad.
Եւ բորբոքեցաւ հուր ի վիմէ անտի, եւ եկեր զբաղարջսն։ Բորբոքեցաւ բոց հրոյն ի վերայ փայտից սեղանոյն։ Եւ հնոցն բորբոքէր եօթնպատիկ առաւել յոյժ։ Հուր եկի արկանել յերկիր. եւ զի՞նչ. կամիմ թէ արդէն իսկ բորբոքէր։ Ասող մի մեծ՝ բորբոքեալ իբրեւ զղամբար։ Առաջ նորա հուր ծախիչ, եւ վերջ նորա հուր բորբոքեալ։ Ի հնոցն հրոյն բորբոքելոյ։ Սրբեսցէ զնա հրով բորբոքելով։ Եւ ոչ շիջցի բոցն բորբոքեալ։ Եւ տեսիլ փառաց տեառն իբրեւ զհուր բորբոքեալ ի վերայ գլխոյ լերինն։ Երբեմն ի մէջ ջրոյն առաւել քան զզօրութիւն հրոյ բորբոքէր. եւ այլն։
flame-colour.
Եդովմ՝ առեալ ի հայ լեզու՝ կոչի բոցագոյն, եւ հողեղէն։ Արփի բոցագոյն։ Բոցագոյն է աշունն. քանզի յետ տարեւորականին անցեալ կայ՝ զրաձեւն ցրտացուցանելով։ Առ գարնանային ժամանակաւն բոցագոյն հարաւ սովորեաց ի վերայ անկանել. (Փիլ.։)
brilliancy, lustre, brightness.
Բոցեղէն ծագումն, հրափայլութիւն.
that flames, flaming, blazing.
Որ կամիցի զերծանել ի բոցածաւալ ծովէն (ի դժոխոց), աստ ծովացուցանէ զաչս իւր արտասուօք. (Յհ. գառն.։)
to flame, to pass above the flame;
to burn, to kindle.
(Ղովտ ի տեսանել զանօրէնութիւն Սոդոմայ՝) բոցակիզէր չարեօքն. (անդ. ՟Գ։)
cf. Բոցաճաճանչ.
Երեւեալ նշան տէրունական խաչին բոցանիշ փայլմամբ։ Խաչ քո եղիցի մեզ ապաւէն բոցանիշ փայլմամբ իւրով. (Շար.։)
act of sending out flames.
Շնչումն բոցոյ. հրացայտութիւն. հրեղէն շունչ.
like a flame, flaming, blazing, sparkling, bright, brilliant.
ԲՈՑԱՏԵՍ ԲՈՑԱՏԵՍԱԿ ԲՈՑԱՏԵՍԻԼ. Բոցանման տեսլեամբ. բոցակերպ. բոցատիպ. բոցաձեւ. բոցանման. բոցեղէն.
Անօսրանիւթ եւ բոցատեսակ գոյացութիւնն՝ յեթերային բնութենէն հրացեալն. (Արիստ. աշխ.։)
cf. Բոցատես.
ԲՈՑԱՏԵՍ ԲՈՑԱՏԵՍԱԿ ԲՈՑԱՏԵՍԻԼ. Բոցանման տեսլեամբ. բոցակերպ. բոցատիպ. բոցաձեւ. բոցանման. բոցեղէն.
Անօսրանիւթ եւ բոցատեսակ գոյացութիւնն՝ յեթերային բնութենէն հրացեալն. (Արիստ. աշխ.։)
cf. Բոցատես.
Բոցատեսիլ. հրեղէն.
furnished with red leaves.
Յովհան երուսաղէմացի ասէ. բացատերեւ վարդն յանապականէն մարիամայ անապանաբար ծաղկեալ. պիտառ. (որ ըստ այլոց է բան Յհ. ոսկ. ի յար.։)
thumb;
prop, support;
pin, peg;
coppel, crucible;
cork;
ring put on the thumb.
որպէս ռմկ. բօթա. Քուրայ, այսինքն խեցեղէն անօթ՝ յորում հալեն զհրահալելիս.
cf. Բուժակ.
Զաստուածեղէնն ընդձեռեալ բուժական դեղ հոգւոյ եւ մարմնոյ. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
to cure, to heal, to physic;
to deliver;
— զծարաւ, to quench or slake thirst.
Սրբովք աղաչեցեալ զաստուած՝ օգնականութիւն գտանէր բուժելոյ ի չարէն (լլկանաց դիւի). (Եզնիկ.։)
Ի սպանող դեղոց՝ որք ի նենգութենէ մարդկան կազմեցան, չեւ հասուցեալ՝ եւ անդէն բուժէ (թերիակէն). (Եզնիկ.։)
Ոչ զնոսա միայն կազմեցաւ բուժել յերկիւղէն, այլ եւ զմատնիչն ածել յուղղութիւն. (Ոսկ. մտթ.։)
Հազիւ յերկիւղէն բուժեալք՝ ընդունին զնա ի նաւն. (Կիւրղ. գանձ.։)
cure, recovery of health;
treatment, dressing of some disease or wound;
medicament, remedy.
Ի քէն է բուժումն ախտից. (Վանակ.։)
to nestle, to make ones nest;
to place one's self.
Ամբարտաւանութիւնն բունեալ ի հոգի ուրուք։ Զի մի՛ երբեք բունեալ ի մեզ զօրէն իժի վնասեսցէ զհոգիս մեր. (Սարգ. յկ. ՟Դ։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։)
cf. Բունեմ.
Ամբարտաւանութիւնն բունեալ ի հոգի ուրուք։ Զի մի՛ երբեք բունեալ ի մեզ զօրէն իժի վնասեսցէ զհոգիս մեր. (Սարգ. յկ. ՟Դ։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։)
fist;
hand;
violence, force, tyranny;
tyrant, usurper;
impetuous, furious, fiery, spirited, energetic, unruly, vehement, vigorous, angry, enraged, tyrannical, predominant, powerful;
violently, ardently;
with violence;
— մի, a handful;
— առնել՝ լինել՝ ի վերայ դնել, to force, to offer violence;
— հարկանել, to undertake;
ի — արկանել, առնուլ, զբռամբ, ածել, արկանել, ընդ բռամբ ունել, to take, to grasp, to arrest;
to rule, to conquer, to subjugate;
— հարկանել զօձեաց, to take by the nack;
ի բռին ունել, դնել զոգի or զոդիոն, to risk, to hazard, to expose one's self to peril;
ի — գալ, անկանել, to be taken, seized, arrested;
— դէպ or դէպ ունել, to aim at.
Բարիքն յուսով եւեթ էին եւ յետ մահու, եւ կարիքն անդէն ի բռան. (Ոսկ. եբր.։)
Բուռն եհար զամոլաջլէ զըստի նորա։ Բուռն եհար զինէն, եւ կացոյց ի վերայ ոտից իմոց։ ԲՈւռն հարին զաստուածոց օտարաց։ Բո՛ւռն հար, կա՛լ զձուկնդ։ Բուռն եհար սամփսոն զերկուց սեանցն միջոց։ Անզգամն բուռն եհար զբազկաց իւրոց։ Անզգամն բուռն եհար զբազկազ իւրոց։ Բուռն եհար հրեշտակ զգագաթանէ նորա։ Ոչ երբէք զհրեշտակաց բուռն հարկանէ, այլ զզաւակէն Աբրահամու բուռն հարկանէ.եւ այլն։
Բուռն հարկանել զտանոյ օձին, կամ զճշմարտութենէ, զպատուիրանաց, զսպասաւորութենէ, զիշխանութենէ, զմիաբանութենէ սիրոյ։ Բուռն հարկանէ խնդալով։ Զօրէն շղթայից զմիմեանց բուռն հարեալ ունին. (Փիլ.։)
Բուռն է ինձ ի քէն։ Բուռն առնես ժողովրդեան քում. (Ծն. ՟Ժ՟Զ. 5։ Ել. ՟Է. 16։)
to spring, to grow, to pullutate, to bud, to shoot, to take root, to appear, to vegetate, to sprout out;
to grow again.
Մի՛ ոք ի ձէնջ արմատ ի վեր բուսեալ դառնութեան։
to produce, to put forth, to shoot, to sprout.
Դալարի բուսուցանել։ Ոչ ինչ բուսուցանել։ Իբրեւ զքաջահող եւ արգաւանդ վայր երկրի բուսոյց առաքինութիւնս եւ գեղեցիկ գործս։ Ցուլք եղջիւրս բուսուցեալ՝ անդէն եղջիւր ածեն. (Փիլ. իմաստն.։)
much mixed;
in various voices.
Տեսութիւն անհեթեթ պատկերին բազմախառն նիւթօքն ի վերայ խեցեղէն եւ երկաթեղէն ոտից. (Արծր. ՟Բ. 3։)
a much sought;
— լինիմ, to make researches, to be curious, inquisitive, cf. Բազմախուզեմ, cf. Հետազօտեմ.
Եւ եթէ զի՛նչ երբէք իցէ՝ զոր պատուիրէն, բազմախոյզք եղիցուք. (Մեկն. ղեւտ.։)
full of victuals, splendid, magnificent entertainment or fare.
Ուր գտանիցին բազում խորտիկք. մեծահաց. ըստ յն. ասի՝ բազմածախ, եւ սիբարիտեան. πολυτελής, συβαριτηκός sumtuosus, opiparus, luxuriosus շատ ծախքով ու մսխողութեամբ եղած, շէն, մէնծ
unhealthy, that is subject to many maladies.
Մարդկայինս բնութիւն ի սկզբնուստն յաստուածայնոցն բարութեանց անմտաբար սահեալ՝ զբազմախտեան զկեանս ընդունի, եւ զապականացուցիչ մահու վախճան։ Ի բազմախտեանն այլայլութիւն մոլորեալ։ Զնիւթեղէն եւ զբազմախտեան այլայլութիւն ցանկացեալ. (Դիոն. եկեղ.։)
pensive, gloomy, anxious, full of care or anxiety.
Հակէ հողեղէն յարկ զմիտս բազմահոգս. (Իմ. ՟Թ. 15։)
very numerous, immense, infinite.
Դարձեալ լինէր յասպատակէն բազմահոյլ ննջեցեալքն յարիցեն. (Մանդ. ՟Ե։)
Դարձեալ լինէր յասպատակէն բազմահոյլ գերութեամբն. (Կաղանկտ.։)
that flows or spreads abundantly, copious.
Բազմահոսանքն բանք զլռութեանն եղծանէ օրէնս. (Սկեւռ. լմբ.։)
cf. Բազմահոս.
Բազմահոսանքն բանք զլռութեանն եղծանէ օրէնս. (Սկեւռ. լմբ.։)
that has several sounds, that speaks several languages, resounding;
in various voices.
Յղացան զանօրէնութիւն, եւ ծնան զբազմաձայն լեզուացն բաժանումն. (Ագաթ.)
that has many claws or fangs.
πολύς ὅνυξι multis unguibus Որ ունի բազում եւ ահաւոր մագիլս. ճանկերը շատ, կամ մէնծ.
who has many husbands;
populous (town).
Ի բաց փախչին գազանք իբրեւ ի բուն իշխանէ ի մարդկանէ. վասն որոյ յորժամ բազմայր լինին՝ ոչ գան ի քաղաքսն։ Մեղուք եթէ առաւելեալ լիցին զօրէն բազմայր քաղաքի՝ գաղթեալք յայլ վայր փոխին. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. լիւս.։)