forgotten;
— առնել, to bury in oblivion.
Անյուշ լինել առագաստի եւ հարսանեաց, եւ բերել զէն եւ պատերազմ. (Փիլ. սամփս.։)
desperate, despaired of;
unhopeful.
Ոսկրն ցամաքեալ անասնոյն անյուսալի էր, թէ ջուր ելցէ ի նմանէն. (Եղիշ. դտ.։)
to despair.
Նորա անյուսացեալ յինէն, առաւել եւս ի հերովդէէ անյուսացաւ. (Խոր. ՟Բ. 23։)
despair.
Յառաւել պնդութենէն՝ յանյուսութեան ընկղմի խորս. (Յհ. իմ. ատ.։)
not envious;
liberal, generous;
without envy;
generously, abundantly.
առաւել, ըստ յն. ոճոյ, Առատ. ոչ ճշդող. ոչ խնայօղ. եւ ոչ ճշդեալ. ոչ կծկեալ. լիասիրտ. անխնայ առատաձեռնութեամբ. ճէօմէրտ, գընամազ, էսիրկէնմէզ.
artless, guileless, sincere, upright, ingenuous;
artlessly, ingenuously.
ἅδολος doli expers Ուր չիք նենգ. անխարդախ. անկեղծ. հաւատարիմ. պարզ. ֆէնտիզ, սատըգ.
Աննենգ խոկան յօրէնս նորա. (Լմբ. սղ.։)
not indigent;
opulent
Առատ եւ աննիազ հոսումն բաշխելով նոցա։ Զաղբիւրեղէնն եւ զաննիազն պատճառ. Զհրոյ զօրութիւնս՝ անշէջս առնէ, եւ զջրոյ հոսանս՝ աննիազս. (Դիոն. երկն. եւե աստուածայ։)
immaterial.
Յաննիւթէն աննիւթականք. (Շ. հրեշտ.։)
Յաննիւթոյ տարերէն։ Յիմանալւոյն եւ յաննիւթոյն. (իւս. կազմ։)
Ծաղիկք նիւթեղէնք յաննիւթ ծաղիկն յօդեցան. (Շար.։)
unlike, dissimilar, different;
not uniform;
incomparable.
ἁνόμοιος. dissimilis, absimilis, dispar. Որ չէ նման այլում. այլազան. տարբեր. զանազանեալ տեսլեամբ կամ որակաւ. պէնզէմէզ, մուխթէլիֆ.
Անզուգական. անհամեմատ. գեղեցիկ. գերազանց. ծայրագոյն, եւ յետին. անհնարին. մէնէնտսիզ.
Գեղեցկաշէն տաճար բանին՝ աննման. (Տաղ.։)
unlikeness, dissimilitude, difference;
unsuitableness, disproportion.
ἁνομοιότης. dissimilitudo. Աննման գոլն. պակասութիւն նմանութեան. տարբերութիւն. անհամեմատութիւն. եւ Աննմանելի կամ անզուգական իսկութիւն. պէնզէմէզլիք, իխթիլաֆ.
unprofitable, useless, vain.
Զանձինս անշահ ի շնորհէն վարկանիմք. (Լմբ. պտրգ.։)
cf. Անշահ.
Յանշայեկանէն շայեկանն (երեւի). (Յճխ. ՟Դ։)
immovable, fixed, stable, firm;
not commutable;
real, not personal.
ἁκίνητος, ἁνήλατος, ἁσάλευτος. immobilis, immotus, immutabilis. Որ ոչ շարժի ի տեղւոջէն կամ ի վիճակէն. անսասան. անդրդուելի. կայուն. հաստատուն. անփոփոխ. անվրդով. դէփրէնմէզ. հարեքէթսիզ. cf. (Ել. ՟Ժ՟Գ. 16։ ՟Ի՟Է. 15։ Օր. ՟Զ. 8։ ՟Ժ՟Ա. 18։ Յով. ՟Խ՟Ա. 15։ Գծ. ՟Ի՟Է. 41։ Եբր. ՟Ժ՟Բ. 48։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ե. 58։)
Որ նախ շարժէն, անշարժ է. (Նիւս. բն. ՟Ժ՟Է։)
Անշարժ խորհուրդ, կամ օրէնք, գիտութիւն, բարութիւնք, խաղաղութիւն, յոյս, հաւատ. եւ այլն. (՟Գ. Մակ. ՟Է. 6։ Պիտ.։ Փիլ.։ Ագաթ.։ Ոսկ. հռ.։ Վեցօր. եւ այլն։)
Աշխարհն հաստատուն լիցի, եւ անշարժ ի նմանէն. այսինքն մի՛ օտարասցի յիւրմէ. (Բուզ. ՟Բ. 34։)
immobility, immovableness, stability, firmness.
Ո՛չ ամենայն ներգործութիւն՝ շարժութիւն է. այլ է ինչ, որ ի ձեռն անշարժութեան ներգործութեամբ, ըստ որում նախ ներգործէն աստուած. քանզի որ նախ շարժէն՝ անշարժ է. (Նիւս. բն.։)
Զամէն ամէնն դնելով՝ իբր երդմամբ իմն զանշարժութիւն բանին նշանակէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։)
not oblique, straight, direct.
Ի վայր իջուցանեն յանշեղ սերտութենէն ի սնոտի հնազանդութիւն. (Մաքս. դիոն.։)
ill-favoured, disfigured, deformed;
ungracious, ungraceful, unpleasant;
unfortunate, unlucky;
ungrateful, unthankful.
ἅχαρις. ingratus, ut ratia carens, insuavis, injucundus. Յետնեալ ի հոգեւոր կամ ի մարմնաւոր շնորհէ. ուր պակասին շնորհք, կամ վայելչութիւն. անշնորհք, շէնք շնորհք չունեցօղ.
Ակամայն եւ ի հարկէն անշնորհ է, եւ առանց վայելչութեան. (Վրք. սեղբ.։)
breathless, dead;
inanimate, senseless.
Որոշեմք զնա յոչ կենդանւոյն. այսինքն յանշնչականէն. (Անյաղթ պորփ.։)
Վերականգնեսցես ի յանշնչական մեռելութենէն։ Բուսուցանես յերկրի դալարի՝ զմեռեալն յանշնչականէն։ Յանշնչական արձանաց։ Ի կենդանեաց, եւ յանշնչականաց. (Նար.։)
inanimate, senseless.
Ոսկի եւ արծաթ զարդ շինածոց է՝ անշունչ անշնչից։ Յանշնչոց մարդասիրութիւն՝ մարդկօրէն փրկիչ. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. յովն.։)
untoward, rude, rough, rustic;
uncivil, disobliging;
awkward, unbecoming.
Յանոպայ եւ յանմարդի վայրաց վարեցի, (Պտմ. աղեքս.) իբր անշէն, կամ ուր չերեւի երես մարդոյ։
footless, apode;
baseless;
յանոտից, at the feet.
ԱՆՈՏՔ. Կողմն ոտից, ուր դադարեն չափք ոտ ոտից, եւ մնայ տեղին այն առանց ոտից. ոտքին կողմը, ոտքին ծարէն դուրս.
childless, heirless;
steril, barren;
— մեռանել, to die without children.
Անորդի եղիցի մաչրն ձեր ի ձէնջ. (Վրք. հց. ՟Ը։)
to remain without children, to lose one's children.
Մի՛ գուցէ անորդեցայց յերկոցունց ի ձէնջ ի միում աւուր. (Փիլ. լին.։)
inseparable, indivisible.
Յարաժամ անորիշ ի մէնջ՝ ընդ մեզ է. (Զքր. կթ.։)
Ինձ համապատիւ միշտ անմեղութեամբն անորիշ յինէն. (Տօնակ.։)
in the shape of a wheel.
Բոլորակ անուին գիգղա (կամ գեղգեղ) կոչի ի հեբրայեցւոց լեզուն. արդ յանուաձեւէն եւ ի շուրջ պարուրելոյն զթլփատութիւնն գաղգաղա կոչէ. եւ անտի եւ անուն տեղւոյն։ Բոլորակն անուաձեւ իբրեւ զգլուխ երեւէր. (Կիւրղ. յես. եւ Կիւրղ. թագ.։)
nomenclature;
անուանադրութեամբ, cf. Յորջորջանօք.
Գոյութիւն ունին, եւ ոչ հանդիպեցան անուանադրութեան առ ի մէնջ. (Սահմ. ՟Է։)
of the same name;
homonymous.
Զմովսիսի փոխանակէն յեսուայ՝ անուանակից գիրքն նշանակեն։ Իւր անուանակից թողոյր զգետն. (Եւս. քր. ՟Ա։)
denomination;
nomenclature.
Կոչեցաւ սանատրուկ, ի դայակէն անուանակոչութիւնն առեալ։ Այս պատճառ է անուանակոչութեան դաստակերտին. (Խոր. ՟Բ. 35. 43։)
(Ձի) առ անուանակոչութիւն համօրէն դառնայ. (Պիտ.։)
cf. Անուանակրութիւն.
Զի՞նչ օգուտ է յանուանակցութենէն, եթէ զուգապատիւ ոչ ունիցիմք. (Առ որս. ՟Գ։)
to name, to call, to denominate, to term.
Զոր անուանեցին ի ժամուն իշխան տէրութեանն սիւնեաց։ Հռչակեալ անուանեցան ի զօրագլխէն եւ յամենայն գաւառին քաջք եւ զարմանալիք. (Փարպ.։)
arm-pit.
Մէն մի յանթի հարեալք. (Բուզ. ՟Գ. 18։)
name;
renown, glory, reputation, honour, title;
— բայի, nominative;
noun, substantive;
— շքոյ, title.
Ասի անունդ անըմբռնելի, վասն զի արդարեւ իսկ անտեղի եւ անժամանակ է. (Մագ.։ Երզն. եւ այլն։) Այլ ի զուր, զի յայլ լեզուս եւս է բառ նմանաձայն (պ. նամ. յն. օնօմա. լտ. նօմէն. եւ այլն. որ եւ թ. ատ, իսմ.)
Դու գաս ի վերայ իմ սրով, եւ ես գամ ի վերայ քո անուամբ տեառն զօրութեանց։ Օրհնեալ եկեալ անուամբ տեառն։ Զոր խօսիցի մարգարէն յանուն իմ։ Յանունքո զօրութիւնս բազումս արարաք։ Մկրտեցէ՛ք զնոսա յանուն հօր, եւ որդւոյ, եւ հոգւոյն սրբոյ։ Յանուն աստուծոյ։ Յանուն յիսուսի. եւ այլն։
to sweeten.
Եւ ոչ յետ մահուան անուշեալ քաղցրանայր դառնութիւնս րտին, այլ իջուցեալ ի փայտէն՝ հրով ծախէր. (Ղեւոնդ.։)
uneatable, unfit for food.
ἅβρωτος. non edendus. Որ ոչն ուտի, զոր չէ մարթ ուտել. անծասկելի. անախորժ. եւ Արգելեալ յօրինաց. որ չուտւիր. եէնմէզ.
iron collar (of a pillory);
collar;
ring.
Անուրս փայտեղէնս խորտակեցեր, եւ արարից ընդ այնր անուրս երկաթիս։ Դիցէ զանուր երկաթի ի պարանոցի քում։ Լուծ անրոյ նորա յաջողեսցի. (Երեմ. ԾԵ. 13։ Օր. ԻԸ. 48։ Դան. Ը. 25։)
impassibility.
Որ զայսպիսի ուղղութիւն յանձին ցուցանիցեն, ի մարդկեղէն եւ ի չարչարելի մարմնի եպեւեալ գտանի անչարչարութիւն։ Որոց չէ արթ մինչդեռ աստէն ի մարմնի իցեն՝ զհրեշտակաց անչարչարութիւնն կրել յանձին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 18. 19։)
immense, infinite;
extreme, excessive, enormous, immoderate, superfluous, superabundant;
intemperate, disordinate;
dreadful, violent, grievous;
յանչափս, cf. Յանչափս.
Մեծ է, եւ գոյ բաւ, բարձր, եւ անչափ. (Բար. ՟Գ. 25։) (ուր զտանէն աստուծոյ է բան. իսկ զաստուծոյ գերագոյն մտօք առցես)։
Յանչափէն փախչել պարտ է, եւ ընդ մէջն գնալ, զի մի՛ անչափութեամբն գլեսցի. (Նար. երգ.։)
faultless, perfect, accomplished, complete;
unfailing;
indefectible, inexhaustible;
perfectly;
without fail;
incessantly.
ἁνέκλειπης, ἁνέκλειπτος, ἁδιάλειπτος. non deficiens. Որ ոչ պակասէ. աննուազելի. անսպառ. չհատնելու. դիւքէնմեզ. էքիլմէզ, շաեէզալ.
Անպակաս ունիմ զքէն յիշատակ յաղօթս իմ. (՟Բ. Տիմ. ՟Ա. 3։)
without answer;
— առնել, to confound.
Անպատասխան եմք առ օրէնսդիրն. (Լմբ. առակ. (նոր ձ. անպատասխանի)։)
dishonoured, dishonourable, abject, base, vile;
dishonourably, vilely;
— դրամ, false money.
Յանպատիւ ծառայութենէն արտաքս ելեալ գտար. (Բրս. գոհ.։)
Որք ի պատուական նիւթոցն, եւ որ յանպատուէն. (Նիւս. երգ.)
effrontery, impudence, shamelessness;
irreverence, disrespect.
Փոքր համարեցաւ կամ զանպատկառութիւն ի հօրէն, եւ եղեւ ի յանէծս. (Եփր. գող.։)
without cause, — principle, causeless;
without reason or motive;
absolutely, peremptorily.
Եթէ մեծ է հօր ոչ յումեքէն լինել, ոչ ինչ նուազ որդւոյ՝ յանպիսւոյ հօրէ (գոլ). վասն զի անպատճառի փառացն հաղորդի, եւ յանպատճառէն (է). (Առ որս. ՟Գ։)
Հայր անպատճառ է, եւ պատճառ. որդի յանպատճառէն, եւ ոչ պատճառ. (Ի գիրս հց. տաթեւ.։) cf. ԱՆՍԿԻԶԲՆ.
Ոչինչ անպատճառ լինել տացի եւ ի մէնջ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
not grafted;
that cannot be grafted;
that cannot be united.
ԱՆՊԱՏՈՒԱՍՏ եւ ԱՆՊԱՏՈՒԱՍՏԵԼԻ. Զոր չէ մարթ պատուաստել. անկցելի. եւ Անկարկատելի օրինակաւ. աշթոսթմազ, էքլէնմէզ.
insupported, unprotected, abandoned.
Զի ապրեսցուք մեք յանօրէն եւ յանպատսպարան մարդկանէ. այսինքն ի հալածչաց եւ ի կեղծաւորաց. (Եփր. ՟բ. թես.։)
cf. Անպատսպար.
Զի ապրեսցուք մեք յանօրէն եւ յանպատսպարան մարդկանէ. այսինքն ի հալածչաց եւ ի կեղծաւորաց. (Եփր. ՟բ. թես.։)
want of preparation;
unfurnished state.
Դաւիթ յանպատրաստութենէն անկաւ. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Գ։)
incomprehensible.
Յիշեա՛ անպարիմանալիդ զաշխարհակեցոյց տնօրէնութիւն։ Վասն անպարիմանալի պարանոցին (մօր քո եւ կուսի), զորով փարեցար. (Բենիկ.։)
cf. Անպարոյր.
Անհասանելի եւ անպարունակելի. եւ ասեմ, ոչ զի էն, այլ եթէ զի՞նչ է. (Առ որս. ՟Է։)
cf. Անպարունակ.
Անհասանելի եւ անպարունակելի. եւ ասեմ, ոչ զի էն, այլ եթէ զի՞նչ է. (Առ որս. ՟Է։)
unblamable, innocent;
not due;
— առնել՝ կացուցանել, to clear, to acquit.
Անպարտ խոցոտիմք ի չարէն. (Լմբ. սղ.։)
որպէս Անպարտելի. անյաղթ. եէնիլմէզ.
invincible, unquered;
insurmountable, unsubdued.
ἁήττητος, ἁκαταγώνιστος. invictus, insuperabilis, inexpugnabilis. Անյաղթելի. անյաղթ. հզօր. զօրաւոր. բուռն. եէնիլմէզ, ալթ օլմազ.