hold;
— գտանել, ունել, to get a hold on.
Զխիղճ մտացն սրբիցեմք, եւ գտանիցին ի մեզ կռուանք, եւ մի՛ կարծիք չարեաց. (Ոսկ. մ. 4. 87. (որպէս ըմբիշ սերկ եւ օծեալ իւղով է անըմբռնելի ի կռուի։))
wrestling-place, palcestra, arena, lists, tilt-yard;
battle-field.
παλαίστρα palaestra, luctae locus որ եւ ԿՌՈՒԱՐԱՆ. Տեղի կռուելոյ. ասպարեզ ըմբշամարտութեան. մրցարան.
cf. Կռուանոց.
to set by the ears, to incite to strife, to urge to war.
Տալ բանակռիւ լինել. ի մարտ գրգռել. կռուեցընել.
Որպէս զի մի՛ կռուեսցուսցէ զնոսա ընդ ասողին. (Ոսկ. ՟ա. կոր.։)
cf. Կռուիմ.
Մարտ եդեալ կռուիցիմք ընդ անօրէն իշխանին. (Եղիշ. ՟Ե։)
cuffed, beaten.
Հայէր մարգարէական հոգւով ընդ կռփահար ձաղանս քրիստոսի. (Լծ. կոչ.։ եւ Տօնակ.։)
cf. Կռփամարտ.
πυγμή pugnus, pugna. Բռնամարտիկ, եւ Բռնամարտութիւն. ազգ ըմբշամարտութեան՝ կռուփս տալով, կամ բռնցի եւ մուրցացի բախմամբ.
"cf. Կռուփս հանեմ;
"
to vex, to plague, to use ill, to injure or affront contumeliously, to outrage;
— զաղքատս, to smite with the fist of wickedness;
to trample the poor under foot, to oppress.
κολαφίζω, κονδυλίζω, τύπτω πυγμαῖς colaphis caedo, pugnis caedo, vel percutio κολάζω punio եւ այլն. Կռփօք հարկանել. կռուփս հանել. կռփահարել. բռնցի կամ մուրցացի տանջել՝ մանաւանդ զկառափն. ապտակել. խոշտանգել. նեղել. հարկանել. կատել. կծանել. խայթել. նախատել. թշնամանել. հարստահարել. մուշտա զարնիլ, գլխուն զարնել, մշտել, չարչրկել, ծեծել. (լծ. թ. խըրփալաամագ ).
Ծանր բեռամբ տուժից նեղէր եւ կռփէր զնոսա։ Ի պատերազմի անդ՝ որ ընդ հայսն էր, կռփեալ լինէր. (Եկւս. Պտմ. ՟Ը. 15։ ՟Թ. 8։)
who strikes with the fist;
who uses harshly.
Որ կռփէ (ըստ ամենայն առման)
cf. Կռփանք.
smarting, poignant, sharp, acute;
bitter, mournful, sorrowful, painful, woeful, sad;
painfully.
Զմանուկ տըղայդ քո զբաղձալին՝ այլ ո՛չ ողբաս կըսկըծագին. (Շ. մխիթ.։)
biting, cutting, satiric, poignant, tart;
witty, sarcastic, mordacious, keen, venomous, taunting, virulent, grievous, harrowing;
բանք —ք, keen words, bickering, teazing, taunt, rub, wipe.
Որ տայ կսկծիլ մարմնոյ կամ սրտի. մորմոքելի. մորմոքիչ. կսկծեցուցիչ. զկծեցուցիչ. դառն. ցաւագին. խշխշըցնելու, խշխշցընօղ, սիրտ տաղելու, էրօղ, տաղօղ.
Բանս կսկծելիս թշնամանաց։ Բանիւք նախատանաց կսկծելեօք. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ. 34։ ՟Ժ՟Բ. 14. (յն. ըստ իմաստից։))
to smart, to make smart, to cause pain;
to peck at, to bite, to taunt, to scoff;
— զսիրտ, to break a persons heart, to grieve most deeply, to wound, to rend, to harrow;
— զոք բանիւք, to nettle, to sting, to pique one with taunting or satirical words.
δάκνω, δακνάζω, ὐπονύσσω mordeo, pungo, stimulos subdo, vellico, affligo καταψάω defrico. Տալ կսկիծ մարմնոյ կամ սրտի. կծանել. կիզուլ. խայթել. մորմոքեցուցանել. կիզուլ. խայթել. մորմոքեցուցանել. զկծեցուցանել. կսկծցընել, խշխշցընել, կճել, էրել, տաղել.
Կսկծեցուցանէք զամենեսեան՝ որ ընդ ձեռամբ ձերով են. (Ես. ՟Ժ՟Ը. 3։)
cf. Կսկծելի.
ԿՍԿԾԵՑՈՒՑԱՆՈՂ ԿՍԿԾԵՑՈՒՑԱՆՈՂԱԿԱՆ ԿՍԿԾԵՑՈՒՑԻՉ. δάκνων, δακνώδης mordax, pungens. Որ կսկծեցուցանէ. մորմոքիչ. կծանօղ. կսկծցընօղ, կճօղ.
to be in pain, in sorrow or affliction;
to grieve, to take to heart, to mourn for, to feel very sorry, to be too much vexed;
to repine at.
Վասն առաջին ընդարձակութեանն իւրեանց եւ լիութեանն պատմեալ ծանուցանէր նոցա, զի առաւել եւս կսկծիցին. (Նչ. եզեկ.։)
Միշտ այնպէս ընդ այլոց բարիս կսկծէին. (Երզն. մտթ.։)
testator.
ոչ գոյ անդ մահ՞ եւ ոչ կտակագիր։ Առնէր կտակագիր։ Եբեր առ նա կտակագիր հռոմայեցւոյ ընտանւոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 15։ Սոկր.։ Վրք. հց. ՟Է։)
Testament;
Հին՝ Նոր —, the Old, the New-.
feeding on grain.
Կերօղ զկուտ կամ զընդեղէնս. ընդակեր.
lin-seed;
cf. Իւղ.
Իբր Կտաւահատ, այսինքն հատ կամ ունդ կտաւոյ, յորմէ ելանէ իւղ կտաւատի. լտ. lini semen. (ուստի պէզիր եաղը, lini oleum ).
Մարմնոյ մեծութեամբ բակլա եւ սիսեռն պարծէին առ հատ կտաւատի, եւ կնճըթան. (Մխ. առակ. ՟Խ։ Բժշկարան.։ Վստկ.։)
of linen, linen.
cf. Կտաւեայ.
cf. Կտաւեայ;
շապիկ —, linen shirt;
—ք, linen.
small grain.
ԿՏԻԿ. Կուտ փոքրիկ կամ հատեալ ընդ մէջ. հատ. հատիկ. ունդ. սերմն.
Որպէս եւ մրջեան ... ընդ երկու զհատն կտրելոյ զկտիկն յորջէ անտի, եւ ցամաքեցուցանելոյ. (Եզնիկ.։)
portion, dowry, dower.
προΐξ dos. Օժիտ, պռոյգ. ըռզակ. ճէհիղ.
to lop off, to cut away, to prune, to trim.
cf. Կտտանք.
Կտուտ տանջանաց (նշանակէ) զանցս հռոմայեցւոցն, զորս անցուցին ընդ հրէայսն. (Երզն. մտթ.։)
cut, cut out;
— լինել ի միմեանց, to be disunited, at variance.
Արմատ Կտրելոյ. որպէս Կտրեալ, կամ հատուկտիր. Միջկտուր. ընդհատ.
ԿՏՈՒՐՔ, կտրոց. գ. κουρά tonsura. Կտրումն բրդոյ խաշանց եւ Կտրեալ բուրդն. ոչխար խուզելը, եւ խուզած բուրդը.
Ձգեաց ձեռն իւր ի սուր, ի փայտ, կամ ընդ կտուրս վիմի որպէս ընդ ճանապարհ (ի մութն գիշերոյ). (Լմբ. սղ.։)
to torture, to excruciate, to tear, to lacerate, to set on the rack, to torment atrociously;
to abuse, to harass, to ill-treat, to vex, to outrage;
to play on, to touch;
to ring;
— զդաշնակ, to play on the piano;
կտտած գինի, soured wine.
κεντέω stimulo μαστίζω flagello, vexo եւ այլն. Կտուտս ի վերայ ածել. որպէս թէ կտցել, կտուել, կտել. կծանել. խայթել. ծակոտել. խոշտանգել. թոպել. լլկել. կտցել, կճել, խօթել, խայթել, ծակծըկել, չարչրկել.
Դառն տանջանացս՝ որ կտտեն զիս։ Կտտել զքեզ ընդ երկար. (Ագաթ.։)
to cut up, to cut or tear in pieces
Ի կտուրս կտուրս հատանել. կտրտել, կտոր կտոր ընել՝ ջարդելով.
decisive;
peremptory.
Զկտրողական եւ զյանդիմողական զբանն վասն ոգւոցն բժշկութեան ընդունել. արժան է. (Բրս. հց.։)
knife;
scissors;
— դահեկանաց, clippings, shearings of coins, sizel.
τομίς culter, et forfex, vel forceps. Կտրիչ, ըստ որում գործի կտրելոյ. դանակ փոքր. զմելին. եւ մանաւանդ Ձեւիչ, այսինքն մկրատ. եւս եւ Աքցան, ... եբր. մաքլէթ.
Զկիսոց կտրոցօք առ սակաւ սակաւ քարշէին զմարմինսն, եւ ըսպանանէին. տբր աքցանօք. (Եփր. վկ. արեւ.։)
cut, cutting.
Կտրելն, իլն. (ըստ ամենայն նշ)
Կտրումն ունկանցըն նոցին՝ մաքրեաց զխորհուրդս չար օձին. (Տաղ.։)
pruning, lopping.
Զկտրուքն ընդդէմ հարաւոյ արա՛. (Վստկ.։)
cut, cropping, part cut off, cutting, chip, splinter;
''coupon'', dividend-warrant;
abscissa.
Կտրօն փայտի դիպեալ ի սիրտն՝ էանց ընդ լեարդն, եւ անդէն մեռաւ. (Մամիկ.։)
wood-cock.
Կաքաւ, ըտցար, եւ սարեկ ի հեշտութիւնս են. (Բառ. ստեփ. լեհ.։)
calcination.
Կիր կամ կրով գործելն. քիրէճ շինելը, քիրէճ բանեցնիլը.
lime-pit.
Ի կիր հրամայեմ արկանել զքեզ ... ընկեցին զսուրբն ի կրագուբ մի. (ՃՃ.։)
carrying fire;
igneous;
ardent, fiery.
ՄԻ՛ մնասցէ կրակաբեր տանն եսաւայ. (Աբդ. ՟Ա. 18.) ի յն. ոմանք ընթեռնուն πυροφόρος . որ է անխտիր՝ կրակաբեր, կամ ցորենաբերծ, եբր. սարիտ, մնացորդ։
censer;
brazier.
passive.
Կրականք որակութիւնք ասին՝ ո՛չ վասն սոցուն ընդունակացս կրել ինչ, այլ վասն ըստ զգայութեանցս իւրաքանչիւր ասիցելոցս որակութեանցն ախտիցն գոլ արարչական։ Կրականք որակութիւնք ասին. քանզի քաղցրութիւն կիրս իմն ըստ ճաշակելացս առնէ, եւ ջերմութիւն ըստ շօշափելաց. (Արիստ. որակ.։)
fire-worship.
fire-lighting.
Վառումն կրակի ի տեառն ընդառաջն.
Տաղ կրակաւառի. (Քրիստոս փառաց թագաւորն այսօր եկեալ յընծայումն. Գանձ.։)
fire-temple.
fire-place, hearth, heart-stone;
brazier, chafing-dish or chafing-pan;
stove, furnace;
chimney;
fire-temple.
πυρεία, πυρία igniarium, receptaculum ignis, acerva, focus. Անօթ ընդունարան կրակի. վառարան, եւ կասկարայ նորա. կրակի աման. մանղալ.
Արար ընդ մէջ կրակարանին սիւն լուսոյ հրեղէն. (Խոր. առ արծր.։)
subject to the same passions or weaknesses.
Որպէս եւ հուր ընդ երկաթոյ ... հոգի կրակից մարմնոյ գոլով. (Շ. խոստով.։)
plastered with lime.
Կրով մածուցեալ. քիրէճով կամ ալլիով փակուցած, կամ փակցընելով
passive;
— բայ, — verb;
— քուեայ, — voice.
wearable;
portable;
bearer, carrier;
litter;
mother.
ԿՐԵԼԻ. Կրօղ յարգանդի. ծնօղ. որ եւ ասի ԾՆԱՆԵԼԻ. ըստ յն. ստացօղ. κεκτιμένος possidens. զաւկի տէր.
instructive, adapted to exercise.
ԿՐԹԱԿԱՆՆ գ. Կրթութիւն. վարդապետութիւն. եւ Արուեստ ըմբշաց, եւ այլն. ջ Աւետարանին հետազոտեալ կրթականին՝ մի՛ բազմել յառաջին բազմականին. (Արծր. ՟ա. 14։)
cf. Կրթութիւն.