Definitions containing the research թէ : 7035 Results

Շահաստան, ի

s.

seat of Government, capital, metropolis.

NBHL (1)

ՇԱՀԱՍՏԱՆ կամ ՇԱՀՍՏԱՆ. Քաղաք երեւելի կամ ոստանիկ, թագաւորական. իբր արքայանիստ կամ արքայավայել. ամրոց արքունի. (պ. շահիսթան ). որպէս առ յոյնս աթէնք կոչիւր ἅστυ , եւ թ. ասիթանէ ՝ կոստանդինուպօլիս. եւ լտ. urbs Հռովմ.


Շահատակիմ, եցայ

vn.

cf. Շահատակեմ.


Շահաւորեմ, եցի

va.

to gain, to obtain, to acquire, to purchase;
to buy.

NBHL (1)

նա ոչ թէ շահաւորէր զլսողսն, այլ ասէր զայս, զի շարժեսցէ զամենեսին ի վերայ նորա։ Կերակուր եւ ըմպելիս առնէ, որ կերողացն ոչինչ շահաւորի։ Ճանապարհ արարեալ ի կրպակաւորսդ՝ շահաւորեցէք (զիւղ յամանս ձեր)։ Ոչինչ շահաւորեալ օգտիս ի յայդմ անօգուտ զղջմանէդ. (Զքր. կթ.։)


Շահաւորութիւն, ութեան

s.

profit, gain, advantage.

NBHL (2)

Ի պէտս սրբոց հաղորդեցարու՛ք. (որով) մեծագոյն առնուն՝ քան թէ տան. զի շահաւորութիւն է իրիք. (Ոսկ. հռ.։)

Ոմն ասէ, թէ հինգ տաղանդ ետուր ցիս, եւ ոմն՝ թէ երկուս. ցուցանեն, եթէ ի նմանէ առին եւ զպատճառս շահաւորութեան. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 25։)


Շահեկան

cf. Շահական.

NBHL (2)

ՇԱՀԵԿԱՆ կամ ՇԱՅԵԿԱՆ. χρήσιμος utilis εὕθετος hene constitutus, conveniens. Շահաւոր. շահաւէտ. օգտակար. պիտանի. արդիւնական. պտղաբեր. եւ Ճահաւոր. դիպող. (պրս. շայիսթէ, շայէստէ ).

Թէ եւ սակաւ թուիցի թէ իցէ, առաւել շահեկան լինիցի, եւ պատճառ հարստութեան. (Շ. ընդհանր.։)


Շահիմ, եցայ

vn. fig.

to gain or profit by, to make a profit, to draw an emolument from;
to obtain, to win, to carry away or off;
բազումս —, to gain much, to make a great profit;
— զկեանս, to escape, to save oneself from peril;
— զմահ, to escape death, to have a narrow or hair breadth escape;
— զվիշտս եւ զվնաս, to avoid this harm and loss, not to suffer, to escape suffering;
— զոք, to edify, to set a good example;
չիք ինչ շահելոյ, there is nothing to be gained.

NBHL (1)

Բնակեցէ՛ք, եւ շահեցարու՛ք ի դմա։ Բնակեսցեն, եւ շահեսցեն ի սմա։ Պա՛րտ է ասեն՝ ուստի՛ եւ իցէ, թէպէտեւ ի չարեաց իցէ, շահել ինչ։ Յամենայն ի վաճառս մեր շահեսցուք։ Շահեա՛ դու զորդիս սպանելոց. եւ այլն։


Շաղախեմ, եցի

va.

to cement, to plaster;
to smear, to dirty, to soil, to contaminate;
— զձեռս արեամբ, to imbrue one's hands in blood.

NBHL (1)

Եթէ արեգակնայնոյն ճառագայթից բնութիւն ունելով յինքն քարշել զամենայն խոնաւուտ, ոչ ասեն շաղախել արեգականն, զիա՞րդ համարին շաղախիլ աստուծոյ յայսպիսեացս գործոց. (Նիւս. բն.։)


Շաղաղեմ, եցի

va.

to wrest;
to stammer, to stutter.

NBHL (1)

Եթէ թոթովախօսիւք զանուն թագաւորի շաղաղէ, միթէ պակասի անուն թագաւորին ի նորա շաղփաղփ բանիցն. (Եփր. ծն.։)


Շաղամաթ, ի

s.

thread;
string, packthread, twine.

NBHL (1)

Ի շաղամաթէ միոջէ մինչեւ ի խրացս մի կօշկաց. (Ծն. ՟Ժ՟Դ. 23։)


Շաղաշարութիւն, ութեան

s.

cf. Շաղաշարումն.

NBHL (1)

Սոկրատեանք ասելով ասեն (զՍոկրատայ), թէ շաղաշարեցաւ ընդ ամենայնի՝ ոչ ախտաւոր առփմամբ, այլ այլաստւածային. այսինքն զիմաստասիրութիւն ի յոլովս անցուցանել, եւ զայն ասեն շաղաշարութիւն աստւածային. (Նոննոս.։)


Շաղապատեմ, եցի

va.

to twine, to twist;
to implicate, to involve.

NBHL (1)

Եթէ կեանք էր շաղապատեալ ընդ մահումահ ոչ լուծանէր։ Իւդեալք ի մահ նորա եւ շաղապատեալք ընդ նմա՝ պատուաստեցաք հաւատոյն արմատովք. (Սանահն.։)


Շաղբալու

s.

mimic, buffoon.


Շաղգամ, ի, աց, ից

s.

turnip;
— վայրի, rape.

NBHL (1)

Պտուղք բանջարաց եւ պարտիզաց՝ թաղթ եւ շարդամ եւ ստեպղին։ Հարցաւ ստեպղին ի շաղգամէ, եթէ զի ՞ այդքան ընդ երկրամտանես. (Մխ. առակ.։)


Շաղեմ, եցի

va.

to implicate, to involve;
to mix, to mingle, to knead;
to dilute;
to soil, to stain.

NBHL (1)

Ճաշակելիք ոչ զգայ այլազգ, եթէ ոչ շաղեսցի ընդ զգալոյն։ (Նիւս. բն.)


Շաղղակերութիւն, ութեան

s.

sarcophagy, devouring carrion;
voracity.

NBHL (1)

Անյագք որովայնիւ ասացեն, թէ գործակից լինի շաղղակերութիւն առ ի յողջութիւն եւ մարմնոյ զօրութիւն։ Անարգել եւ անժոյժ շաղղակերպութեամբ. (Փիլ. լին.։)


Շաղփաղփեմ, եցի

vn. va.

cf. Շաղփաղփիմ.

NBHL (1)

Եթէ թոթովախօս ոք զանունթագաւորի շաղփաղփէ. (Եփր. ծն.։)


Շաղփաղփիմ, եցայ

vn.

to talk nonsense, to tell idle stories, to babble, to gossip, to cackle, to tittle-tattle;
to dote, to rave.

NBHL (1)

Եթէ թոթովախօս ոք զանունթագաւորի շաղփաղփէ. (Եփր. ծն.։)


Շամամ

s.

musk-melon.

NBHL (1)

ետես ի վաչառի անփորձ ոք զշամամն. եւ հարցեալ՝ որ մօտն կային. ասեն թէ ձու է սիրամարգի. (Մխ. առակ. կ։)


Ողորմած, աց

adj.

merciful, charitable, compassionate.

NBHL (1)

Եթէ բողոքիցէ առ իս, լուայց նմա. քանզի ողորմած եմ։ Տէր աստուած գթած եւ ողորմած, երկայնամիտ, բազումողորմ, եւ ճշմարիտ։ Այր ողորմած՝ երկայնամիտ լինի։ Երանի՛ ողորմածաց, զի նոքա ողորմութիւն գտցեն. եւ այլն։


Ողորմածութիւն, ութեան

s.

mercy, charity, clemency, pity, compassion;
charity, alms, almsgiving, goodness;
գործք ողորմածութեան, good deed.

NBHL (1)

Քան զողորմածութիւն եւ քան զբազում եւս այլ ինչ՝ մեծ է հեզութեամբ տանել վշտացն։ Եթէ յանողորմածութենէ յողորմածութիւն փոխեսցիս, զձեռն գօսեցեալ պարզես. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 6. եւ 7։)


Ողորմելի, լւոյ, լեաց

adj.

miserable, unhappy, poor, piteous, pitiable.

NBHL (1)

Ոչ գիտես, թէ դու ես ողորմելի եւ հէք եւ աղքատ, մերկ եւ կոյր։ Եթէ այսու կենօքս միայն յուսացեալ եմք ի քրիստոս, ապա ողորմելի եմք քան զամենայն մարդիկ. (Յայտ. ՟Գ. 17։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ե. 19։)


Ողոք, ոյ

s. adj. adv.

supplication, petition, entreaty, instance;
insinuation, persuasion;
suppliant, beseeching, mild, humble, insinuating, persuasive, attractive, fawning;
—ով, softly, humbly, kindly;
յ— ածել, to persuade, to soften, to affect, cf. Յորդորեմ, cf. Յօժարեցուցանեմ;
յ— անկանել, դեգերել, to supplicate, to beg humbly, to entreat, to pray earnestly, cf. Աղերսեմ, cf. Աղաչեմ.

NBHL (1)

Համարիցիք, եթէ յողոք անկեալ ինչ ձեզ աղերսիցեմք. (՟Բ. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 19։)


Ողոքական, ի, աց

adj.

cf. Ողոք.

NBHL (1)

Ոչ առաւել ողոքական (կամ ողոքականօք) բանիւք եւ պատրողօք՝ քան թէ սաստիւ նուաճեալ. (Խոր. ՟Բ. 65։)


Ողոքանք, նաց

s.

supplication, humble prayer, instance;
softness, kind things, soft words, blarney;
attraction, insinuation, persuasion;
fondling, caress, cajoling, coaxing, fulsome flattery, adulation.

NBHL (1)

Ողոքանս մատուցանէ, թէ անգիտութեամբ արարէք. (Ոսկ. գծ.։)


Ողոքեմ, եցի

va.

to supplicate, to persuade mildly;
to soften, to calm, to appease;
to touch, to move to pity;
to fawn upon, to toady, to flatter.

NBHL (1)

Իբրեւ զմօտաւոր զհեռաւորն ողոքեսցեն փութով։ Բազումք ողոքեն զերեսս թագաւորաց (կամ իշխանաց)։ Եթէ տրտմէր, թագաւորդ ողոքէր. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 17։ Առակ. ՟Ժ՟Թ. 6։ ՟Ի՟Թ. 27։ ՟Ա. Եզր. ՟Դ. 31։)


Ողոքիչ

cf. Ողոքաւոր.


Ողջ, ոց, աց

adj. adv.

alive, living;
sound, safe;
complete, entire, integral;
wholesome;
uninterrupted;
— —, alive, all alive, altogether, cf. Կենդանւոյն;
— բովանդակ, wholly, entirely;
— եկիր, welcome ! you are welcome;
— լեր or եր, keep yourself hearty;
God speed you, good bye !
— լեր վարդապետ, hail Master !
— լեր թագուհի, Salve Regina! hail Mary!
— երթ, go in peace, adieu, farewell;
— մնասցեն, let them go to the devil;
— մնա, adieu, take care of yourself, my kind wishes.

NBHL (2)

Ի մէջ բազում ողջոց՝ մին չերեւի, թէ ողջ իցէ, բայց ի մէջ բազում հիւանդաց մի ողջ վաղվաղակի ճանաչի. (Ոսկ. եփես.։)

Մարդ՝ որ զբանականութիւն ողջ ունի, կարէ գիտել՝ թէ աստուած մեղաւորաց երկայնամտութեամբ ներէ. (Վանակ. յոբ.։)


Ողջախոհանամ, ացայ

vn.

to be in one's right senses;
to be chaste, to observe chastity.

NBHL (2)

Մինչեւ յե՞րբ ոչ ողջախոհանամք յամրագոյն եւ սթափիմք։ Յետոյ ողջախոհասցին, եթէ կամեսցին։ Գոյր հնար մեզ այլոցն պատուհասիւք ողջախոհանալ։ Ոչ պատուհաս ընդունել է չար, այլ չողջախոհանալն հարուածովն չարագոյն է. (Ածաբ.։)

Եթէ կամիմ, ողջախոհանամ (կոյս մնամ). եւ եթէ ոչ կամիմ, ոչ հարկաւորիմ. (Ճ. ՟Գ.։)


Ողջախոհութիւն, ութեան

s.

sound judgment, wisdom, sagacity, good sense;
chastity, pudicity, temperance, continence, modesty, sobriety, honesty.

NBHL (1)

Ողջախոհութիւնն այն իսկ է ժուժկալութիւն, եւ որ ընդդիմամարտին յաղթէ հեշտութեանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 35։)


Ողջակէզ, կիզաց

s.

burnt offering, holocaust, sacrifice.

NBHL (1)

Եթէ ողջակէզ իցէ պատարագ նորա։ Ամենայն զոհք քահանային ողջակէզ լինիցի, եւ մի՛ ուտիցի։ Ընծայ ողջակիզին։ Ողջակէզ զոհի է ի հոտ անուշից տեառն։ Ի վերայ սեղանոյ ողջակիզացն։ Առ յատակաւ սեղանոյն ողջակիզաց։ Ուր սպանանիցեն զողջակէզսն. (Ղեւտ. եւ այլն։)


Ողջոյն, ջունի

s. adj. adv.

salute, salutation, greeting, compliments, kind regards;
health, state of salubrity;
all, entire, whole;
entirely, wholly, completely;
— հրաժարական, leave-taking, adieu, farewell;
— տալ, to salute;
to compliment;
հարցանել զողջունէ, տեսանել զ— ուրուք, to salute affectionately, with kind expressions;
հարցանել զողջունէ ուրուք, to ask news of;
տալ — հրաժարական, to take leave;
to say good bye, farewell;
—, — քեզ, — ընդ քեզ, good morning ! good day !
— իցէ քեզ, how do you do ? how are you ?
— է, very well;
— է քեզ, is all well with you ?
— է, do you bring good news ?
— է, health, peace, prosperity;
— քեզ տունդ իմ սիրելի, — քեզ երկիր ծննդեան, fare well sweet home ! adieu my native land ! adieu !.

NBHL (1)

Եթէ ի վերայ միոյ անձին այսպէս, ո՛րչափ եւս առաւել ի վերայ ողջոյն ազգի միոջ. (Եղիշ. ՟Դ։)


Ողջութիւն, ութեան

s.

health, good health, soundness of body;
ողջութեամբ, safe and sound, peacefully.

NBHL (2)

Գնացին ի նմանէ ողջութեամբ։ Դարձուսցէ զիս ողջութեամբ ի տուն հօր իմոյ։ Եւ դուք ելէ՛ք ողջութեամբ առ հայրն ձեր։ Եթէ ողջութեամբ դառնայցէք այսրէն։ Ողջութեամբ եկեսցէ. (Ծն. ՟Ի՟Զ. 31։ ՟Ի՟Ը. 21։ ՟Խ՟Դ. 17։ Տոբ. ՟Ե. 21. 26։)

Գնացին ողջութեամբն զայն յայտ առնէ, թէ ունէին այնուհետեւ զհանդերձեալ անվրէպ խաղաղութիւնն։ Դարձուսցէ զիս տէր ողջութեամբ. թէ ողջամբ դարձայց, թէ ողջ ապրեցայց. (Կիւրղ. ծն.։)


Ոճ, ոյ, ով

s. bot. adv.

style;
phrase;
method, system, formula;
rank, order, manner, fashion, form;
behaviour, conduct;
dogma, doctrine;
culm or stalk of gramineous plants;
pannier, basket;
— լեզուաց, the character or genius of a language;
— սուրբ գրոց, language of the Scriptures;
ճեմական, բանաստեղծական, ճարտասանական, արձանական, գոթացի, լակոնական, մարոտեան, մեղրածորան ոճ, academical, poetical, oratorical, lapidary, gothic, laconic, marotic, mellifluent or honied style;
բարձր, վսեմ, վայելուչ, յարդարուն, պարզ, կորովի, քաղցր, հեշտ, բարեխառն ոճ, elevated or high, sublime, elegant, florid, simple, nervous, mellifluous, fluent or easy, temperate or moderate manner or style;
ընտանի, կատակաբան, երկայնաբան, անհարթ, խիստ, թոյլ or տկար ոճ, familiar, burlesque, prolix o diffuse, harsh or rough, hard, languishing style;
մաքրել զոճ, to purify, to refine the style;
յոճ եւ ի կարգ մուծանել, to reduce to method, to put in order;
ոճով մանր հայել, to fix, to rivet the attention;
մանգաղ արկանել յոճ ընկերին, to put a sickle unto one's neighbour's standing corn;
գարին յոճ կայր, the barley was green;
cf. Բաղշտակ;
acre (measure of lands);
ոճով, methodically;
distinctly, precisely;
continuously, in detail;
suitably, properly, to the purpose;
նովին ոճով, in the same style.

NBHL (1)

Պատուիրէ պղատոն, թէ պա՛րտ է ոճով բաժանել, եւ ոչ գերազանցական աշտիճանաւ քայլափոխել։ Ոճով առնել զբաժանումն. (Անյաղթ պորփ.։)


Ոճիր

s. adj.

crime, guilt, criminal attempt, misdeed, villainy, felony, ribaldry, vile wickedness;
wicked, guilty, criminal;
— եղեռան, crime;
—ք ապիրատութեան, excess;
ածել յ—ս, to carry to excess.

NBHL (2)

Խնայէ յիւրսն, թէպէտեւ ոճիրս ինչ գործեցին։ Եւ զայսպիսի ոճիրս գործելոյ բազում իսկ են վկայք։ Բազում ոճիրս սպանութեան առնէ. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։ եւ Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)

Բազում չար ոճիրք (կամ օճիռք) զնա նեղեցին։ Եւ գրեթէ այն իսկ ոճիրք (կամ օճիրք) հակառակութեան գտան պատճառք հինիցն եկելոց ի վերայ մեր. (Յհ. կթ.։)


Ոպղիտ

s.

hoplites.

NBHL (1)

Յաւելաւ ոպղիտն. եւ յաղթէր դամարէտոս երէացի։ Ի հիպղոնի, որ է ոսոխ ելանել զինակրին մրցութեան. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Ոռոգանեմ

va.

cf. Ոռոգեմ.

NBHL (2)

Նախագաղափար, ոռոգեմ. իսկ ածանցական, ոռոգանեմ. եւ պարտ է գիտել, թէ ըստ մերումս բարբառոյ նախագաղափարաւդ վարին կորճայքդ միայն (իբր ռամկօրէն). (Մագ. քեր.։)

Եթէ ոռոգանիցին ոգիք մեր աստուածային պատգամօքն, ոռոգանէ եւ զանդս մեր շայեկան անձրեւովք։ Այլ կարգ տնկելեացն է, այլ կարգ ոռոգանելեացն (այսինքն տնկողաց, ոռոգողաց). (Սեբեր. ՟Գ։)


Ոռոգեմ, եցի

va.

to water, to bathe, to bedew, to wet.

NBHL (2)

Նախագաղափար, ոռոգեմ. իսկ ածանցական, ոռոգանեմ. եւ պարտ է գիտել, թէ ըստ մերումս բարբառոյ նախագաղափարաւդ վարին կորճայքդ միայն (իբր ռամկօրէն). (Մագ. քեր.։)

Եթէ ոռոգանիցին ոգիք մեր աստուածային պատգամօքն, ոռոգանէ եւ զանդս մեր շայեկան անձրեւովք։ Այլ կարգ տնկելեացն է, այլ կարգ ոռոգանելեացն (այսինքն տնկողաց, ոռոգողաց). (Սեբեր. ՟Գ։)


Ոսկեկուռ

adj. s.

made or covered with massive gold, gold plated;
—ք, gold mine;
goldsmith's shop.

NBHL (1)

Ոչ եթէ ոսկեկուռք կամ արծաթահանք իցեն եկեղեցիս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)


Ոսկեղէն, ղինի, նաց

adj.

cf. Ոսկեղինիկ.

NBHL (1)

Ոչ եթէ ոսկի ինչ սպասք պիտոյ են աստուծոյ, այլ ոգիք ոսկեղէնք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 25։)


Ոսկեսէր

adj.

fond of gold , loving riches, avaricious.

NBHL (1)

Զոսկէսէրն՝ որ բազում դահեկանս ունիցի, մի դահեկան թէ կորնչիցի՝ կարէ տրտմեցուցանել վասն առ հասարակն զամենայն սիրելոյ. (Ոսկ. ես.։)


Ոսկիանամ, ացայ

vn.

to become gold, to be transmuted into gold.

NBHL (1)

Մինդաս ըղձացաւ, թէ յոր ինչ եւ մերձեսցի, ոսկի լինիցի. եւ տուեալն նմա կերակուր ի ձեռն բերանոյն ոսկիացեալ լինէր. վասն որոյ եւ ապականեցաւ սովով. (Նոննոս.։)


Ոստայնանկ, աց

s.

weaver;
knitter.

NBHL (1)

Ա՛յլ բնութիւն հանդերձին է, եւ ա՛յլ բնութիւն ոստայնանկին։ Կարեմք ուսանել ի հանդերձից, թէ ոստայնանկի է անկեալ. (Սեբեր. ՟Գ։ Վեցօր. ՟Ա։)


Ոստանամ, ացայ

vn.

to branch out, to ramify, to shoot out;
to become invigorated, ramified.

NBHL (1)

Ի վերայ հաս պօղոս, թէ ոստացաւ խաբէութիւնն ի ձեռն այնոցիկ. (Եփր. ՟բ. թես.։)


Ոստանիմ, տեայ

vn.

to burst forth, to fly or escape from, to go out of;
ոստեան սանձք ի ձեռացն, the reins escaped from his hands.


Ոստնում, եայ

vn.

to leap, to jump, to take a leap, to bound, to gambol, to skip, to caper;
to spring on or at, to rush or fall upon;
to rush forward, to fly at.

NBHL (1)

Որպէս թէ մանուկ ոք ի գանիցն վազիցէ, եւ արտաքս ոստիցէ. (Բրս. գոհ.։)


Ով

int.

o ! oh ! ho ! ah ! ha ! alas !
ով աստուած իմ, o my God !
ով աղետիցս, what a pity !
cf. Աղէտ;
ով սքանչելեացս, what a wonder ! wonderful !
ով, զիարդ վեհ է ազգասիրութիւն, ah ! what a noble sentiment is patriotism !
ով ժամանակ ով բարք, o tempora ! o mores ! oh times ! oh manners ! to what a depth of corruption have our manners come ! in what an age we live !
ով ո, փախերուք յերկրէ հիւսիսոյ, ho, ho, flee from the land of the north !
.

NBHL (3)

Ո՞վ է հայր նորա, եթէ ոչ կիս։ Ո՞վ ծանուսցէ։ Ո՞վ պատմեսցէ։ Ո՞վ է իմ մայր, կամ ո՞վ են իմ եղբարք։ Ո՞վ իցէ սա։ Ո՞վ են սոքա. Ո՞վ էիք, յորժամ արկանէիք յամանս ձեր։ Ո՞վ եւ ո՞վ իցեն՝ որ երթայցեն։ Ո՞յր է պատկերս այս կամ գիր. եւ այլն։

Տեսանել՝ թէ ո՞վք եւ որպիսի՛ք են. (Արծր. ՟Գ. 4։)

Ո՛վ մարդ։ Ո՛վ տիմոթէէ։ Ով հրեայք։ Ո՛վ ազգ անհաւատ.եւ այլն։


Ոտն, տին, տամբ, ոտք, ոտից

s.

foot;
foot of a mountain;
foot, inches;
foot (measure in prosody);
պատուանդան ոտից, foot-stool;
կռուան ոտին, foot-hold;
ոտից ցաւ, the gout, podagra;
հատանող կոշտից ոտից, pedicure, corn-cutter;
լուացումն ոտից, foot-hath, pediluvy;
— —, — առ —, foot by foot, step by step, inch by inch, by little and little, by degrees, gradually;
առ —, յոտս, առ ոտս, at the feet;
near, at, to;
յոտաց, standing, upright;
յոտից, on foot, walking;
— ընդ ոտին, foot to foot;
յոտից ցգլուխ or մինչեւ ցգլուխ, from head to foot, from top to toe;
յոտին քում, at your coming;
յ— կալ, to rise, to stand up;
կալ ի վերայ ոտից, to stand upon one's legs;
յոտին կալ, to be standing, on foot;
to support or maintain oneself;
յոտին ունել, to uphold, to support, to sustain;
յ— կանգնիլ, to rise, to get up;
— or առ — հարկանել, կոխել ընդ — հարկանել, to foot, to tread under foot, to trample upon;
to despise;
զ— յոտանէ փոխել, to take a step, to walk;
զոտս ամբառնալ, — առնուլ, to start, to depart, to set out, to go away;
զոտս արձակեալ հարկանել, to kick, to foot;
զոտս ամբարձեալ փախչել, to scamper away, to be off;
անկանել յոտս ուրուք, to fall prostrate at the feet of;
— զոտամբ արկանել, to cross the knees;
զոտն հարկանել առ բարկութեան, to stamp on the ground, to trample with anger or rage;
զոտս ի բոյս հարկանել, to wander about the fields or among the mountains;
զամենեսին յոտին կացուցանել, to surpass all competitors;
to surprise, to astonish;
առ ոտս ուրուք խրատիլ, to be brought up at the feet of;
առ ոտս կալ, to be present;
զոտս հատանել, to take away, to destroy, to extirpate, to exterminate.

NBHL (1)

Եթէ արքունի հրովարտակք ուստեք յանկարծակի հասանիցեն, յոտն ի մատն յառնեն, յակճիռս կայցեն լսել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 19։)


Ոտնահետ, ից

s.

foot-print, foot-mark, foot-step, trace, vestige.

NBHL (1)

Ոտնահետն գառանց եւ ուլուց՝ նման են (իրերաց)։ Ասաց՝ թէ աբրահամու ոտնահետն է ... միոտանի վազելն վասն ոտնահետին է. (Վրդն. երգ. եւ Վրդն. պտմ.։)


Ոտնափշուր

adj. adv.

crushing or treading under foot.

NBHL (1)

Եւ եթէ այլ ունդք ինչ իցեն, ոտնափշուր կասուն. (Եղիշ. երէց.։)


Ոտնհար, աց

adj. fig.

malignant, rejoicing at another's suffering, malevolent, ill-natured;
— լինել, to kick, to cause to fall;
to rejoice at another's woe, to be malignant, malevolent;
to despise, to insult, to laugh at, to mock, to jeer;
— լինել թշուառութեան ուրուք, to insult one in his misfortune.

NBHL (1)

Ծիծաղեցայց զկորստեամբ ձերով, եւ ոտնհար եղէց։ Ոտնհար լիցին ի վերայ փառաց նորա։ Մի՛ ոտնհար լինիր ինձ թշնամի իմ, զի գլորեցայ։ Մի՛ ոտնհար լիցիս որդւոցն յուդայ յաւուրս կորստեան նոցա։ Մի՛ ոք ոտնհար լիցի այրւոյս։ Փոխանակ զի ոտնհար եղերուք ի վերայ սրբութեանց իմոց, որ պղծեցան։ Եթէ ոտնհար եղէ ի վերայ գլորման թշնամւոյ իմոյ։ Առակ. (՟Ա. 26։ Ովս. ՟Ժ. 5։ Միք. ՟Է. 8։ Աբդ. 15։ Բար. ՟Դ. 12։ Եզեկ. ՟Ի՟Ե. 3։ Յոբ. ՟Լ՟Ա. 29։)