extended, great.
Առ երկայնանստիւ միով լերամբ. (Խոր. ՟Ա. 5։)
cf. Երկայնեմ.
cf. ԵՐԿԱՅՆԵՄ. երկնցընել.
Մորուս երկայնացուցանել, կամ զաւուրս, կամ զանօրէնութիւնս. (Լմբ. առ լեւոն.։ Վեցօր. ՟Զ։ Ճ. ՟Բ.։)
long life, long days;
—րս or —րց, long lived;
—րս լինել, cf. Երկայնօրեայ՞՞՞լինիմ.
long-nosed.
Սորա նշանաւորն լինել, եւ նորա երկայնաքիթն լինել՝ անձնաւորութեան են սահմանադրութիւնք. (Դամասկ.։)
to lengthen, to extend, to stretch, to draw, to draw out;
to prolong;
— զոտս or զսրունս, to stride, to straddle.
παρατείνω, ἑκτείνω, μακρύνω եւ այլն. extendo եւ այլն. Երկայնացուցանել. երկայն առնել. ձգել. ձգտել. եւ Երկար առնել. յերկարել. երկընցընել.
Երկայնել զապաւանդակս, զքղանցս, կամ զճառս մատեանին, զբանն. (Ես. ՟Ծ՟Դ. 2։ Մտթ. ՟Ի՟Դ. 5։ ՟Բ. Մակ. ՟Բ. 33։ Գծ. ՟Ի. 7։)
Միտք ձգի եւ երկայնի այռ ամենայն իմանալիսն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 111։)
Տէրն մահու եւ կենաց ե՛ւ կարճել իշխէ զհրամանն իւր, եւ երկայնել. (Եզնիկ.։)
Ժամավաճառ բանիւք երկայնէր զասացեալսն. (Փարպ.։)
that lives or lasts long;
of a long while or time.
Եւ էր տեսեալ զերկայնաժամանակեան պատերազմն քակեալ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։)
cf. Երկայնժամանակեայ.
Եւ էր տեսեալ զերկայնաժամանակեան պատերազմն քակեալ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։)
longsuffering, patience.
Զներելովն եւ զերկայնմտութեամբն արհամարհիցես։ Որ համբերն բազում երկայնմտութեամբ. (Հռ. ՟Բ. 4։ ՟Թ. 22։)
Աղաչեմ, երկայնմտութեամբ լսել ինձ». յն. երկայնմտաբար. (Գծ. ՟Ի՟Զ. 3։)
Երկոլքումբք տեսանեմբ վարեցեալ զաստուած, երկայնմտութեամբն եւ վրէժխնդրութեամբն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
mill;
mill-stone;
grindstone;
— իշոյ, mill-stone turned by an ass;
վերին —, upper mill-stone;
ներքին —, lower mill-stone;
cf. Երկանաքար.
μύλος, μύλον mola, molendinum Աղօրիք. եւ քարինք աղալոյ. որպէս երկանաքար կրկին՝ վերին եւ ներքին. ջաղացք, երկանք, երկանի քարը.
Ա՛ռ երկան, աղա՛ ալիւր։ Բեկոր երկանի։ Ձայն երկանի։ Քար մի իբրեւ զերկան մեծ։ Մինչեւ ցանդրանիկ աղախնոյն՝ որ կայցէ յերկանս։ Եթէ երկու աղայցեն ի մի երկանս. (Ես. ՟Խ՟Է. 2։ Դատ. ՟Թ. 53։ Յայտ. ՟Ժ՟Ը. 21. 22։ Ել. ՟Ժ՟Ա. 5։ Մտթ. ՟Ի՟Դ. 41։)
Մանրեալ հատքն երկանաւ. (Վրդն. ղեւտ.։)
Եթէ ոչ ծածկեն զաչս եզին յերկանս, ուտէ զալիւրն՝ զոր աղայ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)
Ես կին մի առ երկանս գտանիցիմ ... եթէ ի հարկէ ընդ երկանս կապեալ իցես. (Կոչ. ՟Ժ՟Ե։)
ԵՐԿԱՆ ԻՇՈՑ. μύλος ὁνικός, λίθος μυλικός Մեծ երկան հոլովեալ ի ձեռն գրաստու. վէմ երկնաքար։ (Մտթ. ՟ժը. 6։ Մրկ. ՟թ. 41։)
ՆԵՐՔԻՆ ԵՐԿԱՆ. μύλος meta ռմկ. ներքնակ, ալտ դաշը. եւ Վերին երկան. ἑπιμύλιον catillus ռմկ. վերնակ, իգ՝ իւսթ դաշը.
mill-stone;
mill-stone quarry;
of millstone;
— հաստատուն, bedstone, bed mill-stone, lower mill-stone;
— շարժական, runner, upper mill-stone, top mill-stone.
Իբրեւ զերկանաքար իշոյ հանապազ ի վարժման. (Կլիմաք.։)
Զնիզակն իւր զբոլորատէգ ... նստոյց յերկանաքար արձանին. (Խոր. ՟Բ. 8։)
binominous, having two names.
Երկանուն է անուանք երկու ի վերայ միոյ իսկի դասեալ. ո՛րգոն, Եղիազարոս, եւ Եւարեան». յն. Աղեքսանդրոս, եւ Պարիս. (Թր. քեր.։)
parasitic.
Որ պաշտօն տանի երկուց, անձին եւ օտարի, շնթելով մեծատանց, եւ պարարելով զորովայն իւր. զի դնի որպէս յն. παράσιτος parasitus, որ է պատառաբոյծ.
Տեսանիցես զմեղաւոր ոք երկապաշտիւք (կամ երկապաշտեօք) մեծարեալ ... որ զողոքսն եւեթ խօսեսցին. (Ոսկ. ես.։)
that loves work, laborius, diligent.
Երկասէրք են, աշխատին առ ի զսպիսն ջնջելոյ. (Սարկ. հանգ.։)
cf. Աշխատասիրեմ.
ԵՐԿԱՍԻՐԵԼ. cf. Աշխատասիրել.
Անձանձրոյթ երկասիրելովն արդարեւ գերազանցեալ զամենեքումբք. (Պիտ.։)
cf. Աշխատասիրութիւն.
Պատիւ ընծայեցուցանէ ըստ գործոյն՝ նորա երկասիրութեանն. (Փիլ. լին.։)
dissyllabic.
ԵՐԿԱՎԱՆԳ ԵՐԿԱՎԱՆԿ. δισσύλλαβος disyllaba, duabus constans syllabis որ եւ ԵՐԿՎԱՆԳ, ԵՐԿՇԱՐԱՎԱՆԿ. Բաղկացեալն յերկուց վանկից կամ ի փաղառութեանց.
Փոխանակ երկավանգի (աբրամ՝) լիցի եռավանգ (աբրաամ)։ Երկավանգ անուն աբրամ՝ մեկնեալ է, հայր վերամբարձ. (Փիլ. լին.։)
of two kinds.
Երկատեսակ իմն սոցայն կարծեսցի գոլ տրամադրութիւն։ Երկատեսակ բնութիւնս է մարդկային. (Յհ. իմ. երեւ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)
Ո՛չ պարզ եւ միեղէն, այլ բաժանեալ եւ երկատեսակ. (Դիոն. ածայ.։)
Հայելիս երկատեսակս եւ անաղտս։ Երկատեսակս իմացութիւնս։ Երկատեսակն վերահայեցութիւն. (Դիոն. երկն. ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Ե։)
Երկատեսակ ունելով զհայելի մտացն. (Վրդն. ծն.։ (լաւ եւս էր թարգմանել՝ Լուսատեսակ, կամ յստակ. յորմէ եւ յաջորդ ածանցքն։))
to divide into two kinds, to divide.
որպէս ի լտ. divido (ի duo ), յն. μερίζω (որպէս մասնատել). Յերկուս հատանել, բաժանել՝ իրօք կամ մտօք. զանազանել.
Զիմաստասիրութիւնն ի տեսականն եւ ի գործականն երկատեցաք ... երկաքանչիւր ոք յերկատելոցս մասանցս ստորաբաժանի. (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)
Երկակդ՝ զի երկատեցաւ ... զմիակն դարձեալ յերկատելն գործէ. (Մագ. ՟Ձ՟Դ։)
long, extended, ample;
prolix;
slow, tardy;
length;
—, ընդ —, long, a long while;
at length.
Երկայն՝ ըստ տեւողութեան ժամանակի, եւ շարունակութեան տեղւոյ, բանից, եւ այլն.
Զի մի՛ թողուցուն զյաղթութիւն եւ զարմասցին ընդ երկարս հասակաց. (Եփր. ել.։)
ԵՐԿԱՐ. ըստ քերականաց եւ քերթողաց՝ Ձայնաւոր տառ եւ վանկ երկայն ամանակաւ. որպէս եւ երկայն ամանակն, եւ նշանակ նորին՝ ոլորակն (՜). որ է ըստ յն. ( = ). որոյ հակառակն է սուղ).
Երկար վանգ։ Երկար փաղառութիւն։ Երկար տառիւք։ Առոգանութիւնք են տասն, շեշտ, բութ, պարոյկ, երկար, սուղ, եւ այլն։ Ամանակք երկու. երկար, սուղ. (Թր. քեր.։)
Մեծութիւն ձայնի երկար գոչելոյ։ Մի՛ երկարս ծածկեսցես. (Նար.։)
cf. Երկայնաբան.
Գուցէ կարծիս առտուեցից ձեզ՝ երկարաբան (լինել). (Պղատ. օրին. ՟Ա։)
cf. Երկայնաբանեմ.
cf. Երկայնակեաց.
Զի երկարակեաց լինիցիս. (Երզն. մտթ.։)
to lengthen, to prolong, to drag, to delay;
to draw back;
to continue.
ԵՐԿԱՐԱՁԳԵԼ. cf. Յերկարաձգել։
Զկնի եկելոցն երկարաձգէր տեսութիւն». իմա՛, ի հեռի ձգիւր, կամ յամենայր. (Մագ. ՟Ի՟Ե։)
elongation, prolonging;
duration, length, prolongation;
act of going back.
Երկարաձգութիւնն ... երեքամսեայ բովանդակեալ աւուրբք. (Պիտ.։)
Խարխալեալ յերկարաձգութենէ ամացն. (Խոսր.։)
long, extended, that lasts a long time, durable.
Փոսս երկարաձիգս հատանելով եւ խորափիտս. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
Երկարաձիգ լեառն։ Լերինք երկարաձիգք։ Երկարաձիգ երկայնութիւնք վայրաց. (Փիլ.։ Վեցօր.։)
Երկարաձիգ աղօթիւք։ Աղօթս երկարաձիգս։ Առ երկարաձիգս անօրէնութիւն. (Խոսր.։ Կլիմաք.։ Նար. ՟Ժ՟Ե։)
long, prolix, diffuse.
Որ երկար է կամ լինի ի պատմելն՝ ի ճառելն.
Զոր եւ երկարապատում է զիւրաքանչիւրոցն դնել բանս. (Շ. թղթ.։)
duration, length.
Ո՛չ ըստ ինքեան ունել զերկարատեւութիւն զօրէն այլոց տնկոց. (Պիտ.։)
long, extended;
removed, distant.
Երկարեալ. երկարաձիգ. եւ Հեռաձիգ. ի հեռուստ ձգեալ.
to lengthen, to prolong, to stretch, to extend;
to suspend;
to delay, to temporize.
ԵՐԿԱՐԵԼ. cf. Յերկարել, եւ Երկայնել.
Եւ դուք զբանս երկարեալ խօսիք. (Փարպ.։)
Զանմիջոցն եւ զերկարիլն յայտ առնելով. (Վրդն. ել.։)
cf. Երկարութիւն.
Երկարելն, եւ երկարիլն.
Զմին յերկամանակաց ըստ երկարման (առոգանութեան) առեալ. (Թր. քեր.։)
cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.
ԵՐԿԱՒՈՐ ԵՐԿԱՒՈՐԵԱԿ ԵՐԿԱՒՈՐԻՔ. δίδυμος, -μοι, Διόσκουροι, -κοροι geminus, gemelli Երկուորեակ եղբարք. մանաւանդ՝ կաստոր եւ պողիկեւտիս՝ անցեալք ի համար կենդանակերպից. որ եւ Դիոսկուրացիք. իբր դիոսի տղայք. ջուխտ.
Զերկաւորէն ասեն, թէ որ ի նմա ծնանի, ճոխ եւ սնափառ՝ անհաստատ եւ երկմիտ լինի. (Շիր.։)
Խոյ, ցուլ, երկաւորեակք. (Փիլ. ել. ՟Բ. 76։)
Նախ խոյն, եւ ապա ցուլն, եւ ապա երկաւորեակ. (Շիր.։)
Ել յերկաւորեակ լեառն մերձ կեսարու. (Հ=Յ. յնվր. ՟Ա.։)
Մերթ իբր Երկաւորիք կենդանւոյ. եւ Զոյգ ջլաց. ամոլաջիլք.
Ցանկութիւնքն են ի յերիկամունքն, եւ ի ներքին երկաւորեակքն. (Լծ. փիլ.։)
Երկու երակք հատան առ թիկունս կոյս երկաւորիս, իբրու հանդիպեալ էր մարմինն աջիւք եւ ահեկիւք գոլով. (Պղատ. տիմ.։)
Զզեւս (այսինքն զարամազգ) խոստովանին՝ զհայրն իւր կապել (զկռոնոս), զի զուստերսն կլանէր ոչ իրաւամբք. զնա իսկ՝ զհօրն իւր զերկաւորիսն հատուցանել (այսինքն հատանել). (Պղատ. եւթիփռոն.։)
cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.
ԵՐԿԱՒՈՐ ԵՐԿԱՒՈՐԵԱԿ ԵՐԿԱՒՈՐԻՔ. δίδυμος, -μοι , Διόσκουροι, -κοροι geminus, gemelli Երկուորեակ եղբարք. մանաւանդ՝ կաստոր եւ պողիկեւտիս՝ անցեալք ի համար կենդանակերպից. որ եւ Դիոսկուրացիք. իբր դիոսի տղայք. ջուխտ.
Զերկաւորէն ասեն, թէ որ ի նմա ծնանի, ճոխ եւ սնափառ՝ անհաստատ եւ երկմիտ լինի. (Շիր.։)
Խոյ, ցուլ, երկաւորեակք. (Փիլ. ել. ՟Բ. 76։)
Նախ խոյն, եւ ապա ցուլն, եւ ապա երկաւորեակ. (Շիր.։)
Ել յերկաւորեակ լեառն մերձ կեսարու. (Հ=Յ. յնվր. ՟Ա.։)
Մերթ իբր Երկաւորիք կենդանւոյ. եւ Զոյգ ջլաց. ամոլաջիլք.
Ցանկութիւնքն են ի յերիկամունքն, եւ ի ներքին երկաւորեակքն. (Լծ. փիլ.։)
Երկու երակք հատան առ թիկունս կոյս երկաւորիս, իբրու հանդիպեալ էր մարմինն աջիւք եւ ահեկիւք գոլով. (Պղատ. տիմ.։)
Զզեւս (այսինքն զարամազգ) խոստովանին՝ զհայրն իւր կապել (զկռոնոս), զի զուստերսն կլանէր ոչ իրաւամբք. զնա իսկ՝ զհօրն իւր զերկաւորիսն հատուցանել (այսինքն հատանել). (Պղատ. եւթիփռոն.։)
cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.
ԵՐԿԱՒՈՐ ԵՐԿԱՒՈՐԵԱԿ ԵՐԿԱՒՈՐԻՔ. δίδυμος, -μοι , Διόσκουροι, -κοροι geminus, gemelli Երկուորեակ եղբարք. մանաւանդ՝ կաստոր եւ պողիկեւտիս՝ անցեալք ի համար կենդանակերպից. որ եւ Դիոսկուրացիք. իբր դիոսի տղայք. ջուխտ.
Զերկաւորէն ասեն, թէ որ ի նմա ծնանի, ճոխ եւ սնափառ՝ անհաստատ եւ երկմիտ լինի. (Շիր.։)
Խոյ, ցուլ, երկաւորեակք. (Փիլ. ել. ՟Բ. 76։)
Նախ խոյն, եւ ապա ցուլն, եւ ապա երկաւորեակ. (Շիր.։)
Ել յերկաւորեակ լեառն մերձ կեսարու. (Հ=Յ. յնվր. ՟Ա.։)
Մերթ իբր Երկաւորիք կենդանւոյ. եւ Զոյգ ջլաց. ամոլաջիլք.
Ցանկութիւնքն են ի յերիկամունքն, եւ ի ներքին երկաւորեակքն. (Լծ. փիլ.։)
Երկու երակք հատան առ թիկունս կոյս երկաւորիս, իբրու հանդիպեալ էր մարմինն աջիւք եւ ահեկիւք գոլով. (Պղատ. տիմ.։)
Զզեւս (այսինքն զարամազգ) խոստովանին՝ զհայրն իւր կապել (զկռոնոս), զի զուստերսն կլանէր ոչ իրաւամբք. զնա իսկ՝ զհօրն իւր զերկաւորիսն հատուցանել (այսինքն հատանել). (Պղատ. եւթիփռոն.։)
both, each, every.
ἐκάτερος, ἁμφότερος, -ρα, -ρον uterque, utraque, utrumque, ambo Իւրաքանչիւրն յերկուց. այսինքն երկոքեանն իսկ. երկուքնալ.
Տղայ մանկանն անձն անկցորդ է եւ անընդունական երկաքանչիւրոյ, բարւոյ եւ չարի։ Որ զմիմեանց կախեալ են, ոչ առանց երկաքանչիւր (այսինքն երկաքանչիւրոյ) շարժմանց զներգործութիւնն առնու։ Է մէջ զգայութիւնն, եւ ծայրք երկաքանչիւրքն՝ միտքն եւ զգալին. (Փիլ.։)
Մի իր ի ձեռն երկաքանչիւրիցն տպացեալ. (Մեկն. ղեւտ.։)
Երբեմն զմարդոյ վայելուչսն թողոյր ձայնս, եւ երբեմն ցուցանէ իրս՝ աստուածութեանն միայն եղեալ պարտ. զի իմասցի երկաքանչիւր ինչ». այսինքն ծանիցի միանգամայն աստուած եւ մարդ. որ յայլոց յումպէտս թարգմանեալ է Երկախումբ։
Երկաքանչիւր ումեք ի նոցանէ։ Յերկաքանչիւր ումեքէ այնոցիկ, յերկրէ եւ ի ջրոյ. (Փիլ.։)
uncertainly, doubt-fully.
Որ երկբայաբար ունին զգոյութիւնն, զեթէ է՞, պարտ է խնդրել. (Սահմ. ՟Ա։)
Երբեմն վկայել, եւ դարձեալ երկբայաբար ունել զկարծիսն. (Իգն.։)
Ոմանք զանդեսթենէս ասեն, եւ ոմանք զենոն գոլ զնա՝ երկբայաբար. (Նոննոս.։)
cf. Երկբայիմ.
ἁμφιβάλλω dubito Յերկբայս լինել. յերկուանալ. տարակուսիլ. երկմտիլ.
Ոչ բնաւ երկբայանալ ի հանդերձեալ յուսոյն. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)
Եթէ միայն կամեսցիս, փրկութեան հանդիպել ոչ երկբայանամ. (Սարկ. աղ.։)
Ոչ երկբայանամ ես իմոց վիրացս բժշկութեան։ Յաղօթելն երկբայացաւ. (Ճ. ՟Գ.։)
Մի՛ ոք ընդ այս երկբայացեալ տարակուսեսցի. (Խոր. ՟Ա. 13։)
Այսպիսի ծփանօքս միշտ երկբայացեալ իմ մերձ ի թողուլ զգործս. (Արշ.։)
դիմ. իբր կր. ԵՐԿԲԱՅԱՆԻ կամ ԵՐԿԲԱՅԱՆԱՅ. դիմ. իբր կր. ըստ յն. ոճոյ. ἁμφιβάλλεται dubitatur Երկբայութիւն լինի. լինի երկբայիլ.
Առ ի մէնջ ոչ երկբայանի. բայց յոմանց յայլոց երկբայանի (գոյութիւն իմաստասիրութեան). (Սահմ. ՟Ա։)
Երկբայանային առ ի մէնջ։ Բացատրեաց զերկբայացեալն ի մէնջ. (Անյաղթ պորփ.։)
to doubt, to suspect, to hesitate, to mistrust.
cf. Երկբայանալ.
doubt, hesitation, perplexity, irresolution;
suspicion;
incertitude, ambiguity.
Երկբայութիւն մտաց անկատար եւ կաղ է միշտ, եւ կոյր. (Փիլ.։)
Ծառայական երկիւղիւ երկբայութիւն արկեալ ծառային, թէ ոչ կամիցի կինն գալ. (Վրդն. ծն.։)
Ամենադժոխ է եւ մանկացն երկբայութիւն». իմա՛, երկբայելին լինել ի խառնակ ծնօղս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Ուր եւ յեբրայեցիսն յիմ սիրելիսն՝ երկբայութիւնս գտանի (ընթեցուածոց). (Եւս. քր. ՟Ա։)
amphibological, double, ambiguous;
double-dealing, double-tongued.
δίλογος bilinguis, fallax Երկխօս. երկլեզու. խաբեբայ.
Մի՛ երկբան ինչ վասն փութանակի եւ լուսաւորագոյն յարութեանն ի նենգաւորացն համարիցի ... եդին ի գերեզմանի. (Ագաթ.։)
Պարտ է մեզ զերկբանալ խորհրդոցս իմոց պատմել ձեզ». (Շիր.) ընթերցի՛ր կամ իմա՛, երկբանիլ, երկուանալ։
amphibology, ambiguous discourse, ambiguity.
Ստախօսութիւն, շոգմոգութիւն, երկբանութիւն, ատելութիւն, չարախօսութիւն. (Սկեւռ. լմբ.) (մա՛րթ է իմանալ եւ Տարաձայնութիւն)։
diphthong.
δίφθογγος diphtongus Ունօղ զկրկին ձայն ի մի վանկ յօդեալ յերկուց ձայնաւորաց, կամ ի մի եւ եթ ձայնաւոր ունակ զօրութեան կրկին տառից. զոր օրինակ ու, իբր լտ. u. աւ, իբր օ. ե՛ւ, իբր իւ, այսինքն եու. եւ ւ, իբր իւ կամ ի. ե, իբր եէ. ա՛յ, իբր աե. եւ այլն. որք ասին եւ Երկձայն.
Երկբարբառք են բունք (ըստ յն. αι, αυ, οι, ευ, ει, ου. ).. եւ բռնաբարբառք երկձայնք. եւ այլն. (Թր. քեր. զոր մեկնիչք նորա Երզն. եւ Նչ. ի հայումս դժուարին քաջ իմանալ։)
that opens on two sides or doubly, double;
— դուռն, folding-door;
— խեցեմորթ, bivalve.
δύο πτυχαῖ Որ յերկուս փեղկս բացեալ լինի.
that has two apertures;
two edged, double-biting, two-bladed.
ԵՐԿԲԵՐԱՆ ԵՐԿԲԵՐԱՆԵԱՆ ԵՐԿԲԵՐԱՆԻ. եւ այլն. δίστομος geminum os habens, anceps Որոյ են երկու բերանք, կամ կողմանք, սայրք. երկսայրի. երկկողմանի.
(Լեզուքն) առաւել քան զամենայն սուր երկբերան. (Բրս. երրորդ.։)
Աման լուսնին երկբերանի է (իբր ընդունօղ եւ տուօղ զլոյս). (Վրդն. ծն.։)
cf. Երկբերան.
ԵՐԿԲԵՐԱՆ ԵՐԿԲԵՐԱՆԵԱՆ ԵՐԿԲԵՐԱՆԻ. եւ այլն. δίστομος geminum os habens, anceps Որոյ են երկու բերանք, կամ կողմանք, սայրք. երկսայրի. երկկողմանի.
(Լեզուքն) առաւել քան զամենայն սուր երկբերան. (Բրս. երրորդ.։)
Աման լուսնին երկբերանի է (իբր ընդունօղ եւ տուօղ զլոյս). (Վրդն. ծն.։)
cf. Երկբերան.
ԵՐԿԲԵՐԱՆ ԵՐԿԲԵՐԱՆԵԱՆ ԵՐԿԲԵՐԱՆԻ. եւ այլն. δίστομος geminum os habens, anceps Որոյ են երկու բերանք, կամ կողմանք, սայրք. երկսայրի. երկկողմանի.
(Լեզուքն) առաւել քան զամենայն սուր երկբերան. (Բրս. երրորդ.։)
Աման լուսնին երկբերանի է (իբր ընդունօղ եւ տուօղ զլոյս). (Վրդն. ծն.։)
born or produced doubly, double;
having two qualities.
Կեկրոփս դիփիէս ... կոչի երկբոյս, կա՛մ վասն հասակին երկայնութեան, կամ զի եգիպտացի էր, եւ զերկոսին լեզուս գիտէր. (Եւս. քր. ՟Բ։)
Զչարութիւն ընդ պտղաբերին տնկել առաքինութեան՝ բորոտութեան եւ պիսակութեան է՝ երկբուսին եւ խառնակին ընտանի։ Իժն իբր երկբոյս եւ երկկերպի եղեալ. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լիւս.։)
to assemble in two troops or regiments.
Երկու գունդ լինել. յերկուս թեւս բաժանիլ զօրաց.
of two faces;
of two sorts, diverse;
deceitful, counterfeit;
doubtful, equivocal, ambiguous, amphibological.
Ի վերայ երկդիմեան յանցուցելոցն. ((այսինքն երկոքումբք յանցուցելոցն). Եփր. մնաց.։)
cf. Երկդիմեան.
Չորեքթեւեան եւ երկդիմիս, եւ մարմին մի, եւ գլուխ երկուս. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Մրջնառիւծս ասեն՝ թէ երկդիմի է, զմի ինչ ունելով ի մրջմանց, եւ մի ինչ դարձեալ յառիւծուց. (Իսիւք.։)
Մի՛ անջրպետեր ի մարդ առանձնապէս, եւ յաստուած բան, երկդիմի տպաւորելով մեզ զէմմանուէլ». այսինքն երկձայնեայ. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
ԵՐԿԴԻՄԻ. διττός, δισσός duplex, geminus Երկատեսակ. երկպատիկ. կրկին. այլ եւ այլ.
Ձայնիս մերոյ երկդիմի ունելով զօրութիւն՝ յասելն եւ յերգելն։ Երկդիմի է խոհականութեան տեսակ. է՛ որ ընդհանուր, եւ է՛ որ մասնաւոր։ Երկդիմի է մահ, է՛ որ մարդոյ, եւ է՛ որ ոգւոյ առանձին։ Երկդիմի անկուածս պայծառս զարդարէ. (Փիլ.։)
Զդրախտն երկդիմի է իմանալ, մինն շօշափելի եւ տեսանելի, եւ միւսն իմանալի. (Յճխ. ՟Թ։)
Յերկդիմի վշտացն ... մարդկան եւ դիւաց. (Ոսկ. լուս.։)
Զձորձս երկդիմիս գարշելիս մի՛ արկանիցես զքեւ». իբր յայլ եւ այլ նիւթոց, կամ խառն ի ձեւոյ արանց եւ կանանց. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Թ. 19։)
Մի՛ զգենուցուս ձորձս երկդիմիս անկեալ. (Կիւրղ. ղեւտ.։)
Էր ասեն երկդիմի (սանդուխք երուանդայ). որպէս զի մինն լիցի սպասաւորաց ... իսկ միւսն գիշերոյ եւ մարդադաւաց. (Խոր. ՟Բ. 36։)
Դարձեալ՝ Անորոշ, ունակ կրկին հայեցուածոց հակառակաց. ներհական. խարդախ.
Անմեղութեամբ ոչ գիտացեալ զերկդիմի միտս թագաւորին։ Գելոյր եւ տապալէր երկդիմի մտօք։ Զիա՞րդ լուիցուք երկդիմի հրամանացդ քոց. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Բ. ՟Ը։)
didrachm, two drachms or pence.
Քսան դանգ է երկդրամեանն, եւ կէս երկդրամենին եղիցի հաս տեառն։ Երեք երկդրամեանք արծաթոյ. (Ել. ՟Լ. 13։ Ղեւտ. ՟Ի՟Է. 3=25։ Թուոց. ՟Գ. 47։ Յես. ՟Է. 21։ Մտթ. ՟Ժ՟Է. 24։)