to poison;
to infect with poison;
to physic;
to dye.
Դեղել զհիւանդոտս։ Դեղելն դադարեցուցանէ՞, եթէ խեղդէ։ Զջիլն հատանեն սրով՝ դեղել զայն կարծելով։ Դառնագոյն դեղեալ ի բժշկաց. (եւ այլն. Մագ. ՟Ի՟Ը. եւ ՟Ի՟Ե։)
ԴԵՂԵԼ. φαρμακεύω veneficio utor, veneno adficio Թունաւորել. կամ Բժժանօք կախարդել.
Մտամոլորն չարութիւն զանզգամացն դեղելով զբնական բարսն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
Կին՝ որ զարգանդ իւր դեղէ. (Մխ. դտ.։)
empoisoner;
sorcerer.
Դեղատու. թունաւորիչ. կախարդ. ճատու.
yellowish, light.
Դեղնագոյն պայծառ, խարտեաշ, շիկակարմիր. ոսկեգոյն.
Դեղձան գոյն, կամ մազ, մորուք, անձն. (Ախտարք.։)
Ոչ թուխ եւ ոչ սպիտակ, ո՛չ դեղձան եւ ո՛չ խարտեաշ. (Ոսկիփոր.։)
peach-free.
Յանդիմանել սկսաւ դեղձի զսերկեւիլի. (Մխ. առակ. ՟Ժ՟Զ։)
cf. Դեղձենի.
Յանդիմանել սկսաւ դեղձի զսերկեւիլի. (Մխ. առակ. ՟Ժ՟Զ։)
small peach.
Կարող էաք ասել զխնձորիկն իգական, եւ զտանձիկն իգական. եւ զդեղձուկն չէզոք. (եթէ մասնիկն ակ՝ լինէր ի մեզ արական). (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
yellow.
Զմրուխտն կանաչ է, եւ դեղնագոյն. (Վրդն. ել.։ Տօնակ.։)
to become yellow;
to become fair;
to grow red;
to become pale.
Զարհուրեալ դեղնիմ. (Մխ. առակ.։)
որ եւ Դեղնանալ. Դեղնագունիլ. շիկնիլ. փոխիլ երեսաց ի գոյն դեղին տխուր եւ տժգոյն.
Դաղնեալ է վախելով միշտ։ Որ ամաչէ, դեղնի. (Վրդն. ծն.։)
yellow colour;
jaundice;
paleness.
Ցաւ, դեղնութիւն երեսաց, եւ այլոց անդամոց. (Մխ. երեմ.։)
yolk of an egg.
Ձուի դեղնուց տո՛ւր. (Մխ. բժիշկ.։)
venemous, poisoned.
δηλητήριον nocivum pharnacum Թունաւոր, վնասակար՝ իրք, եւ հանդէսք խաղուց.
cf. Դենագարձ.
ԴԵՆԱԴԱՐՁ ԴԵՆԱԿՈՐՈՅՍ. Ուրացօղ. հաւատափոխ.
still, yet, to this hour;
newly, recently.
Որ դեռ եւս հիւանդքն են։ Որ դեռն եւս յերկս աշխատութեան կայ. (Փիլ.։)
Մինչեւ խուճապել նոցա ընդ միմեանս, դեռ եւս զիրեարս սատակէին. (Եղիշ. ՟Ը։)
Դեռ ընդ դեռ եկեալ անցեալ էին յաշխարհ տէրութեան իւրեանց. (Յհ. կթ.։)
cf. Դեռաբողբոջ.
Բանջարքն ո՛չ դեռաբոյսք (ստեղծան), այլ՝ հասեալք. եւ ծառխն կատարեալք եւ պտղալիցք, եւ մարդն երեսնամեայ հասակաւ, թէպէտեւ միոյ աւուր կենդանի. (Շիր. զատիկ.։)
recent, new;
recently, newly.
Եգիտ ապա հնարս. եւ մի՛տ դիր դեռադեռ եւս չարապէս. յն. որպէս խիստս (կամ չարս). (Բրս. ՟խ. մկ.։)
present.
Զկանխաւ եղեալ հարցն յանցանք իբրեւ զդեռակայ ի մէջ առնու. (Լմբ. ովս.։)
Օրհնեալ ես փայտ սուրբ դեռակայ, որոյ խորհուրդն յառաջ խաղայ. (Շ. բարձր.։)
neophyte, newly converted to christianity.
antichrist;
priest.
ἁντί pro, contra, re Նախդիր բաղադրական, որ տայ նշանակել իբր Փոխանակ. ընդ. եւ Ընդդէմ։ (Թր. քեր.։)
Փոխանորդ սուտ. որպէս դերաքրիստոս, կամ անարժան քահանայ. (որպէս եւ ռմկ. տէրայ կոչի յոմանց երէցն, զի եւ տէյր, ըստ պրս. է տաճար).
տացուք ի ձեռս հեզ եւ խոնարհ քրիստոսին, եւ ոչ եւս հպարտացեալ դերային. (Շ. թղթ.։ (տպ. դերայնոյն)։)
first-born granted through a vow.
Գրիգոր՝ անուանեալն դերանիկ, որ թարգմանի, ուխտիւք խնդրեալ ի տեառնէ. (Արծր. ՟Ե. 3։)
pronoun.
ἁντωνομία pronomen Փոխանուն. փոխանունութիւն. ձայն եդեալ փոխանակ անուան՝ հանդերձ որոշմամբ դիմաց. որպէս Ես, դու, նա, ինքն, այս, որ, եւ այլն. զամիր.
Դերանունդ՝ դերանուն, կամ տիրանուն կամ փոխանուն. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
antonomasia.
Դերանունութիւն է բառ փոխանակ անուան եդեալ. (Թր. քեր.։)
Եւ է դերանունութիւն ըստ երից. զի ասի փոխանունութիւն, եւ թերանուն, եւ հասարականուն. (Երզն. քեր.։)
Զառ ի կողեալ կամի յուղղոյ դերանունութենէն յինքնէ. յորժամ իշխանն եկեսցէ. զինքն անուն ձայնեն նմա։ Դերանունութեան խոտորումն ի պատիւ առեալ ընկալաւ. (Փիլ. լին. ՟Ա. 99։)
cf. Իդերեւ ելանեմ.
χερεύομαι incultus, fio, squalesco, ἑλάττομαι decrepo Ի դերեւ ելանել. յետնիլ յարդեանց կամ ի պտղոց. անբեր մնալ. խոպանանալ, իբր դերբուկ լինել.
Ի դերեւացեալն ամայի անդաստանաց։ Զդերեւացեալն անդաստանի յաջորդել անբերութիւն։ Զաշխարհս ամայի եւ դերեւացեալ։ Բոլորք ի վարժիցն երկարասիրութենէ յարմարապէս պայծառանան, եւ անվարժութեամբն դերեւանան. (Պիտ.։)
vanity, uselessness, privation, want.
Վարժօղքն (աշակերտաց) պղերգագոյնք՝ ի բարի յուսոյն միշտ լքուցանելով՝ ի դերեւանս զնոցա զառածեն զոգիս, ախմարագոյնս յոյժ գործելով։ Փարատել զտաղտկալի դերեւանս անգործութեան՝ յառաջադէմք ելով. (Պիտ.։)
"cf. Դերեւ առնեմ."
ԴԵՐԵՒԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԴԵՐԵՒԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. χερεύω, χερσόω incultum desertum sino, reddo;
desolo Անգործ եւ անպտուղ կացուցանել. խոպանացուցանել.
Անտած խնամով զերէզն դերեւացուցանիցէ անդաստան։ Զամենիցն բարեկարգութիւն անհմտութեամբ դերեւեցուցանէ (կամ դերեւացուցանէ). (Պիտ.։)
"cf. Դերեւ առնեմ."
ԴԵՐԵՒԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԴԵՐԵՒԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. χερεύω, χερσόω incultum desertum sino, reddo;
desolo Անգործ եւ անպտուղ կացուցանել. խոպանացուցանել.
Անտած խնամով զերէզն դերեւացուցանիցէ անդաստան։ Զամենիցն բարեկարգութիւն անհմտութեամբ դերեւեցուցանէ (կամ դերեւացուցանէ). (Պիտ.։)
cf. Դերեւ լինիմ.
Թէ դոյզն դերեւ ի դարմանոյ։ Եթէ վնասակար խամութեամբն դերեւեսցի. (Պիտ.։)
courser.
Մատաղաձի. խեշակ, դզի, բռչոյ ... Փաղանուն, ձի եւ դզի, բիր եւ մահակ. (Երզն. քեր.։)
aspect, sight, visage, front;
face, presence;
air, mien, countenance;
manner, fashion, form;
regard, consideration;
person, hypostasis;
— բայից, the persons of verbs;
— գերանուանց, the persons of pronouns;
ի դիմաց, in front, before;
ասա նմա ի դիմաց իմոց, tell him from me;
ի դէմս ածել, to represent, to remonstrate;
to reproach, to object;
դեղնեալ or այլագունեալ՝ առոյգ տխուր՝ զուարթ ou զուարթատեսիլ՝ խոժոռ՝ խորշոմ —, pale, florid, sad, serene, severe, wrinlded, livid, disfigured countenance;
դիմիւ ելանել, to run up to one;
յամենայն դէմս, thoroughly.
straight, directly.
Ուղղակի, անխոտոր. եւ Հարթ.
to regard, to look attentively;
to be on the watch, to lie in wait;
— ի վեր ունել, ամբառնալ, to look with attention, to raise the eyes.
Դէտակն ի վեր նոցին կալեալ, տեսին անդ խոտ յարաբարդեալ. (Շ. վիպ.։)
cf. Դդըչիւն.
Գետն երասխ անցանէ ընդ խոխոմս ձիգս եւ նեղս, ահագին դընդըչմամբ իջանէ ի դաշտն. (Խոր. ՟Ա. 11։)
cf. Դժբախտ.
discontented, dissatisfied.
Յաճախ դժգո՛հ է մարդ։ Եւ զհրէայսն ոչինչ այնպիսի կորոյս, որպէս դժգոհսն լինել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25։)
cf. Դժկամ.
ἁηδής insuavis, injucundus Անկամակ. անհաճոյ. անախորժ ինչ.
Ո՛չ էր ձայն խիստ եւ դժկամակ լսելեաց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
Եւ թէ ո՛րպիսի դժկամակ եղեն առ սիրելին. (Մխ. երեմ.։)
ԴԺԿԱՄԱԿ ԼԻՆԵԼ, ԳՏԱՆԻԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԵՄ, կիմ. θυμόομαι irascor, aegre fero Դժուարիլ կամօք կամ կամաց. դժգմիլ. տհաճիլ. զայրանալ. սրտմտիլ, դառնանալ. խոժոռիլ. դժարը գալ, նեղանալ.
Յորժամ յայլոց լսիցեմք (զչարիս, եւ) դժկամակից լինիցիմք, չէ՛ այնուհետեւ խոնարհութիւն. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Է։)
to be angry, displeased, tired, to dislike, to grieve;
to disobey, to oppose.
ԴԺԿԱՄԱԿ ԼԻՆԵԼ, ԳՏԱՆԻԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԵՄ, կիմ. θυμόομαι irascor, aegre fero Դժուարիլ կամօք կամ կամաց. դժգմիլ. տհաճիլ. զայրանալ. սրտմտիլ, դառնանալ. խոժոռիլ. դժարը գալ, նեղանալ.
Յորժամ յայլոց լսիցեմք (զչարիս, եւ) դժկամակից լինիցիմք, չէ՛ այնուհետեւ խոնարհութիւն. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Է։)
cf. Դժկամակեմ.
ԴԺԿԱՄԱԿ ԼԻՆԵԼ, ԳՏԱՆԻԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. ԴԺԿԱՄԱԿԵՄ, կիմ. θυμόομαι irascor, aegre fero Դժուարիլ կամօք կամ կամաց. դժգմիլ. տհաճիլ. զայրանալ. սրտմտիլ, դառնանալ. խոժոռիլ. դժարը գալ, նեղանալ.
Յորժամ յայլոց լսիցեմք (զչարիս, եւ) դժկամակից լինիցիմք, չէ՛ այնուհետեւ խոնարհութիւն. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Է։)
disgust, aversion, dislike, distaste, vexation;
resistance.
ugliness.
Զդժկերպութիւն պաճուճանօքն ծածկել. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
malignant.
որ եւ Դժնամիտ. Դժնեայ մտօք. դառնացեալ, խայտառակ. ծաղածանակ.
that has a bad or malignant look or aspect;
haggard.
Դժնեայ հայեցուածով. խոժոռադէմ.
very troublesome, very harsh, haughty, wicked.
ἁργαλεώτερος, δυδυχέστερος, δεινότερος, χαλεπότερος, -τατος molestior, pejor, pejus, gravissimus;
miserior, -ius Առաւել կամ կարի դժնդակ. վատթարագոյն. խստագոյն.
Դժնդակագոյն է ցանկութիւն։ Չարեաց դժնդակագոյնն նախանձ. (Փիլ.։)
Դժնդակագոյն քան զիւր նախնի թագաւորսն լինէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)
atrocity, enormity;
cruelty, inhumanity, inclemency;
bittorness;
harshness;
intemperateness.
δεινότης, ἁηδία acerbitas, molestia, gravitas Դաժանութիւն. դառնութիւն. խստութիւն. դժուարութիւն. նեղութիւն. վիշտ. չարիք. անզգամութիւն.
Լուծիչ ամենայն դժնդակութեանց ի վերայ եկելոց։ Զդժնդակութիւնսն ամենայն ատել եւ ի բաց ընկենուլ. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Ը։)
to be angry, haughty, to become atrocious or fierce.
ԴԺՆԻՄ կամ ԴԺՆԵՄ. Դժուարիլ. խոժոռիլ. դառնանալ.
of a horrible aspect.
ԴԺՆԷԱՏԵՍԻԼ կամ ԴԺՆԵԱՏԵՍԻԼ. Դժնեայ տեսելեամբ. խորշելի. տխուր.
Դժնեատեսիլ գոյն, յոքնատխուր գեղ. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
cf. Դժնէատեսիլ.
ԴԺՆԷԱՏԵՍԻԼ կամ ԴԺՆԵԱՏԵՍԻԼ. Դժնեայ տեսելեամբ. խորշելի. տխուր.
Դժնեատեսիլ գոյն, յոքնատխուր գեղ. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
atrocity, asperity;
— հայեցուածոյ, hurtful aspect.
Բազում հակառակութիւն դիպի լինել, եւ դժնէութիւն փոխանակ հանգստեան. (Բրս. հց.։)
Մերկացեալ զլոյսն աստուածային, եւ զգենլով զախտակրեալ զդժնութիւն. (Գանձրն.։)
obscure, difficult to understand.
Դժուարիմաց բանիւ. խրթին.
wine-bibber, drunk, intemperate, drunkard.
ԳԻՆԱՐԲՈՒՔ. ուաց. գ. συμπόσιον, -σια compotatio, convivium գրի եւ ԳԻՆԵՐԲՈՒՔ, եւ ԳԻՆԱՐԲՈՒՆՔ. Ուտելն եւ ըմպելն. խնջոյք. խրախունք. կոչունք. (Տե՛ս Եսթ. ՟Է. 1։ ՟Ժ՟Դ. 17։ Յուդթ. ժգ. 2։ Առակ. իգ. 36։)
Հանգանակաւ կոչունս առնել կամ գինարբունս. (Կանոն.։ Իսկ Շ. եդես.։ Վրք. հց. ։ ՃՃ. գրի անխտիր՝ գինարբունս, եւ ըստ ընտիր օրինակաց՝ գինարբուս։ Եւ Խոր. ՟Գ. 19. եւ Առ որս. ՟Է. գիներբուս, կամ գինարբուս։)
small wine.
Սակաւիկ մի եւ գինեակ խառնեսջիր վասն ստամոքսի. (Ոսկ. ՟ա. տիմ.։ եւ ՃՃ. ի տիմոթ.։)
that produces much wine, abounding in wine.
Տաշտախիլ եղեն որթք գինէբեր այգեաց նոցա. (Եղիշ. ՟Ը։)