trebly.
Եդաւ եռակի գիր ի վերայ խաչելոյն՝ վկայելով զնա թագաւոր. (Տօնակ.։)
wonderful, astonishing, surprising.
Ըստ երից գլխոց հրաշալի. երից հրաշալի կամ փառացի.
to boil;
to bubble;
to shudder;
to swarm;
to crawl.
(Արիւն պաղեալ) ապա պարպատէ, եւ եռայ. (Բրս. ՟խ. մկ.։)
Որպէս զի մի՛ տոչորիցիմք մեք յայնպիսի արեգակնէ, որ ի վերայ մերկ գլխոյ առաւել եռայ. (Նիւս. երգ.։)
Առեալ զխրատն, եւ եռեալ ի հոգի իւր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Աշխատեցէ՛ք մանկունք, եռացէ՛ք յընթացս արթնութեամբ. (Կլիմաք.։)
Սրտմտութեամբ եռացեալք որպէս վրէժխնդիրք. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)
ԵՌԱԼ. ἁναζέω, ἑκζέω, ἑκεράω ferveo, fluo, crepo Զայրանալ բորոտութեան, կեղոյ, ցաւոյ, եւ սորսորիլ եւ զեռեալ բղխեալ, յորդեալ որդանց, գորտոց, եւ կայտռիլ զեռնոց բազմութեամբ. վխտալ.
Ախտ բորոտութեան մեծապէս ցասմամբ եռայր յերկրի. (Խոր. առ արծր.։)
Եռասցեն խաւարտք ի մարդ եւ յանասուն. (Ել. ՟Թ. 9։)
Եռաց ի նմա որդն, եւ նեխեցաւ. (Ել. ՟Ժ՟Զ. 20։)
that consists of three parts;
tripartite.
Եռամասն խառնեալ էութեամբք (որ են աստուածութիւն, մարմին, եւ հոգի բանական) միաւորեցաւ անշփոթելի. (Նար. կուս.։)
cf. Եռամասն.
Եռամասն խառնեալ էութեամբք (որ են աստուածութիւն, մարմին, եւ հոգի բանական) միաւորեցաւ անշփոթելի. (Նար. կուս.։)
supreme, very great;
trismegistus.
Եռամեծին եւ բանիբուն վարդապետի՝ տէր մխիթարայ այրիվանեցոյ գանձ. (Գանձ.։)
Հերմ եռամեծ յիւրում սքանչելի տախտակին այսպէս հատանելով. (Մագ. լ։) Եւ ի մեզ՝ սեպհական դաւթի անյաղթ փիլիսոփայի.
of three stories (house);
three-decker.
Ուր են երեք յարկք՝ մի քան զմի ի վեր. իրեք խաթ, իրեք ծածք.
Սոյնպէս եւ ի հնումն եռայա՛րկ խորանն կառուցաւ. (Ի գիրս խոսր.։)
ardour, heat;
warmth, bubbling, ebullition, overheating, effervescence;
fervour, fire, fury, rapture, zeal, devotion;
activity, vivacity, vigour;
abundance;
— մտաց, enthusiasm;
— ածել ումեք, to inspire one with ardour;
— մարտի, ardour for battle.
Արգելուն զեռանդն ցանկութեան. (Յճխ. ՟Դ։)
Եւ այնպէս իմն եռանդն ածէին՝ սկիզբն արարեալ այլազգութեանն». յն. խթան. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 13։)
Իբրեւ զձայն եռանդեան կուտակելոյ խռովութեան ալեաց ծովու. (Ագաթ.։)
Բարկանալն է եռանդն շուրջ զսրտիւքն ի վերծխութենէ մաղձոյն. (Վահր. երրորդ.։)
ԵՌԱՆԴՆ. ἁνάζεσις Ի վեր եռալն. եռալ զեռալն որդանց. վխտալը.
Մինչեւ յաչաց անտի անօրինին եռանդն որդանց բղխեալ սորսորել. (՟Բ. Մակ. ՟Թ. 9։)
sparkling;
fiery.
Եռանդնակայծակ ահաւոր հուրն իջեալ ի վերայ քո. (Թէոդոր. խչ.։)
devout, spiritual.
Եռանդնասէր խանդաղատանօք (յաղօթս) հեղուլ զարտասուս շնորհալիցս. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։)
boiling, hot;
fervent, ardent;
fiery, spiritual;
devout.
Եռանդնոտ միտք, կամ ապաշխարութիւն, սէր, արիւն, բնութիւն. (Կոչ. ՟Բ. 15։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Թ։ Վրդն. սղ.։ Մագ. ՟Զ։)
Եռանդնոտ էին առ յոյսն աստուծոյ։ Եռանդնոտ է հասակ երիտասարդութեան ի բղջախոհութիւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)
cf. Եռանդն.
Խրոխտացաւ հաւատոցն եռանդմամբ. (Եւս. պտմ. ՟Ը. 5։)
Ողջախոհութեամբ զբոց եռանդման (կամ եռանդմանց) ցանկութեան զովացուցանեմք. (Նիւս. երգ.։)
Որպէս խորտակեալ անօթ եռանդմամբ ձուլեալ վերստին նորոգէ. (Լծ. կոչ.։)
of three persons.
Զերիս տօնս յանդիման լինել երախարեօք եռանձնեայ տէրութեանն. (Նախ. ել.։)
Կամաւոր պատարագին իսահակայ նախանձաւոր գոլով եզականին՝ եռանձնեայք ի վերայ կայծականաց հրոյն ողջակիզեալ զմարմինս. (Հարցնափառ.։)
of three names.
Ունօղ զերիս անուանս ի միում անձին իւրում. այսպէս համարեցան ժխտօղք զսուրբ երրորդութիւնն.
trisyllabical;
triphthong.
Փոխանակ երկավանգի եռավանգ լիցի (աբրամն՝ աբրաամ)։ Եռավանգ աբրաամ թարգմանեալ է հայր ընտրեալ հնչման. (Փիլ. լին.։)
boiling, ebullition;
cf. Եռանդն.
Եռացմամբ սիրոյն առլցեալ ի քրիստոս։ Հուր եւ եռացումն հոգւոյ պիտոյանան. (Յճխ. ՟Ժ՟Ը. եւ ՟Ժ՟Թ։)
Զեռացումն հրոյս ի ցօղ փոխարկեա՛. (Ճ. ՟Ա.։)
Տեսանելով զշառագունեալ զխաղաւարտին եռացումն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
to make to boil;
to warm, to give heat;
to make to swarm or crawl.
ζέω, ἁναζέω ebullio ἑκβράζω ebullire sive fervere facio Տալ եռալ. յուզել ջերմութեամբ, բորբոքել, ջեռուցանել. ջերմ բղխել. եփ հանել, խիստ տաքցնել, տաք տաք վազցնել.
Իբրու բաժակ խառնեալ, յորում գինի մոլական հեղեալ՝ եռացուցանէ զսա. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
Եռացուցանէ զցանկութիւնսն. (Յճխ. ՟Թ։)
Տեսութիւն՝ որ զուրախութիւն ի սիրտս եռացուցանէ. (Լմբ. սղ.։)
Կամ ἑκζέω, ἁναφύω expullulo. որպէս Ի վեր բղխել. վխտացնել.
boiler, water-space (in the steam-engine).
Որք ներքուստ ի վեր բերեն ... եռացուցիչք (կոչին). (Արիստ. աշխ.։)
I;
ես ինքն, myself;
յինէն կողմանէ, as for me, for my part;
ըստ իս, in my opinion;
ահաւասիկ ես, here I am, here am I;
ես եմ, it is I;
ոչ եմ ինձ եւ յիս, I am beside myself, distracted, I am not master of my self-possession, I am driven mad.
Ուխտեցի ես ընդ իս եւ ընդ ձեզ։ Յիս դա՛րձ տէր, եւ ո՛ւնկն դիր ինձ։ Յի՛ս տէր. տո՛ւք նմա զմանուկն կենդանի։ Ամենայն պակասութիւնդ քո զինեւ։ Ունիմ ընդ ինեւ զինուորս։ Եղիցի յինէն կողմանէ՝ այոն այո՛, եւ ոչն ո՛չ. եւ այլն։
lieutenant, vicegerent;
successor;
stationary, firm, stable.
Ետ ընդ ետ վերտարեալ։ Ետ ընդ ետ արտասանեալն. (Թէոդոր. խչ.։)
τοπάρχης praefectus regionis Որ կալեալ ունի զտեղի ինչ. որպէս Կուսակալ իշխան աշխարհի. փաշա.
Զամենայն նախարարս եւ զզօրագլուխս եւ զտեղեկալս (կամ զտեղակաս). (՟Ա. Եզր. ՟Գ. 2։)
vicegerent, vicar.
cf. Տեղապահ, իբր Փոխանորդ. տեղը բռնօղ, աթոռակալ.
Ես ասէ՝ ետեղապահ եմ։ Իբրեւ եկն հայրապետն ներսէս, ի վերայ հասանէր ետեղապահին սրբոյն խադայ. (Բուզ. ՟Դ. 12. եւ 13։)
lieutenancy.
place, spot, stead;
առ ետեղ, there, in that very place, in the same place;
immediately, directly, forthwith;
զետղ առնուլ, to stop, to cease to go.
quick, nimble, prompt, rapid, swift, current;
— երագ or երագս, quickly, currently;
very soon.
cf. Արագագիր.
Ասաց պատկերահան երագագրաց նկարել ի տախտակս. (Հ=Յ. հոկտ. ՟Զ.։)
that goes, that walks quick, rapid, prompt.
Խաչն՝ երագագնաց զօրացուցիչ. (Եպիփ. խչ.։)
cf. Արագաթռիչ.
Սակաւակերքն երագաթռիչք են. (Յճխ. ՟Թ։)
soon thawed or lique-fled.
Կազմեաց եդ փոքր թռչնոցն երագահալ խածիս. (Վեցօր. ՟Ը։)
cf. Արագահաս.
Երագահաս սպեղանիք, կամ վախճան կենցաղոյս. (Փարպ.։)
subtle, brisk, cunning, ingenious, sly.
Երագամիտ այր, կամ լսօղ. (Նար. խչ.։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Է։)
soon changed.
Յեղյեղուկ. ու փութով փոփոխի.
Յերագայեղ բնութեանց փոփոխմանց ստասցուք հանճար իմաստութեան. (Վեցօր. ՟Զ։)
quickly, rapidly.
Որ լուռն էի, եղէ երագապէս շատախօս. (Լմբ. սղ.։)
soon ruined.
Ոչ կցեցաւ յերագաւերն՝ որ վասն այնր էր՝ խորհուրդն (աշտարակի). (Ագաթ.։)
to make haste, to hasten;
to double the pace, to go quicker, to run, to trot;
to accelerate, to hasten, to press.
Եւ երագեաց մովսէս, խոնարհ երկիր եպագ. (Ել. ՟Լ՟Դ. 8։)
Ոչ կարաց երագել ընդ փախստեայսն։ Զերագելն միայն խոկացի. (Խոր. ՟Գ. 37. եւ 65։)
ԵՐԱԳԵՄ ն. ἑπισπεύδω accelero Փութացուցանել. ճեպել, կամ շտապաւ գործել. կանխել.
Դու մի՛ երագես զձեռնադրելն։ Մի՛ երագեր զօծումն ընտանւոյն։ Եւ ապա ինքն երագէ զձեռնտուութիւնն։ Երագեալ զյարութիւնն մխիթարեցի զնոսա. (Լմբ.։)
quick, that runs quick, nimble, swift.
Երագընթացն փառաբանչօք՝ վերնաթռիչ պատգամաւորօք։ Ի թեւս թեթեւս յերագընթացս ամպաչու թռչնոյ. (Նար. կուս. եւ Նար. խչ.։)
Զթիւ սաղմոսացն գլխել, եւ ի բազմացուցանելն զնա երագընթաց լեզուովն միտեալ. (Լմբ. պտրգ.։)
quickness, celerity, velocity, swiftness;
expedition;
acceleration;
frequency;
velocity, speed;
— անկիւնային, angular, circular velocity.
cf. Երազահմայ;
— երազոց, dreamer, visionary.
ԵՐԱԶԱՀԱՆ ԵՐԱԶՈՑ. Որ հանէ երազս ի գլխոյ իւրմէ. յն. ἑνυπνιαζόμενος , յերազօղ։ (Օրին. ՟ժգ. 1. 3. 5։)
one irocritic, diviner by means of dreams;
— լինիմ, to divine by means of dreams.
Օտար խորհրդով նշանագիրս գծել, եւ երեզահմայ լինել, ցնորել (զհետ) մոլորութեան երազահան ստութեան. (Եղիշ. հոգ.։)
subject to pollution during sleep.
Որ չիցէ սուրբ ի ցայգութեան բղխմանէ, զերազափորձսն ասէ. (Վրդն. օրին.։)
pollution which happens during sleep.
ὁνειρωγμός somnium venereum Փորձութիւն մարմնոյ յերազի. գիջութիւն ի քուն. ցայգութեան բղխումն.
a. singer.
Երաժշտակին զուրախականն բախեալ նուագս. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)
music.
Քաղցր եւ ախորժ է մարդկան՝ լուր երաժշտականութեան. (Լմբ. սղ.։)
music-master;
chief of musicians, leader of the band.
Պետ երաժշտաց. գլուխ երգչաց եւ նուագածուաց.
Գլուխ պարաւորացն, կամ երաժշտապետ երգոցն՝ մարգարէն դաւիթ. (Տօնակ.։)
Երկոտասան փոխելն (սաղմոսաց՝) երկոտասան երաժշտապետաց եկեղեցւոյ՝ առաքելոցն թիւ. (Ճ. ՟Թ.։ եւ Տօնակ.։)
music;
— առնել, to play -;
ձայսական՝ գործիական —, vocal, instrumental -.
Զանճահ երաժշտութիւն հաւասար դնեն խօսելոյ ընդ օրէնսն աստուծոյ. (Լմբ. սղ.։)
bleeder;
lancet.
Ասի կարեւոր՝ եւ որ վասն իւր փախչելի է, բայց վասն այլոյ ընտրելի, որպէս երակահատն. քանզի նշարակն եւ այլն. (Անյաղթ պորփ.։)
that goes in company, sociable.
ἁγελαῖος gregalis, socialis Համախումբ. միաժողով.
to assemble in troops, to flock, to go in company.
ἁγελάζομαι congregor Ժողովիլ. խմբիլ. հաւաքիլ. ի մի գալ. սիւրիւ կապել.
Ընդ ամենայն լուսեղէնսն խառնեալ դասս երամանան. (Ճ. ՟Գ.։)
Դաս դաս խորդոց հաւուց ... երամացեալք հարօրանան. (Ագաթ.։)
chief, keeper of a flock, or herd, shepherd.
ἁγελάρχης, ἁγελάρχος gregarius Գլուխ երամոյն. դասապետ. պարագլուխ.
Թեւաբուսիկ եղեալ արդարոցն երամք՝ թռչին լուսափայլեալք, նոցին (հրեշտակաց) համակարգելով երամապետիցն խմբից. (Շ. հրեշտ.։)
social, loving its own kind or species.
տատրակն բնութեամբ է ողջախոհ, եւ աղաւնին՝ երամասէր. (Մխ. ապար.։)
in company, in several troops.
ἁγεληδόν gregatim Երամաբար. խմբովին. սիւրիւ իլէ.
Ձագախառն երամովին գան առ իս». յն. ձագուք հանդերձ. (Ես. ՟Կ. 8։)