to infatuate, to stupefy, to hebetate;
to deprive of reason.
Թունաւոր ճճիք, եւ դաժանութիւնք արմատոց եւ բուսոց կարեն զմեզ անզգայացուցանել. (Յճխ. ՟Ժ՟Դ։)
cf. Անզգայանամ.
Որ չիցէ անզգայեալ, կամ ուրկոտ. (Մխ. դտ.։)
insensibility, stupidity, apathy, indolence, lethargy.
Իբրեւ յանզգայութենէ խօսեցար. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Եւ իբր անմտութիւն. անխոհեմութիւն. անբանութիւն. որ ասի եւ ԱՆԶԳԱՄՈՒԹԻՒՆ. ἁφροσύνη. amentia, imprudentia, desipiemta. անխելքութիւն, խենդութիւն. ագըլսըզլըգ. սէրսէմլիք.
Շատխօսութեանն հոսանք իբրեւ յաղբիւրէ դիմեն յանզգայութենէն. (Ածաբ. ժղ.։)
not vigilant, careless, inattentive;
յանզգաստս, յանզգաստից, insensibly;
cf. Անզգուշաբար.
Որ չէ զգաստ կամ զգաստացեալ. անզգոյշ. անխրատ. անհամբոյր.
incautious, uncircumspect, inconsiderate, imprudent, unwary, heedless.
Չար ոչ նախատեսեալ անզգուշիցս լինին։ Մի՛ լինիք դէտք անզգոյշք. (Բրս. մախան.։ Երզն. լս.։)
Մի՛ ոք խաբեսցի անզգուշաբար. (Ոսկ. եբր.։)
without precaution, inadvertently, imprudently.
Չար ոչ նախատեսեալ անզգուշիցս լինին։ Մի՛ լինիք դէտք անզգոյշք. (Բրս. մախան.։ Երզն. լս.։)
Մի՛ ոք խաբեսցի անզգուշաբար. (Ոսկ. եբր.։)
stupid, foolish, senseless, indiscreet.
Որ չէ զգօն. խորհրդակորոյս. անխրատ. անզգամ.
impenitent, irreclaimable;
irrevocable.
Խստանայ սիրտ նորա, եւ մնայ անզեղջ։ Անզեղջ է ի չարիսն։ Ո՞ւր ես անզեղջդ ի չարիս բանսարկու։ Անզեղջ յանօրէնութիւն, կամ ի ստախօսութիւն, կամ ի նենգութիւնն։ Ի վերայ կամակորիցն եւ անզղջիցն. (Լմբ.։)
Անստրջանալի. ընդ որ ոչ լինի զղջալ. անփոփոխ՝ բարի կամ անբրի. որ ետ չիդառնար. փիւշման օլունմազ. ἁμεταμέλητος.
Անզեղջ իմաստութիւն։ Անզեղջ սրտիւ՝ օրհնել։ (Յճխ. ՟Գ. ՟Ժ՟Գ։)
Անզեղջ ուրախութիւն, կամ կերակուր. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
Ի Տեառնէ ժամանեալ անզեղջ խռովութիւն ի վերայ Ադամայ. (Զքր. կթ.։)
Ուրախանայ սիրտս՝ անզեղջ։ Երդուաւ անզեղջ. (Լմբ. սղ.։)
inextricable.
Ուստի ոչ լինի զերծանելի. անճողոպրելի. ուսկից որ չիխալըսուիր. գուրթուլուշ եօգ.
Անզերծ ընթացք, կամ փախուստ. (Նար.։)
unarmed.
Անզէն սպառազինութեամբ խաղացեալք (գեդէոնեանք). (Պիտ.։)
Զօրագլուխք մարտի քո անզէնք ի գիտութեանն օրինաց. (Երզն. լս.։)
Անզէնք եւ անկազմք աներկիւղաբար շրջեսցին. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Ոչ ոք մերկ եւ անզէն իշխեսցէ ի ներքս մտանել. (Ոսկ. ես.։)
undeprived.
Ի հանգստեանն մխիթարութենէ անզիրկ մնասցուք. (Խոսր.։)
Յամենայնի անզիրկ պահէ զնոսա յիշխանութենէն. (Ոսկիփոր.։)
cf. Անզեղջ.
Անզղջական տուր։ Զշնորհ պարգեւացն անզղջականաց. (Նար. ՟Գ. եւ Նար. խչ.։)
Յոր ուրախ լինէր անզղջական խնդութեամբն։ Զուարճանայ զառ ի տէր անզղջական խնդութիւնն։ Ընտրող մտացն հետեւի ուրախ լինելն անզղջական բարերջանկութեամբն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)
not to be repented of, not to be regretted.
Ուրախութիւն՝ որ անզղջանալի է. (Լմբ. էր ընդ.։)
Որպէս անզեղջ. անապաշխար.
Անզղջանալի եւ առանց խոստովանութեան ելին յաշխարհէ. (Շ. բարձր.։)
Ի խստութեան մնան, եւ անզղջանալի են սրտիւք. (Կլիմաք.։)
impenitence, obduracy.
որ եւ ԱՆԶՂՋԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ. Անզեղջ մնալն ի չարիս. անդարձութիւն ի մեղաց. խստասրտութիւն մեղաւորի. թէօպէսիզլիք.
Անզղջութեանն՝ զղջումն արտասուաց. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։)
inconsiderable, imperceptible.
Յերկնի անճառ, եւ յերկրի անզնին։ Անզնին զօրութեանդ։ Ի խաւար անզնին ծածկեալ իմանի։ Անզնին արտաքնոց. (Նար.։)
Ունիմք դարձեալ զխօսուն եւ զիմաստուն զոգին անզնին եւ անկերպարան. (Վեցօր. ՟Է։)
cf. Անզնին.
Անզննելի՝ զգայութեանց։ Զօրութիւն անզննելի։ Պատկեր անփոփոխ, պարզ, անզննելի. (Նար.։)
cf. Անզնին.
Անզննելի՝ զգայութեանց։ Զօրութիւն անզննելի։ Պատկեր անփոփոխ, պարզ, անզննելի. (Նար.։)
odd, not a pair;
different, dissimilar;
— գործել, to spoil the pair, to render dissimilar.
Որ չէ զոյգ, կամ չունի իւր զոյգ. անհաւասար ըստ քանակի, կամ ըստ այլոյ բանի. անհանգէտ. անհամեմատ. անմիաբան. եւ կոճատ. ἅνισος. impar, inaequalis. ջուխտ չեղօղ, աննման, անյարմար. էշսիզ, ույզունսուզ, մէնէնտի օլմայան, թեք, տէնգսիզ.
Որ բախտիւք (մեծութեան) անզոյգ են, եւ զոյգ եւ նման ազգակցութեամբ վայրին։ Զոյգս տալով անզուգից, ո՛չ ի պատիւ նուաստիցն, այլ ի քակտումն լաւին։ Որ զպատիւսն աննմանիցն տայ, անզոյգ եւ անկշիռ է. իսկ անզոյգն (այս ինքն անզուգութիւնն) աղբիւր է չարեաց։ Անզոյգ եւ անիրաւ եւ անհամբոյր չարութիւն. (Փիլ.։)
matchlessness, incomparableness, excellence.
Որ եւ այնքան ունի զանզուգականութիւն, որ եւ ոչ զխրացս կօշկաց նորա եմ արժանաւոր լուծանել. (Կիւրղ. ղկ.։)
interminable, infinite, perpetual.
ἁνήνυτος. infinitus. Ոյր չիք զրաւ. անաւարտ. անեզր. անվախճան. անվճար. անսպառ. անբաւ. նիհայէթսիզ. թիւքէնմէզ.
Եւ այլոց եւս ախտից եւ չարութեանց անզրաւ եւ անվճար բազմութիւն. (Փիլ. տեսական.։)
Անզրաւ սէր, կամ ուրախութիւն. (Սհկ. կթ.։ Զքր. կթ.։)
Անզրաւ կապակցութիւն ուխտի։ Մեծաւ ցասմամբ եւ անզրաւ հաշտմամբ. (Արծր.։)
Անզրաւ խնդրուածովք. (Փարպ.։)
Յանզրաւ թախծանաց։ Յանզրաւ հիքութիւնս. (Նար.։)
cf. Անզրաւ.
Անզրաւական ուրախութեամբ. (Լաստ. ընթերց.։)
Յուրախութիւնս անզրաւական. (Շար.։)
without power, weak, impotent, feeble;
unmanly, fainthearted;
inefficacious, insufficient;
invalid.
Անզօր է առ սուրբս։ Անզօր եղեալ ի նորա զօրութեանն։ (Յճխ. ՟Ժ՟Դ. ՟Ի։)
that does not exist, null, none;
nothing, non-entity.
Յանէից փոփոխեալք՝ առին զէութիւն. (Շ. ամենայն չար.։)
imprecation, malediction;
execration, horror, detestation.
Անիծիւք. զի յայն սակս է խօսքն, զի որոշեսցէ զմեզ յԱստուծոյ. քանզի անէծքն՝ որոշումն է. (Լմբ. սղ.։)
Զաշխարհս ընդ անիծիւք (կամ անիծեօք) արարի. (ՃՃ.։)
cf. Անըղձալի.
Ողջախոհութեան յատուկ է՝ անըղձանալի (կամ անըղձալի) համարել զամենայն զգարշելի հեշտութեան զվայելուածս. (Արիստ. առաք. յորմէ եւ Լմբ. սղ.։)
impatient;
intolerable, insupportable.
Էին ոմանք՝ որք անըմբերք եղեալք՝ զրկեցան յանվախճան կենացն. (Սամ.։)
cf. Անըմբեր.
Ո՛րպէս անըմբերելի է տանջանացն տեսիլ. (Բրս. ՟խ. մկ.։)
Ցաւք անըմբերելի. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։)
that cannot be taken;
incomprehensible, inconceivable.
Ասաց զանըմբռնելի անարգանաց եւ զնախատանաց (Փրկչին). (Սկեւռ. ես.։)
incontestable, indisputable.
ἁναντίρρητος. cui nequit contra dici. Որում չէ՛ մարթ դիմախօսել, կամ ընդդէմ ինչ ասել.
cf. Անընդդիմաբանելի.
Անընդդիմադրելի պատասխանեօք յեղլով զնորայսն կարծիս. (Մաքս. ի դիոն.։)
unresisting;
resistless, irresistible.
Ցուցցէ զերկուսն անընդդիմակ. (Շ. խոստ.։)
cf. Անընդդիմակ.
Անընդդիմակաց՝ ընդդէմ նոցա՝ զէն եւ ախոյեան. (Անան. եկեղ։)
Իշխանութիւն անընդդիմակաց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15։)
cf. Անընդդիմակ.
Անընդդիմակաց՝ ընդդէմ նոցա՝ զէն եւ ախոյեան. (Անան. եկեղ։)
Իշխանութիւն անընդդիմակաց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 15։)
not opaque, transparent.
Եւ անարգել. անխափան. աջող.
Յուղարկելոցն ըմբոշխնել անընդդիմահար դիպուածով զստացուածոցն առաւելութիւն. (Պիտ.։) (Նովին առմամբ նշանակէ եւ թափանցիկ։)
cf. Անընտել.
Անընտել գոլով տեսութեամբ բաղձալի վայրիցդ։ Զանընտել օտարականն. (Նար. խչ.։)
Անընդել աշխատութեան տառապանօք. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 6։)
Սննդակից մարդկան կենդանին շուն, յորժամ յումեքէ յանընդել երեսաց բաղխեսցի, մոլի եւ կատաղի. (Փիլ. լիւս.։)
Ո՞ւմ նմանեսցէ գազանի, քան զո՞ր յանընդելիցն ոչ առաւելուցու վայրենութեամբ։ (Բրս. մախ.։)
Փախուցանելովն զանընդել կենդանիս. (Պիտ.։)
cf. Անընտելութիւն.
Վասն անընդելութեանն՝ տեսեալ կամ լուեալ՝ պախարակէ. (Երզն. մտթ.։)
uninterrupted, continual, successive;
uninterruptedly, successively.
Աստուծոյ շնորհքն յաւէտախաղաց են, եւ անպակաս, եւ անընդհատ։ Ի խաղաղութեան անընդհատ պատերազմ։ Աչացն ներգործութիւնք՝ շարունակք եւ անընդհատք են. (Փիլ.։)
Անընդհատ խնամոցն Աստուծոյ առ ժողովուրդ. (Սարկ. քհ.։)
Կամ ոչ զատեալ. անանջատ. այրըլմազ. եւ ոչ ինչ ընդհատ կամ աննման. անխտիր.
Ի վերայ ամենայնի՝ որք յԱստուծոյ եղեալ են, անընդհատ խնդա՛ միշտ։ Երթայ զհետ պարգեւ բնութեանն անընդհատ ի մանկութենէ ի ծերութիւն. (Փիլ.։)
Անընդհատ խոկալ. (Պիտ.։)
immediately.
Անընդսիջաբար եղեն առ մոանս երեւմունք։ Նախ քան զայլսն անընդմիջաբար միաւորիլ։ Առ Աստուած անընդմիջաբար հաստատեալ. (Փիլ.։)
Անընդմիջաբար խօսել. (Իգն.։ եւ Լմբ.։)
Անընդմիջաբար սիրելութեամբ ի բաց տանել զմախանս թունաւորս. (Նանայ. յառաջաբ։)
inseparable, indivisible;
continual.
Այլ թէ հիւանդ խօխաբերիցէ անընդմիջելի, մի՛ տացեն հաղորդ. (Կանոն.։)
that cannot be jolted out of its place, fast;
firm, steadfast.
ԱՆԸՆԴՈՍՏ որ եւ ԱՆՈՍՏ. Որ ոչ ընդոստնու. անշարժ. հանդարտ. անխռոջ. եւ պղերգ. խստասիրտ. գըմըլտանմազ.
Ծանրագոյն զգայութիւնք անընդոստ կան, մինչեւ յօդոյս բախեալ ընդոստիցեն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Անընդոստ եւ խորին խաղաղութեամբ։ Յանընդոստ յապահովութեան. (Պիտ.։)
incapable, unqualified, insufficient.
Հրեշտակք անկցորդք են եւ անընդունակ ամենայն ախտի. (Փիլ.։)
Անընդունակ են ամենեւին մերոյս ախտաւոր խնդութեան։ Նիւթականաց ինչ ցնորից անընդունակ եղեալք. (Դիոն.։)
Արեգակն անընդունակ ասի լինել խաւարի. (Սահմ. ՟Ժ։)
Որպէս բնութիւնն անխառն եւ անընդունակ է վատթար կրից, նմանապէս եւ արդարութիւն նորա անընդունակ է չարաչար կրից։ Անընդունակ չարաչար գանձուց բանսարկուին. (Սարգ. յկ. ՟Դ։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Բ։)
Ամպ թեթեւ լուսաւոր՝ անընդունակ խոնաւութեան. (Շար.։)
Ոչ խիստ եւ անընդունակ առ իրսդ. (Թղթ. յն.։)
Զանընդունակն լայնատարած դիմաց երկրիս՝ առ իւր պարփակել. (Նար. խչ.։)
inadmissible.
cf. Անընդունելի;
— լինել, to be inadmissible.
Ապաշխարութիւն նոցա անընկալ լիցի։ Անընկալ լիցի տօնն. (Կանոն.։)
Անընկալ եղեալ՝ եւ ոչ կատարէ զհրաման իշխանին իւրոյ։ Անընկալք եղեն բանից նորա. (Ղեւոնդ.։)
without companion, alone.
Զի մի՛ անընկեր մնասցէ, խառնէ զնա ընդ երկուսն եւս. (Ոսկ. գծ.։)
indomitable, invincible, inflexible, unconquerable.
Անընկճելիք լինելով ի վայրաբեր խորհրդոց. (Պիտ.։)
want of fortune, poverty.
Վասն անընչեղութեանն ի բազում խաղաղութեանն եւ յանհոգութեան են կեանք աղքատին։ Անընչեղութիւն, ողորմութիւն. անընչութիւն. (Մանդ.։)
Զի՛նչ օգուտ է ինձ անընչութիւնն, յորժամ սէր խեղկատակութեանն ծառայ զիս ունի գրաւեալ. (Լմբ. սղ.։)
indiscreetly, imprudently.
Անընտրողաբար. առանց ընտրելոյ կամ ընտրութիւն առնելոյ. անխտիր. անխորհրդաբար. թէվէքէլլի.
Զի մի՛ անընտրաբար նուիրանն խայտառակեսցի։ Վիրաւորեալ՝ քան թէ բժշկել՝ անընտրաբար զկարծիս մտաց. (Նար. ՟Հ՟Ե. ՟Ղ՟Գ։)
indiscreet, imprudent.
Որ չառնէ ընտրութիւն. որոյ չիք ընտրողութիւն. անխորհուրդ. տգէտ. տգիտական. անընտրողական. աղէկ չիքննօղ, աղէկը չընտրօղ, անխելք.
Տգէտ եւ անընտրող առաջնորդ ի բժշկելն խոցէ. (Նեղոս.։)
Դատաւորք անընտրողք իրաւանց. (Մխ. դտ.։)
indiscretion, imprudence.
Պակասութիւն ընտրողութեան՝ քննութեան եւ ուղիղ դատման. անխոհեմութիւն, տգիտութիւն. անխելքութիւն.
cf. Անստգիւտ.
Անըստգիւտ հաւատով։ Անըստգիւտ սրտիւ վստահ։ Անստգիւտ ուրախութիւն, կամ հաստատութիւն. (Լմբ.։)
Եւ ոչ ստգտեալ ի խղճէ անձին. անխիղճ. (որ եւ վերածի ի նախագրեալս).