that does not calumniate, that does not detract;
irreproachable, irreprehensible.
Եղիցի վերակացուն անբամբաս յամենայնի. (Յճխ.։)
irrational;
dumb;
animal;
blockhead.
Որպէս անբանական. օտար ի բանէ. անպատճառ. անխորհուրդ. անմտական. անկարգ. անիրաւ. տգէտ. անխելք. ագըլսըզ.
Զի մի՛ անբան եւ անպատճառ եղիցի. (Սահմ. ԺԹ։)
Անլուր ճշմարտութեանն սիրէ լինել անբան յամառութիւն. (Յհ. իմ. ատ։)
Անբան առաքինութիւնք ... անբանք կոչին վասն ոչ գիտելոյ զպատճառն, թէ զիա՛րդ պարտ է ողջախոհ լինել. զի եւ յանբան կենդանիսն բնաւորեցաւ այսպիսի առաքինութիւն տեսանիլ։ Անբան արհեստք, եւ այլն. (Սահմ.։)
Ի հովուական ցպոյ եւ ի մաճակալութեան գործոյ, եւ յայլոց անբան արհեստից. (Լմբ. պտրգ.։)
Անբանն (տաճար) ի բանաւորէն կառուցեալ. (Նար. ՀԴ։)
Մարդն տաճար է Աստուծոյ, եւ բանական աշխարհ ի մէջ անբան աշխարհի. (Ոսկիփոր.։)
Անբանս գրեթէ ի կաճառս ատենից. (Պիտ.։)
cf. Անբանս.
ἁλόγως, ἁλογίστως. sine ratione, inconsulte. Իբրեւ զանբան. անխորհրդաբար. անպատճառ. հայվան կիպի, թէվէքելլի.
Նախախնամականօք յառաջ ճանապարհօք բազմապատկացեալ՝ մնալ անբանաբար մի. (Մաքս. ի Դիոն.) իմա՛, առանց ընդ բանս ինչ ածելոյ, կամ անճառաբար։
like a dumb animal, stupid;
irrational.
Անբանական բարոյից է՝ թմբրութեամբ մտաց ի յարօտս մահու ճարակել։ Անբանական վրնջողութիւն. (Նար. կ. եւ Նար. խչ.։)
to brutify.
Ի գիճութեան եւ յապականութեան անբանացեալ կենդանին բանաւոր. (Սարկ. լս.։)
stupidity, irrationality, brutality.
Յանտեղիսն ճարտարագոյնք, եւ հանճարեղք յանբանութիւն. (Սարկ. պատկ.։)
Մի՛ արդեօք յունական պերճ եւ ողորկ առասպելքն իցեն հանդերձ պատճառաւ. այլ ասես մեզ՝ պատճառս տալ անբանութեան նոցա. (Խոր. ՟Ա. 31։)
innocent, irreproachable;
— առնել, to exculpate.
Տո՛ւր ինձ, զճանապարհս իմ որ առ քեզ՝ անբասիր վճարել. (Էր ընդ եղբ.։)
malevolent, evil-minded.
Կապարճք անբարեսէր իշխանին խաւարի. (Բենիկ.։)
bad, wicked.
Տանի զնոսա ի ճանապարհս անբարիս։ Ետու նոցա հրամանս անբարիս։ Յիշեսջիք զգնացս ձեր զանբարիս. (Առակ. ԺԶ. 29։ Եզեկ. Ի. 25։ ԼԶ. 31։)
shut, closed, covered.
infinite, unbounded, unlimited, innumerable, immense.
(ի Բա. բայ, բառ, բան). ἁμύθητος, ἅφατος, ineffabilis, inenarrabilis. անպատում. անճառ. անասելի եւ անթուելի, անհամար. վասֆ օլունմազ, տիլէ վասֆէ կէչմէզ, թապիր օլունմազ, հիսապսըզ.
Անճառ եւ անբաւ։ Անբաւ արկածիւք։ Անբաւ չարեօք։ Չարիք անբաւք. (Փիլ.։)
Զանճառ պարգեւսն յայտ առնէր, եւ զանբաւ զազդողութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 5։)
Ամենեցուն կեանք է եւ կեցուցիչ, եւ յամենայնէ անբաւ. (Յճխ.։)
Նուազք յանբաւից։ Ի յաճախութիւն անբաւիցն։ Անբաւից ծննդոց մարդկան։ Անբաւից հրաշից։ Բարեաց անբաւից. (Նար.։)
Եզր վերջին, ընդ որ ոչ գոյ այլ անցանել. կատար. կատարած. որ եւ ԱՄԲՈՎԿ, կամ ԱՆԲՈՎԿ. ԱՄԲՈԿ. նիհայէթ, էնճամ.
Աճապարել յանբաւ գործոյն։ Հասանել ժամանել յանբաւ գործոյն. (Յհ. կթ.։)
whose power is infinite.
Ամենայնի պատճառ գոլով, եւ որպէս անբաւազօր՝ ոչ միայն զամենայն զօրութիւն յառաջ ածելոյ, եւ այլն։ Օրհնաբանել զանբաւազօր բարերարութիւն։ Անբաւազօրս Աստուծոյ բաշխումն յամենայն էսս տարեալ լինի. (Դիոն.։)
Չկարեմք ըստ արժանւոյն վճարել զանբաւազօր խնամսն Աստուծոյ. (Տօնակ.։)
immense, unlimited.
Յանբաւածաւալ ճառագայթից արեգականն արդարութեան. (Ուռպ.։)
insufficient, incapable.
insufficiency, incapacity.
Առձեռն էր պատճառն՝ տկարութիւն մարմնոյ, եւ անբաւականութիւն բանի. (Երզն. քեր.։)
incomprehensible, immeasurable, infinite.
Անչափ. անբովանդակելի. անպարագրելի. եւ անճառելի. ἅρρητος.
infinity, immensity.
Ամենայն էիցս սկիզբն եւ վախճան՝ նախէն, բովանդակութիւն ամենայնի, եւ անբաւութիւն ամենայն անբաւութեան եւ բովանդակութեան գերունակապէս. (Դիոն. ածայ.։)
Կայ ի լիութեան իւրում եւ յանբաւութեան. (Յճխ.։)
infertility, barrenness.
Նովին դարմանովքն՝ որովք խնամէր, տանջէ եւ խրատէ անբերութեամբն. (Յճխ. ՟Է։)
cf. Անբժշկելի.
ἁνίατος. insanabilis, irremediabilis Անբոյժ. անբժշկելի. անդարմանելի. չըռընտնալու, ճար չըլլալու. չարէսիզ, իլաճսըզ, նէճիս.
incurable.
Ապականեալն յանբժշկելեացն՝ ի բաց հատանի. (Յճխ. ԻԳ։)
Որպէս զանբժշկելի մանրեցեալ։ Կրճումնն ատամանցն անբժշկելի. (Նար. Ի. ՀԹ։)
cf. Ամբիծ.
supernaturally.
artificial, unnatural.
Օտար ի բնութենէ. հակառակ բնութեան. անվայել. անտեղի. բնութենէ դուրս, բնութենէ դէմ. դապիաթատէն խարիճ, ատէթտէն դաշրա.
Անբնական յինքն ունելով զվայելչութիւն։ Զանբնական իրս՝ բնականս կացուցանէ։ Յանբնական իրաց է՝ ցամաքայինց ընդ ծով ճանապարհորդել. (Պիտ.։)
incurable.
Անբուժելի. անբժշկելի. անբժշկական. անդարմանելի. անփարատելի. որում չիք ապաքինումն եւ դեղ. դեղ չըլլալու, ճար չըլլալու. իչաճսըզ, չարէսիզ. ἁνίατος, ἁθεράπευτος, ἁήκεστος, insanabilis, irremediabilis.
incomprehensible, inconceivable.
Այսոցիկ անբովանդակիցս ամենեցունց, եւ չարաց՝ սկիզբն եւ վախճան եղիցի բարին. (Դիոն. ածայ. ՟Դ։)
cf. Անբովանդակ.
որ գրի եւ ԱՆԲԱՒԱՆԴԱԿԵԼԻ. ἅπειρος, ἅπλετος, infinitus, immensus. Զոր ոչ լինի բովանդակել՝ պարագրել կամ լնուլ. անբաւ. անեզրական. անչափ. անսահման. անհուն, եւ անհաս. անճառ. անիմանալի. որ չամփոփուիր տեղով կամ խելքով. հիչ պիր եէրէ՝ ագըլա սըզմազ, ֆէհմ օլունմազ.
Անբովանդակելոյն՝ եւ բարերարելն է անճառելի. (Նար.։)
Անբովանդակելի է ըստ մասինն տարբերութիւն (անհատից)։ Անբովանդակելի է ուրեմն եւ պատշաճ նախախնամութեան նոցա բան. իսկ եթէ անբովանդակելի, (ապա) եւ անգիտելի մեզ. (Նիւս. բն.։)
without force, willingly, freely.
voluntary;
inviolable
Ազատ ի բռնադատութենէ. առանց բռնադատութեան. զարուրէթսիզ, ճէպր եթմէյէրէք, մէճպուր օլմայարագ.
cf. Անկ.
cf. ԱՆԿ, իբր ա. Անկաւոր. յանկաւոր. պատեհ. պատշաճ. ճայիզ, տիւշեր, միւնասիպ. ἑπιτήδειος. conveniens. եւ իբր գ. յանգ. յանգումն, նիհայէթ, եւ այլն.
not liable to stumble, surefooted;
not liable to scandal.
thin, incompact, porous;
rare, subtile;
soft, liquid.
Իբր անխիտ. անօսր. նօսր. ոչ հոծ. նօսր, լանկեկ, ցանցառ. սէյրէք. իմճէ.. μανός, ἁραιός. rarus, tenuis.
Կամ անօսր, որպէս նուրբ, թեթեւ. բարակ. ինճէ. եուֆգա. μανώτατος.
Զանգայտ ամպոց զճնշումն. (Առ որս. ՟Է։)
rarefaction;
liquefaction.
Որ ոչ գայ ի խոնարհ. անխոնարհելի. որ չիճըկիր. եկիլմեզ.
that does not disgust;
— լինել, not to disgust.
Ի հրեշտակաց փառամատոյց պատմուճանաւ զարդարեալ անգարշ որդեա՛կ իմ վաչէ աղուանից արքայ. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)
handle;
cf. Անգեղազէշ.
ԱՆԳԵՂ կամ ԱՆԳՂ. Ունկն կամ ունկունք ամանոց. ճարմանդ. անկղ, ճանկ.
ignorant, unlearned, stupid, awkward;
յանգէտս, ignorantly, inadvertently;
at all events, at all hazards;
յանգէտս լինել, to connive, to dissemble.
Զազդ մի զանգէտ եւ զարդար կորուսանիցե՞ս։ Զանգէտսն ճարտարին համարձակեաց առատութիւն արուեստգիտութեան. (Ծն. Ի. 4։ Իմ. ԺԴ. 18։)
Անգէտք էին մերում արուեստի։ Ոչ անգէտ եմ, զի տան պատճառս. (Խոր. ՟Գ. 61։)
Բարերարն յանգէտս (լինել զինքն) պատճառեալ՝ նախ ոտնաձայն առնէ. (Ագաթ.։)
ԱՆԳԷՏ. Ոչ գիտելի. անյայտ. անծանօթ. չգիտցուած. պիլինմէզ. մէճհում. նամալիւմ. ἅγνωστος. ignotus.
Ոչ եթէ զանգէտէ ումեքէ զԱստուծոյ՝ որ չիցէ ումեք ծանուցեալ, ասէ զայս։ Զանգիտին Աստուծոյ ճառս ի մէջ բերեալ (յաթէնս). (Ոսկ. մտթ. եւ Տիտ.։)
Անգէտ ճանապարհ. (Կոչ. ՟Թ։)
Անճառելի բարեացն յայտնութիւն, զոր Պօղոսի անգէտք էին. (Արիստակ.։)
cruelly, unmercifully.
Առանց գթութեան. առանց խղճալու. զալիմանէ.
inestimable, invaluable, without price.
Առանց գնոց. ձրի. ճապա.
ignorant.
Ոչ որպէս անգիտակ հանդերձելոց նմա պատահմանց, այլ եւ յոյժ իսկ ճանաչէր. (Աթ. ՟Ը։)
to be ignorant;
to forget one's self.
ἁγνοέω. ignoro. Անգէտ լինել. չճանաչել. տգիտանալ. յանգէտս առնել ինչ. եւ ձեւանալ չգիտել. չգիտնալ. պիլմէմէք. խապէրի օլմամագ. թէճահիւլ եթմէք.
Մի՛ յաճախագոյն անգիտասցուք զանձինս. (Առ որս. ՟Ա։)
Անգիտանան զպատճառս։ Ոչ անգիտանալ եւ զբնութիւն կենդանեաց. (Սահմ. ստէպ։)
Գիտելով՝ որպէս անգիտանալով հարցանէր։ Ոչ գիտել ասէ զժամն զայն, եւ ոչ ճշմարտութեամբ անգիտանայ։ Գիտէ զամենայն որդի, թէեւ անօրինաբար անգիտանալ ինչ ասէ. (Կիւրղ. գանձ.։)
Իբրու հասանելով յանգիտացեալ դահագլխութեան աստիճան. (Պիտ.։)
not to be understood, incomprehensible.
Բազում ինչ յառ ի մէնջ անգիտելեացն՝ ունին պատճառս աստուածավայելուչս. (Դիոն. եկեղ.։)
ignorance, inexperience;
անգիտութեամբ, ignorantly.
Յանգիտութենէ ի ճշմարիտ Աստուած գիտութիւն առաջնորդեաց։ Զիա՞րդ զճշմարիտ օրէնսն գրեսցուք առ ձեր անգիտութիւնդ. (Փարպ.։)
Անգիտութեամբն գնայ (նաւն) զուղեւորութիւնն ի ձեռն հմուտ ճարտար նաւապետին. (Եղիշ. ՟Ը.) իմա՛, յանգէտս, առանց գիտելոյ։
without letters, — print;
unwritten, verbal, oral;
ignorant, uninstructed;
verbally, by word of mouth.
Օրէնս անգիրս։ Անգիր օրինադրութիւն։ Աբրահամ ո՛չ գրովք ուսեալ, այլ անգիր բնութեամբ ճեպեալ, օրէնք ինքն ելով, եւ անգիր գիրք. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Իմաստ։)
Քննեցի զհակաճառութիւն երկուց կողմանցս գրով եւ անգիր. (Լմբ. ատ.։)
unfindable, rare, precious, dear.
Եւ ուր ոչ գտանի օգուտ ինչ. անպիտան. փուճ.
English;
— եկեղեցի, the Anglican church;
— բարբառ, the English language;
ոճ —, anglicism.
not existing, having no being;
non-existence, non-entity;
nothing;
արար Աստուած զաշխարհս յանգոյից, God created the world from nothing;
յանգոյս, vainly.
Յոչինչ համարեալն կամ համարելին. ունայն. անկերպարան. փուճ. եուֆ, խէյալ.
իբր անյայտ. եւ անյուսալի. պելլիւսիզ. օլմայաճագ.
idle, inactive, indolent, lazy;
ineffectual, inefficacious, ineffective;
unexecuted, incomplete;
uncultivated;
երկիր —, waste land.
ἁργός (յորմէ՝ արգոյ օր) ἁργώτερος, ἅπρακτος, otiosus, inefficax. Որ ոչն գործէ կամ ներգործէ. գործատեաց. դատարկապորտ. պղերգ. անգործօնեայ. ծոյլ, չիբանօղ. իշսիզ կիւճսիւզ, ավարա.
Անգործ եւ առանց իրս ինչ վճարելոյ է ինքն յինքենէ։ Յորժամ միտքն ըմբռնեալ իշխեսցեն, զգայութիւնն անգործ տեսանի. (Փիլ.։)
Գայլախազն անգործ մնայ ի ճարտարաց. (Կամրջ.։)
Որք ի գիշերն անգործ վերջին՝ ինձ արծաթով ոչ վաճառին. (Յիսուս որդի.։)
idleness, inaction, indolence;
inefficacy.
Իւրաքանչիւր չարի յօրինել զներհակն. անգործութեանն՝ զգործասիրութիւնն. (Յճխ. ԻԳ։)
Աղքատացն մերկութեանն է (պատճառ՝) անգործութիւնն. (Համամ առակ.։)
not foretold, not predicted.
Տեսեալ զզօրականս՝ կարծեմ ճչել անգուշակս զարհուրելով. (ՃՃ.։)
incessant, continual;
restless, agitated;
incessantly, continually.
Եղաք անյագ եւ անդադար՝ երթալ զհետ ճառիցն. (Վեցօր. ՟Զ։)
Տօնեալ անդադար յանվախճան փառաբանողաց. (Նար. ՁԷ։)
limb, member;
— — յօշել, to dissect, to dismember, to anatomize, to carve.
Անդամօք կանգնի հասակ. (Յճխ.։)
Ամօթոյ անդամք առաւել եւս պարկեշտութիւն ունիցին. (Յճխ. Ի։)