cf. Նայեցուած.
Զլռութիւն, եւ զխոնարհ նայեցողութիւն (տպ. նայեցութիւն)։ Ա՛ծ զնայեցողութիւն մտաց քոց յանճառելի լոյսն. (Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Նայեցուած.
Զլռութիւն, եւ զխոնարհ նայեցողութիւն (տպ. նայեցութիւն)։ Ա՛ծ զնայեցողութիւն մտաց քոց յանճառելի լոյսն. (Վրք. հց. ՟Բ։)
look, sight, aspect.
Զլռութիւն, եւ զխոնարհ նայեցողութիւն (տպ. նայեցութիւն)։ Ա՛ծ զնայեցողութիւն մտաց քոց յանճառելի լոյսն. (Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Նանրիմ.
Ոչ գոյ ի բերանս նոցա ճշմարտութիւն, եւ սիրտք նոցա նանրեալք են. (Սղ. ՟Ե. 10։)
to become useless, to cease to be, to faint, dwindle or vanish away, to come to nothing;
— ի խորհուրդս, to become wise in one's own eyes, conceited, infatuated.
Ոչ գոյ ի բերանս նոցա ճշմարտութիւն, եւ սիրտք նոցա նանրեալք են. (Սղ. ՟Ե. 10։)
vanity, futility, frivolity;
nothingness, inanity;
injustice, iniquity, wrong.
ματαιότης, ματαίον, κενόν, ἅδικον vanitas, inanitas, vanum, injutum Ունայնութիւն. ընդունայնութիւն. իրք նանիրք. սնոտիք. եւ Անիրաւ ինչ. անիրաւութիւն. Տե՛ս (Սղ. ՟Դ. 3։ ՟Լ՟Թ. 6։ ՟Ծ՟Ա. 9։ ճժը. 37։ ճխգ. 8. 11։ եւ Ես. ՟Ի՟Բ. 1։ ՟Լ՟Բ. 6։ Եզեկ. ՟Ի՟Ա. 29։ Սղ. ՟Ի՟Գ. 4։ Ովս. ՟Ժ՟Ա. 1։ Երեմ. ՟Ի՟Ը. 15։ ՟Ի՟Թ. 31։)
bier, coffin;
cf. Դագաղ.
Բառ այլազգ. այն է Դագաղք. ճաղ.
dye, tincture, hue;
thread, ribbon or tissue of various colours;
broidery or needle-work of divers colours;
*cockade, rosette;
— կենաց, thread of life.
ποίκιλμα, ποικιλία variegatio, ornatus versicolor βάμμα tinctura. Ներկուած բազմերանգ՝ գունագոյն. թել, եւ հիւսք, կամ հիւսուած եւ կերպաս՝ բազմագունի նկարէն. ... ալա՝ ալաճա՝ նագըլը շէյ. ար. նիյր, է գոյն զգոյն նկարել.
dyer.
Զթուխ մազ ի սպիտակ փոխէ. զոր ամենեւին նարօտաներկաց ճարտարութիւն չէ ձեռնհաս ներկանել. (Սեբեր. ՟Ը։)
Գունակ գունակ ծաղկով զարդարեալ է առ հասարակ ամենայն երկիր. որոց ոչ կարեն նմանեցուցանել նարօտաներկք իւրեանց ճարտար արուեստագիտութեամբ։ Ոչ երբէք ուրեք յիմաստուն նարօտաներկաց կարաց յայնպիսի գոյնս ներկել յաշխարհի. (Վեցօր. ՟Ե։)
lake.
(իբր նայաբաշխ). λίμνη palus, stagnum, lacus. Լիճ, ակմ ծովակ, ուր կայ բաժին ինչ ջրոյ կամ ծովու, (յն. լի՛մնի. յորմէ թերեւս եւ Լիմն անապատ ի ծովն բզնունեաց).
cf. Նաւագնացիկ.
Աստեղք սպասաւորեն ի գիշերի նաւագնացաց։ Զնաւագնացս նաւապետեալ յուղարկես. (Յճխ. ՟Ի՟Բ։ Զքր. կթ.։)
Նաւագնացիկն ճանապարհորդութիւն մեդեայ. (Պիտ.։)
sea-faring, navigating, travelling by sea;
navigator;
voyager;
— լինել, to navigate;
to go by sea, to voyage;
—ք, navigable waters.
Նաւագնացիկն ճանապարհորդութիւն մեդեայ. (Պիտ.։)
navigation;
voyaging;
sea-faring.
πλόος, πλοῦς, εὑπλοία navigatio. Նաւարկութիւն. ճանապարհորդութիւն ընդ ծով.
ship-builder, naval constructor.
Լինի նաւագործ, եւ շինօղ, եւ ճարտարապետ. (Կոչ. ՟Ժ՟Զ։)
cf. Նաւագործ.
Նաւ արուեստաւ հանճարով կազմեալ տեսեալք՝ զնաւակառուն գովեմք. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)
voyaging together;
fellow-voyager.
Ոչ նաւակից լինել եւ ճանապարհորդ, եւ ոչ քաղաքակից ասի իսկապէս իմաստուն ընդ անզգամին. (Փիլ. լին. ՟Դ. 74։)
shipwrecked.
to sail together.
Որոց նաւենն՝ նաւակցեա՛, որոց ճանապարհորդեն՝ ճանապարհակցեա՛։ Նաւորդացն նաւակցեա՛, ուղեգնացացն ճանապարհակցեա՛. (Ոսկ. եւ Բրս. պտրգ.։)
port, haven, harbour, sea-port;
the port of salvation;
cf. Նաւակայք;
ընդարձակ, անքոյթ, գեղեցիկ —, a spacious, safe, fine harbour or port;
— գետոյ, wharf, quay;
հրամանատար — գստից, harbour-master;
դիւրամերձենալի —, port accessible at any time of the tide;
դժուարամուտ —, harbour with a bar;
մտանել, հասանել, իջանել ի —, to harbour;
(նաւ) to sail into or enter harbour;
(շոգենաւ) to steam into harbour;
հասանել ողջամբ ի —, to get safe into port;
to arrive safe;
նաւաբեկ լինել ի —գստեան, to be wrecked in port.
Զնաւահանգստաց եւ զվաճառաց պատմէ։ Ի նաւահանգստեանն նաւաբեկ լինիցիս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 1. 16։)
captain, commander.
Եւ նաւապետին ի նոյն պատիւ վայելել. (Եւս. քր. ՟Ա. (որ կոչի անդ եւ ճարտարապետ նաւի)։)
Որպէս իմաստուն նաւապետ ուղղելով զնաւ մարմնոյս ի ծովածուփ աշխարհական ալեացս. (Յճխ. ՟Ժ։)
Նաւ մի՝ անգիտութեամբն գնայ զուղեւորութիւն ի ձեռն հմուտ եւ ճարտար նաւապետին. (Եղիշ. ՟Ը։)
to command, to steer or guide a vessel;
to pilot.
եւ չ. κυβερνάω, διακυβερνάω guberno, rego. Ղեկավարել. ուղղել զնաւ. առաջնորդել ումեք. վարել ճարտարութեամբ.
command, steering, working, piloting a vessel.
Նաւապետութիւնք, մշակութիւնք, վաճառականութիւնք. (Փիլ. լին. ՟Գ. 16։)
sailor seaman, mariner, sea-faring man, tar, jack-tar;
—ք, seamen, sea-faring people, crew.
κυβερνήτης gubernator navis. Այն՝ որ նաւաստէ. նաւավար կամ նաւապետ քաջ եւ հմուտ. ղեկավար ճարտար. վարիչ. եւս եւ Տէր նաւի, որպէս նաւելաստաց. իբր յն. ναύκληρος , որ է նաւաժառանգ.
Նաւաստին հմուտ տեղեկութեամբն զ՝ի վերայ լոյծ մկանացն ճանապարհորդելով, եւ այլն։ Նաւաստին արիացեալ՝ զնաւն ձգէ ի խորագոյն ծովուն, եւ մեքենայաւոր արհեստիւն իմաստութեան զնաւին ուղեգնացութիւն, եւ զվաճառաշահութիւն գործէ. (Պիտ.։)
profession of a sailor;
seamanship;
steering of a ship;
piloting;
navigation.
Ի զինուորութեանցն հոյլս, եւ ի նաւաստութեան։ ԶՆաւաստութեան շահավաճառութիւն։ Պարտ էին զնաւաստութիւն՝ աստուածային եւ մարդկային արուեստ ասել, եւ այլն. (Պիտ. ստէպ։)
navigator;
cf. Նաւուղիղ;
seaman, boatman, gondolier, rower.
Ո՞ զայս՝ որ ի ծովու, եւ յանչափ լայնութիւնս ջուրց զճանապարհս եհատ, եւ եցոյց նաւավարաց. (Փիլ. քհ. ՟Ե։)
cf. Նաւատորմիլ.
Զուղտն՝ մալուխ կոչէ արաբացին (այսինքն կամալ, ճամալ, կիմմէլ). եւ այլք զնաւատորմիլ նաւու ասեն մալուխ. (Երզն. մտթ.։)
cf. Նաւատորմիլ.
Զուղտն՝ մալուխ կոչէ արաբացին (այսինքն կամալ, ճամալ, կիմմէլ). եւ այլք զնաւատորմիլ նաւու ասեն մալուխ (Երզն. մտթ.։)
to sail, to navigate, to go to sea;
cf. Հողմ.
πλέω, ἁναπλέω, ἁποπλέω, καταπλέω navigo, a portu solvo, provehor in altum, navi devehor, appello in portum. Արկանել զնաւն ի ծով, եւ յառաջ խաղալ կամ վարել. նաւել. ճանապարհորդել ընդ ծով. միջամուխ լինել ի խորս, կամ ի ծովէ ի ցամաք գալ.
navigation, voyage at sea, passage.
Ի նաւարկութեան վաճառսն կորոյս։ Զբեռն ընչիցն ի նաւարկութեան կորոյս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
Այլաբանութեամբ՝ ո՛ր եւ է ճանապարհ, ընթացք.
to sail, to navigate, to go to sea.
navigator;
passenger;
cf. Նաւաստ;
—ք արգեայ, the Argonauts.
ναυτικός, ναύτης nauta πλέων navigans. Նաւօղ. նաւարկօղ. ո՛ ոք եւ գտցի ի նաւու՝ իբրեւ նաւաղ, նաւավար, եւ ճանապարհորդ.
Ամբոխեալ նաւորդքն ի ծովէն՝ ընկեցին վիճակ յովնանու. (Երզն. մտթ.։)
Յաղագս ճանապարհորդաց, եւ նաւորդաց. (Ժմ.։)
cf. Նաւուղղակ.
Ծովու ալեկոծութիւնք հարկանին նաւուղղին յուղղընթաց ճանապարհէն. (Եփր. աւետար.։)
cloak, mantle;
monk's long mantle;
cope, chasuble.
Մերկացուցին զպատմուճանն անկար, եւ նափորտն. (Երզն. մտթ.։)
wearing a cope.
Նափորտամբ պատեալ, կամ պատելով. որպէս շուրջառաւոր. պատմուճանազգեաց.
small mantle, mantelet;
dalmatic.
Մերկացուցին զանկար պատմուճան նորա, եւ զնափորտիկն. (Մեկն. զկ։ եւ Տօնակ.։)
fibre, string;
ligament;
tendon, sinew.
Միսքն եւ ջիլքն եւ աճառքն եւ նէարդքն. (Ագաթ.։)
ՆԵԱՐԴ. ἵς, ἵνες fibra, -rae νεῦρον nervus τένων tendo ἁρτηρία arteria χόνδρον cartilago. Գրի եւ ՆԻԱՐԴ, ՆԷԱՐԴ, ՆԱՐԴ. Ջղային թելք եւ մազմզուկք ի մարմնի եւ յերակս կենդանւոյ. ջիղք եւ աճառք պնդիչք եւ ձգձգիչք.
cf. Յաչաղիմ.
Զի պատճառս ինչ կարասցեն գտանել, եւ այնու յաչաղել զմեծասքանչ նշանադրութիւնն. (Նանայ.։)
envious, jealous, malicious, malevolent;
fascinating, bewitching, enchanting.
Եւ Որ ակնահարէ կամ նախանձ առնէ. աչքիլօղ. նազար վէրիճի.
sure, safe, secure, out of danger, assured;
security, safety;
place of safety, shelter;
—ս լինել, to be in security, safe, sheltered;
— or —ս առնել, to assure, to secure.
Որ ի հոգոց յապահով իցէ։ Որ զգաստանայն, յամենայն չարեաց յապահով է։ Նախ զնոսա յապահովս առնէ յերկիւղէն, եւ ապա ճառէ զյարութենէն։ Բարւոք ասաց ի Գալիլեա. զի յապահովս առնիցէ ի տագնապէս. (Ոսկ. մտթ.։)
very patient, very hopeful, long-suffering.
(լծ. հյ. ապա՝ այլ. եւ թ. եափճա ) Որ յապաղէ կամ յերկարէ զյոյս իւր. երկայնամիտ. անշփոթ.
dexterity, address, cleverness, aptitude, ingenuity, ability, skill, expertness.
Յորոյ միջոյ հաւեալ յաջողակութեամբ (կամ աջողակութեամբ) ի գերազանցեալն ամբարձաւ աշտիճան. (Պիտ.։)
to prosper, to make prosperous, to favour, to second, to facilitate;
to direct, to govern;
to do, to operate, to act;
—եաց մեզ ըստ բաղդի տեսանել, we were so fortunate as to see.
Իսկ ըստ յն. ասի, ի լաւ ճանապարհ տանել, կամ ուղղել զուղին, եւ այլն.
Յաջողեա՛ առաջի իմ այսօր ... աջողեաց Տէր զճանապարհ նորա։ Եւ ինձ յաջողեաց Տէր ի տան եղբօր Տեառն իմոյ։ Որ յաջողեաց ինձ ի ճանապարհի աստ ճշմարտութեան։ Զամենայն զի՛նչ եւ առնէր, տէր յաջողէր ի ձեռս նորա։ Զարքայութիւն նորա յաջողեսցէ։ Արարին զտօն՝ յաջողելով տեառն.եւ այլն։
to prosper, to be prosperous, successful or fortunate, to have great success, to thrive, to succeed in, to contrive to, to get on prosperously, to reach or attain one's aim, to come to a good issue, to terminate propitiously;
— ի վեր քան զակնկալութիւն or զկարծիս, to succeed against all probability;
ոչ-, չ-, to be unsuccessful, to fail, to miss one's aim, to be baffled, to miscarry, to be greatly disappointed;
յաջողեսցին, յաջողեսցի քեզ, you will fully succeed;
all will be well with you.
Յաջողեցաւ տէրութիւն նորա։ Որ սիրենն զԱստուած, ամենայն ինչ յաջողի նոցա ի բարութիւն։ Որ Քրիստոսի լինի տաճար, մեհեան դիւաց անդր ոչ յաջողի. (Եղիշ. ՟Ա։ Եփր. հռ.։ Խոսր.։)
prosperity.
Ամենայն յաջողուած բարեաց ի թշուառութիւն (դառնայ). (Յճխ. ՟Է։)
successor;
heir, inheritor;
following, next;
succeeding, subsequent, posterior;
—ք, posterity.
διάδοχος successor, secundus, sequax, posterior. Հետեւորդն նախորդին (իբրու երբեմն աջակից կամ ճորտ նորա). պայազատ. ժառանգ. փոխանակ կամ փոխանորդ. աթոռակալ, որպէս ունօղ յետ նորա զնորա տեղի եւ զաթոռ. յետնորդ. զաւակ. մնացորդ. էտեւէն նստօղ կամ եկօղ, տեղը բռնօղ. խալիֆ.
to cause to succeed, to replace;
cf. Յաջորդիմ.
Զապականութեանն յաջորդեալ վիճակ. (Պիտ.։)
cf. Յառաջս.
Բարձ տալ եւ յառաջ ձգել։ Յառաջ վարել զինքն։ Յառաջ առնուլ զճակատն։ Յառաջ կոչել կամ մատուցանել։ Յառաջ ե՛ւս մատո՛ զկարդացումն. (Ագաթ.։ Խոր.։ Եղիշ.։)
Ոչ էին օրէնք զայն ճանապարհ երթալ յառաջ ժամանակաւ։ Յառաջ ժամանակաւ հասեալ ձեր ի գործ պատերազմի. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Ե։)
Անուն քաղաքին էր յառաջ լուզա։ Յառաջ ի մէջ իսրայէլի այսպէս ասէր իւրաքանչիւր ոք։ Զմարգարէ յառաջ տեսանօղ կոչէր ժողովուրդն։ Յառաջ սահմանել։ Յառաջ իսկ ասել. յառաջն ճանաչել կամ դնել. եւ այլն։
preface, prologue, preliminary dissertation, prefatory discourse, preamble, exordium, prelude, prolegomena;
speaking first.
πρόλογος, προλεγόμενα, προοίμιον praefatio, prologus, prolegomena, prooemium. որ եւ ՅԱՌԱՋԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ. ՆԱԽԱԲԱՆՈՒԹԻՒՆ, ՆԱԽԵՐԳԱՆՔ, ՆԱԽԱԴՐՈՒԹԻՒՆ. այն է Կանխաբանութիւն յառաջ քան զմատեանն կամ զճառն. սկիզբն բանի. տիպաճէ. (կարծի գրիլ եւ Առաջաբան, ուր զօրութեամբ կայ յ, կամ ի)
cf. Յառաջաբան;
the being the first to speak;
prediction.
Յառաջաբանութիւն արար առ այժմու ճարտարաբանութիւնս. (Իսիւք.։)
Առաջաբանութեան վճարումն. (Բուզ. ՟Զ. 1։)
pronounced, uttered.
Յառաջաբերականն բանիւն ճայթմամբ՝ յօդս ցնդի. (Քեր. քերթ.։)