tresses, head of hair.
Որ եօթն փունջ միաբոլոր վարսին ունէր ի վերայ գլխոյն իւրոյ. յն. եօթն խոպոպիս ունէր. (Ոսկ. ի հերոդ.։)
consubstantial;
of the same nature or essence;
natural, native;
having only one trunk or stem.
Միաբուն բնութեամբ (կամ բնութեան) եղականաց սիրոյ ջատագովք։ Ի միաբուն զուգափառութիւն անմահից փառաբանողաց լուսակերպից. (Նար. առաք. եւ Նար. մծբ.։)
absolute prince;
commander, general in chief.
Գլուխ եւ պետ միակ. անկախ եւ միահեծան իշխան. առաջին եւ ընդհանուր սպարապետ.
monochromatic;
of the same colour, uniform.
Ի չիչին յանկերպարան միագոյն իրացն ծնանիմք, եւ ի չնչէ ի միագոյն եւ ի տկարէ կերպարանի մարդն կենդանի։ Միագոյն եւ նոյն անձրեւ ընդ ամենայն աշխարհս ցօղէ, եւ իջեալ՝ լինի սպիտակ ի շուշան ծաղիկ, եւ մատուցեալ ի վարդ՝ կարմիր երփն հարկանէ. եւ ինքն միագոյն է, եւ ոչ յայլեւայլ կերպարանս բաժանեալ. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)
cf. Միագօտի.
ՄԻԱԳՕՏԵԱԼ ՄԻԱԳՕՏԻ. μονόζωνος monozonus. Միով գօտւով ամրացեալ. քաջագօտի. մենազինեալ. մեկնազէն.
Ըստ որում քաջագօտիք ասորիք, եւ միագօտիք ոմանք անուանին. (Ածաբ. պասք. ՟Բ։)
Քաջագօտիս՝ ուժեղս գոլ ցուցանէ, կամ միագօտիս ըստ բանի ուրումն. (Գէ. ես.։)
Միագօտեալ քաջագօտի պնտէին զմէջս. (Յհ. կթ.։)
robust, vigorous, sturdy.
ՄԻԱԳՕՏԵԱԼ ՄԻԱԳՕՏԻ. μονόζωνος monozonus. Միով գօտւով ամրացեալ. քաջագօտի. մենազինեալ. մեկնազէն.
Ըստ որում քաջագօտիք ասորիք, եւ միագօտիք ոմանք անուանին. (Ածաբ. պասք. ՟Բ։)
Քաջագօտիս՝ ուժեղս գոլ ցուցանէ, կամ միագօտիս ըստ բանի ուրումն. (Գէ. ես.։)
Միագօտեալ քաջագօտի պնտէին զմէջս. (Յհ. կթ.։)
uniform, simple.
Հարուածովք ի վերայ հարուածոց. քանզի ոչ եթէ միադիմի ինչ էին չարչարանքն քրիստոսի։ Մարտ պատերազմի քաջացն ո՛չ միադիմի (գոլ) զիմաստս աստուծոյ, այլ բազմապատիկ. (Իսիւք.։ Յճխ. ՟Ժ՟Ը։ Լմբ. համբ.։)
cf. Համազօր.
Որպէս մին աստուած միազօր՝ համակ քաղցր, ի մէնջ հարկեալ՝ եւ տանջէ եւս. (Վրդն. պտմ.։)
cf. Համագումար.
Միաժողով անդրէն ի տեղիս դառնան։ Երամ երամ միաժողով շրջին. (Վեցօր. ՟Է. ՟Ը։)
cf. Միախորհուրդ.
Զնոյն սէր յանձին ունիջիք, համաշունչք՝ միախորհուրդք. (Փիլիպ. ՟Բ. 2։)
of the same opinion or way of thinking, unanimous;
unanimously.
Զնոյն սէր յանձին ունիջիք, համաշունչք՝ միախորհուրդք. (Փիլիպ. ՟Բ. 2։)
cf. Համագունդ.
Ի կարանայ, որ զառաջինն միախումբ կալաւ զմակեդոնացւոց հարստութիւնն. (Եւս. քր. ՟Ա։)
assembled, crowded;
in crowds, together, in a mass.
Միախուռն կոչեցից զամենայն թագաւորութիւնս։ Բազմաց շուրջ զինեւ միախուռն ժողովելոց. (Երեմ. ՟Ա. 15. ՟Ի. 10։)
Only Begotten;
— որդի, only son.
Ի միոջէ միայն հօրէ՝ մի միածին որդի. ո՛չ երկոքին անծինք, եւ ո՛չ երկոքինն միածինք. (Կոչ. ՟Ժ՟Ա։)
Անդ նահապետն միածնաւն իւրով յառաջեաց. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
the being only-begotten.
Որ միեղջերուն կոչեցաւ՝ միածնութեամբ, եւ բազում զօրութեամբ. (Ճ. ՟Գ.։) Տե՛ս եւ (Աթան. ՟Ը.) ուր զմիածնութիւնն քրիստոսի չարաչար մեկնէ արիանոսն, եւ քաջիկ յաղթահարի։
unity, first number, one;
only one, alone, singular.
ἐνάς, μονάς, ἐνότης unitas μόνος, μοναχός unicus. Մի թիւն. առաջինն ի թիւս. միութիւն. եւ մի միայն. մէն. մեկին. մինաւոր. մէկ հատիկ.
Ի թիւս, միակք՝ տասնեկաց են առաջինք։ Զեօթներեակն պիթագորեանքն անմօրն միակի նմանեցուցանեն. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. այլաբ.։)
only, sole, singular.
Ամենայն թիւ միանայ ի միակն, եւ ըստ որում որքան ի միականէն գայ յառաջ, այսքան որոշակի եւ բազմանայ. (Դիոն. ածայ.։)
Ոչ միջոց՝ ոչ մեծութիւն, ոչ առաջին՝ միականին. (Մագ. ոտ.։)
cf. Միակեաց;
monobious.
Եւ Որ կեայ լոկ ի ջուր կամ լոկ ի ցամաքի.
married only once;
monogamist.
որպէս ռմկ. միակնիկ, կամ միակին. միոյ կնոջ այր լեալ. միանգամ եւեթ ամուսնացեալ. μονόγαμος unico matrimonio contentus.
equal, of the same weight, equipollent.
Վասն այն միակշիռ մնան ջուրք ծովու, զի զոր մտելով գետոցն յաւելու՝ զայն ծծէ արեգակն. (Երզն. յղ. երկն.։)
paralytic, palsied, crippled;
one-sided;
from one part only.
κυλλός (լծ. հյ. խեղ, եւ կաղ). mancus, claudus, curvus μονομερής unius oartis μονομερῶς ex una tantum parte. Որոյ մի կողմն կամ մասն է ի կայի իբր ողջ, իսկ միւսն կաղ կամ խեղ. կամ խանգարեալ. պակաս, թերի. անկատար. միադիմի.
Մարդոյ կարութիւնն երագ, եւ յարուցեալ ոչ կարէ ամենայն ջանիւ. (Լմբ. իմաստ.։)
Ձայնդ՝ հասարակաց է ջատագով հօր եւ որդւոյ. իսկ դու միակողմանի՝ սակս հօր միայն ասացեր. (Աթ. ՟Ը։)
all at once, together, altogether, quite, at once, entirely, collectively.
Ոչ զամենեսեան միահաղոյն տանջէ։ Միահաղոյն զմարդիկ եւ զհող եւ զջուր ապականեաց. (Գէ. ես.։ Բրսղ. մրկ.։)
Կամէր հալածանս՝ տանջանս՝ չարչարանս միահաղոյնս յարուցանել. (Բուզ. ՟Դ. 8։)
conjoined, inseparable.
Զի՞ ջանաս բաժանել զմիահամդ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)
vote, suffrage;
even, equal, like;
summed up;
— դնել, to vote, to come to the vote;
չէ ընդ —, that is not the same thing.
Չէ՛ ընդ միահամար՝ առնուլ զիշխանութիւնն եւ մատն լինել, եւ չառնուլ իսկ բնաւ զառաջինն. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Է։)
collectively, altogether, generally, all at once;
in all;
in a crowd, in a mass;
եւ զի — ասացից, to say briefly, in short.
Հանդերձ միահամուռ զօրօքն։ Միահամուռ վայելիւք։ Ամբողջ եւ միահամուռ բարեգործութեանցն վարք. (Փարպ.։ Պիտ.։)
cf. Հասակակից.
Զմիահասակ աղջկունսն եւ զայլ կանայսն ուսուցանէր. (Հ=Յ. յունիս. ՟Ժ՟Զ.։)
of the same religion, faith or belief.
Աբրահամ եւ մելքիսեդեկ կարի քաջ սիրէին զմիմեանս, միահաւատ լինելով առ աստուած բարձրեալն, եւ ըստ մարմնոյ արեանառու (ի սեմայ). (Եպիփ. ծն.։)
monarchical, absolute, despotic;
— իշխան, absolute master, monarch;
— իշխանութիւն, absolute power, monarchy;
— ունել, to reign absolutely;
— առնել, to make universal.
Փոյթ եղեւ գրիգորի աստուածաբնի բազում ջանիւ միահեծան առնել զտօնին (զատկի) կատարումն ընդ ամենայն եկեղեցիս. (Տօնակ.։)
cf. Ձայնակից լինիմ.
Եթէ ոչ միաձայնին վկայքն, իւրաքանչիւր կողմանցն լիցի ընտրութիւն առաջի դատաւորացն. (Մխ. դտ.։)
like one mass, of one piece, massive, cast, molten.
Կացին ջուրքն՝ որ իջանէին ի վերուստ, միաձոյլք. (Յես. ՟Գ. 16։)
cf. Մեկնահանդերձ.
Միաձորձք եւ բոկք շրջէին. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 37։)
cf. Մենամարտ.
Զօրական ոմն քաջամարտիկ ի թագաւորէ հարկաւորի ելանել նահատակ ընդ այլում թագաւորի միամարտի. (Մխ. առակ.։)
Յառաջամարտիկք, եւ միամարտք. (Կլիմաք.։)
simple-minded, ingenuous, simple, artless, innocent;
good-natured, silly, simple, foolish;
faithful, attached, loyal, true, devoted.
Ի խորհուրդս միամիտս. (Յճխ. ՟Ժ. (որ բերի եւ ի յաջորդ նշ։))
ՄԻԱՄԻՏ. Մտերիմ. հաւատարիմ. ողջամիտ.
plain-dealing, sincerity, innocence, ingenuousness, artlessness;
fidelity, faithfulness, loyalty;
simple-mindedness, simplicity, silliness, credulity;
միամտութեամբ, cf. Միամտաբար.
ἁκεραιότης, ἁκεραιοσύνη, ἀπλότης , ἁφελότης sinceritas, simplicitas, integritas εὑγνωμοσύνη gratus animus ὀμόνοια concordia. Միամիտն գոլ (ըստ ամենայն նշ). պարզմտութիւն. անկեղծութիւն. ողջմտութիւն. աներկբայութիւն. եւ Մտերմութիւն. հաւատարմութիւն. համաշունչ եւ համամիտ գոլն. եւ Տխմարութիւն.
Արանց եւ կանանց՝ պարկեշտութեամբ եւ առողջմտութեամբ, տնաշինութեամբ եւ միամտութեամբ զինքեանս փրկել. (Փիլ. քհ.։)
united, joined, attached, chained together;
continuous, continual;
immediate;
at a single stroke, at one bout, in a moment, immediately, at the same time;
— տողել, to join together, to link, to chain.
Ի մի յարեալ. շարայարեալ. շարակցեալ. շարունակեալ. միաբան, եւ անընդմէջ.
Զարեւագալին աղօթսն ի յառաւօտին յարեն, եւ միայար տողեն՝ միջոց ոչ առնելով. (ի գիրս Խոսր.։)
conjunction, concatenation, train, contiguousness, continuance, succession.
Յօնացն միայարութեամբ յինքն ձգելով ի ձեռն կաթլոց զգիջութիւնն. եւ կաթիլն արտօսր ասի. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ՟Գ։)
only, sole, singular;
alone, lovely;
simple, plain;
solely, singly, singularly, simply;
solitarily;
— թէ, — զի, it being well understood that, on condition that, provided that, unless;
մի —, one only;
ոչ —, not only.
Որոց՝ կա՛մ միայնից, կամ յառաջ քան այլոցն՝ հարկաւոր էր հոգ տանել։ Միայնից սոցա ներել հարկ է. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Եթէ տայցեն միայն ողջոյն բարեկամաց ձերոց։ Թէ միայն մերձենամ ի հանդերձս նորա, փրկիմ։ Բայց միա՛յն հաւատա՛։ Ոչ մնաց, բայց՝ միա՛յն ցեղն յուդայ. եւ այլն։ cf. ԲԱՅՑ ՄԻԱՅՆ, cf. ՈՉ ՄԻԱՅՆ։
cf. Մենանամ.
Ջուր՝ յորժամ ի հրոյ անջատի, եւ յօդոյ միայնանայ, հանդարտագոյն լինիցի. (Պղատ. տիմ.։)
Յառաջին ամին դիւրալուր են անձինք միայնացելոցն. (Վրք. հց. ՟Բ։)
solitary, hermit.
Առնէր իւր բնակութիւն ի միայնաւոր տեղիս ի գեղջէն. (Աթ. անտ.)
cf. Միայնուկ.
Յարուցեալ երթայր առ նոսա միայնիկ մնջիկ։ Զատեալ եւ որոշեալ ի բացեայ նստի միայնիկ. (Եղիշ. ՟Ը։)
alone, all alone, quite alone, by oneself.
Յարուցեալ երթայր առ նոսա միայնիկ մնջիկ։ Զատեալ եւ որոշեալ ի բացեայ նստի միայնիկ. (Եղիշ. ՟Ը։)
solitude, retreat, loneliness.
Գրիգորիոս միայնութեան սիրող, անընդմիջաբար միշտ ընդ աստուած խօսող. (Տաղ.։)
to be united, joined, incorporated, identified.
Նախարարքն հայոց՝ որ յաջ եւ յահեակ թեւսն էին, ի նա խառնեալ միանային. (Խոր. ՟Բ. 42։)
at once, only once, at one blow;
որ —, whatever, whoever, whosoever;
որպէս —ն եւ միւսանգամն, as usual, as at other times;
հարից զսա գեղարդեամբս եւ ոչ կրկնեցից, I will transfix him with a single blow and he will have no need of a second.
Միանգամ ի տարւոջ։ Պատմեսջի՛ք միանգամ։ Հարից միանգամ, եւ ոչ կրկնեցից։ Միանգամ խօսեցայ, եւ յերկրորդումն ոչ յաւելից.եւ այլն։
solitary being, anachorite, hermit;
coenobite, monk, friar, religious;
only, alone, without company.
Օրն միանձն մեկնաւոր՝ ոչ ունի հաղորդութիւն ընդ այլ աւուրսն։ Չի՛ք ինչ ի նոսա պարզ եւ լոկ եւ միանձն։ Ըստ միանձնն մեծութեան երկնի եւ երկրի եւ ծովու։ Նայեսցի ընդ ծիծառն անջատ եւ միանձն. (Վեցօր. ՟Բ. ՟Դ. ՟Զ. ՟Ը։)
solitary, coenobitical, monkish, monachal, monastic;
conventual;
unitarian.
Հայրն պօղոս նախ եւ առաջին էր միանձնական. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
cf. Միաշաբաթի.
ՄԻԱՇԱԲԱԹ ՄԻԱՇԱԲԱԹԻ. μία σαββάτων una sabbatorum, vel sabbati κυριακή (ἠμέρα ) dominica (dies). Միով աւուրբ զկնի շաբաթ աւուր. որ եւ առաջին օր շաբաթուն՝ այսինքն եօթնեկի. կիրակէ, այսինքն տէրունական՝ օր յարութեան քրիստոսի.
Յերեկոյի շաբաթուն, յորում լուսանայր միաշաբաթին։ Ընդ առաւօտս միաշաբաթուն (կամ միաշաբաթւոյն)։ Բայց ի միաշաբաթուն (կամ միաշաբաթոջն) վաղքաջ ընդ առաւօտն։ Ի միաշաբաթւոջն (կամ միաշաբաթոջն)։ Ի միաշաբաթւոջ աւուրն։ Ըստ իւրաքանչիւր միաշաբաթուցն (կամ միաշաբաթիցն). եւ այլն։
Որ գոյացուցեր զլոյս ի սկզբան արարածոց քոց ի միաշաբաթւոջ. (Գանձ.։)
first day of the week, sunday.
ՄԻԱՇԱԲԱԹ ՄԻԱՇԱԲԱԹԻ. μία σαββάτων una sabbatorum, vel sabbati κυριακή (ἠμέρα ) dominica (dies). Միով աւուրբ զկնի շաբաթ աւուր. որ եւ առաջին օր շաբաթուն՝ այսինքն եօթնեկի. կիրակէ, այսինքն տէրունական՝ օր յարութեան քրիստոսի.
Յերեկոյի շաբաթուն, յորում լուսանայր միաշաբաթին։ Ընդ առաւօտս միաշաբաթուն (կամ միաշաբաթւոյն)։ Բայց ի միաշաբաթուն (կամ միաշաբաթոջն) վաղքաջ ընդ առաւօտն։ Ի միաշաբաթւոջն (կամ միաշաբաթոջն)։ Ի միաշաբաթւոջ աւուրն։ Ըստ իւրաքանչիւր միաշաբաթուցն (կամ միաշաբաթիցն). եւ այլն։
Որ գոյացուցեր զլոյս ի սկզբան արարածոց քոց ի միաշաբաթւոջ. (Գանձ.։)
continuous, uninterrupted;
strung, arranged, conjoined.
ὀλόκληρος integer, totus συνεχής continuus συνεχέως continenter, sine intermissione. Ի մի կարգ շարեալ. շարադասեալ. միայար. անընդհատ. շարունակ. ամբողջ. միակտուր.
of the same measure, equal.
Մէջ լսի, որ միաչափ հեռակցութիւն ունի ի ծայրից. (Խոր. աշխարհ.։)