Definitions containing the research ռ : 10000 Results

Ընծայաւոր

cf. Ընծայաբեր.

NBHL (2)

Ի լանջս առեալ մատուցանէ զպատարագն. քանզի այն առանձին կերպարանք են ընծայաւորացն. (Սեբեր. ՟Գ։)

Մատուցանեն ընծայս իշխանացն, յորոց ընկալեալ մասն ինչ նախարարացն՝ ըստ կամի պարգեւեն եւ նոցա ի յիւրեանց բերոցն՝ ըստ առաւելապէս բաւականի ընծայաւորացն. (Փարպ.։)


Ընծայիմ, եցայ

vn.

to offer, to present one's self;
to shew, to make one's self seen;
— առաջի ուրուք, to introduce one's self to the presence of;
մահու —, to die.


Ընծայեցուցանեմ, ուցի

va.

to offer, to present;
to show, to expose, to place in sight;
to recommend, to introduce;
զանձն —, to pass one's self off for another, to counterfeit;
այլ իմն միտս —, to possess, or bear another meaning;
սիրելի զանձն, to make one's self beloved.

NBHL (5)

Ընծայել, ըստ ամենայն առման.

Զառ ի նոցանէ վկայութիւնսն ընծայեցուցանել։ Մի ըստ միոջէ մեկնութիւն ընծայեցուցանէ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

ԸՆԾԱՅԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. συνίστημι commendo Գովելի ընծայել վկայութեամբ. յառաջ մատուցանել իբրեւ ընդունելի. յանձնել գովութեամբ.

Դուն ուրեք իբր անցողական, այսինքն Առնել՝ զի այլ ոք ընծայեսցէ ինչ ինքեան.

Ծառայեցոյց (սատանայ) զմարդիկ՝ իւր պաշտօնեայս առնելով, եւ ինքեան՝ զպարտուպատշաճ պատիւն Աստուծոյ՝ ընծայեցուցանելով. (Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Գ։ (Բայց լինի եւ իմանալ որպէս վերագրել, կամ սեպհականել։))


Ընծայեցուցիչ, չի, չաց

adj.

that presents;
producing, productive.

NBHL (2)

Որ ընծայեցուցանէ, կամ պատճառ լինի՝ իբր ընձիւղիչ.

Աւելորդ ստացուածք՝ ամենայն վատթարի առիթք, եւ ընծայեցուցիչք մեղաց. (Փիլ. լին. ՟Դ. 172։)


Ընծայութիւն, ութեան

s.

offer, offering, dedication;
presentation;
թուղթ ընծայութեան, letter of recommendation;
Կոչումն ընծայութեան, catechism;
cf. Ընթերցուածագիր;
— լուսնի, new moon.

NBHL (5)

Որով եւ զընծայութիւնն ընկալաք հաւատովք ի շնորհս յայսոսիկ. ռ. ՟Ե. 2։)

Առ նորա անքննութիւնն՝ ընծայութիւն անգիտութեան մատուցանելի է. (Եզնիկ.։)

Թուղթք ընծայութեան առ ձեզ, կամ ի ձէնջ. (՟Բ. Կոր. ՟Գ. 1։)

Էած զինքն ընծայութեան թղթով առ վերակացու միաբանակեաց վանից. (Կլիմաք.։)

Դեգերեա՛ց կա՛ց ի կոչումն ընծայութեան։ Վասն մկրտութեան եւ ապաշխարութեան յառաջնում ընծայութեան անդ ասացաւ. (Կոչ. ՟Ա. եւ ՟Ժ՟Զ։)


Ընծայումն, յման

s.

act of offering, of dedicating one's self;
presentation;
offering, present.


Ընծուիմ, եցայ

vn.

to rise, to shine, to blaze forth, to glitter, to sparkle, to glare, to be bright.

NBHL (3)

ἁναλάμπω resplendeo, reluceo Ծաւալիլ սփռիլ կամ ընծայիլ լուսոյ՝ իբր ընձիւղմամբ. ծագել շառաւիղօք. նշողել. փայլել. պայծառանալ. լուսատու լինել. եւ իբր կր. Լոյս ընդունել.

Եթէ ոչ լոյս արեգական ընծուէր, զիա՞րդ մարմնոցն անբաւ եւ անճառ որակութիւնք երեւեալ լինէին։ Երկիւղ բարի ի վերայ եհաս, այն՝ որ ընծուի մերկացելոց զգայութեանցն խորհրդոց։ Աստեղքն յերեկորեայ մինչեւ յառաւօտ ընծուին։ Է՛ որ ի վերայ երկրի, եւ է՛ որ ընդ երկրաւ՝ կենդանաբերին կէսքն ընծուին. (Փիլ. քհ. ՟Ե։ եւ Փիլ. ել. ՟Ա. 22։ ՟Բ. 104. 109։)

Զաստեղս ի լուսնոյ ասեն ընծուիլ, եւ զլուսինն արեգակամբ ուռճացեալ։ Զանցնիւր գօտիսն ի ձեռն արեգականն ընծուիլ. (Խոր. ՟Գ. 6։ (Ի Հին բռ. վրիպակաւ Ընծուիլն շփոթի ընդ Ընձիւղիլ։))


Ընկալուչ

adj. s. mech.

that receives;
betrothed, husband;
խօսեալ —, affianced wife;
receiver.

NBHL (1)

Զկոյսն՝ յորմէ ծնաւ, եւ զընկալուչն՝ որում զկոյսն էր խօսեալ։ Կին աստ զխօսեալն կոչէ, որպէս եւ փեսայս յառաջ քան զամուսնութիւնն սովոր են կոչել գիրք զընկալուչս. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։)


Ընկապճիմ, եցայ

vp.

to bind one's self closely, to adhere to, to entwine one's self with.

NBHL (1)

Պաշարեալք, ընկապճեալք ... յերկիր անկեալք՝ անբարբառ կային. (Բուզ. ՟Գ. 3։)


Ընկեր, աց

s.

companion, comrade, partner;
female companion;
consort;
fellow;
agent;
neighbour;
partaker;
peer;
clerk;
assistant;
չիք իմ —, I am peerless, I have no equal;
— զընկեր, այր զ—, one to another, mutually;
երդուան այր —ի իւրում, they bound themselves by mutual oaths.

NBHL (3)

Մի՛ լինիր ընկեր առն բարկացողի։ Այր գրգռէ զերեսս ընկերի։ Մի՛ ցանկանար տան ընկերի քո։ Ընդէ՞ր հարկանես զընկերդ։ Եղբայր եղէ համբարուաց, եւ ջայլեմանց։ Ես եմ, եւ չի՛ք ոք իմ ընկեր։ Ընկեր, զիա՞րդ մտեր այսր.եւ այլն։

Արուսեակն (արեգակն) ... լծակցութեամբ ընկերին իւրոյ լուսնոյ. (Նար. առաք.։)

Այս բարբառ այնմ բարբառոյ ընկեր է. (Սեբեր. ՟Բ։)


Ընկերագիր, գրաց

s.

subscriber;
— առնել, cf. Ընկերագրեմ;
— լինել, cf. Ընկերագրիմ.


Ընկերակից, կցի, կցաց

s.

companion, comrade, colleague;
associate, partner;
fellow-member, friar.

NBHL (2)

Հրաման առեալ ի սուրբ ընկերակցացն. (Եղիշ. ՟Ե։)

Գիտես ո՛վ սիրելի եւ ընկերակից իմ (իբր վաճառակից). (Ոսկիփոր.։)


Ընկերահաշտք, տից

s.

cf. Ընկերհաշտութիւն.

NBHL (1)

ԸՆԿԵՐԱՀԱՇՏՔ ԸՆԿԵՐԱՀԱՇՏԻՔ. δῆμος, δῆμοι, δημοκρατία plebs, imperium populare Միաբան բազմութիւն. ռամկապետութիւն. որ եւ ԸՆԿԵՐԱՀԱՇՏՈՒԹԻՒՆ.


Ընկերահաշտիք, տեաց

s.

cf. Ընկերհաշտութիւն.

NBHL (1)

ԸՆԿԵՐԱՀԱՇՏՔ ԸՆԿԵՐԱՀԱՇՏԻՔ. δῆμος, δῆμοι, δημοκρατία plebs, imperium populare Միաբան բազմութիւն. ռամկապետութիւն. որ եւ ԸՆԿԵՐԱՀԱՇՏՈՒԹԻՒՆ.


Ընկերահեղձոյց

adj.

that suffocates his neighbour;
annoying, molesting one's friends.

NBHL (1)

Սոքա են ծառայք չարք՝ ընկերահեղձոյցք. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Ընկերանամ, ացայ

vn.

cf. Ընկերակցիմ.

NBHL (1)

Եւ որք գանն օրըստօրէ, ընկերանան առաջնոցն. (Վրդն. սղ.։)


Ընկերհաշտութիւն, ութեան

s.

social harmony under various forms of government, monarchic, oligarchic, or democratic.

NBHL (2)

ԸՆԿԵՐՀԱՇՏՈՒԹԻՒՆ δημοκρατία, δημοκράτεια democratia, imperium populare որ եւ ԸՆԿԵՐԱՀԱՇՏԻՔ. Միաբանութիւն ռամկի յաւուրս անիշխանութեան. ռամկապետութիւն. ժողովրդական իշխանութիւն.

Դնէ յետ Սամփսոնի զընկերհաշտութեանն ամս ՟Խ։ Ի սիկիղիա ընկերհաշտութիւն կալան։ Աթենացւոց զընկերհաշտութիւնն ի ձեռս ետ։ Մակեդոնացւոց թագաւորեաց սուտ Փիլիպպոսն ամ մի, հանդերձ ընկերհաշտութեամբն ամք ՟Ժ՟Թ. (Եւս. քր. ՟Ա. եւ ՟Բ։)


Ընկերշակեմ, եցի

vn.

to associate with, to conspire, to plot.

NBHL (1)

Արարին զովողս, եւ ընկերշակեցին (կամ ընկերաշակեցին) առ ի բարկացուցանելոյ զՏէր, եւ պաշտեցին զկուռս. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 11։)


Ընկերսիրութիւն, ութեան

s.

love of ones neighbour, charity;
sociability.

NBHL (1)

ամենայն ընկերսիրութիւն պատուական է առ Աստուածութիւն անդր. (Ագաթ.։)


Ընկիճեալ կամ

sv.

to resist, to act as an obstacle, to hinder;
ի ծունր —, to kneel down.

NBHL (1)

ԸՆԿԻՃԵԱԼ ԿԱԼ. Հակառակ կալ իբրեւ խոչ. (որպէս թ. էնկել ՝ այսինքն արգելք ըլլալ) իսկ Վարդան իմանայ՝ Նեղել. (որպէս թ. ինճիթմեք. լտ. անկօ. բայց յն. եւ եբր. եւ լտ. եւ այլն ունին, ընդդէմ կալ)


Ընկլնում, կլայ

vn.

cf. Ընկղմիմ.

NBHL (1)

Ընկլայ սաստկապէս։ Ընկլան, կորացան, եւ իսպառ սուզան։ Ի կենցաղս ծովու մեղանացս ալեաց ընկլուզայ։ Անկեալ ընկլուզեալ ի տիեզերատարածն ծովու. (եւ այլն. Նար.։)


Ընկլնում, կլի

va.

cf. Ընհղմեմ.

NBHL (1)

Ընկլայ սաստկապէս։ Ընկլան, կորացան, եւ իսպառ սուզան։ Ի կենցաղս ծովու մեղանացս ալեաց ընկլուզայ։ Անկեալ ընկլուզեալ ի տիեզերատարածն ծովու. (եւ այլն. Նար.։)


Ընկլուզանեմ, ուզի

va.

cf. Ընկղմեմ.

NBHL (1)

Ընկլայ սաստկապէս։ Ընկլան, կորացան, եւ իսպառ սուզան։ Ի կենցաղս ծովու մեղանացս ալեաց ընկլուզայ։ Անկեալ ընկլուզեալ ի տիեզերատարածն ծովու. (եւ այլն. Նար.։)


Ընկղմեմ, եցի

va.

to sink, to deepen, to submerge;
to flow, to inundate, to drown, to plunge, to absorb, to bury;
to dim, to cloud;
նիրհմամբ —, to lull, to make sleepy.

NBHL (7)

Զի մի՛ յառաւել տրտմութենէն ընկղմեսցի այնպիսին. (՟Բ. Կոր. ՟Բ. 7։)

καταποντίζω, βυθίζω, καταπίνω , καταδύνω, βαπτίζω եւ այլն. demergo, submergo, mergo in profundum եւ այլն. որպէս թէ Ընդկլանել. որ եւ ԸՆԿԼՈՒԶԱՆԵԼ. ԸՆԿԼՆՈՒԼ. Սուզանել. խորասոյզ առնել. ծածկել ընդ ջրով. մուծանել եւ մտանել կամ իջանել ի խորս՝ իրօք կամ նմանութեամբ.

Ի սաստիկ պատառմանէ ջուրցն ընկղմին նաւք ոչ սակաւք. (Խոր. ՟Բ. 7։)

Ընդէ՞ր ընկղմես զժառանգութիւն Տեառն ... Քա՛ւ լիցի, թէ ընկղմեցից եւ ապականեցից. (՟Բ. Թագ. ՟Ի. 19. 20։)

Անօրէնութիւն դեռ ընկղմէր զիս։ Ընկղմեցան վասն գինւոյ. (Ես. ՟Ի՟Ա. 4։ ՟Ի՟Ը. 7։)

Յանմխիթար սուգ ընկղմեալ լինէր։ Ի նախանձ ընկղմեալ ընդ աներոյն։ Յանհնարին տրտմութիւն ընկղմեալք խռովէին. (Փարպ.։)

Լուսաւորս մեծամեծս ասէ, զի ի մեծութիւն նոցա ընկղմեցաւ առաջինն (լոյս ամփոփեալ). (Եփր. ծն.։)


Ընկճեմ, եցի

va.

to oppress, to humble, to bring down, to debase, to throw down, to subdue, to humiliate;
to blunt.

NBHL (7)

ԸՆԿՃԵՄ կամ ԸՆԳՃԵՄ. κατάω, ὐποσκελίζω , կր. ἠττάομαι, ἠσσάομαι subigo, supplanto, convinco. կր. superor. Իբր Ի գուճս իջուցանել. չոքեցնել .... այսինքն Նկուն առնել. ընդ ձեռամբ նուաճել. կոխան առնել. վանել. ճնշել. յաղթահարել. տակը առնել, սըմքեցնել.

Որ վաղվաղէ ընդդէմ բանից, նախ նա ընկճի. ռակ. ՟Ի՟Զ. 18։)

Ի բարբառոյ Տեառն ընկճեսցին ասորեստանեայք՝ հարուածովքն զոր հարկանիցէ զնոսա. (Ես. ՟Լ. 31։)

Ի ձեռն կնոջ զԱդամ ի դրախտէն ընգճէր. (Ոսկ. ի հերոդ.։)

Որոգայթ որսողին զինքն ընգճեաց. (Համամ առակ.։)

Եթէ սպառնաս, ընկճիմ։ Յամբարձումն գլխոյ՝ ընկճի։ Ընդ ընկճեալսն, եւ հաստատեալս։ Ի գուբն ինձ փորեալ ինքեանք ընկճեսցին. (Նար.։)

Խռովելով խռովեցեր զիս.


Ընկճիմ, եցայ

vn.

to sink, to faint, to succumb;
— զոք, to be a hindrance, or stumbling block to;
— ընդ բեռամբ, to bow beneath a weight;
to be overwhelmed, or disheartened;
ընկճեալ յամաց, ընդ ամօք, bowed by the weight of years;
— զիմն, to retire, to withdraw;
to impede, to hinder.


Ընկողմանեցուցանեմ, ուցի

va.

to stretch, to lay down, to put to bed.

NBHL (2)

ԸՆԿՈՂՄԱՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ որ եւ գրի ԸՆԿՈՂՄՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. κοιμάω, κοιμίζω in lecto colloco Կողմանեցուցանել. հանգուցանել ի մահիճս. տարածել յանկողնի. ննջեցուցանել. պառկեցընել.

Ընկողմանեցուցին զնա (զմեռեալն) ի գահոյսն. (՟Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Զ. 14։)


Ընկողմանիմ, եցայ

vn.

to stretch ones self in bed, to lie down, to go to bed.

NBHL (4)

ԸՆԿՈՂՄԱՆԻՄ կամ ԸՆԿՈՂՄՆԻՄ ԸՆԿՈՂՄԻՄ ԸՆԿՈՂՆԻՄ. κλίνομαι , κατακλίνομαι, ἁνάκειμαι decumbo, reclinor, recumbo, jaceo Կողմանիլ. հանգչել. ի մի կողմն անկանիլ. անկեալ դնիլ. ննջել յանկողնի. պառկիլ.

Ընկողմանիլն, կամ կալն, կամ նստելն. (Արիստ. առինչ.։)

Կալ նստելով, կամ ընկողմանելով։ Խոնարհեալք եւ ընկողմանեալք ինքնին։ Իսկ իբրեւ ընկողմանեալ՝ ետես յանկարծօրէն, ո՛չ յառնել իշխեաց. (Փիլ.։)

Զքսան ամ ոչ ընկողմնեցաւ։ Նստեալ ընկողմնեցաւ։ Ընկողմնեցան (կամ ընկողմեցան) դարձեալ ի մահիճս։ Ընկողմնեցաւ (կամ ընկողմեցաւ), եւ պարզեաց զձեռս. (Վրք. հց.։)


Ընկողմանումն, ման

s.

going to bed;
the hack of a chair.

NBHL (4)

Ընկողմանիլն. պառկիլն, պառկուածք, դիրք.

Եւ է ընկողմանումն, եւ կացութիւն, եւ նիստն՝ դրութիւնք ոմանք. (Արիստ. առինչ.։)

ԸՆԿՈՂՄԱՆՈՒՄՆ. ἁνάκλιτον recubitorium Յենարան գլխոյ յաթոռն, կամ թիկանց ի գահոյս.

Ոմն սիւն, եւ ոմն խարիսխ լինի, եւ միւսն առ ի գլխոյն մասին (որ) ընկողմանումն անուանի. (նիւս. երգ։)


Ընկողնակից

s.

bed-fellow;
— լինել, to be a partisan.

NBHL (1)

ԸՆԿՈՂՆԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. Իբրու Անկողնակից կամ կուսակից լինել. հակամիտել. մէկին կողմը պառկիլ.


Ընկուզի, զւոյ, զեաց

cf. Ընկուզենի.

NBHL (2)

ԸՆԿՈՒԶԻ կամ ԸՆԳՈՒԶԻ. καρύα nux κάρυϊνος nuceus Ընկուզոյ ծառն՝ պատուականն ի փայտս. եւ որ ինչ է ի փայտէ ընկուզոյ. ընկզի ծառ, ընկզենի. (եբր. լուզ, էկօզ. եւ շաքէտ, որ եւ նշենի)

Յառաջագոյն բոյս արձակէ ընկուզի, եւ յետոյ ծաղկէ։ Ոչ եթէ անգէտ եմ ընկուզւոյդ անուան. (Փիլ. ել. ՟Բ. 76։)


Ընկուզուտ

adj.

full of walnut trees;
abounding in walnuts.

NBHL (1)

Ի կողմն տմորեաց ի ծառաւէտ ընկուզոտ տեղիս. (Խոր. պտմ. հռիփս.։)


Ընկրկեմ, եցի

va.

to reject;
to draw back, to pull back;
to subdue;
to roll.

NBHL (3)

ԸՆԿՐԿԵՄ ἁναποδίζω retroago ταπεινόω subigo եւ այլն. գրի եւ ԸՆԳՐԿԵԼ՝ նովին հնչմամբ. Ընդ կրուկն նահանջել. յետս կասեցուցանել կամ ձգել կամ դարձուցանել. շրջել եւ կորացուցանել ըստ կամի. նկուն առնել. ընկճել. ետ դարձընել դէպ ի կռնակը, քշել, տակը առնել.

Զյիմար եւ զանիմսատ յարձակմունսդ ընկրկեա՛, եւ դարձի՛ր։ Իբր ի կառավարէ ի խորհրդոցն առաւել քաջապէս ընկրկեալք՝ ընդ կրուկն դարձան. (Փիլ. լին.։)

Ամենայն պատերազմունք ընդ ձեռամբ նորա ընկրկեցան. (ՃՃ.։)


Ընկրկիմ, եցայ

vn.

to recede, to retreat, to flinch;
to be repulsed, driven back;
— անուոյ, turning of the wheel;
— յազքատս, to compassionate the poor;
to pardon;
— երասանաւ, to be restrained, bridled, reined in;
պատերազմաց — ընդ ձեռամբ ուրուք, to take by force, to storm, to subdue, to conquer.


Ընձախոտ

s. bot.

choke-weed, orobanche.

NBHL (2)

ԸՆԾԱԽՈՏ կամ ԸՆՁԱԽՈՏ. cf. ԱՆՁԽՈՏ. Ըստ ոմանց է եւ Ակոնիտոն՝ խոտ թունաւոր. ռմկ. ընծու կամ ունծի խոտ. (Բժշկարան.)

Ընձախոտ. անթառամ ծաղիկն։


Ընձիւղեմ, եցի

va.

to bud, to shoot, to put forth, to sprout, to germinate, to blossom.

NBHL (4)

ԸՆՁԻՒՂԵՄ կամ ԸՆԾԻՒՂԵՄ ԸՆԾԻՂԵՄ ԸՆՁԵՂԵՄ. ἑξάγω , ἑξανατέλλω produco, pullulo եւ այլն. Արձակել ծիղս, ճիւղս, ոստս, շառաւիղս, բողբոջս. բուսուցանել. կր. բուսանիլ, բողբոջիլ. բուսցընել. կր. ծլիլ, բուսնիլ.

Ընձիւղեաց յերկրէ զամենազան տունկս ծառոց. (Պիտ.։)

Ի բարի արմատոյ չար շառաւիղ ընծիւղեցայք. (Շ. մտթ.։)

Ի չարաչար արմատոց անտի չարագոյն ընծիւղեալ շառաւիղ. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Ընձուիմ, եցայ

vn.

to unclose, to blossom, to be born;
to dawn, to appear, to show one's self.

NBHL (1)

Խունկեղէգն, որ յարմատս եղեգան ընձուի. (Վրդն. ել. (նոր ձեռ. ընծայի)։)


Ընձուղտ, ուց

s.

giraffe, came-leopard.

NBHL (2)

ԸՆՁՈՒՂՏ կամ ԸՆԾՈՒՂՏ. Ի բառիցս Ինձ կամ ինծ, եւ Ուղտ. (որպէս եւ ի յն. ասի, իբր Ուղտինծ). καμηλοπάρδαλις camelopardalis, -us որ եւ ԱՆԱԼՈՒԹ, ԶԱՆԱԼՈՒԹ. Չորքոտանի նման ուղտու ըստ ձեւոյն բարձրութեան, եւ երկայնավզութեան, եւ ընծու ըստ խայտաբղէտութեան.

Կենդանի ինչ նման զանալութոյ ... քաղ ծառասէր, եւ մարդամարտ, եւ ընձուղտք (կամ ընծուղտք). (Խոր. աշխարհ.։)


Ընչաթափեմ, եցի

va.

to deprive one of his property, to despoil, to exhaust, to extenuate, to reduce to the last shifts;
to be deprived of one's property.

NBHL (1)

Յամօթ առնէ զքեզ կերակրովք իւրովք, մինչեւ ընչաթափիցէ զքեզ. (Սիր. ՟Ժ՟Գ. 8։)


Ընչապտուկ

adj.

grimacing (as a monkey).

NBHL (1)

Զկապիկս անապատականս ըմբռնեալս՝ հտպիտս եւ ընչապտուկս եւ ամենաչար ուսուցանեն. (Եզնիկ.։)


Ընչասէր

adj.

loving riches, avaricious, greedy, covetous;
— լինիմ, — սիրեմ, to hoard up, to save sordidly, to be niggardly.

NBHL (3)

Ընչասիրաց եւ փառասիրաց. (Փիլ. լին.։)

Ընչասէրն ... ծառայ եղիցի եւ պահապան, եւ ոչ տէր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 40։)

Մի՛ ասիցես, թէ ոչ պոռնկիմ. զի ահաւասիկ ընչասիրես. (Ոսկ. գծ.։)


Ընչասիրութիւն, ութեան

s.

passion for riches, avarice, avidity, greediness.

NBHL (2)

Ի ձեռն ընչասիրութեան եւ իշխանասիրութեան յամբարտաւանութիւն վարեցար. (Ածազգ. ՟Ժ՟Գ։)

Ընչասիրութիւն լծակցութիւն է կռապաշտութեան. (Եզնիկ.։)


Ընչավատն

adj.

spendthrift, prodigal.

NBHL (2)

Վատնիչ ընչից. անառակ. շռայլ. մսխօղ.

Ընչավատն որդւոյն հեռացելոյ. (Տօնակ.։)


Ընչաւէտ, ւետաց

adj.

rich, fortunate, mouicd, opulent;
loaded with riches;
— լինել, to be rich, to have one's nest well feathered;
անթիւ —, very wealthy, extravagantly rich;
ըստ երկրի մասանց —, well off, in easy circumstances.

NBHL (1)

Նոքա են քան զամենեսեան ընչաւէտք, որք զցանկութիւն մեծութեան առ ոտն կոխեցին։ Զազատութիւնն վաճառեցին, եւ հացկատակք ընչաւետից մտին. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։ ՟Բ. 24։)


Ընչաւէտանամ, ացայ

vn.

to be enriched, to become wealthy.

NBHL (1)

Մինչդեռ առողջ ես եւ ընչաւետանասդ, չարչարեցելումն օգնեա՛. (Ածաբ. աղք.։)


Ընչաքաղց, ից

adj.

avaricious, niggardly, miserly, sordid.

NBHL (1)

Քաղցեալն առ ինչս. ընչասէր. անյագ ագահ.


Ընչեղ

cf. Ընչաշատ.

NBHL (1)

Ո՛վ աղքատդ յընչեղաց։ Առակ ընչեղին ինձ վարդապետէ. (Նար. ՟Ը. ՟Հ։)


Ընչեղանամ, ացայ

vn.

cf. Ընչաւէտանամ.

NBHL (1)

Որ ճշմարտապէս ճոխանայ (Աստուած), ո՛րքան շնորհէն, այնքան ընչեղանայ. (յն. մնայ ընչեղ գոլով)։ Փոխ առնլով ոչ ընչեղասցիս. (Բրս. ապաշխ. եւ Բրս. վաշխ.։)


Ընչեղութիւն, ութեան

s.

cf. Ընչաւէտութիւն.

NBHL (1)

Աղքատութիւն եւ ընչեղութիւն յետոյ ի ներքս եմուտ։ Լաւաագոյն է ընչեղութիւն զոր ի ձեռս ունին, քան զոր երազողք ստեղծանեն։ Կեանք մարդոյ ոչ ի դրժելի ընչեղութենէ ստացուածոցս, այլ յիմաստութենէ լինին ... եւ ոչ հանճար՝ ընչեղութեան հաղորդել սովորեաց. (Ածաբ. աղք.։ Ածաբ. կարկտ.։ Ածաբ. ժղ.։)


Ընչու՞

adv.

why ?

NBHL (2)

ԸՆՉՈ՞Ւ. Բառ ռմկ. իբրու Առ ի՞նչ. առ ի մէ՞. ընդէ՞ր. ինչո՞ւ. նի՞չին.

Դու անմտութեամբ զսպառնալիսն օրէնք ընչո՞ւ ընկալար. (Լմբ. պտրգ.։)