immovable, fixed, stable, firm;
not commutable;
real, not personal.
ἁκίνητος, ἁνήλατος, ἁσάλευτος. immobilis, immotus, immutabilis. Որ ոչ շարժի ի տեղւոջէն կամ ի վիճակէն. անսասան. անդրդուելի. կայուն. հաստատուն. անփոփոխ. անվրդով. դէփրէնմէզ. հարեքէթսիզ. cf. (Ել. ՟Ժ՟Գ. 16։ ՟Ի՟Է. 15։ Օր. ՟Զ. 8։ ՟Ժ՟Ա. 18։ Յով. ՟Խ՟Ա. 15։ Գծ. ՟Ի՟Է. 41։ Եբր. ՟Ժ՟Բ. 48։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Ե. 58։)
Անյօժար. որ ոչ բերի. անընդոստ. Քարացեալ կռապաշտութեանց սառնամանիքն անշարժ առ քաջ պտուղսն մնայր. (Խոր. հռիփս.։)
immovably, firmly.
immobility, immovableness, stability, firmness.
ἁκινησία. immobilitas. Անշարժ գոլ. հաստատութիւն անդրդուելի. անփոփոխութիւն.
Բարձրանան մոլարքն ի վերին անշարժութիւն մերձ. (Ոսկիփոր.։)
inextinguishable.
Զանշէջ հուրն բորբոքեաց ի սրտի իւրում։ Անշէջ բոց է ոխակալութիւն եւ նախանձն. (Ոսկիփ.։)
ill-favoured, disfigured, deformed;
ungracious, ungraceful, unpleasant;
unfortunate, unlucky;
ungrateful, unthankful.
Անշնորհ սնափառութեամբ ցնդին յարտասուս. (Կլիմաք.։)
ἁχάριστος. ingratus, gravitudinis expers. Ապաշնորհ. անշնորհակալու. ապերախտ. ոչ փոխարինօղ. նամքէօր.
ungrateful, unthankful.
Անշնորհակալն մտօք թողցէ զփրկօղն. (Սիր. ՟Ի՟Թ. 22։)
ingratitude.
Հարկաւորեալ տառապանօքն՝ յանշնորհակալութիւնն փոխեսցի. (Իսիւք.։)
Այսպիսի անշնորհակալութեան կցորդ երեւել. (Փիլ. սամփս.։)
breathless, dead;
inanimate, senseless.
Որոշեմք զնա յոչ կենդանւոյն. այսինքն յանշնչականէն. (Անյաղթ պորփ.։)
expiration, death;
asphyxia.
Զձեռն սրբոյն՝ որ անշնչութեամբն էր խափանեալ, շարժեաց. (Յհ. կթ.։)
inanimate, senseless.
Մատուցեալ շշնջէ առ անշնչին։ Յանշունչ կուռսն յուսացեալք։ Փափաքէ պատկերի մեռելոյ անշունչ տեսլեան։ Որպէս անշունչքն ձայն տայցեն. (Իմ. ՟Ժ՟Գ. 17։ ՟Ժ՟Դ. 29։ ՟Ժ՟Ե. 5։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Դ. 7։)
Ոսկի եւ արծաթ զարդ շինածոց է՝ անշունչ անշնչից։ Յանշնչոց մարդասիրութիւն՝ մարդկօրէն փրկիչ. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. յովն.։)
incontestable, sure, certain, assured, infallible;
assuredly, incontestably, certainly.
inglorious, unhonoured, ignoble, vile;
ill-favoured, deformed;
— վարել կենցաղ, to live retired.
ἅτιμος. inhonoratus. Յետնեալ ի շքոյ եւ ի վայելչութենէ. անարգ. անպատիւ. անփառացի. անզարդ. եւ անշքացեալ. հագըր, սէֆիլ, պայազը.
Չի՛ք քան զնա անշուք, յոժամ տերեւաթափ իցէ. (Գէ. ես.։)
unchangeable;
that cannot be overturned.
Անխաղաց. անփոփոխ. անյեղլի. հաստատուն. տէօնմէզ. թէպտիլ օլմազ.
to become vile, to grow despicable;
to grow ugly, to fade.
Այսպէս փոքրկացոյց զանձն՝ անշքացեալ. (Իգն.։)
to disfigure, to deform, to spoil.
Զփառս իւր անշքացուցեալ՝ ընդ հարկաւ մտանէր. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։)
awkwardness, deformity, ugliness.
ἁδοξία. dedecus, ignominia, vilitas. Անշուքն լինել. անփառութիւն. նուաստութիւն (իրաց, եւ անձին). նուաստակերպութիւն. հագարէթ, սէֆիլլիք.
unbounded, unlimited, infinite.
unpitying, imcompassionate, inhuman, barbarous, cruel, brutal. cf. Անողորմաբար.
ἁνελεήμων, ἁνελεής, ἁνηλεής. immisericors, durus, crudelis. Ոյր չիք ողորմ կամ ողորմութիւն ի սրտի. անգութ. անգորով. անագորոյն. անկարեկից. անմարդի. խիստ. անաչառ. անխնայ. սաստիկ, (անձն, եւ գործ). մերհամէթսիզ, գալպի փեք.
Անողո՛րմ է օրն այն, անաչառ է դատաստանն. (Եփր. խոստ.։)
implacable, severe, inflexible, inexorable.
cf. Անողոք.
without force, feeble.
Տկար եւ անոյժ ի նրբութենէ (այսինքն առ նրբութեանն) իցէ փայտն. (Նիւս. երգ.։)
footless, apode;
baseless;
յանոտից, at the feet.
ԱՆՈՏՔ. Կողմն ոտից, ուր դադարեն չափք ոտ ոտից, եւ մնայ տեղին այն առանց ոտից. ոտքին կողմը, ոտքին ծարէն դուրս.
without quality or accident.
ἅποιος (որ եւ անարար). carens qualitate, qualitatis expers. Ոյր չիք որակ. որ չէ երբեմն այսպիսի՝ եւ երբեմն այնպիսի, այլ միշտ նոյն եւ նոյնպիսի. անփոփոխ. անյեղլի. անմասն ի զգալի գունոյ եւ ի ձեւոյ.
Որպէս առ անորակ մարմին՝ պատահումն. (Անյաղթ պորփ.։)
Անորակի արփւոյն հատածք որակացեալ. (Անան. եկեղ.)
childless, heirless;
steril, barren;
— մեռանել, to die without children.
to remain without children, to lose one's children.
cf. Անզաւակութիւն.
inseparable, indivisible.
Անհուն ասէ զանորիշսն։ Զմիջինսն անորիշ եթող։ Մասնական ձայնք անորիշք են. (Անյաղթ պորփ.։)
Բանն աստուած միացեալ ի մարմնի անորիշ եւ անփոլի. (Տօնակ.։)
Անորիշ է, որ հարցականին հակառա ասի. ո՛րգոն, Որ ոք, որպիսի ոք, որչափ, որքան. (Թր. քեր.։)
undetermined, indefinite, uncertain;
vague, indistinct, confused;
inarticulate;
contingent;
Անորոշաբար.
cf. ԱՆՈՐԻՇ ըստ ամենայն նշ. Որպէս անզանազան. անտարփեր.
Անորոշիցն ոչ գոյ մակացութիւն. (Անյաղթ պորփ.։)
indefinitely;
confusedly, indistinctly;
implicitly.
Ոչ մեծին եւ փոքուն, այլ անորոշաբար. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)
Անուանքս այսոքիկ ի գիրս անորոշաբար փոփոխեն զմիմեանս. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Խ՟Դ։)
indecision, indetermination.
Անհուն ասին (անհատքն) վասն անորոշութեան (կամ անորիշութեան). (Անյաղթ պորփ.։)
in the shape of a wheel.
Բոլորակ անուին գիգղա (կամ գեղգեղ) կոչի ի հեբրայեցւոց լեզուն. արդ յանուաձեւէն եւ ի շուրջ պարուրելոյն զթլփատութիւնն գաղգաղա կոչէ. եւ անտի եւ անուն տեղւոյն։ Բոլորակն անուաձեւ իբրեւ զգլուխ երեւէր. (Կիւրղ. յես. եւ Կիւրղ. թագ.։)
nomenclature;
անուանադրութեամբ, cf. Յորջորջանօք.
Զյովսէփ հաղորդ արար անուանադրութեան որդւոյն. (Շ. մտթ.։)
that bears the name of another.
Կրօղ զանուն աստուծոյ յինքեան՝ ի քարոզել կամ ի պատմել զփառս նորա.
of the same name;
homonymous.
Ամենայն գիրք զողորմածն՝ աստուծոյ անուանակից ասեն. (Ոսկիփոր.։)
Զմովսիսի փոխանակէն յեսուայ՝ անուանակից գիրքն նշանակեն։ Իւր անուանակից թողոյր զգետն. (Եւս. քր. ՟Ա։)
denomination;
nomenclature.
Շինէ եկեղեցի մեծ՝ անուանակոչութեամբ սրբոյն գրիգորի. (Յհ. կթ.։ որպէս եւ Պիտ. ստէպ։ Անյաղթ պորփ.։ Շ. թղթ.։ ՃՃ.։)
act of bearing the same name, homonymy.
Թագաւորքն զկնի նորա զանուանակրութիւն նորա պարծանս ինքեանց վարկանելով՝ կոչէին կեսարք. (Ոսկիփոր.։)
to name, to call, to denominate, to term.
Ի ժամանակի յորժամ անուանէր համբաւն որիգինէսի ընդ ամենայն աշխարհ։ Աբգար արքայ հեթանոսաց որ յերեւելից կողմանէ եւփրատու՝ անուանէր քաջութեամբ. (Եւս. պտմ.։)
renowed, famous, illustrious;
— լինել, to become illustrious.
ὁνομαστός, περιώνυμος, ἑπίκλητος. famosus, nominatissimus, inclytus, celebris, celeberrimus. որ եւ ԱՆՈՒԱՆԱՒՈՐ. Ունակ երեւելի անուան կամ համբաւոյ. մեծանուն. փառաւոր. հռչակաւոր. հոյակապ. նամավեր, նամտար. ատլը շանլը, մեշհուր. տե՛ս (Ծն. ՟Զ. 4։ Թուոց. ՟Ա. 16։ ՟Ի՟Զ. 9։ Ես. ՟Ծ՟Զ. 5։ Երեմ. ՟Գ. 19։ Եզեկ. ՟Լ՟Թ. 13։)
Այնչափ անուանի եղեալ քաջութեամբն. (Ագաթ.։)
crooked;
indirect.
Ոչ ուղիղ. թիւր. ծուռ. ձախողակ. շեղեալ. եւ ըստ երկրաչափից՝ Սուր կամ բութ (անկիւն).
incorrigible, perverse.
Անուղղայ գնացք (այսինքն վարք). (Եփր. աղ.։ Մեսր. երէց.։ Ճ. ՟Ժ.։)
name;
renown, glory, reputation, honour, title;
— բայի, nominative;
noun, substantive;
— շքոյ, title.
Կոչեաց ադամ անուանս ամենայն անասնոց։ Անուանեաց զանուն նորա սէթ։ Անուն միւսումն փիսովն։ Եղիցի անուն տեառն օրհնեալ եւ այլն։
(Աստուած) ո՛չ անուամբ չափեալ. (Նար. ՟Լ՟Դ։)
ԱՆՈՒՆ. իբր Համբաւ, եւ հռչակ անուան եւ գործոց. փառք եւ պարծանք. յիշատակ. նամ.
Արասցո՛ւք մեզ անուն։ Լաւ է անուն բարի քան զմեծութիւն բազում։ Արարի զքեզ անուանի ըստ անուանց մեծամեծաց՝ որ ի վերայ երկրի։ Դառնային անուամբ մեծաւ։ Երթայր անուն փառաւորութեան նորա մինչեւ ի ծագս երկրի։ Հանիցեն անուն չար որ յանուան իշխանքն են. եւ այլն։
Արար ասէ դաւիթ անուն, փոխանակ ասելոյ թէ արար իւր փառս, կամ յաճախութիւն նուիրելեաց. (Կիւրղ. թագ.։)
Իշխանութեան եւ պետութեան եւ ամենայն անուան անուանելոյ. (Եփես. ՟Ա. 21։)
ԱՆՈՒՆ. իբր Անուամբ, կամ անուանեալ, կամ փոխանակ ասելոյ՝ Որոյ անունն էր այս.
Առաքէր զոմն վահրիճ անուն։ Հռուփանոս անուն։ Տիրայր անուն։ Վարդան անուն։ Վասակ անուն. եւ այլն. (Կորիւն.։ Եղիշ.։ Փարպ.։ Յհ. կթ. եւ այլն։)
ԱՅՍ ԱՆՈՒՆ, կամ ԱՅՆ ԱՆՈՒՆ, անուան. ὀ δεῖνος, ἠ δεῖνα, τὸ δεῖνος. ille, iste, talis;
illa, ista;
illud, istud, tale. Այս ոք, այն ոք, եւ այս ինչ, այն ինչ, կամ այս նիշ, այն նիշ. փեղմոնի, եղմոնի. իքը, ինքը. ֆալան, ֆիլան.
Ենթակայ (ունի) զայս անուն փայտ. (Սահմ. ՟Է։)
Զգործս ադամայեցւոց յանուն աղաղակի առակեաց. (Եփր. ծն.։)
Տո՛ւք զայդ նուէր յանուն փրկութեան ձերոյ։ Յանուն զենման աղօթել։ Ի յիմ անուն յանցաւորապէս՝ բազումս մեռեալ։ Ի քո անուն զանարժանս զիս ընկալան. (Նար.։)
Զոր յականէ յանուանէ գիտէր թագաւորն։ Հինգ հարիւրով չափ յականէ յանուանէ ճանաչեմ. (Եղիշ. ՟Զ. ՟Ը։)
that does not contain, that has not;
poor, needy.
Ունել զանվայրափակ եւ զանունակ անուն ամենահաստչի. (Անան. եկեղ։)
disobedience;
contumacy.
Յիսուս կոչեցաւ անունդրութեամբ վասն փրկութեանն (ըստ եբր), եւ բժշկութեանն (ըստ յն) եւ քաւութեանն մերոյ. (Կոչ. ՟Ժ։)
sweet, agreeable to the taste, savoury, delicate;
benign, gracious.
sweet, odoriferous, delicate;
— առնել, to perfume, to scent.
Ի յայս անուշահոտոյս անմահանայի. (Ոսկիփոր.։)
sweetness of smell, perfume.
Բուրեալ զանուշահոտութիւն սաղմոսաց։ Զանուշահոտութիւն հոգեւոր տնգոց. (Խոր. հռիփս.։)
that makes sweet;
confectioner.
to sweeten.
Եւ ոչ յետ մահուան անուշեալ քաղցրանայր դառնութիւնս րտին, այլ իջուցեալ ի փայտէն՝ հրով ծախէր. (Ղեւոնդ.։)
sweetness;
delicacy, exquisite flavour;
affability, cheerfulness.
Խունկ, կամ փայտ, կամ հոտ անուշութեան. (Եզեկ. ՟Է. 28։ Դան. ՟Բ. 46։ Բար. ՟Է. 8։ Սիր. ՟Ի՟Դ. 20։)
Եւ զայլ հումն հանդերձ անուշութեամբ եփեցին ի կաթսայս. (՟Ա. Եզր. ՟Ա. 12։)
cf. Անուս.
Անուսումն բնութեամբ, կամ ոչ փութացեալք ուսանել։ Ընդ անուսմանն երեւոյթս դժուարեալ։ Մեղուք անուսումն՝ բնութեամբ զխորիսխն գործեն. (Փիլ.։)