soap;
cf. Օշնան;
cf. Աճառ;
bride's dress, furniture, ornaments;
means, remedy.
cheer, shout of encouragement;
— առնում, to cheer up, to pluck up courage;
Օ՛ն առ, Օ՛ն առեալ, now! come! cheer up! courage! bravo! օ՛ն անդր, oh fie! for shame! pshaw! avaunt! back ! stand back ! off or away with you! օ՛ն անդր, իբաց կաց, be off! go away! begone! get you gone! օ՛ն արի, rise up! come! օ՜ն եկայք, come along ! օ՜ն եկայք եւ մեք, let us go too;
օ՜ն արիք, arise! get up! օ՜ն եւ օն, so, in this or that way, thus, such;
certainly, to be sure, assuredly;
օ՛ն եւ օն արասցէ ինձ Աստուած եւ օ՛ն եւ օն յաւելցէ եթէ ոչ մահու մեռանիցիս, may God strike me if you die not ! օ՛ն եւ օն արասցեն դիք աստուածք եւ օ՛ն եւ օն յաւելցեն եթէ, the gods do so unto me, more also, if...;
օ՛ն եւ օն արասցէ ինձ Աստուած եւ օ՛ն եւ օն յաւելցէ եթէ, may the gods load or afflict you withevery evil if ...;
օն իբաց թողցուք, oh too much! leave off ! have done !
ՕՆ ԵՒ Օ՛Ն. մ. τάδε τάδε haec, et haec. Ձեւ երդման՝ դերերդմնական ասացեալ, անորոշ վնաս կամելով անձին. Ա՛յսպէս եւ այնպէս. զայս եւ զայն (արասցէ ինձ աստուած). ասանկ, անանկ, սանկունանկ.
kali, glass-wort, soap-wort.
Չանկաւ օշնան ի ձեռս փափկասուն կանանց. (Եղիշ. ՟Ը։)
strange foreign, alien;
new, strange, extravagant;
diverse, different.
Կարաս ծակ է տուն օտար, եւ ջրհոր նեղ՝ օտարոտին։ Իբրեւ օտարոտիս համարեալ եմք նմա։ Որդիք օտարոտիք։ Ոչ խոտորեսցուք ի քաղաքս օտարոտւողս։ Կանանց իւրոց օտարոտւոց.եւ այլն։
cf. Օրինաւոր.
to copy, to transcribe;
to figure, to trace, to delineate, to represent, to show;
to give or present as example or model.
Մանաւանդ՝ նախանկարել. նշանակել. երեւեցուցանել զօրինակ ինչ. յայտ առնել տպաւորաբար. նմանեցուցանել. յօրինակ բերել. Զմշտնջենաւոր քահանայութիւնդ քո օրինակեաց։ Ոմն օրինակէր զիջանել նորա որպէս զանձրեւ։ Ձմեռն զդժնեայ վդառնութիւն դժոխոցն գաղափարեալ օրինակէ։ Որ ի կեանս վերադարձի բնութեանս դարձմամբ յորդանանու օրինակեցեր ... Ձողաբարձնպատակ օրինակեալ քառաթեւ սուրբ խաչին. եփր։ (Զքր. կթ.։ շար։)
Ապա թէ ակնածելով ակնածեսցեն բնակիչք երկրին աչօք իւրեանց յառնէն յայնմանէ. իմա՛, խնայեսցեն չսպանանել զնա, կամ անտես արասցեն զնովաւ։ (Ղեւտ. Ի. 4.)
well blossomed, adorned or ornamented with pretty flowers, full-blown, flourishing.
possessed, demoniacal.
Զոմանս քաջակալս անուանեն, եւ խստագոյն քան զամենեսեան առ այսահարն ընթանան. (Կանոն.։)
very robust, vigorous, valorous;
cf. Քաջաձիգ.
sweet-voiced, euphonic, harmonious, sonorous, resonant.
very suitable, becoming, very fit or proper, apt, appropriate.
to set forth one's value or worth, to make oneself known, to shew one's courage or energy, to exert one's abilities, to excel.
Վարդանանք քաջացան ի մրցմունս կրթարանի ընդդէմ անօրինաց. (Շ. բարձր.։)
cf. Գերապանծ.
good nurture or education.
Որով քաջասնութիւնք մանկանց յաւետանան. (Պիտ.։)
very suitable, very decent;
very elegant, handsome, charming.
sharp-witted, acute.
cf. Քառակերպ.
Charon (the ferryman of the Styx).
wandering among mountains, among rocks, in craggy places.
Քարագնաց արամբք՝ որք երկաթի ճանկօք ընդ ժայռս ընթանան։ Սորամուտք եւ քարագնացք ելին ի գլուխ ապառաժոտ լերին. (Ուռպ.։)
heap of stones;
like a heap or pile of stones.
Զլոյծ ջուրն յորդանանու քարակարկառ ձուլեցեր. (Ճշ.։)
to turn to or become stone, to be changed into stone, to be petrified;
to be stoned, hardened, obdurate.
Որպես ի պակասել իւղոյն՝ շրջանին լապտերք, այսպէս ի պակասել զղջման շնորհին՝ միտքն քարանան. (Անան. զղջ.։)
wild-mint, pennywort;
bird's-foot-trefoil.
Որպէս թէ Քարանանուխ. վայրի անանուխ բուսեալ յառապարս.
precipitated, fallen or thrown headlong;
struck with a stone, stoned;
— առնել, արկանել, to precipitate, to fling or hurl headlong;
to stone, to cast stones;
— լինել, to fling, cast or throw oneself headlong.
Զանձն իւր քարավէժ ի վախէ արկանիցէ։ Զանձն ի վախէ արկեալ՝ քարավէժ սպանանէր։ Թռչուն նետահար, փախստական քարավէժ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2. եւ 7։ Նար. ՟Ծ՟Զ։)
aspic, basilisk, cockatrice.
Քարբքն՝ որ սպանանէին զնոսա, սատակեցան. (Հ. կիլիկ.։)
to stone, to lapidate, to kill by stoning.
λιθοβολέω, καταλιθοβολέω, λιθάζω , καταλιθάζω lapido, lapides jacio. Քարամբք կոծել զայլս. քարինս ձգել ի հարկանել եւ ի սպանանել. իսկ կր. քարկոծիլ, կամ քարկոծ լինել. քարկոծել, քարոտել.
herald, crier;
preacher;
musician;
preach, sermon;
— լինել կարդալ, to announce, to publish, to herald, to proclaim;
— տալ, to preach, to make or to preach a sermon.
Զքարոզ հրեշտակին լուեալ կանանցն, ընթացեալ. (Շար.։)
magian, magician, wizard.
Գիտաց եւ քաւդէից յառաջագոյն ասելով զայն՝ որ եղբարց թերեւս լինելոց է դաւումն, զի թուեսցին յիրաւի սպանանել. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
expiatory.
camphor;
camphor-tree.
որ եւ ռմկ. քեաֆիրի, քեաֆուր. լտ. քա՛ֆուռա, քամֆօռա. Խիժ հնդկային ծառոյ՝ սպիտակ՝ ծանրահոտ՝ որպէս կծու անանխոյ, պիտանի ի դեղորայս.
to erase, to scratch out;
to scrape, to scratch, to grate, to graze, to rasp, to plane, to polish;
to rub the skin off, to excoriate, to flay, to lacerate, to torture;
to take away, to remove, to annul;
to engrave, to inscribe, to write;
— առ, to graze, to touch slightly;
— առ ափամբք, to skirt, to coast along, to keep close to the shore;
— զափամբք, to go terra a terra, to sail along the coast;
— զամօթն ի բաց —, to lay aside all sense of shame, cf. Ունչք.
Դատաւորն զդողն եւ զաւազակն պրկէ եւ քերէ։ Քերել եւ սպանանել զմարդասպանն. (Եզնիկ.։)
nose;
— կենդանեաց, snout, muzzle;
մեծ, փոքր, սրածայր, շրջեալ, տափակ —, a large, big or bottle, little, pointed, turned up, snub or fiat nose;
զ—ս, ի վեր տանել, to turn up the nose, to look scornful, haughty;
այսրէն ընդ ս-ն դառնալ, to get into the nose, to go the wrong way in swallowing.
Ոմանց քացախ եւ մանանիխ արկանէին ընդ քիթսն. (Եփր. վկ. արեւ.։)
palate;
liking, caprice, fancy;
ընդ քմաց, by whim, humorously, capriciously, fantastically;
ի քմաց, according to one's fancy, liking;
ընդ քիմս ժպտիլ, to laugh constrainedly, from the teeth outward;
լեզու նորա ի քիմս իւր կցեցաւ, his tongue clove to his palate.
Իբրեւ զգառհահոտ ծծումբ ի քիմս քո ծանրանան. (Կլիմաք.։)
cf. Քինանամ.
Քինացեալ եսաւայ՝ մտաբերէր սպանանալ զնա։ Իշավայրաց քինացելոց՝ զարու յաւանակս ի մատաղութեան կտրելոյ. (Շ. բարձր.։ Եզնիկ.։)
cf. Քինախնդիր.
Եկն սպանանել զնա հրեշտակն քինայոյզ նախանձախնդիր. (Եփր. ել.։)
sleepy, overcome with sleep.
Տե՛ս զայս, թէ որք զբաժակն եւ զգինին զայն (հոգեւոր) ըմպեն՝ յայս քնալից կեանս, որպիսի՛ արթուն միտս ստանան. (Նար. երգ.։)
of examination.
Զգածեալ է մոլորութիւնն քննական բանիւք։ Յափշտակէ զայն ճշմարտութիւնն, եւ նոքիմբք իսկ քննականօք սպանանէ զմոլորութիւն. (Սեբեր. ՟Դ։)
to render delicate, to pamper, to pet, to fondle, to coddle, to make much of.
Քնքշեցուեցի զմանկութիւն ձեր մանանայիւն եւ լորամարգաւն, եւ սեամբ հրոյն եւ այլն. (Գէ. ես.։)
corus, bushel;
strike.
sisterly love.
Խնդրէ զբարեձեւութիւնն զ ի կանանց վարս ... եւ զքուրասիրութիւն. (Բրս. ճգն.։)
cf. Քսանանիստ.
cf. Քրայական;
criminal, enormous, horrible;
— մեղք, յանցանք, high treason;
— մետաղք, mine, galleys, place of detention for criminals.
Ձեռս ամբառնալ յօծելայն աստուծոյ, եւ քրէական մեղօք վտանգի լինել։ Ոչ ունին հաւասար քրէական մեղացն նոցա հատուցանել։ Զքրէական վերնամարտութիւնն։ Ի քրէական մորոսութեանց։ Ոյք բանան զբերանս քրէական բանիւ վասն փառացն աստուծոյ։ Մաքրելով զոգիս ամենեցուն ի քրէական ծանունց ծառայականաց. (Յհ. կթ.։ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Գ։ Մաշկ.։ Յիշատ. ոսկ. յհ.։)
adorned by J.-C.
offered, consecrated to J.-C, holy, divine.
crowned by J.-C.
steeped in sweat (bread).
Վասն նորա փուշք։ վաս նորա քրտնազանգ հաց։ Քրտնելովն արիւն՝ զքրանազարդ հացն ի կենաց մանանայն դարձուցանէր։ Զարտմնածնութիւն որդւոցն, եւ զքրանազարդ հացն. (Մաշկ.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)
to search or dive into, to investigate carefully, to examine with care;
to agitate, to undo, to destroy;
— զմիտս, to excite, to rouse up or awake the mind, to stimulate;
— զախորժակ, to sharpen, to quicken the appetite.
Միթէ քան զվէմսապառա՞ժ իցեմք. որ դեղօք քրքրեալ իցեն, եւ թուլանան. (Եփր. զղջ.։)
useful, profitable, advantageous, favorable.
Որ զվարդապետ եւ զօգտակարանձն սպանանէ, այլ այնքան որքան կենդանին էր՝ կարէր կենդանագործել ի ձեռն բանին. (Բաբիղ. յհ. մկ.։)