con junction, connexion, coherence, cohesion, adhesion;
affinity;
— գաղափարաց, association of ideas;
— ընտրական, elective affinity.
Լապտերս զկուսութեանն շնորհս կոչէ, եւ զսրբութեանն յարակցութիւն. եւ իւղ զմարդասիրութիւնն եւ զողորմութիւն. (Ոսկ. մտթ.։)
to fit up, to arrange, to adjust, to put in order;
to fine, to refine;
to form, to fashion, to dispose;
to adorn, to embellish;
to ameliorate, to improve, to better the condition;
to make, to do;
to tune, to put in tune, to accord;
— զսեղան, զճաշ, to get ready, to prepare, to get dinner ready;
— զանկողին, to make the bed;
— զսենեակ, to do the room;
— զեղնգունս, to pare one's nails;
— զճրագ, to snuf the candle;
— զհերս, to adjust, dress or deck one's hair;
— զելս իրացն, to organize, to regulate, to put in order;
ճակատ առ ճակատ —եալ, drawn out in battle-array;
սեղան կազմ եւ —եալ, table ready covered, a well spread table.
Միաւորեալ ընդ վերնոցն զներքինս, եւ մի յարդարէ դասս՝ զոր յերկինս եւ զոր յերկրի. (Կիւրղ. ղկ.։)
syntax;
orthography.
ՅԱՐՄԱՐԱԳՐՈՒԹԻՒՆ ՅԱՐՄԱՐԱԴՐՈՒԹԻՒՆ. Շարագրութիւն. շարադրութիւն. որպէս յն. սի՛նդաքսիս. σύνταξις . որ եւ Բաղդասութիւն. եւ Յարմար դասաւորութիւն բանի եւ այլոց իրաց. ըստ յն. յարմար գրութիւն.
symmetry, proportion.
ՅԱՐՄԱՐԱԳՐՈՒԹԻՒՆ ՅԱՐՄԱՐԱԴՐՈՒԹԻՒՆ. Շարագրութիւն. շարադրութիւն. որպէս յն. սի՛նդաքսիս. σύνταξις . որ եւ Բաղդասութիւն. եւ Յարմար դասաւորութիւն բանի եւ այլոց իրաց. ըստ յն. յարմար գրութիւն.
cf. Յաւէժ.
Քեզ յաւէժաբար հնչմամբ ընդ հոգեղինացն դասս վերերգեսցուք. (Շար.։)
change, variation;
modulation.
Բարեկարգ յարմարութիւն շարժեալ վեր ի վայր՝ ի տարազարդ դասեալ լինէր յեղանակումն. (Պիտ.։)
to change, to convert, to transmute;
to repeat, to re-iterate, to rehearse, to inculcate;
to translate;
— ի մտի, to turn over, to revolve in one's mind, to think over again, to reconsider;
to ruminate, to ponder, to muse on;
ստէպ —, վեր ի վայր —, to repeat eternally the same thing, to return often on the same subject, to twaddle, to harp always on the same string, to be ever talking about.
Նախ յեղյեղեցին զյոյն գիրն ի հայերէն այբուբենս (այսինքն վերածին ի շարադասութիւն ըստ կանոնի տառադարձութեան), եւ ապա զթերին նորա լցուցին աստուածաշնորհ պարգեւօքն. (Տէր Իսրայէլ. դեկտ. ՟Ի՟Գ։ եւ Հ. կիլիկ.։)
cf. Յեղյեղումն;
— սրոյ, rotation of a sword;
յեղմունք լուսնոյ, the phases of the moon.
Ի բարիս ունին զյեղումն՝ օրինօք դաստիարակեալ. (Իգն.։)
comfort, consolation, solace;
balm, balsam.
Ի հանգստենէ քնոյ, զոր շնորհեաց մեզ մարդասէրն աստուած ի մխիթարութիւն եւ ի սփոփանս տկարութեան մերում. (Ժմ.։)
husbandman, farmer, tiller, cultivator;
man-servant, domestic, servant.
Մշակ՝ առանց ծովու վաճառական, ծառոց տնկիչ, բժիշկ հողմոց, ժամուց դաստիարակ. (Պիտառ.։)
writer, author, bibliographer;
book, writing;
cf. Մատենագրական;
ընտիր —, classic author;
յոռի —, sorry writer, scrawler, scribbler;
—ք, men of letters, the literati.
Դասակարգեա՛ ի դաս մատենագրի յանճառ երկնից արքայուդեանդ. (Շար.։)
done by hand.
Մատո՛ տէր զմատն մարդասիրութեան քում ի մատեանս այս մատնագործ՝ մեղսամակարդ մատանց մերոց (Մաշտ.։)
cutting off or amputating another's finger.
Ժողովեալ զդասս մանկանց՝ դիւաց եւ քրմաց եւ մատնահատաց (կամ մատնահարաց). (Կաղանկտ.։)
prophetically.
Զմի ճանապարհ վարեցին քրիստոս եւ յովհաննէս. այլ քրիստոս տիրաբար եւ աստուածապէս եւ մարդասիրաբար. իսկ յովհաննէս ծառապէս, մարգարէօրէն, եւ բարեկամաբար. (Եղիշ. մկրտ.։)
cf. Մարդախոշոշ.
ՄԱՐԴԱԽՈՂԽՈՂ ՄԱՐԴԱԽՈՇՈՇ. ἁνθρωποκτόνος homicida, sicarius. Որ խողխողէ կամ խոշոշէ զմարդիկ. մարդասպան. արիւնահեղ. արեանարբու.
slaughtering or massacring man, murderous, killing, bloody, sanguinary, cruel;
cut-throat, homicide.
ՄԱՐԴԱԽՈՂԽՈՂ ՄԱՐԴԱԽՈՇՈՇ. ἁνθρωποκτόνος homicida, sicarius. Որ խողխողէ կամ խոշոշէ զմարդիկ. մարդասպան. արիւնահեղ. արեանարբու.
murderous, exterminating;
— առնել, to kill, to put to the sword.
ἁνθρωποφόνος homicida. Կոտորիչ մարդկան. մարդասպան, եւ մարդածախ. մարդ ջարդօղ.
near the habitation of men;
ի —ի կեալ, to inhabit -.
Մարդասէր է եւ մարդընտել, եւ ի մարդամօտի եւեթ կամի կեալ աղաւնի. (Ագաթ.։)
edifying, exemplary, virtuous;
affable, kind.
Լե՛ր մարդասէր, խաղաղարար, մարդաշահ. (Նար. խր.։)
hating mankind, misanthropic;
misanthrope, man-hater.
Ի մարդատեցէ ել մարդասիրութիւն։ Վասն այնորիկ է մարդատեաց, զի աստուածամարտ է. (Բրս. վաշխ. եւ Բրս. չար.։)
Սզբնաչար դեւքն, եւ մարդատեացք։ Որ յոյժդ ես մարդատեաց՝ զլանալով զաստուծոյ մարդասիրութիւնն. (Յհ. իմ. պաւլ. եւ Յհ. իմ. երեւ.։)
misanthropy, hatred of mankind.
Առաքինին զմիայնութիւնն սիրէ, ո՛չ վասն մարդատեցութեան, քանզի մարդասէր է։ Մարդատեցութեան՝ որ ըստ մարդկան է. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)
means;
possible;
— է, it is possible, it may he so;
it is fitting or proper.
Գոլն, եւ մարթն, եւ հարկաւորն։ Ամենայն նախադասութիւն կա՛մ գոլ է, կամ մարթ, կամ հարկաւոր։ Ընդհանուրն ի վերայ մարթին նիւթոյ ոչ երբէք ճշմարտի։ Բայց մասնական բացասութիւն այժմ ի վերայ մարթին հակադարձի։ Հարկաւորն քան զմարթն. (եւ այլն։ Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
incorporation, embodiment.
σωματοποιΐα corporatio. Մի մարմին լինելն. դասակցութիւն.
corporal, corporeal.
Ի մարմնեղէնս տաղաւարի։ Մարմնեղէն հրեշտակք՝ դասք սրբոց ճգնաւորաց։ (Յընթեռնուլն զերգ երգոց) արտաքոյ ամենայն խորհրդոյ մարմնեղինաց պարտիմք լինել. (Նար. ՟Ե. եւ Նար. յովէդ. եւ Նար. երգ.։)
companion in arms, fellow-soldier, comrade;
adversary, antagonist, opponent;
confederate, leagued, allied;
— գունդք, auxiliary forces;
— լինել, to fight in company.
Մարտակից զինուորական դասուն սուրբն ներսէս. (Շար.։)
bushy, full of bushes, thick-tangled, brakish, briery.
Ընդ լեռնակողմն անջրդի ապառաժ մացառախիտ։ Իբրեւ զանդաստան մացառախիտ։ Խոպանացեալ սպառսպուռ՝ փշաբեր եւ մացառախիտ. (Յհ. կթ.։)
cf. Մարտուցանեմ.
cf. Մաքրազգեստ.
Մաքրազգեստիցն լուսատեսակ դասք. (Խոր. վրդվռ.։)
clean, spotless, very pure;
virtuous, pious.
Մաքրազգեստիցն լուսատեսակ դասք. (Խոր. վրդվռ.։)
hopeful, confident;
— լինել, to be hopeful, full of hope, buoyant with hope.
Ամենեքեան ի մարդասիրութիւն անդր աստուծոյ հայեցեալք՝ մեծայոյսք լինիցիք. (Կոչ. ՟Բ. եւ ՟Դ։)
very magnificent, very liberal, generous;
— առնել, մեծարել, to load with precious gifts;
— լինել յումեքէ, to receive magnificent presents.
Զմեծապարգեւին աստուծոյ մեծ օգնականութիւն։ Մեծապարգեւիդ մարդասիրութիւնդ. (Փիլ. բագն.։ Խոսր.։ Մաշտ.։)
separation;
retirement.
Աստուծոյ առ մարդիկ միաբանութիւն, որպէս եւ ընդդէմն՝ մեկուսութիւն։ Միշտ մեկուսութեամբ վեհիցն՝ պատուեալ լինի վատթարն, զնոցայն ժառանգելով զդաս. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)
fault;
sin;
— դնել, cf. Մեղադրեմ;
— ինչ առնել ումեք, to wrong or do evil to;
քո է —ն, it is all owing to you, it is your fault, you are wrong;
ոչ իմ է —ն, I am not to blame, it is not my fault;
իւրք — ինչ ոչ արար ինձ, he did not offend me in any way;
— ինչ ոչ գոյր նոցա, they would be without fault;
այս կայ — եւ մեզ, this is also partly our fault.
Որպէս Մալեալ, կամ մայօղ. (թ. մէլյէն ). դասի ընդ իգականս խաշանց.
like a corpse.
Մեռօրէն պակեան յահէն դասք պահապանացն։ Ւիւծեալ մեռօրէն տագնապէին զպահապանսն. (Շ. տաղ.։)
metropolitan.
Երրորդ դասք եկեղեցւոյ մետրապօլիտք, որք ըարգմանին մայրաքաղաքացիք. (Մխ. դտ.։)
subject;
vassal, serf;
dependent, inferior, subordinate, obedient, obsequious;
attentive, careful;
— լինել, to be attentive;
— կալ, to be obedient, to obey, cf. Հպատակեմ.
ὐποκείμενος, ὐποτεταγμένος, ὐπήκοος sunjectus, subditus, obediens. (ի Հուպ, եւ տակ, յատակ. կամ որպէս յն. իբօդագդիգօ՛ս. ստորադասական) Ներքոյ անկեալն տէրութեան, կամ մեծաւորի, առաջնորդի. ստորադեալ, ստրուկ. ծառայ պատրաստական. հնազանդ. հլու.
fiery, igneous;
spiritual, celestial, divine.
Հրաբուն զօրութեանցն դասք սպասաւորեալ. (Կիւրղ. ղկ.։)
to arm or furnish with fire;
to inflame, to kindle.
Ի նմանութիւն լուսոյ փայլման հրազինեաց անկիզելի զաշակերտսն։ Հրազինել զընտրեալ զդասս առաքելոցն։ Աստուածազարդ հրազինեաց զսուրբ զառաքեալսն. (Շար.։)
cf. Հրակերպեան.
Հրակերպ դասուք վայրիջեալ։ Հրատեսիլ հրակերպիցն։ Դասք հրակերպից. (Շար.։ Նար. ՟Ձ՟Ա։ Գանձ.։)
chief usher;
gymnasiarch.
Զօրինականացն դաստիարակէ զհրահանգապետս. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
to instruct, to teach, to exercise, to drill, to discipline, to tutor, to train up, to form, to regulate, to civilize, to polish, to fashion.
γυμνάζω, παιδεύω, ἁσκέω exerceo, instituo, doceo, erudio. Կրթել ի հրահանգս. վարժել. մարզել. դաստիարակել. ուսուցանել. խրատել. սանձել. կարգաւորել.
wonderfully ornamented or embellished with.
Հրաշազարդ գտար յերջանիկ դասս առաքելոցն։ Ի հրաշազարդ յարութեանն։ Հրաշազարդ եւ պայծառ առաքինութեամբ. (Շար.։)
wonderful, marvelous, worthy of admiration, surprising, amazing.
Հրաշալի դաս, կամ գեղեցկութիւն, բարեփառութիւն, տեսութիւն, բարշ. (Պիտ.։)
to make, build or construct wonderfully well.
Ի սկզբանէ արար աստուած զերկինն հրեղէն, եւ ի նմա հրաշակերտեաց զհրեշտակս տասնեակ դասուք. (Մխ. այրիվ.։)
cf. Հրեշտակագունդ.
Հրեշտակագումար դասուց բազմութիւն. (Գանձ.։)
assembled, composed of angels.
Հրեշտակագումար դասուց բազմութիւն. (Գանձ.։)
cf. Հրեշտակային.
Հրեշտակական մականունութիւն կամ անուանակոչութիւն, կարգ, քահանայապետութիւն, կարգաւորութիւն, տեղի, դասք, պարք, զօրութիւնք, օրհնութիւն, ազդումն. (Դիոն.։ Ագաթ.։ Յճխ.։ Նար.։ Խոսր.։ Սարկ.։ ՃՃ.։)
like an angel, angelic.
Հրեշտակակերպ տեսլեամբ։ Հրեշտակակերպ դասուց քահանայական երաստուց։ Հրեշտակակերպս արասցէ. (Շար.։ Ժմ.։ Ղեւոնդ.։ Ագաթ.։)
to become an angel, to live angelically, to lead an angelic life.
Հրեշտակացեալք ի դասս նորուն վերակարգեցան. (Շար.։)
archangel, chief or prince of the angels.
ἁρχάγγελος archangelus. Պետ դասուց հրեշտակաց. գլխաւոր ի հրեշտակս. զոր օրինակ գաբրիէլ, եւ այլն. եւ ուրոյն դաս ի վերոյ քան զհրեշտակս.