cf. Անյեղ.
Մի՛ դարձեալ այլայլեալ երեւութասցի զաստուածութիւն, քանզի անյեղլի է եւ անմահ. (ծն։)
cf. Անյեղաբար.
Յարդարել ըստ իմում յեղանակի անյեղապէս. (Մագ. լ։)
forgetfulness.
Տօն աստուծոյ՝ անյիշատակութիւն է ի չարեաց. (Եւագր. ՟Ժ՟Գ.) իմա՛ դադարումն ի սպառ։
to despair.
Անյուսացելոց հեծեալ հասանէ։ Ուրախութեամբ դարձուցանէ զանյուսացեալսն։ Ոչ անյուսացայց ի զօրագլուխն հաւատոյ. (Մագ. ՟Ձ՟Ա։)
unpardonable;
intolerable.
ἁνήκεστος. implacabilis, insanabiis, intolerabilis. Որում չէ՛ արժան ներել. անթողլի. անհրաժեշտ. եւ ըստ յն. ոճոյ, Անբուժելի, անդարմանելի, անհնարին. եւ Անտանելի, անտոկալի. (զի ներելն նշանակէ եւ տոկալ). աֆվ օլունմայաճագ.
inexhaustible.
Աննուազ յարդարութեան վաստակոց. (Խոսր.։)
immovable, fixed, stable, firm;
not commutable;
real, not personal.
Անշարժ լինել կամ պահիլ արդարութեան, թագաւորութեան, եկեղեցւոյ. եւ այլն. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Ա. 7։) (Շար.։)
Առ արդարեւ բարձրեալն բոլորիւք զօրութեամբք անշարժաբար բարւոք կայիւք հաստատեալ. (Դիոն. երկն. ՟Է։)
immovably, firmly.
Առ արդարեւ բարձրեալն բոլորիւք զօրութեամբք անշարժաբար բարւոք կայիւք հաստատեալ. (Դիոն. երկն. ՟Է։)
ungrateful, unthankful.
ingratitude.
Զհրէիցն գուշակէ զանշնորհակալութիւն եւ զանդարձութիւն. (Կիւրղ. ղկ.։)
incontestable, sure, certain, assured, infallible;
assuredly, incontestably, certainly.
Զի անշուշտ լիցի արդարութիւն հաւատոցն։ Զի անշուշտ լիցի կենաց աւետիք. (Ագաթ.։)
cruelly, barbarously, atrociously;
— չարչարել, to tyrannize.
Զերկոցունց նոցա զկեանս անողորմաբար դադարեցուսցէ. (Դիոն. թղթ. ՟Ը։)
insanable, incurable.
ἁνήκεστος. insanabilis, gravis. Անբժշկելի. անբուժելի. անդարմանելի. չարաչար. սաստիկ. անհնարին. չըռնտնալու, ճար չըլլալու.
without branches;
that does not rise or stir.
Մնացի իբրեւզսալ դարբնաց անոստ։ Անոստ սաստկութիւն կարծրութեան չարին կակղացեալ. (Նար. ՟Կ՟Դ. եւ Նար. առաք.։)
footless, apode;
baseless;
յանոտից, at the feet.
ԱՆՈՏՔ. Կողմն ոտից, ուր դադարեն չափք ոտ ոտից, եւ մնայ տեղին այն առանց ոտից. ոտքին կողմը, ոտքին ծարէն դուրս.
inseparable, indivisible.
Որոշմամբ (յն. ընտրողաբար) ողորմութեամբն վարի, եւ ոչ անորիշ (յն. անընտրողաբար) ողորմութեամբն, եւ ոչ անողորմ դարձեալ ողորմած ասէ, եւ արդար տէր. (Բրս. սհմ. Բրս. կրօն.։)
that bears the name of another.
Զանուանակիրն շինեաց աստուծոյ՝ տաճար։ Զնսեմանուն վայրսն կեդարու՝ զանուանակիր կոչմանն իսմայէլի. (Նար. խչ. եւ Նար. առաք.։)
renowed, famous, illustrious;
— լինել, to become illustrious.
Արանց արդարոց եւ անուանեաց. (Փիլ. նախերգ.։)
incorrigible, perverse.
Թշնամանք կնոջն՝ անուղղայ զարդարանքն. (Ոսկ. ես.։)
name;
renown, glory, reputation, honour, title;
— բայի, nominative;
noun, substantive;
— շքոյ, title.
Ասի անունդ անըմբռնելի, վասն զի արդարեւ իսկ անտեղի եւ անժամանակ է. (Մագ.։ Երզն. եւ այլն։) Այլ ի զուր, զի յայլ լեզուս եւս է բառ նմանաձայն (պ. նամ. յն. օնօմա. լտ. նօմէն. եւ այլն. որ եւ թ. ատ, իսմ.)
sweet, savoury.
Անուշահամ արդարութեամբ. (Ագաթ.։)
sweet, odoriferous, delicate;
— առնել, to perfume, to scent.
Անուշահոտ ոգիքն։ Անուշահոտ արդարութեամբ. (Ագաթ.։)
"cf. Անուշահոտ առնեմ."
Զոգիս արդարոց եւ տղայացելոց ի մեղաց անուշահոտէ։ Որ յանուշահոտ մերձենայ, անուշահոտի. (Նար. երգ.։)
not vicious, harmless, void of malice.
Զպարզամիտսն եւ զանչարսն յաւէտ շնրոհօք լնու աստուած։ Բնութեամբ հանդարտք են, հեզք, եւ անչարք։ Յորժամ միտք մարդոյ աննենգ եւ անչար լինիցի. (Ոսկ. գծ. եւ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։ ՟Բ. 6։)
immense, infinite;
extreme, excessive, enormous, immoderate, superfluous, superabundant;
intemperate, disordinate;
dreadful, violent, grievous;
յանչափս, cf. Յանչափս.
Չափովն՝ խնամք են դարմանոցն, եւ անչափն՝ տանջանք եւ մահ. (Յճխ. ՟Դ։)
irreproachable.
Զարդարեալ ցուցաւ յամենուստ անպախարակելի փառաւորութեամբ. (Պիտ.։)
faultless, perfect, accomplished, complete;
unfailing;
indefectible, inexhaustible;
perfectly;
without fail;
incessantly.
Եւ Ոչ պակասեալ. անթերի. անդադար.
negligently, without observation.
Արդարն նոյ ի գինւոյն իսկ անկաւ անպահպանաբար. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)
cf. Անպահպանաբար.
Արդարն նոյ ի գինւոյն իսկ անկաւ անպահպանաբար. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)
unbecoming, improper, unsuitable, unfit, absurd, unseemly.
Գործիչ այնպիսի անպատեհից։ Զօրինակ պիտոյիցն յանպատեհ իրս դարձոյց. (Եզնիկ.։)
irreverence;
dishonour.
Արդարն ոչ զրկանս համարի իւր զոմանց անպատուութիւնն. (Լմբ. առակ.։)
unprepared, unfurnished, unprovided;
յանպատրաստից, without preparation, unawares, unexpectedly;
cf. Յանկարծակի.
ἁκατασκεύαστος, ἁπαρασκεύαστος, ἁπαράσκευος. incompositus, incomparatus, imparatus. Որ չէ պատրաստ կամ պատրաստեալ. ուր չկայցէ պատրաստութիւն. անյարդար, անկազմ. անյարմար. թէտարիքսիզ, հազըր օլմայան.
cf. Անպարոյր.
ԱՆՊԱՐԱԳԻՐ որ եւ ԱՆՊԱՐԱԳԻԾ. ἁπερίγραφος, ἁπερίγραπτος. incircumscriptus, non circumscriptus, incomprehensibilis, immensus. Անպարագրելի. անպարոյր. անբովանդակելի. զոր չէ մարթ շրջափակել ծրիւ. անվայրափակ. անսահման. անեզրական. եւ անչափ. ընդարձակ յոյժ յոյժ.
want of leisure, business.
Զբազմապատիկ ի մարմնի զոգւոյ դեգերմունս անպարապութեան։ Ոչ երբէք դադարէ յայսպիսի անպարապութենէ. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Ա. ՟Լ՟Բ։)
unblamable, innocent;
not due;
— առնել՝ կացուցանել, to clear, to acquit.
ἁθῷος. innocens, insons, ἁναίτιος, innoxius, καθαρός, purus. Ոչ պարտաւոր. անպարտական. ազատ ի պարտուց, ի յանցանաց. ի պատժոց. անմեղ։ արդարացեալ. քաւեալ. սուչսուզ. տե՛ս (Ծն. ՟Խ՟Դ. 10։ Ել. ՟Ի՟Ա. 19. 28։ ՟Ի՟Գ. 7։ Օր. ՟Ի՟Դ. 5։ ՟Բ. Թագ. ՟Գ. 29։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Ա. 16։ ՟Ի՟Դ. 4։ Երեմ. ՟Է. 6։ ՟Ի՟Բ. 3. 17։ ՟Ի՟Զ. 15։ Դտ. ՟Ժ՟Ե. 3։ ՟Գ. Թագ. ՟Բ. 9։ Յովէլ. ՟Գ. 21։)
untroubled, unclouded, clear, pure.
ἅθολος, ἁθόλωτος, ἁνεπιθόλωτος. non turbidus, non turbatus, limpidus, tranquillus. Ոչ պղտոր. ոչ պղտորեալ. յստակ. վճիտ. անխառն. եւ Հանդարտ. անխռով.
unprofitable, useless;
unfertile, unfruitful, barren;
un-profitably, uselessly.
Զանպտուղսն արդարութեան ցամաքեցուսցէ զփուշսն. (Ագաթ.։)
intermedium, space, interval, interstice;
partition, boundary.
Խրամատեալ զցանկն անջրպետ՝ սրոյ սրովբէին։ Ընդարձակ միջոցաւ յաւէտ անջրպետ նշուլիւքն ծածկի ի նոցունց. (Նար. խչ. եւ Նար. կուս.։)
curtain of partition.
Ընդարձակեցեր թշուառացելումս զառագաստն անջրպետարան։ Զվարագուրացն անջրպետարան. (Նար. ՟Ծ՟Բ. եւ Նար. խչ.։)
infinite, unbounded;
interminable;
unlimited;
indefinite;
incomprehensible.
Անսահման շուայտութեան եւ արբեցութեան ընդարձակութիւն. (Պիտ.։)
to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.
ἁκούω, ὐπακούω, πείθομαι , πειθαρχέω. audio, obedio, pareo, obtempero. Հանդարտ ոգւովն ունկն դնել, կամ Յանձն առնուլ զլուեալ բանն հեզութեամբ եւ հլութեամբ. հնազանդիլ. հպատակիլ. լսել բանի. ունկնդիր լինել. մռել, մտիկ ընել. տինկլէմէք. իդաաթ էթմէք.. (տե՛ս Ծն. ՟Լ՟Թ. 10։ Օր. ՟Ժ՟Ը. 14։ Դատ. ՟Ժ՟Ա. 17։ ՟Գ. Թագ. ՟Ի. 25։ ՟Դ. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 11։ Իմ. ՟Ը. 12։ Երեմ. ՟Ի՟Թ. 8։ ՟Լ՟Բ. 33։ ՟Լ՟Զ. 25։ ՟Լ՟Բ. 15։ Գծ. ՟Զ. 7։ Յայտ. ՟Ժ՟Թ. 10։)
Հանդարտել. տանել. ժոյժ ունել. համբերել. սոպր էթմէք.
ungovernable, unruly, disobedient, obstinate, incorrigible.
Իբր Անանսացօղ. հեստ յանսալոյ, կամ անամոքելի սաստիւ. անհանդարտ. անհնազանդ. ըմբոստ. խեռ. ստահակ, կամ անսանձ. ապարասան. զապթսըզ, իդաաթսըզ.
infinite, interminable;
perpetual, durable;
inexhaustible.
ἁπέραντος, ἁτέρμων, ἁπειλήμενος , διαρκής, ἁδιάλειπτος. infinitus, termino carens, immensus, indeficiens. Ոյր չիք սպառումն կամ սպառուած. անհատ. անպակաս. անծախ. անանց. եւ անեզր. անվախճան. անկատարած. անհուն. անչափ. անսախման. անդադար. յաւիտենական. դիւքէնմէզ. հատսըզ. հիսապսըզ. նիհայէթսիզ. էպէտի.
unjust, iniquitous, wicked;
injurious, offensive;
perfidious, disloyal;
false, illegitimate;
tyrannical;
—, յանիրաւի, յ—ս, unjustly, iniquitously.
ἅδικος. injustus, iniquus. Հակառակն իրաւանց. օտար յիրաւանց արդարութեան. անարդար. անօրէն. սուտ. ոչ իրաւացի (անձն կամ իր). նեհագ. շերիսիզ. ատալէթսիզ.
Մի՛ հաւանիցիս ընդ անիրաւի՝ լինել վկայ անիրաւ։ Յառնէ անիրաւէ փրկեցեր զիս։ Յանիրաւէ փրկեսցէ զիս Տէր։ Զշրթունս անիրաւս մերժեա՛ ի քէն։ Լեզու անիրաւ։ Լեզու անիրաւի։ Ո՛չ է արդարոյ եւ ո՛չ մի ինչ անիրաւ։ Որ շշնջեն զանիրաւս։ Խորտակէի զկզակս անիրաւաց. եւ այլն։
to offend, to sin against, to wrong, to injure, to abuse, to hurt.
Անիրաւեցաք նախ զանձինս, եւ յետ այնորիկ զօրէնս Աստուծոյ եւ զարդար խրատ նորին։ Որքան թշնամին զիս անիրաւէ։ Անիրաւեն զմարդիկ ի գայթակղութիւնս մեղաց։ Մի՛ անիրաւէք զերկիր (հարուածովք)։ Ոչ կարէ անիրաւել զարդար դատաստան իւր, եւ ընդ մեզ հաշտել։ Անիրաւեաց զԱստուած, եւ կամաւ յանցեաւ ընդ օրէնս նորա։ Յանիրաւողացն զերծանել. (Լմբ.։)
injustice, iniquity;
injury, wrong, offence, affront;
trespass;
oppression.
ἁδικία, ἁδίκημα. injstitia, iniquitas, injuria. Պակասութիւն իրաւանց եւ արդարութեան. անիրաւ գոլն. եւ անիրաւ ինչ, զրկանք. չարիք. անօրէնութիւն. ատալէթսիզլիք. զուլմ. ճէվր.
Լցաւ երկիր անիրաւութեամբ։ Կատարաեցին զանիրաւութիւն ի կամաց իւրեանց։ Բառնայ զանօրէնութիւնս եւ զանիրաւութիւնս եւ զմեղս։ Ածէ զանիրաւութիւնս հարց որդւոց՝ եւ յորդիս որդւոց։ Ոչ գոյ ի դատասատնի նորա անիրաւութիւն։ Ոչ գտաւ յիս անիրաւութիւն։ Զանիրաւութիւն խորհեցաւ ի լեզուի իւրում։ Երկիւղ Տեառն ատեայ զանիրաւութիւն։ Ի բաց կացէք յինէն ամենայն մշակքդ անիրաւութեան։ Անիրաւութիւն, կամ խարդախութիւն չարեաց։ Զի՞նչ գտին յիս անիրաւութիւն։ Անիրաւութիւն է այդ։ Խօսին զարդարոյ զանիրաւութիւն. եւ այլն։
Խոտորեալք ի յարդարութեանն ուղեղ շաւղաց մարդիկ՝ զսա գտին գործի անիրաւութեան. (Պիտ.։)
Խոտորէիք զսիրտ արդարոյն անիրաւութեամբ. (Եզեկ. ՟Ժ՟Գ. 22։ Իսկ Հռ. ՟Ա. 18։)
Եւ ոչ անիրաւութեամբ արդարանալ՝ որպէս վիճաբան. (Շ. թղթ.։)
that never ceases to speak;
incessant;
incessantly.
Առանց լռելոյ. անլռելի ձայնիւ. անդադար. անընդհատ. ἁσιγήτως. incessanter.
cf. Անլռաբար.
cf. անդադար.
cf. Անլռաբար.
ἁσίγητος. nonsilens, non tacens, incessabilis. Որ ոչ լռէ. անլուռ. անդադար.
that loves not peace, turbulent.
Որ ոչն սիրէ զխաղաղութիւն. խռովասէր. անհանդարտ.