exhorted, encouraged;
prompt, ardent, diligent, eager, desirous;
copious, abundant;
andante;
exhortation;
— սրտիւ, կամաւորութեամբ, heartily, willingly, gladly;
— փութով, diligently, eagerly, promptly, readily;
— լինել, to exhort, to incite, to induce;
— երգել, to sing andante;
առ ի — վաստակոց, to inspire with the taste for labour, to incite to work.
Եթէ զձեզ յորդոր եւ յօժար (կամ յորդոր յօժարութեամբ) տեսանիցեմք դարձեալ առ աստուածութիւն անդր. (Ագաթ.։)
Յորդոր եւ խնդալից սրտիւ. (Արծր. ՟Բ. 3։)
Մայրն Մարիամ հառաչմամբ յորդոր, կայր գրկապատեալ ոտիցն ահաւոր։ Ցնծայր յորդոր գետն Յորդանան. (Գանձ.։)
exhortation;
parenesis;
homily;
andantino.
προτρεπή, παραίνεσις exhortatio. Բան յորդորական. յորդորանք. (լծ. լտ. հօրդա՛մէն, ատհօրդա՛ցիօ ).
cf. Յորդորիչ.
Երգք եւ ընթերցմունք սրբազնաբար կենդանեացն յորդորականք առ նմանապէս կատարումն. (Դիոն. եկեղ.։)
abundance, affluence, superabundance, exuberance;
outflow, overflowing, discharge, torrent, inundation;
յորդութիւն արեան, rivers of blood;
յորդութիւնք պատուհասից, plagues upon plagues;
յորդութեամբ, in torrents, abundantly, copiously.
Յորդութիւն բարերարութեան՝ ընդակից (կամ ընդանակից) քո է. (Սարկ. աղ.։)
when;
since, as;
— or յո՞րժամ, when ?
Կարող եմ այսօր, որպէս յորժամ առաքեաց զիս Մովսէս։ Եւ լինէր՝ յորժամ մտանէր արքայ ի տունն Տեառն։ Զոր արար Դաւիթ, յորժամ քաղցեաւն։ Յորժամ գտանիցէք, ազդ արասջիք ինձ։ Այժմ մերձ է մեզ փրկութիւն, քան յորժամ հաւատացաքն։ Յորժամ դարձցիս եւ յոգւոց հանիցես, յայնժամ կեցցես։ Յորժամ եկեսցէ, յայնժամ նստցի։ Յորժամ դարձցին առ տէր, ապա վերասցի առագաստն, եւ այլն։
Յո՞րժամ ժամանեսցես դու, եւ կամ ե՞րբ դարձցիս. (Նեեմ. ՟Բ. 6։)
very deep, profound.
որպէս թէ Յորդախոր. յորձանուտ.
current, stream, torrent;
eddy, whirlpool, vortex;
bubble, bubbling;
foaming;
eddy-water;
—ս առնուլ, to boil hard, violently or furiously.
ῤύσις, ῤεῦσις, ῤύμη , ῤεῦμα, ῤείθρα, πλημμύρα, χύσις, ἕκχυσις, χείμαρρος fluxus, profluvium, inundatio, redundatio, effusio, irruptio, torrens. (որպէս թէ Յորդանք) Յորդումն կամ յորդութիւն ջուրց՝ եռացմամբ հանդերձ որպէս զեռանդն կաթսայի. գրգանք. հոսանք. շրջանք. պտոյտք. ալիք. ուղխք. հեղեղ. զեղումն. վազք. յարձակումն. սէլ, կիրտապ.
Իբրեւ զառիւծ ելցէ ի յորձանացն Յորդանանու. (Երեմ. ՟Ծ. 44.) (յն. ի վեր ելցէ ի Յորդանանէ. զոր նախնիք մեր ստէպ առնուն որպէս գետ յորդ կամ յորձանուտ)։
Զօրէն յորձանաց ուխից։ Ալիք յորձանաց։ Գետոյն (Նեղոսի) յորձանօք զեղման ծովացուցանելոյ ի ժամանակի զդաշտսն։ Բազում եւ սաստիկ յորձանօք. (Փիլ.։)
Ի Յորդանանու յորձանսն. (Շար.։)
Քանզի եւ Յովբայ իսկ ոչ վնասեցին յորձանք բանից նոցա։ Ընկալեալ զյորձանս նախատողացն՝ ի բաց մերժեաց համարձակութեամբ արդարութեանն. (Իսիւք.։)
to call, to name, to denominate, to qualify as, to give a name to, to entitle;
to surname.
ἁγορεύω, προσαγορεύω, ἑπικαλέω , ὁνομάζω appello, nuncupo, nomino, voco. որպէս թէ Ոգելով ոգել. Կոչել ստէպ. ստորոգել. անուանել. վերաձայնել յանուանէ. կարդալ. եւ մականուանել. յարանուանել.
Դիս ըստ սովորութեան իւրեանց փոխանակ Աստուծոյ յորջորջեցին։ Որ սեբաստոսն յորջորջեցաւ։ Հերովդէս զԱնտրիպատրիդա (քաղաք նորոգեալ) ի պատիւ Անտիպատրայ հօրն իւրոյ յորջորջեաց. (Եւս. քր.։)
to search, to investigate.
Զշրթունքն իւր տարեալ մերձեցոյց յականջն Յուդայի՝ յուզարկելով զնա. (Բրսղ. մրկ.։)
to seek, search or inquire after, to make search for, to ferret out, to hunt after;
to examine, to discuss;
to agitate, to move, to trouble;
to excite, to incite, to provoke, to stir up, to move sedition;
— զծով եւ զցամաք, to seek everywhere for, to ransack;
— խնդիրս, to breed disputes, to excite quarrels.
Յուզէր եւ շարժէր զբուք ձմերայնոյ։ Զողորմած դատաստանն յուզեցաք՝ վրէժ առնուլ. (Եղիշ. ՟Բ. ՟Ե։)
Դադարեցոյց զյուզեալ ալիսն։ Զայս ամենայն յուզէ, զի մերժեսցէ զմարգարէն. (Իգն.։)
search, research, perquisition;
trouble, agitation;
incitement, instigation;
turbulence, confusion, tumult;
— խորհրդոց, anguish, anxiety, affliction, pain;
— կրից, hastiness, outburst;
— սրտի, emotion, transport.
Այլ մեք դարձցուք ի յուզմունս եզանց ամոլիցն. (Ճ. ՟Ա.։)
Լռեալ դադարեցին ամենայն խռովութեանցն յուզմունք. (Եղիշ. ՟Գ։)
idly, lazily, slowly, carelessly.
ῤᾳθύμως remisse, segniter, oscitanter. Իբրեւ յոյլ շարժելով. յուլութեամբ. դանդաղանօք.
to be idle, to grow lazy, indolent;
to neglect, not to care for.
ἁμελέω supersedeo, curae non habeo, negligo ὐπερείδω, ὐπεροράω despicio, contemno χαυνοῦμαι laxor, mollior, resolvor, langueo. որ եւ ՅՈՒՂԱՆԱԼ. Յոյլ եւ թոյլ եւ յոյր լինել. յողն կալ. յուլն յենուլ. յողալ. ծուլանալ՝ թուլանալ. դանդաղիլ. անհոգ լինել. անփոյթ՝ անտես առնել. թուլնալ, ծուլնալ.
զօրութեամբ եւ յաղթանդամութեամբ յուղացեալք. (Եւս. քր. ՟Ա։)
idleness, laziness, slowth, negligence;
cowardice.
ՅՈՒԼՈՒԹԻՒՆ կամ ՅՈՒՂՈՒԹԻՒՆ. ῤᾳθυμία, ἁμελεία desidia, segnities, ignavia, vecordia, negligentia χαυνότης mollities եւ այլն. Յոյլ գոլն, եւ յուլանալն. դանդաղութիւն. դանդաղանք. ծուլութիւն. պղերգութիւն. թուլամորթութիւն. անհոգութիւն. անգործութիւն. յօրացումն.
Սարդանապաղղոս անցոյց զանցոյց զամենեքումբք բարեկեցութեամբ եւ յուղութեամբ. (Եւս. քր. ՟Ա։)
accompanying, escorting;
—ք, attendants, train, retinue, suit;
— ճառ, funeral oration.
Մերթ՝ Արձանական. դամբանական. ἑπιτάφιος, ἑντάφιος funeralis, funereus, funebris.
funeral, funeral train or procession;
obsequies, burial.
ἑκφορά elatio funeris, funus παραπομπή comitatus. որ եւ ՅՈՒՂԱՐԿՈՒԹԻՒՆ. Հանդէս թաղման՝ ուղեկցութեամբ ընդ դագաղաց մինչեւ ի գերեզման.
to accompany, to attend on, to escort;
to lead, to conduct, to guide;
to send, to expedite, to despatch, to forward;
to perform the funeral obsequies.
Շուրջ խայտայ դլփին, եւ յուղարկէ զնաւորդսն հանդերձ խնդամտութեամբ. (Ածաբ. նոր կիր.։)
sender;
forwarding agent, transmitter.
Այլոց թողուցումք զմեծութիւնն, եւ նոքա դարձեալ այլոց, եւ նոցա յետինք՝ իւրեանց յետնոց. իբրեւ յուղարկիչք ընչիցն մերոց եւ ստացուածոցն մերոց եմք, եւ ոչ տեարք. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 6։)
speaking Greek;
Ionic;
— հրէայ, Hebrew born in Greece, i.e. in captivity.
Յունալեզու հրէայքն դարձեալք ի գերութենէ, մոռացեալ զհայրենի լեզուն. (Տօնակ.։)
Greek;
— հուր, greek fire;
— ոճ, grecism;
վարել զոճ —, to grecize, to grecianise, to render greek.
ἐλληνικός hellenicus, graecus, -a, -um. Սեպհական ազգին եւ աշխարհին յունաց, եւ յոնիացւոց. ելլադական. հելլենական. որ եւ Հեթանոսական. եբր. եօնա.
in Greek;
Greek;
ուսանել, գիտել, խօսել —, to learn or study, to know, to speak Greek.
Եւ էր գրեալ եբրայեցերէն, դաղմատերէն եւ յունարէն։ Յունարէն գիտե՞ս. (Յհ. ՟Ժ՟Թ. ՟Ի։ Գծ. ՟Ի՟Ա. 36։)
Յունարէն եւ դաղմատերէն եւ եբրայեցերէն գրով. (Ղկ. ՟Ի՟Գ. 38։)
Յաշխարհին բարբառոյ ի յունարէն դարձուցեալ. (Եւս. քր. ՟Ա։)
causing to remember, recalling to a person's recollection, mind or remembrance, commemorative;
suggesting, warning;
prompter.
Տիւ, հանդէս՝ որ լի է աշխատութեամբ ... յուշարար անդադար՝ բնութիւն հայելի. (Պիտառ.։)
act of reminding;
warning, admonition, notice, advice.
Ոչ իւրովի յիշեաց, այլ կարօտացաւ միւսանգամ վարդապետին յուշարարութեանն։ Բնութիւն որդւոց մարդկան մոռացօղ է բարեաց. վասն այսորիկ կարօտ է բազում յուշարարութեան. (Ոսկ. մ. ՟Գ. 32։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)
slowly, softly, easily, leisurely;
softly, gently, mildly;
— գնալ, to go fair and softly;
to walk gravely along.
ռմկ. ուշկեկ. թ. եավաշ ... Հանդարտիկ. մեղմիկ. մեղմով. յամր. ծանր շարժմամբ. կամաց, ծանտր.
to make amulets or charms, to enchant, to cast a spell over, to bewitch, to charm, to fascinate.
ἑπιδέω, ἑπιδεσμόν ποιέω alligo, obligo fasciis ἑπᾴδω incanto. Յուռութս առնել, կամ ասել. դիւթել. հմայել. թովել. շշնջել. կարդալ եւ կապկապել կախարդանօք.
Դիւաց ոմանց, որք ի յուռթել պիղծ կախարդացն կցորդեալ՝ բարեգործել ձեւանային. (Ոսկ. ես.։)
cf. Յուսագնեալ.
Ի հեզահարցումն դատողին յուսակնեալ (կամ յուսագնեալ). (Թէոդոր. մայրագ.։ եւ Գանձ.։)
consolatory, comforting;
exhortatory.
Ահա արդարեւ օրհնեալ է հատուած բանի՝ յուսադրական սրտի՝ այսր մեղայի. (Նար. ՟Ի՟Է։)
cf. Յուսահատ.
Յուսակտուր օդով ցամաքիմ, եւ դառնաշունչ հողմով զիջանիմ. (Նար. ՟Կ՟Զ։)
in despair, without hope, comfortless, brokenhearted, disconsolate, discouraged, despondent;
— առնել, to despair, to take away all hope, to drive to despair, to throw into despair;
— լինել, to be in despair, to lose all hope, to be desperate, hopeless, to give oneself up despair, to despond, to be disheartened, to get discouraged;
— զումեքէ, to despair of a person's life, to give over, to deem past recovery.
Յուսահատ (գտեալ), եւ առանց խոստովանութեան։ Զյուսահատսն ի յոյս կենդանի ածէ. (Յճխ. ՟Ժ՟Գ. ՟Ի։)
to hope, to expect;
to trust, to confide;
to promise or flatter oneself;
— ի տէր, առ աստուած, to trust in God.
Յուսացաւ կոչել զանուն Տեառն Աստուծոյ։ Յուսա՛, կամ յուսացարո՛ւք ի Տէր. առ Աստուած։ Յողորմութիւնս կամ յիրաւունս քո յուսացայ։ Աչք ամենեցուն ի քեզ յուսան։ Յուսացաւ յԱստուած։ Ո՞ւր են աստուածք նոցա, յորս յուսացեալ էին ի նոսա։ Յուսացեալ էին ի դարանամուտսն։ Յուսացաւ սա ի բազում մեծութիւն իւր։ Յուսացելոց յինչս։ Եթէ յականս պատուականս յուսացայ։ Զսպառազինութիւնն նորա հանէ, յոր յուսացեալ էր։ Յո՛ր կողմն եւ յուսացեալ իցէ. եւ այլն։
Յուսալով զկանգնումն գլորելոյն։ Զմերն յուսային զդարձ։ Առին ե՛ւ զոր յուսային, ե՛ւ զոր ոչն յուսային. (Խոր. ՟Գ. 63. 68. եւ 52։)
friday-like;
— դարու, in the sixth century.
very clearly, very distinctly;
precisely.
Յորդահոսան յստակագոյն աղբերացն։ Տեսեալ զաղբերացն յստակագոյն բղխմունս։ Աղբիւրք յստակագոյնք կամ յստակագոյնս բղխեն. (Պիտ.։ Խոր. ՟Ա. 14։ Զքր. կթ.։ Պիտ.։ Ածաբ. նոր կիր.։)
Հրախառն եւ յստակագոյն տեսակք։ Հարթ եւ հանդարտ եւ յստակագոյն մասամբքն. (Պղատ. տիմ.։)
speaking clearly, distinctly.
Յստակ խօսօղ. ոյր բանքն են յստակ. լուսաւոր վարդապետութեամբ.
singleminded, simple-hearted, sincere, ingenuous, candid.
Յստակամտաց հովիւ, ընդդիմացողաց դատաւոր. (Եփր. աւետար.։)
articulation, joint, juncture;
bond, tie, link, connexion;
article.
ՅՕԴ որ եւ ԶՕԴ. ἅρθρον articulus σύνδεσμος colligatio, ligamen, conjunctio, connexio, nexus, junctio, junctura ἀρμός, ἀρμονία compages, commissura, harmonia. Կապ, շաղկապ ո՛ր եւ է մասանց. յօդուած անդամոց. յարումն. կցումն. յարմարութիւն.
Անդամալոյծ՝ լուծեալ յամենայն յօդից (յն. (անդամոց). ՟Գ. Մակ. ՟Բ. 40։)
Եւ զայլսն յամենայն անդամունսն սերմանեաց՝ շարամերձելով յօդ առ յօդի. (Պղատ. տիմ.։)
ՅՕԴ ՅՕԴ, իբր յօդ առ յօդ. մ. Անդամ անդամ. յօշ յօշ.
Յօդդ ասի արդարեւ իսկ յօդ. որ է կցումն գրոյ յանգի անուանն եւ բայի, որ ցուցանէ զմերձաւորն կամ հեռաւորն։ Երեք գիր են, որ յօդ կոչին. եւ այլն. Երզն. քեր.։ Տե՛ս ի տառսդ Ս, Դ, Ն. յորոց կազմին եւ դերանունքս, այս, այդ, այն. սա, դա, նա. ես, դու, նա։
Ոչ եթէ ընդ վայր ինչ կարդաց զնա լոկ Բան (յն. լօ՛ղօս), այլ՝ յօդ յաւել. ասէ, Բանն (յն. օ՛ լօ՛ղօս), զի յայլմէ մեկնեսցէ զնա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1. (ուր վրիպակաւ գրի. եդ եւ յաւել)։)
to join, to unite, to tie, to bind, to annex;
to articulate, to pronounce, to utter;
to feign, to contrive, to invent;
to compose, to form.
Վէմն անդրդուելի յօդէր զհանուրս՝ զՔրիստոսն Աստուծոյ դաւանելով որդի. (Շ. տաղ.։)
ՅՕԴԵԼ. Յարմարել զյօդաւոր բարբառ կամ զնշանակ իմաստիցն, կցկցել զբան. հայթհայթել, կարկատել. ձեւացուցանել, խոխոտել. հնարել պատճառանս.
Վասն դատակնքաց, զոր յօդեցին զտեառնէ մերմէ. յօդեցին իսկ զդատակնիք փրկչին մերոյ. (Եւս. պտմ. ՟Թ. 5։)
articulation, joint, knot;
composition, construction;
article, paragraph.
ՅՕԴՈՒԱԾ. Յօդ. կցուած. կապ անդամոց, եւ կարան զրահից.
Միայնում գլխոյն Յիսուսի երկոտասան յօդուածք անդամոց. (Նար. առաք.։)
contrived, fictitious, artificial, imaginary;
compound.
Ոչ ի պարզ, եւ ոչ ի յօդուածոյս ի վնասակարութիւնս անկաք, այլ ի բազումս եւ յանհնարինս եւ ի պէսպէս դառնութիւնս. (Եւթաղ.։)
connexion, harmony.
Յօդումն ասի դաշնակումն ձայնի, որպէս աղեաց քնարի յօդանալ ընդ միմեանց. (Լծ. նիւս.։)
eagerly, willingly, with pleasure, with good will, voluntarily, spontaneously, heartily.
Պնդասրտեալ յօժարագոյնս եւս առնէր զնոսա. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 10։)
spontaneous, willing.
Է՛ որ բնական, եւ է՛ որ յօժարական։ Յօժարական կենդանութիւն է, յորժամ յոռեգոյնն յաղթէ լաւագունին. իսկ յօժարական մահն է ըստ առաքինութեան կենցաղավարութիւն. (Սահմ. ՟Ը։)
goodwill, entire disposition, inclination, devotion, eagerness.
Զյօժարամտութիւնն (կամ զյօժարմտութիւնն) միայն ոչ բռնադատել, զի մի՛ ի հարկէ իցէ ձեր փրկութիւնն. (Եփր. գալստ.։)
eyebrow;
lofty countenance, stately look, superciliousness, haughtiness;
— սեաւ, կամարաձեւ, թաւ, անօսր, նրբին, ի վայր անկեալ, ամբարհաւաճ, սպառնալից, dark, finely arched, bushy, thin, small, hanging, haughty, threatening eyebrow;
ամբառնալ զ—ս, զ—ս վեր ի վայր տանել, to raise the brows through superciliousness, to put on an arch look, to look arch;
վանել զ—ն, to put off pomp or pride;
պռստել, ի վեր պրկել զ—ս, to frown, to knit the brow, to look sour or angry;
զ—սն հանել, to paint the eyebrows;
—օք ակնարկել, to wink, to wink at.
ՅՕՆ մանաւանդ՝ՅՕՆՔ. գրի եւ ՅՈՒՆ, ՅՈՒՆՔ. (ռմկ. ընքուի, ընքուըներ. ὁφρύς supercilium. Կրկին կարգ կիսակամար մազից ի վերայ դարեւանդաց աչաց՝ ի գահաւանդս ճակատուն. նմանութեամբ՝ Բարձրայօնութիւն.
Յունից (կամ յօնից) դարեւանդաց։ Յունիցն նրբենից ի մի կից կամար։ Մեծութեան յունիցն, եւ շարժութեան հերացն։ Յունքն եւ բիբքն թիւրեալ յարտասուացն. (Խոր. ՟Բ. 39։ Նար. տաղ.։ Նոննոս.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)
having joined eyebrows;
— լինել, to knit the brow;
— ճօճ, knitting the brows nervously.
Ի միմեանս դարձեալք արտասուալից աչօք, յօնակից լեալ վշտօք վարատեալ ոչխարին, ողբային. (Սիսիան.։)
cf. Յօշեմ.
σταράκτω lacero. Յօշելով հատանել. յօդ յօդ՝ անդամ անդամ կտրատել. գիշատել. քայքայել. ... (առաւել վարի կր. գրի եւ ՕՇԱՏԵԼ. իսկ յետինք գրեն ՅՕՇՈՏԵԼ)
a joint of meat;
dismembered part, segment.
διχοτόμημα, μέρος segmentum, pars, portio. Յօշեալ անդամ. անդամաթիւ.
dismembering, dismemberment.
Պատրա՛ստ եմ ի սուր, ի քերանս, ի յօշումն անդամոց. (Ճ. ՟Ա.։)
to fatten, to grow fat;
to stuff on gorge oneself;
to live in effeminacy, idleness or debauchery, to wallow in voluptuousness, to pamper oneself;
to become haughty, to enact the stately personage, to play the swell;
— սիգաքայլ, to stalk, to walk proudly, to look big;
— ի խաղս, ի զբօսանս, to pass the whole day in pleasure or amusement.
Յօրացեալ եւ ապաստանեալ ի յոյժ բազկի եւ ի յաղթանդամութիւն հասակի. (Արծր. ՟Ա. 2։)
luxury, voluptuousness.
Ոչ դանդաչէր աղջամղջաւ հեշտախտութեանն ի մահիճս մարմնական յօրացման. (Տօնակ.։)
to fashion, to adapt, to fit to, to adjust;
to arrange, to dispose, to organize;
to get ready, to prepare, to provide with, to furnish, to order;
to form, to trim, to adorn, to embellish;
to compose, to write;
to make, to construct, to build;
— պարս, to dance;
— երգս, նուագս, to sing, to modulate, to tune;
թատրոնական քերթուածս —, to write a dramatic composition.
ἀρμόζω, εὑαρμόζω concinno κατεργάζω conficio, elaboro κατορθόω erigo, dirigo ἑπιτίθημι, συντίθημι appono, compono οἱκονομέω dispenso διαγράφω describo διατάσσω, κατατάσσω dispono, ordino եւ այլն. Օրինօք՝ ըստ օրինի՝ բարւոք օրինակաւ կազմել, առնել. յարդարել. յերիւրել. յարմարել. յօդել. կարգաւորել. ուղղել. տնօրինել. կարգել. յարադրել. յեղանակել. շարագրել. շարադրել. օրինած կերպով շինել, շտկել, շտկտել, բանիլ.
Յօրինել զարտախուրակ. զգլուխ զարդու իւրով. զհացն ի վերայ սեղանոյ. խորտիկս. զպէտս. զբան ի դատաստանի։ Ի բարութեան արդարոց յօրինի քաղաք։ Յօրինեցաւ գործն ի տանն Տեառն. եւ այլն։