anointed;
initiated, sacred.
μεμυημένος, τετελεσμένος initiatus. իբրու Այն՝ որոյ գլուխն իցէ օծեալ խորհրդաբար. Նուիրեալ. սրբազանեալ. ստուածարեալ. խորհրդազգած. նուիրական. ձօնեալ.
Իւղագլուխք, խորհրդապէտք. (Լծ. փիլ.։)
իւղագլխեալ, եւ իւղագլուխ, կախարդացվատթարաց անուանք են. փոխանակ ասելոյ՝ ձօնելոց առ հեթանոսս, եւ համարելիոց իբր աստուածարեալս, եւ խորհրդազգածս դից։
the same as he, in conjunction with him.
Տայր հրաման արքայն արշակ դնել անուն դաստակերտին յիւրակից անունն արշակաւան. (Բուզ. ՟Դ. 12։)
egotist, that thinks only of self;
— շահասիրութիւն, self-interest.
ապաշխարօղ իցէ նքնադատապարտեալ խորհուրդ, եւ անհոգ իւրահոգ։ (Վրք.հց. ՟Դ։)
his, his own;
—քն;
his parents, servants;
his works, deeds, property, wealth, goods.
Խաչեալ կենդանին՝ մարմնովն իւային. (Գանձ.։)
of or by himself;
spontaneously, voluntarily, of his own free will;
his, her;
— զիւր անձն անիծանէ, he curses himself;
ինքն — կործանէ զանձն չարութիւնն, malice prepares its own punishment;
— երթալ, to go personally;
զ— երթալ, to commit suicide.
Մի՛ իւրովի առնուլ զվերակացութիւնն, այլ զոր այլքն դատիցին. (Բրս. հց.։)
Իւրովի (այսինքն զնոյն ինքն) զաստուած յատեան մատուցանէ։ Նորին իւրովին ի դատ մատուցեալ պահանջէ. (Ոսկ. ես.։)
the twelfth letter of the alphabet, and the seventh of the consonants;
thirty, thirtieth.
Լ տառն այլոց ազգաց տարադարձութեամբ վերածի ըստ հայոց ի ղ. տե՛ս ի տառն Ղ։
Լիւնըն լըռել վարդապետէ՝ ի ցաւագին բարկութենէ։ Լիւն՝ լու՛ր ասէ հօր քո խրատու, լե՛ր օրինաց մօր քո հըլու. (Շ. այբուբ.։)
that weeps, plaintive, mournful, dreary, sad;
groaning, moaning, wailing;
—ք, female mourners, hired female weepers at funerals, mutes;
—ն, faculty of weeping.
Աչօք լալական դառնութեամբ կոծին. (Գանձ.։)
place for weeping.
Ել հրեշտակն ի գաղդաղայ ի լալետեղն եւ ի բեթէլ. (Դատ. ՟Բ. 1։)
cf. Լալետղ.
Ել հրեշտակն ի գաղդաղայ ի լալետեղն եւ ի բեթէլ. (Դատ. ՟Բ. 1։)
weeping, bewailing, tears, lamentation, mourning, groaning;
լալ ի լալիւն՝ լալիւն մեծ, to melt or burst into tears, to weep bitterly, to shed a shower of tears, to shed bitter tears;
լալիս դնել, to weep, to cry, to groan;
լալիք, mourning, time of mourning.
to weep, to shed tears, to cry;
— դառնապէս, to weep bitterly, to shed bitter tears;
— վայրապար, զ— կեղծաւորիլ, to have tears at command;
— ի ծաղուէ, to cry with laughing;
— զմեղս իւր, to mourn for, or bewail one's sins;
— զոք or ի վերայ ուրուք, to weep, to bewail, to deplore some one;
cf. Լալիւն.
large, broad, ample, vast, spacious, extensive;
գետ ի — ծաւալեալ, a mighty mass of flowing water, an immense, or over flowing river;
բարձր եւ — հասակաւ, a tall and stout man, fleshy, corpulent.
πλάτος latus, -a, -um. Ընդարձակ ըստ աջոյ եւ ձախոյ տարածութեան. տարածեալ ըստ կողմանցն, իրօք կամ նմանութեամբ. լան.
Որպէս Լայնաբար, կամ ճոխաբար. Ղուկասլա՛յն եւ ընթարձակ գրեաց, զի եւ պօղոս յորդառատ էր ի բանս. (Տօնակ.։)
wider, more ample, very extensive;
—ս, largely, copiously, amply.
πλανύτερος latior. Առաւել կամ յոյժ լայն. ընդարձակագոյն. ճոխագոյն.
well-bent (bow);
a well-braced bow, a great and strong bow, a far-shooting bow.
εὕκυκλος bene curvatus. Մակդիր աղեղան՝ ոյր միջին լիճն, այսինքն ծոցն է լայն եւ ընդարձակ, վասն ուժգին պըրկման ի զօրաւոր բազկէ.
that has great longanimity, or great forbearance, very patient.
Ընդարձակամիտ. Երկայնամիտ .. լանսիրտ.
cf. Լայնասփիւռ.
Լայնատարած. ընդարձակ. համասփնիւռ.
Ընդ բազմացլայնածաւալս գիտական բանի. իմա՛, ընդարձակ գրութիւնս։
flowing copiously.
Լայն կայլակօք. Առատահոս. յորդահոսան.
Վտակք լայնակայլակք ջրականաց գետոց յորդաբուղխ ուղխից. (Նար. խչ.։)
having wide and deep furrows
Լայն եւ ընդարձակ ակօսաւ.
Եզն (օրինակի) ի ղուկաս, որ հանդարտ եւ լայնակօս տանի զոճ աւետարանին. (Նչ. եզեկ.։)
long-drawn, far stretched, long and large;
—ք երկրի, the immense size of the earth.
լայնաձիգ հեռաւորութեամբ, եւ ընդարձակ միջոցաւ. (Նար. կուս.։)
ԼԱՅՆԱՁԻԳՔ. գ. Ընդարձակ տարածութիւն.
to widen, to stretch, to extend, to grow larger, to branch out;
— մարմնոյ, թիկանց, to pick up flesh, to fatten, to get fat, plump, chubby, stout.
πλατύνομαι dilator. Լայնիլ. տարածիլ ընդ լայն. ընդարձակիլ. եւ Ստուարանալ. լաննալ, մեծնալ.
spacious, extensive, vast.
որոյ նիստն կամ դիրքն է լայն եւ ընդարձակ.
Լայնանիստ ծով, ալիք կամ դաշտ, կալ, կամ բրգունք. (Խոսր.։ Ագաթ.։ Վրդն. պտմ. եւ լս։ Արծր. ՟Ե. 7։)
cf. Ամոլաջիլ.
Յակոբ մարտեցաւ, եւ ընդարմացաւ լայնաջիլ ադամոյն առ ի մշանակ մարմնոյ տկարութեան. (Դամասկ.։)
far-spread, great, extensive, ample, vast, spacious;
ի — դաշտի, in the middle of a large plain.
cf. Լայնասփիւռ.
Տարածեալ ընդ լայն. ընդարձակատարած. համատարած. լայնածաւալ. լայնաձիգ.
Լայնաարած եփրատ, կամ օդ, կամ գետին, կամ ընդարձակութիւն. (Խոր. ՟Բ. 76։ Խոսր.։ Նար. ՟Հ՟Թ. եւ ՟Ծ՟Գ։)
cf. Լայնասփիւռ.
Լայն եւ ընդարձակ տարերբք, այսինքն դրիւք, տարածութեամբ, մեծութեամբ. լանուարձակ.
to widen, to enlarge, to extend;
to dilate, to stretch;
to unfold, to unrol, to draw out, to spread, to open.
πλατύνω dilato Լայնել. ընդլայնել. ընդարձակել. յերկարաձգել. լանցընել, մեծըցնել.
cf. Լայնացուցանեմ.
πλατύνω dilato. Լայնացուցանել. ընդարձակել. լանցընել.
Տրտմութիւն նեղէ զմարմինն, եւ ուրախութիւն լայնէ եւ ընդարձակէ. (Բրսղ. մրկ.։)
Մի՛ լայնիր շրթամբք քով. (Առակ. ՟Ի՟Դ. 28.) այսինքն մի ընդարձակեր զբանս շատախօսութեամբ, կամ մի՛ լինիր անդուռն բերան։
wide street;
of wide streets.
πλατεῖα platea. Փողոց լայն եւ ընդարձակ. Հրապարակ. պողոտայ.
having wide nails (human), hoofs (horses).
ԼԱՅՆԵՂՈՒՆԳՆ կամ ԼՅՆԵՂՈՒՆԿՆ. Որոյ լայն է եղունգն. որպիսի է մարդն ի մէջ ամենայն կենդանեաց՝ բաց ի կճղակաւորաց. լան ըղունկ ունեցօղ.
width, breadth, extent, space, size;
enlargement;
latitude;
amplitude.
πλάτος latitudo. Տարածութիւն ընդ լայն. կամ կողմնական աստի եւ անտի. ընդարձակութիւն ըստ լայնութեան.
that ornaments the neck.
Լանջագեղօք զարդարեաց զիս. (Մաշտ. ջահկ.։)
the shoulder (that part of a mountain which lies between the summit and the middle).
Ի լանջակողմանսն, կամ ի սարահարթ տեղիս։ Ընդ քարաժեռ կողճուտ տեղիս լանջակողմանցն։ Ի վերայբարձրաւանդակի լանջակողմանս։ Ի փոքր լանջակողմանն։ Ի լանջակողմանն լերին. (Փարպ.։)
lungs, breast, chest;
throat, thorax.
Որ առ լանջօքն են մասունքն հոգւոյն, իբրու առաջնորդաց հետեւին. (Պղատ. տիմ.։)
army, troop, power;
battalion, regiment.
անձուկ լաշկարաւ վատախտարակ արարեալ այսրէն դարձուցանէր. (Եղիշ. ՟Ը։)
train of boats;
raft, float;
vessel, ship, boat;
Noahs ark;
bedstead;
keel of a ship.
Լաստին դադարք (նաւահանգիստ) վիմօք խցաւ։ Ի ջրահեղձոյց դարու՝ ընդ հովանաւոր մածուածով լաստիւն պահեցան։ Հետս շաւղաց երթեւեկութեանց փայտակերտ լաստաց. (Նար. ՟Ի՟Դ. ՟Ձ՟Ե. եւ Նար. խչ.։)
Լռեաց ի խցի դստերն իւրոյ մխիթարելով լաստիւն, յորում ի կենդանութեան իւրում եփրոսինէ դնէր յատակի. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
puppet-show man.
Լարախելքն՝ մին թել խլելով (այսինքն քարշելով) ի լարիցն շարժեցուցանեն ըզկենդանւոյն զպարանոցն եւ զձեռսն ուսովք. (Արիստ. աշխ.։)
tears, weeping;
cf. Լալիւն.
Տեսանեմ զարտասուս անդադար, եւ լաց անմխիթար։ Վաստակել պարտ է, եւ հնարիւք ածել յինքն զլացն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Բ. եւ ձ։)
good, excellent;
superior, better;
praiseworthy;
honest, upright;
— վարկանել՝ համարել, to esteem or love more, to prefer;
առ —ս ունել, to hold in honour, to reverence;
ի — անդր գալ, to become better, to improve, to ameliorate;
— է, it is good, it is better or wortb more;
— եւս, so much the better;
ո՞չ — եւս իցէ, would it not be better ? ո՞չ — եմ ես քեզ քան զտասն որդի, am I not worth more than ten sons to you ? — էր թէ մեռեալ էաք, would that we also had not survived !
Լաւ էր թէ մեռեալ էաք։ Լաւ է՝ թէ դու ի քաղաքի իցես։ Լաւ է ինձ մեռանել քան թէ իցեմ կենդանի։ Լա՛ւ իցէ միով ակամբ մտանել յարքայութիւն աստուծոյ, քան երկուս աչս ուտել՝ եւ անկանել ի գեհեն։ Լա՛ւ էր նմա, թէ չէր ծնեալ մարդն այն.եւ այլն։
better;
— առնել, to ameliorate, to make better, to improve;
— վարկանել համարել, to consider highly, to prefer;
— կեանք, the future life.
տացէ զդա ընկերի քում լաւագունի քան զքեզ։ Լաւագոյն ուխտի եղեւ երաշխաւոր։ լաւագոյն եւս ուխտի է միջնորդ։ Լաւագոյն եւս ստացուածս ունիք անձանց յերկինս։ Լաւագոյնս արարէքզիւրս ձեր.եւ այլն։
Ոչ ընդ լաւագոյնսն խնդայր, եւ ոչ նուաստսն արհամարհէր. որպէս երեւի, եւ այլն. (Եղիշ. ՟Ա։)
պսակի արժանի զյոյժ լաւագոյնսն առնիցէք ի մարդկանէ։ Լաւագոյնսն առնիցէք ի մարդկանէ։ Լաւագոյն շնչով կենդանականաւ։ Զլաւագոյն ուսումն. (Պիտ.։)
Մաղթել դառնալ ի լաւագոյնսն. (Յհ. կթ. որ ասի, ի լաւ անդր, ի լաւն։)
Լաւագոյնս վարդապետաց. (Խոր. ՟Գ. 60։)
to grow better, to be ameliorated, to improve.
Ի բարի նխանձն կրթեալք ջանասցին լաւանալ։ լաւացեալ եւ սեպուհն վանանդացի վրէն գործ երեւեցուցալ քաջանայր. (Փարպ.։)
to ameliorate, to improve.
Չար թուեցաւ շաւուղի, վասն զի լաւացուցին (զդաւիթ) քան զնա. (Եփր. թագ.։)
goodness, improvement, excellence, worthiness;
good quality;
գալ ի —, to amend, to reform;
լաւութեանց հանդէս, parts.
Աստուած բարերար է, եւ լաւութեանց արարիչ։ Վախճան լաւութեան զցանկութիւն սահմանեցին։ Ինքն է պատճառ նորա ի լաւութեանցն դառնալոյ. (Եզնիկ.։)
Զի յայտնի լիցի արդարոցն լաւութիւն. (Շ. մտթ.։)
զի ի դժնդակացն երկուցեալ՝ գայցեմք ի լաւութիւն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ե։)
to lap up, to lick up, to eat up greedily, to quaff, to toss down, to swill;
to devour, to consume.
Կամ καταπίνω absorbeo καταφάγω comedo, absumo, consumo. Իսպառ ըմպել եւ ուտել զամենայն. կլանել. սպառել, ծախել զբովանդակն.
cf. Լեռնանամ.
Ելանեն լեառնանան, եւ իջանեն դաշտանան. (Ագաթ.։)
Չարութեամբ սատանայ լեառնացաւ եւ բարձրացաւ ի վերայ որդւոյ ադամյ. (Տօնակ.։)
cf. Լեգէոն.
ԼԵԳԷՈՎՆ կամ ԼԷԳԷՈՆ. Բառ լտ. լեճիօ. legio. (ի lego որ է հաւաքել). յորմէ եւ յն. լեղէօն. λεγεών . ասի եւ φάλαγξ եւ այլն. գունդ կամ դաս զինուորական, իբր 6000 կամ 6666 արանց. կամ 12000 զինուորաց, եւ կամ 6000 հետեւակաց, եւ 732 հեծելոց։ cf. ՓԱՂԱՆԳ, եւ cf. ԳՈՒՆԴ.
talkative, loquacious, garrulous, prating.
Վայրաբնք եւ լեզուադարք. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)
Մեղանչել տայ սատանայ լեզուագար խորհրդածութեամբն. (Լմբ. սղ.։)
too great a freedom of speech, flippancy of tongue, the being too free with one's tongue, prate, prattle, loquacity.
γλωσσαλγία (իբր լեզուացաւութիւն) linguae prurigo φλυαρία nugacitas, loquacitas, verba frivola Լեզուագարիլն. զրախօսութիւն. շաղփաղփութիւն. բանդագուշանք. յիմարաբանութիւն. լեզուին տալը.
Ազգի ազգի լեզուադարութեամբ չարախօսել։ Ի լեզուագարութիւնս, ի բամբասանս, ի շատխօսութիւս։ Ի լեզուագարութիւն ամբարշտաց. (Արծր. ՟Ա. 15։ Սարգ. յկ. ՟Ը։ Իգն.։)
eloquent, fluent;
cf. Լեզուագար;
— լինիմ.
Կին զարդասէր, լեզուային, եւ անմիտ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 5։)
mixed with gall, bitter.
Փրկիչն մեր անարգեաց զլեղախառն բաժակն դառնութեան. (Մծբ. ՟Ժ՟Դ։)
of a bitter taste.
Որոյ համն է դառն իբրեւ զլեղւոյ.
Լեղահամ եւ դառն իսկ է զմուռսն. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ։)
Այգի խաղողադառն, լեղահամ. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)