sensation, feeling;
advice
Դարձեալ խնդութեան աւետիք, դարձեալ ազատութեան զգացումն. (Ոսկ. յաւետիս.։)
to warn, to advise, to notify, to instruct, to inform, to announce.
Զգացուցէ՛ք հազարապետին։ Մի՛ ումեք ասել, թէ զայս զգացուցեր ինձ։ Զգացուցին դատաւորին վասն Պօղոսի։ Զգացուցին նմա զՊօղոսէ։ Ոչ ինչ զգացուցի մարմնոյ եւ արեան (այսինքն ազգականաց).եւ այլն։
dress, robe, garment, clothes;
— յօրինել ումեք, to dress, to make a dress for one;
— ամենօրեայ, every day clothes;
— հարսանեաց, wedding garb;
— այրութեան, widows weeds;
սեաւ —ք, dress coat;
պաշտօնական —, regimentals;
հասարակաց —ուք, in plain or private clothes;
— աւազանին, baptismal grace;
ծառայական —, towel, napkin;
— ստին, boot, shoe;
մերկ ի —ուց, undressed, disrobed, naked;
դարան —ուց, clothes-press.
cf. Զգեցուցանեմ.
Ոչխարն ... այն՝ որ զգեստաւորեաց զմերկութիւն Ադամայ եւ ծննդոց նորա. (Անան. ի յհ. մկ.։)
cf. Զգեցուցանեմ.
Ոչխարն ... այն՝ որ զգեստաւորեաց զմերկութիւն Ադամայ եւ ծննդոց նորա. (Անան. ի յհ. մկ.։)
to fling down, to throw on the ground, to beat down, to overturn;
զգետնեաց զնա դեւն ի միջի անդ, the devil had thrown him in the midst.
dressing or robing one's self;
մարմնոյ զգեցմամբ, clothing himself in flesh.
Մաքրութեամբ շնչոյս, զգեցմամբ անդամոցս՝ զգա՛ստ արասցես. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)
cf. Զգեցութիւն.
Մաքրութեամբ շնչոյս, զգեցմամբ անդամոցս՝ զգա՛ստ արասցես. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)
to clothe, to dress, to put a dress on any one;
to furnish with clothes, to adorn;
եթէ զխոտն ի վայրի Աստուած այնպէս զգեցուցանէ, if God so clothe the grass of the field.
Զգիշեր զարդարեցուցեալ, եւ զգեցուցեալ զտիւ. (Պիսիդ.։)
to walk, to take a walk, a turn, to walk out;
— ի վերայ տանեաց, ի բուրաստանի, to walk upon the roofs, in the garden;
— ընդ եղբ ծովուն, to wander along the sea shore.
time, moment, hour;
when, in what time;
— եւ է, no matter when;
-? առ -? when? ց-? մինչեւ յ— ? or ց-? how long ? — իցէ՝ զի, please God! o! when shall I be! when will it be that!
Ե՞րբ տեսաք զքեզ։ Ե՞րբ եկիր այսր։ Ե՞րբ դարձցիս։ Ես ե՞րբ առնիցեմ ինձ տուն. (Մտթ.։ Յհ.։ Նեեմ. ՟Բ. 6։ Ծն. ՟Լ. 30։)
Ե՞րբ իցէ, զի ելից ի թանձրադանդաղ ձանձրալի մարմնոյս։ Ե՞րբ իցէ, զի տեսից զքեղ տէր քրիստոս. եւ այլն. (Եղիշ. ՟Ը։)
sometimes, now and then, from time to time;
—, էր —, յ— ժամանակի, once, in days of yore, in byegone times, of old, of yore, already, formerly, in time past;
-..., -..., now …, now ...;
at times ..., at other times...;
some-times..., sometimes..., at one time..., at another;
one while..., onother while;
— այս ինչ՝ — այն ինչ, now one thing, now another.
Եւ դու երբեմն դարձցիս. (Ղկ. ՟Ի՟Բ. 32։)
sometimes, from time to time;
never, at no time;
—, ոչ —, մի —, never, no, not, for ever;
ոչ — իկեսցէ, — ոչ եկեսցէ, he will never come;
մի —, — մի զլանար, do not refuse him;
է՝ էր —, երբէք երբեք, from time to time, now and then, ever and annon;
— ուրեք, sometimes.
Հնազանդեցուցից զանդամս իմ զէն մեղաց եւ անօրէնութեան, եւ ապա երբէք ուրեք հնազանդեցուցից զէն արդարութեան ի տէր. (Սեբեր. ՟Ժ։)
breast of an animal.
στηθόνιον pectusculum Երի բուծեալ, այսինքն պարարտ լանջակողմն կենդանւոյն. միս կրծոց.
to sing, to celebrate, to praise.
Աստանօր ի դէպ երգաբանի մեզ որ դաւթեան կացուրդ». իմա՛, երգի ի մէնջ։
to make or compose songs.
Տաղաչափութեամբ գրել. (որպէս դաւիթ զսաղմոսս).
that sings together or with another;
— լինիմ cf. Երգակցիմ.
Երկնայնոց դասուցն եղեն երգակից. (Շար.։)
Այսմ փրկութեան ի գերութենէ եւ դաւիթ երգակից լինի. (Կամրջ.։)
to sing together, to accompany.
Երգակցեա՛ զդաւթայ զհոգեւորական երգն. (Ճ. ՟Բ.։)
Մերթ՝ Անդրադարձիլ ձայնի, արձագանգս տալ.
song in company, accompaniment.
Միախումբ դասակցութեամբ, միապար երգակցութեամբ՝ ընծայեցուցանես ի քեզ բազմելոյդ մաքուր օրհնաբանս. (Նար. խչ.։)
tragic poet;
composer
τραγῳδοποιός tragicus poeta Նուագայարդար. երգայարդար. որ հանէ՝ այսինքն յօրինէ եւ նուագէ զերգս. երաժիշտ. քերթող. մանաւանդ որպէս Ողբերգակ.
to sing;
to praise;
to play;
— թռչնոց, to warble, to chirp;
— քնարաւ, to play on the lyre.
ᾅδω cano, canto եւ այլն. Նուագել զերգս. եղանակել. օրհնել ձայնիւ. յօրինել եւ ասել զերաժշտական բանս. բան կարդալ.
singing.
ᾇσμα cantus, canticum Երգելն. եւ Երգաբանութիւն. կարդացմունք եկեղեցւոյ.
to bite, to tear, to jeer, to cavil, to nettle, to irritate.
Երգիծանել զայնոսիկ, որք գերանովք ջանացին զշիղս դատել. (Լմբ. ատ.։)
Բարուք երգիծանէր զհինն իսրայէլ. դա՛րձ ասէ, մի՛ տար զփառս քո այլում. արդ նա ոչ զգաստացաւ. (Վահր. յար.։)
cf. Երգիծանեմ.
Զի մի՛ առ ոտն կոխեսցեն զնոսա, եւ դարձեալ երգիծուցանիցեն ձեզ. (Մտթ. ՟Է. 6։)
Լնուն խճողեն զպորտ եւ զորովայն իւրեանց, եւ երգիծուցանիցեն։ Ետ քեզ աստուած եւ որովայն, ո՛չ զի երգիծուցանիցես, այլ զգաստացուցանիցես։ Զդա (զորովայնդ) աւելի քան զչափն երգիծուցանիցես, եւ զնա (զաղքատն) որ չափովն խնդրէ՝ հալածես։ Չի՛ք ինչ՝ որ այնպէս երգիծուցանիցէ եւ հեղձուցանէ եւ ապականէ զնա, իբրեւ զզեղխութիւն. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Ե։ եւ Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ։ եւ Ոսկ. մտթ. ՟Բ. 10. 19։)
cf. Երգիծանեմ.
Զի մի՛ առ ոտն կոխեսցեն զնոսա, եւ դարձեալ երգիծուցանիցեն ձեզ. (Մտթ. ՟Է. 6։)
Լնուն խճողեն զպորտ եւ զորովայն իւրեանց, եւ երգիծուցանիցեն։ Ետ քեզ աստուած եւ որովայն, ո՛չ զի երգիծուցանիցես, այլ զգաստացուցանիցես։ Զդա (զորովայնդ) աւելի քան զչափն երգիծուցանիցես, եւ զնա (զաղքատն) որ չափովն խնդրէ՝ հալածես։ Չի՛ք ինչ՝ որ այնպէս երգիծուցանիցէ եւ հեղձուցանէ եւ ապականէ զնա, իբրեւ զզեղխութիւն. (Ոսկ. ապաշխ. ՟Ե։ եւ Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ։ եւ Ոսկ. մտթ. ՟Բ. 10. 19։)
organ;
— հարկանել, to play on -.
Երգեհոնօք եւ ղանոնօք յորդաձայնիւք. (Թղթ. դաշ.։)
cf. Երգեցող.
Ըստ բանի հոգեւոր երգչին (դաւթի). (Ագաթ.։)
cf. Երգեցող.
cf. ԵՐԳԻՉ. եւ սեպհականեալ մակդիր դաւթի. որ եւ ՀՈԳԵՐԳՈՂ.
Ինձ մերձենալ առ աստուած բարի է, ասէ երգողն. (Համամ առակ. ստէպ զդաւթայ։)
Ըստ մաղթանաց գոչման երգողին». այսինքն դաւթի. (Նար. ՟Ժ՟Ե. եւ այլն։)
swearer, that swears;
sworn.
Մոռացեալ զերդմնակուռ դաշինսն՝ որ ի միջի. (Ժող. հռոմկլ.։)
cf. Երդմնազանց. — լինել, cf. Երդմնահարիմ.
to make swear;
— զդեւս, to conjure, to adjure, to exorcise.
Երդմնեցոյց զիս։ Երդմնեցուսցէ զնա քահանայն։ Ո՞չ երդմնեցուցի զքեզ ի տէր։ Երդմնեցուցանեմ զքեզ յաստուած կենդանի։ Քաւեալ եմք մեք յերդմանէդ, զոր երդմնեցուցեր զմեզ.եւ այլն։
oath;
swearer;
— առնել՝ լինել, to swear, to affirm or ratify by oath.
Բան երդմնոյն, որ պաշտեցաւ ի դաւիթ. (Եփր. եբր.։)
Առ դաւթայ եդաւ կտակն երդմնօք վասն թագաւորութեան. (Եփր. աւետար.։)
Երդմնի եւ դաշնաւոր ընդ նոսա լինել». յն. երդմունս առնել. (Եւս. քր. ՟Ա։)
family, house.
Կարգեալ կացուցանէր ի նմա ամբոխութիւնս երդումարդաց. (Յհ. կթ.։)
oath;
սուտ —, perjury, false oath;
— դնել, տալ, to take an oath, cf. Երդմնեցուցանեմ;
— տալ հավատարմութեան, to take the oath of fidelity, to swear fidelity;
ստել զ—, to take a false oath, to break an oath;
անհաստատ —, an unstable oath, a drunkards oath;
ձակել յերդմանէ, to unbind, to liberate from an oath, to release from an engagement.
Ի սուտ երդումն վաղվաղել։ Զերդմունս եւ զդաշտինս. (Իմ. ՟Ժ՟Գ. 25։ ՟Ժ՟Ը. 29։)
Այլ այժմ իմ երդումն տուեալ քեզ յանմահ դիսն, նախ զդառնացեալ ծերն կոչեա՛ առաջի քո. (Եղիշ. ՟Ը։)
Որի՛շ է երդումն ուտել անձամբ վասն միոյ փողոյ, եւ սուտ, եւ որիշ՝ երդումն տալ առաջնորդաց եւ դատաւորաց վասն ճշմարտութեանն հաւատալոյ. (Զքր. ծործոր.։)
three years;
of three years;
—, զ—, յ—, in or during three years, every three years.
Որթ տնկիցէ, բրիցէ զառաջին ամն եւ զերկրորդն, եւ դարձեալ յերեամն. եւ իբրեւ երեամն անցանիցէ, եւ ի քառեամն ելանիցէ. (Ոսկ. բ. տիմ. Զ։)
cf. Երախայ.
Երեխայքն նոյնգունակ կրկին տագնապաւ յոյժ դառնացեալ. (Մաշկ.։)
evening;
ընդ երեկոյս, towards -;
բարի —, good —, good night.
Եւ եղեւ երեկոյ, եւ եղեւ վաղորդայն. (Ծն. ՟Ա. 5։)
Մինչեւ յերեկոյ եւ ի վաղորդայն. (Դան. ՟Ը. 18։)
of the evening;
the evening.
eyening;
of the evening;
the evening, about or towards evening.
Զոր դարձեալ երեկունն երգեն. (Արշ.։)
visage, face, look, countenance, mien, air;
forehead;
exterior, surface;
person;
eyes, sight;
body;
reputation, honour, respect;
meaning, sense, explanation;
mask;
— կօշկաց, vamp;
վերին —ք յարկաց, roof;
— եւ աստառ, outside and lining;
— դրոց, page;
—ք մի հողոյ, stratum, layer, bed;
ոչ —ք ինչ երեւելիք էին, they were not remarkable or important personages;
եւ քո —ք երթիցեն առաջի նորա, and thou shalt be in their midst or among them;
ըստ ժամանակի եւ —աց, according to the period and people;
զ—օք ջուրց, at the water's level;
upon the face of the deep;
զ—ն քարի տացէ, so much the worse for him;
to his harm or damage;
հոտոյ ընդ —ս հարկանիլ, to perceive the odour, bad smell, stink;
տալ զ—ս խնդրել զտէր, to turn his face towards, to seek God, to be converted;
զ—ս հաստատել, դնել, to turn towards, to go to, cf. Դիմեմ;
դնել զ—ս իւր առնել ինչ, to turn the mind or attention towards, to form or conceive an idea;
—ս առնել, to have regard for, to respect, cf. Ակնածեմ;
յ—ս բերել, գալ, to manifest, to show, to display, to make known, to discover;
to appear, to present one's self;
յ—ս անկանիլ, to appear;
անկանել ի վերայ —աց, to fall prone, to prostrate one's self;
խոնարհիլ անկանիլ —աց, to sulk, to be in ill humour;
ելանել յ—աց ուրուք, to go out of the presence of;
յանդիման լինել միմեանց —օք, to see one another, to meet;
թաքչել յ—աց ուրուք, to hide or conceal one's self, to keep out of sight of some one;
հատանիլ քնոյ յ—աց, to have the sleep broken or troubled, to be unable to sleep more;
ակն առնուլ —աց ուրուք, to honour, to respect a person;
ի խոնարհ կախիլ —աց, to knit one's brows, to be melancholy, to frown, to look displeased, sullen or vexed;
զ—ս ծռել, to make wry faces;
առնուլ զ—ս ուրուք, to assume the appearance of some one, to sustain a part or character, to bear a part;
յ—աց, for, on account of;
յ—աց նորա, for his sake;
յ—աց հօր քոյ, from your father, in your fathers name;
առաջի —աց Տեառն, in presence or before the face of God;
յերեսս, to one's face;
in the face of, cf. Առաջի, cf. Յանդիման;
—, —, առ —, face to face;
man to man;
ինձ — արա, I entreat you! listen to me! do me the favour! առ —ս, ի վերին, externally, apparently;
բացաւ —օք, with the face uncovered;
unmasked (man), unveiled (woman);
barefaced, impudent;
frankly, openly;
ընդ — ամենայն —ս երկրի, over or throughout the whole earth;
հաց —աց, cf. Առաջաւորութիւն;
օծանել զ—ս անոյշ իւղով, cf. Իւղ;
որով —օք, with what an air ! with what audaciousness! ազնիւ —օք, of a handsome countenance;
երեսս առնում, cf. Անձնաւորեմ.
area, superficies, surface.
πρόσωπον, ὅψις facies, vultus, aspectus Առաջին երեւեալն եւ երեւեցուցիչն յամենայնի. մանաւանդ ի կենդանիս, դէմք, կերպարան. տեսիլ. երեւոյթ. մակերեւոյթ. ... որպէս ի բանական կենդանին.
Փչեաց յերեսս նորա շունչ կենդանի։ Քրտամբք երեսաց։ Երկիր եպագ ի վերայ երեսաց իւրոց։ Թաքեան յերեսաց տեառն աստուծոյ։ Խոնարհեցան անկան երեսք իւր։ Երեսօքն վարշամակապատօք։ Երեսք նոցա զազիրք.եւ այլն։
Եւ յանկենդանս.
Ոռոգանէր զամենայն երեսս երկրի։ Յերեսաց երկրէ։ Յերեսս դաշտի.եւ այլն։
Թէպէտեւ ի դատավճիռ բանին խառն են արքայ եւ ժողովուրդն, այլ երեսք մարգարէին գոգջիր թէ ի վերայ դաւթի ուղղեալ եդեալ նայէր. (Եփր. մնաց.։)
of thirty years;
thirty years old.
Երեսնամի էր յովսէփ ի ժամանակի՝ իբրեւ կաց առաջի փարաւոնի. նաեւ դաւիթ երեսնամի օծաւ. սոյնպէս եւ տէր մեր երեսնամի էր ի ժամանակի՝ իբրեւ մկրտեցաւ ի յորդանան գետ. (Եփր. ծն.։)
cf. Երեսնամեայ.
Երեսնամի էր յովսէփ ի ժամանակի՝ իբրեւ կաց առաջի փարաւոնի. նաեւ դաւիթ երեսնամի օծաւ. սոյնպէս եւ տէր մեր երեսնամի էր ի ժամանակի՝ իբրեւ մկրտեցաւ ի յորդանան գետ. (Եփր. ծն.։)
cf. Երեսնամեայ.
Երեսնամի էր յովսէփ ի ժամանակի՝ իբրեւ կաց առաջի փարաւոնի. նաեւ դաւիթ երեսնամի օծաւ. սոյնպէս եւ տէր մեր երեսնամի էր ի ժամանակի՝ իբրեւ մկրտեցաւ ի յորդանան գետ. (Եփր. ծն.։)
cf. Երեսնամեայ.
Երեսնամի էր յովսէփ ի ժամանակի՝ իբրեւ կաց առաջի փարաւոնի. նաեւ դաւիթ երեսնամի օծաւ. սոյնպէս եւ տէր մեր երեսնամի էր ի ժամանակի՝ իբրեւ մկրտեցաւ ի յորդանան գետ. (Եփր. ծն.։)
cf. Երեսնամեայ.
Սկիզբն արար երեսնեմոյն կատարեալ հասակի եւ վարդապետութեան. (Սանահն.։)
cf. Երեսնամեայ.
Սկիզբն արար երեսնեմոյն կատարեալ հասակի եւ վարդապետութեան. (Սանահն.։)
cf. Երեր.
Դադարեսցէ երերումն յերկրէ. (Հ=Յ. մայ. ՟Ի՟Ը.։)
Զի դադարի մայրն յերերմանց (այսինքն յերերմանց) ... յերերմանէն եղեւ դադարեալ. (Գանձ.։)
Saturn (planet);
cf. Երեւոյթ;
cf. Տեսիլ.
Յառաջնումն եւ ոչ մի ոք յերեւակացն եւ մեծամեծացն եղեւ վարդապետ (յանտիոք). (Ոսկ. գծ.։)
imagination;
pomp, show.
Եւ իբրեւ Արտաքին ցուցակութիւն, երեւոյթ, շքեղութիւն. յն. ֆանդասի՛ա.
evidently, visibly.
Երեւելապէս արդարն (անուն ճշմարտեալ ի նոյ). (Փիլ. իմաստն.։)
Այս ձեւացեալ խաչս է ի վերա լանջաց մերոց երեւելապէս։ Խորհրդականապէս լինի սա մարմին եւ արիւն քրիստոսի, եւ ոչ երեւելապէս (արտաքին տեսութեամբ զգայութեան). (Լմբ. պտրգ.։)