visible, palpable, evident;
celebrated, eminent, signal, illustrious, heroic, high, serious, great, glorious, famous, brilliant, important, memorable, noble, principal, solemn, splendid;
— առնել, to illustrate, to render illustrious or famous;
to manifest;
— լինել, to signalize or distinguish one's self, to acquire undying fame.
visibility;
appearance.
Ջոկք ստորակայից, եւ այլ բազում ինչ, որք ցուցանեն զերեւելութիւնս». յն. ֆանդասիա՛. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։)
to appear, to show one's self, to offer one's self;
to dawn;
to bud;
երեւի, it appears;
I think.
Արդարութիւն յերկնից երեւեցաւ. (Սղ. ՟Ձ՟Դ. 12։)
Որ ի պատկեր աստուծոյ եւ հօր, յորմէ երեւեցաւ որդի հաւասար եւ նման նմա ըստ ամենայնի. յառաջ գայ երկոքումբք եւ հոգին կենդանանար. (Պրպմ. ՟Լ՟Դ։)
Երեւեցան երկու ծերք ի ժողովրդենէ անտի դատաւորք տարւոյն այնմիկ. (Դան. ՟Ժ՟Գ. 5։)
Ամենայն այր երեւի անձին իւրում արդար. (Առակ. ՟Ի՟Ա. 2։)
appearance, exterior;
vision;
air, aspect, face, mien, sight;
colour, semblance, indication, display;
feint, false appearance, illusion;
shadow, figure, image;
exhibition, show;
phenomenon;
—ք լուսնի, phases;
—ք բնութեան, the phenomena of nature;
visible, palpable;
notable;
ridicule;
whimsical, chimerical;
առ —ս, externally, outwardly, in appearance.
Ոչ զրպարտեաց զնա արդար դատաւորն նախ, մինչեւ եղեւ երեւոյթ չարին. (Յճխ. ՟Զ։)
Արդարեւ մարդ էր, եւ ոչ երեւոյթ ինչ. (Կիւրղ. գանձ.։)
Զծիրանիսն եւ զթագն եւ զհանդերձսն, եւ զամենայն իսկ զերեւոյթսն». յն. ֆանդասի՛ա. լտ. բօ՛մբա. (Ոսկ. մրգր. ՟Բ։)
cf. Երեւութիւն.
Իմանալի՛ է այսպէս ծնեալ զորդի ի հօրէ՝ որպէս զիմաստութիւն ի մտաց. թէպէտեւ ի ծիողէն արտաքս լինել թուելով ըստ երեւման նորա, դարձեալ է՛ ի նմա. (Կիւրղ. գանձ.։)
three;
three times;
third.
Առ երիս երիս դասս անմարմնոցն». այսինքն առ իւրաքանչիւր երիս, կամ առ երիցս երիս. (Յհ. իմ. ատ.։)
Յերեք ժամ աւուրս։ Երիս դաս. (Լմբ. ստիպ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
very unfortunate.
Նոր ոմն նաբուզարդան, երեքթշուառեան վատշուէր. (Արծր. ՟Դ. 9։)
triple;
trebly, threefold;
thrice wived or married (man).
Խորհրդաբար ջուրն երեքկին զսեղանովն ցնդեցաւ. (Բրս. գորդ.։)
to triple;
to make triple.
three hundred.
Յերեքհարիւր կանգնոյ։ Ետ երեքհարիւր դահեկան։ Երեքհարիւր այր, կամ արամբքդ։ Կանգնեաց զնիզակ իւր ի վերայ երեքարիւրոց վիրաւորացն, կամ ի վերայ երեքհարիւր վիրաւորացն. (Ծն. ՟Զ. 15։ ՟Խ՟Ե. 22։ Դտ. ՟Է. 6. եւ 7։ ՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Գ. 18։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Ա. 11։)
composed of three parts, tripartite;
of three sorts, triple.
Զերեքմասնեան հարուածն առաջի եդեալ, ընտրեաց զդատակնիք մահուն. (Նար. ՟Հ։)
cf. Երեքմասնեայ.
Զերեքմասնեան հարուածն առաջի եդեալ, ընտրեաց զդատակնիք մահուն. (Նար. ՟Հ։)
composed of thiee holies;
praised with the Trisagion;
— երգ, օրհնութիւն, Trisagion.
Երեքսրբեան մի տէրութիւն։ Գոհութիւն երեքսրբենին։ Քեզ երեքսրբենիդ կան յանդադար փառաբանութիւն. (Շար.։)
thirteenth.
Յերեքտասաներորդի (աւուր) ամսոյն ադարայ. (Եսթ. ՟Թ. 19։)
much glorified, very holy;
glorified with the Trisagion.
Երեքփառատրեան դաւանութիւն. (Նար. ՟Ժ՟Գ։)
that belongs to Tripoli, or to the three towns.
τρίπολις triplex urbs, regio tribus urbibus constans Ուր իցեն երեք քաղաքք միացեալք. որ եւ է յատուկ անուն Տրիպօլիս. դառապօլուս.
built or furnished with three stones.
Որդի դաւթեայ ... հարցէ ըզքեզ այդր ի ճակատ, երեքքարեան՝ առանձնաբեր». այսինքն հաւատով երեքսրբեան մի տէրութեան. (Շ. եդես.։)
of three days;
the third day.
Վասն երեքօրեայ ապաշխարութեանն (նինուէացւոց) զսաստ հրամանաց իմոց դարձուցի. (Եփր. զղջ.։)
elder, senior;
eldest brother;
priest;
երիցանց —, pontiff;
— գահ, the first or highest place.
Ութերորդ դաւիթ, եւ յետ եօթն եղբարցն՝ որ երիցունք քան զնա էին. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Եղիազար դամասկացի՝ երէց տանն աբրահամու. (Սարկ. քհ.) իբր հազարապետ տանն։ իտ. maggior domo
Մովսէս եւ ահարոն երիցունք նորա։ Երիցունք քո զգեցցին զարդարութիւն։ Երիցանց (կամ քահանայից) սորա զգեցուցից զփրկութիւն։ Ձեռնագրեցին նոցա ըստ եկեղեցեաց երիցունս։ Կոչեսցեն զերիցունս եկեղեցւոյ.եւ այլն։
to go, to march, to repair, to follow a road;
— առ հարս՝ զճանապարհ ամենայն երկրի, to sleep with one's fathers, to die;
— զիւրովին, to kill ones self;
— զիւիք, to give ones self up to, to apply ones self;
— զջրոյ, to go to fetch water;
to make water;
— հետի or հետիտս, to go on foot, to walk;
— հետի յօչ կամս, նեղութեամբ or դժուարաւ, to trudge along;
— հեծեալ ի ձի, to go on horseback, to ride;
— կառօք, to go or ride in a carriage;
— սուրհանդակաւ, to travel post;
— չոգեմուղ կառօք, երկաթուղեաւ, to go or travel by rail;
— (ելանել) ի կարիս որովայնի, to go to the water-closet, to stool, to the privy;
երթայ (դիմէ) ի կոտուստ իւր, he hastens to his ruin;
այս ճանապարհ երթայ ի ..., this road leads to ...;
զհետ, զկնի —, to follow;
փախստեայ —, to flee, to take to flight;
յագարի —, to be sacked or plundered;
ի գլուխ —, to finish, to come to an end;
յերդումն —, to swear, to take oath;
զուլամբ — ձիոյ, to trip, to fall headlong as a horse;
երթ ի բաց, ե՛րթ յետս իմ, begone, go away, get you gone, get away, or off with you, be off;
ե՛րթ խաղաղութեամբ, part in peace! Adieu! ողջ երթ, երթ ողջամբ, adieu! God be with you! luck be with you!
cf. Երթամ.
Զի՞նչ ասիցեմ ցհեթանոսսն՝ առ որս երթանայցեմ։ Երթանայցեմ զկնի դաւթի. (Եփր. ել. եւ Եփր. թագ. եւ Եփր. աւետար.։)
that goes and comes;
going to and fro;
turn, walk;
life, conduct;
—ս առնել՝ առնուլ, to go to and fro, to go and come, to make several cruises;
— ծովու, the ebb and flow.
Թէպէտեւ խռովութիւնն դադարիցէ, այլ ջուրքն ցմեծ ժամն սահին յերթեւեկի». այսինքն յուզին, շարժլին. (Ոսկ. մտթ. ՟Բ. 2։)
Ելին ի վերայ մեր՝ անդադար երթեւեկս առնելով. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)
"cf. Երթեւեկս առնեմ."
Ելին ի վերայ մեր՝ անդադար երթեւեկս առնելով. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)
cf. Երթեւեկեմ.
Ելին ի վերայ մեր՝ անդադար երթեւեկս առնելով. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)
going to and fro.
horse, palfrey;
saddle or riding-horse;
— քաջնթաց, pad, ambling nag, stead;
cf. Ձի.
horse, of a horse, equestrian.
Կամ Որ դարման տանի երիվարաց, եւ գիտէ աշտանակել յերիվար.
youth, youth-fulness, adolescence;
young people, young folks;
յաստիս երիտասարդութեան, in earliest youth;
եւ — անցանէ, young men will be young men.
νεότης, ἠλικία, ἑφηβία adolescentia, juventus, pubertas Վիճակ եւ հասակ երիտասարդական. արբունք. արիութիւն, այսինքն այրութիւն. կտրիճ հասակ.
Փոխանակ երիտասարդութեան ցնծութեանն». յն. երիտասարդական. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 7։)
the priests.
Երիցունիք, այսինքն Երիցունք. քահանայք. տէրտէրներ, վարդապետներ.
to make senior, to raise, to advance.
Երիցուցանել զիմ լուսաւորիչն վկայութեանն միայնոյ մասամբ (քան զտրդատ). (Խոր. ՟Բ. 89։)
antiquity, seniority, full ago;
priesthood.
camomile.
ԵՐԻՑՈՒԿ որ եւ ԻՐԻՑՈՒԿ. χαμαίμηλον, ἅνθεμις chamaemelum, anthemis Ծաղիը դաշտի, բազմազգի, բոլորակ, սպիտակ, բազմաթերթ. որ եւ ըստ յն. կոչի գետնի խնձոր. իրիցուկ, ապրիմ մեռնիմ ...։ (Բժշկարան.։)
silly, cautiously, prudently.
Նայեա՛ց զգուշաբար. (Ոսկ. յադամ.։)
very or more circumspect, very strict, rigorous;
more sure;
— առնիցէք զորդիսն Իսրայէլի ի պղծութեանց նոցա, you shall cause the children of Israel to avoid their uncleanness.
Արք զգաստք՝ զգուշագոյնք հրամանաց վարդապետութեանն. (Կորիւն.։)
hurtful, to be abstained from or avoided;
important, imposing, considerable;
cautious, circumspect;
certain, secure, sure.
Զնոյն գրել առ ձեզ ինձ ո՛չ դանդաղելի է, եւ ձեզ կարի զգուշալի. (Փիլիպ. ՟Գ. 1։)
Տարաբերեալ մտաց զառաջնորդական պատիւ հաւատալ զգուշալի՛ է. (Լմբ. պտրգ.։)
Օրինակ զգուշալի զկնի եղելոցն մարդկան՝ առ ի վարժել զլաւագոյն ուսումն վարդապետութեան. (Պիտ.։)
that renders cautious;
that announces, warns.
(Սուրբ գիրն զքահանայս՝) ազդարարս ի դիտանոցի կացեալ վերայ, եւ զգուշակս յարձակման թշնամեաց, եւ դէտս կոչել սովորութիւն է. (Սարկ. քհ.։)
to take care, to provide one's self, to watch, to superintend, to look after, to be cautious, to defend one's self, to mistrust;
to evade, to fly, to keep, to stand out of the way;
to manage with economy;
to abate, to secure one's self, to observe, to parry, to consider, to reserve to one's self, to act up to ones dignity, to retain;
— անձին, to take care of one's self, to be on one's guard;
— յառաջ, to await the future;
— պահել, — ի կերակոց, to fast;
to diet;
— զսաս ուրաք ի փայտի, to put in irons, to lay by the heels;
— ի կառաց, to get out of the way.
Զգուշացայ քեզ աջով արդարութեան իմոյ։ Առ իմէ՞ զգուշացաւ նմա տէր։ Զգուշացայց կերակրոցն ձերոց, եւ ոչ ապականեցից զպտուղ երկրի ձերոյ։ Հրամայեա՛ զգուշանալ գերեզմանին։ Զգուշասջի՛ր աւուրն շաբաթու՝ սրբել զնա։ Զգուշասջի՛ր ամսոյն կանխոց։ Զգուշացան սրբութեանցն Աստուծոյ։ Զգուշացաւ նմա, զի մի՛ կործանեսցի։ Եւ ի դարանակալաց նորա զգուշացաւ (նմա, այսինքն պահպանեաց).եւ այլն։
Զգուշանայ զդաւառի փրկութիւն. (Պիտ.։)
to precaution;
to forewarn, to preserve;
— զբերան իւր, to guard one's tongue, to keep the tongue between the teeth.
Բերդակալս արարեալ զգուշացուցին. (Փարպ.։)
preservative.
Յարդարէր եւս զգուշացուցիչս դիտաւորական կենցաղոյս. (Յհ. կթ.։)
provident, circumspect, considerate;
exact, just, punctual, scrupulous;
sly, politic;
sober, moderate;
wary, mature.
Մարդասէր, հաստատուն, զգուշաւոր, անհոգ։ Ետուր եւ ի ծովու ճանապարհ, եւ ի մէջ ալեաց շաւիղ զգուշաւոր. (Իմ. ՟Է. 23. ՟Ժ՟Դ. 3։)
wise, learned, skilful;
sober, discreet, prudent;
tame, familiar, gentle.
πρᾶος, ἤμερος mansuetus, cicur (իբր Զգայուն յոյժ, զգաստ, զգոյշ. հակառական անզգայի, եւ անզգամի). Ուշիմ, եւ ուշեղ. այսինքն մեղմ, հանդարտ, հեզ. ընդել. ցածուն. հլու, (մարդ, եւ անասուն). եւս եւ σοφός sapiens συνετής intelligens Հանճարեղ, իմաստուն, ներհուն, բանիբուն. խելօք, խելօքիկ, անմեղ.
Սուրբ Յակոբ ... կոչեցաւ Զգօն, այսինքն է հանդարտ, իբր թէ հեզ. որ է հաստատուն, այս է անփոփոխ. (Նար. մծբ.։)
Ոչխար գոլով՝ ոչխարս գործէ զհաւատացեալս իւր զգօն եւ հանդարտ. (Վրդն. ել.։)
good, well-behaved, peaceful, quiet, affable, courteous.
Հանդարտաբար. եւ Ցածուն. հանդարտական.
ԶԳՕՆԱԲԱՐՈՅ որ եւ ԶԳՕՆԱՄԻՏ. ἤμερος Հանդարտաբարոյ.
cf. Զգօնաբարոյ.
Զգօն մտօք, զգօնաբարոյ. ուշիմ. հանդարտ. հեզ.
to become wise;
to grow familiar.
ἠμερόομαι mansuetus fio, resipisco Զգաստանալ. անձին զգալ. հանդարտիլ. ընտելանալ. ցածուն լինել. ցածնուլ. իմաստնանալ. խելօքնալ.
to render wise;
to tame, to subdue, to humanize.
ἠμερόω mansuefacio Հանդարտեցուցանել. ընդելացուցանել. խելօքցընել, ընտանեցնել.
Զձի խստերախ հանդարտութեամբ զգօնացուցանեմք։ Զգազանս զգօնացուցանեմք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)
Զմոլորական մտաց խակութիւն զգա՛ստ յարմարէ. զանբանական վընջողութիւն ասուն կենդանեաց ողջախոհաբար զգօնացուցանէ. (Նար. խչ.։)
wisdom, maturity, good sense, good judgment;
mildness, gentleness, benignity, affability;
—, Գիրք զգօնութեան, the Book of Wisdom and the Proverbs of Solomon;
սկիգբն — զգօնութեան երկիւղ Տէառն, the fear of the Lord is the beginning of wisdom.
ἠπιότης lenitas, mansuetudo Հանդարտութիւն, հեզութիւն, մեղմութիւն. ուշիմութիւն. խելօքութիւն.
Զգօնութիւնն հանդարտութիւնն է. (Լմբ. առակ.։)
declaration, notification, warning, advice.
μήνυμα indicium, significatio Յայտարարութիւն. ազդարարութիւն. ծանուցումն. ակնարկութիւն. նշանակութիւն.
Փրկագործ կրից երկրորդն Ադամայ՝ առ մեզ զեկուցումն. (Սկեւռ. լմբ.։)
intemperate, lewd, debauched, luxurious, dissolute, spoiled;
slippery, lubricous, inconstant, voluble;
frail, weak;
—ք են ճանապարհք նորա, his ways are dissolute.
Զամենայն գործն (շինուածոյ) զեղխ եւ զաղփաղփուն ի կործանումն դարձուցանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 10։)
Փափաքանօք աւելորդաց փութան գործով կրթել զզեղխ հմտութիւն արուեստիս (նաւարկութեան) ... կրթել զանհաս արուեստին զեղխ հմտութիւն. (Պիտ.։)
licentiousness, luxury, wantonness.
Զմին՝ զրադաշտ ոմն զեղխագործութեան դնէ (ընծայէ). (Եզնիկ.։)
cf. Զեղխեմ.
Զեխեսցի՝ որ բացատրեացն. որբար, թեւ՝ եթէ բացատրեսցի հաւու, ո՛չ հակադարձէ, հաւ թեւոյ. (Արիստ. առինչ.։)