cf. Բռնադատ.
cf. Բռնադատութիւն.
forced, constrained, affected.
Իբր Բռնազբօսիչ. բռնադատիչ.
tyrant, despot, usurper;
բռնակալ լինիմ, cf. Բռնակալեմ.
to tyrannize.
violent, tyrannical.
Եւ որպէս Բռնողական. պնդացուցիչ. զսպիչ.
Բժիշկք նախ դեղըմպութեամբ զհիւանդաց մաղձն արտաքս բերեն, եւ ապա բռնական դեղօք զախտն փարատեն եւ յառողջութիւն ածան. (Լծ. կոչ.։)
to force, to oppress, to molest;
to fist.
Բռնահարեաց, եւ բռնադատեաց զնա, եւ տառապեցոյց զնա. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Գ. 14։)
died by a violent death, killed, murdered;
self-murderer.
Վաստակեցաւ ի բռնամահ վկայիցն համբերութեանց։ Մոլորին ի մարդ բռնամահ։ Զոր ասենն, թէ Քրիստոս մարդ էր, եւ դադարեաց (ի կելոյ) իբրեւ զռնամահ, ասասցե՛ն, որո՞յ մարդոյ բռնամահի աշակերտօք ամենայն երկիր լցաւ. որո՞յ մարդոյ բռնամահի անուամբ դեւք ելանեն։ Չգիտեն, թէ բռնամահ է՝ որ իւրովք կամօք զինքն հանէ ի կենացս. (ՃՃ.։)
wrestler, pugilist, boxer, athlete, martial, warliko;
inexpugnable.
Դժնդակ եւ բռնամարտիկ դեւք ի քաղաքն ժողովեցան. (Ոսկ. ես.։)
to encroach, to invade, to subject, to tyrannize, to rule, to reign.
Բռնացեալ պահէր զկենդանական շունչս. (Յհ. իմ. երեւ.։)
violent, impetuous;
tyrant, usurper.
to force;
to tyrannize, to encroach.
Բուռն առնել. բռնադատել. ստիպել. եւ Պինդ ունել զանձն իւր, կամ զայլ ինչ.
stone thrown with the hand.
Բռնաքարաւ հարկանիցէ զնա։ Նետիւք, եւ բռնաքարամբք դաշտին. (Թուոց. ՟Լ՟Է. 47։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Դ. 14.) ըստ յն. ի ձեռանէ քարամբ, կամ վիմաձգութեամբք։
cf. Ըմբռնեմ.
Դադարեա՛ ասէ զայսր անուան չարիս բռնելով. յն. գերաքննել. (Բրս. ի հայեաց.։)
violently, forcibly, in spite of, by all means, involuntarily;
forced, violent, involuntary, constrained;
bound.
Ձգեալ բռնի յերկար։ Դարձոյց բռնի զՎարդան. (Փարպ.։)
recompense, prize, laurel, palm;
Tuberose.
որ եւ ԲՐԱԲԻՈՎՆ. յն. վռավի՛օն. լտ. պռա՛վիում, եւ բռէ՛միում. βραβεῖον bravium, praemium Յաղթանակ. մրցանակ. վարձ յաղթութեան յասպարիսի. մրցանակ. պսակ, արմաւենի, ձիթենի, դաբնի, ծաղիկ անթառամ, խիլայ, եւ այլն.
ragged, tattered.
Երիթացեալ եւ բրդգզեալ։ Երիթացեալք եւ բրդագզեալք դողան. (Սարգ. յկ. ՟Դ։ Կանոն.։)
to crumble;
— ի բարկութիւն, — ի սրտմտութիւն բարկութեան, to be on a passion, to be angry, mad.
Սովեցելում ոգւոյդ ոչ բրդեցեր զմարդասիրութեան հացն. (Մաշկ.։)
Ամպն կատորոտի հանդերձ խոնաւութեամբն, բաժանի, բրդի, դնի, դիզու ի բարձրաւանդակ վայրսն, զոր եւ ձիւն անուանեմք. (Շիր.։)
to become rude, rough, gross or uncivil;
to thicken.
σκληρύνομαι duresco, ξηραίνομαι areo, aresco, τυλοῦμαι calleo, πήγνωμαι pangor, algeo Բիրտ լինել իրաց, այսինքն խիստ եւ պինդ կամ կարծր՝ որպէս բիր կամ փայտ. խստանալ. կոշտանալ. պնդանալ. պաղիլ. չորանալ. քոս կապել. պնտանալ, պինտնալ, կարծրնալ, սառիլ, փատ կտրիլ.
Բրտացեալ էին ձեռք եւ ոտք մարդադէմ գազանացն. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)
stormy;
snowy, full of snow.
Զբքաբեր լերամբք, զտապացեալ դաշտօք։ Բքաբեր կենցաղոյս. (Սկեւռ. աղ.։ Անան. եկեղ։)
the third letter of the alphabet and the second of the consonants. It is sometimes confounded with or used for the letters կ and ք;
three;
third.
Գ. Ի տառադարձութեան դնի փոխանակ յն. ղամմա. արաբ. ճիմ. եբր. կիմէլ. ասոր. կօմալ. լա. ճէ, կամ կա. զոր օրինակ, գաբրիէլ, գեհովն, գողգոթա, եւն։
Խորհրդաւոր իմաստ տառիս՝ ըստ անուանն.
heap of sheaves or bundles of cut corn.
Ժողովեցաւ որայն ի դադիշն. (Տօնակ.։)
to be reduced to ashes, to burn to ashes.
Մոխրիլ. յաճիւն դառնալ, իրօք կամ նմանութեամբ.
to reduce to ashes, to burn.
Յաճիւն դարձուցանել. մոխիր դարձնել.
wild beast;
brute, animal, beast.
θηρίον fera, belua Կենդանի վայրենի եւ պատառօղ. որ եւ ԷՐԷ. (լծ. լտ. ֆէրա) որպիսի են չորքոտանիք առանձնակեացք՝ դժնեայք, ճիրանաւորք, ժանեւորք, եւ կատաղիք յերէվայրիս. ճանվար, ճանավար. եէպան հայվանը.
bestiality;
cruelty.
Ի գազանաբարոյութիւն նախանձեալք, եւ ի համազգիսն հումք եւ մարդատեացք. (Մեկն. ղեւտ.։)
keeper of a menagery.
Ելին երկու գազանաբոյծք, եւ շողոքորթէին նմա, զի մտցէ ի դառագդղն իւր. (Ճ. ՟Ա.։)
ferocious, savage.
θηριωδέστερος, ἁγριώτερος effraenatior, agrestior Առաւելեալ ի գազանութեան. առաւել ամեհի. կատաղի. վայրենագոյն. դժնդակագոյն. եւ Սաստկագոյն. եավուզ, հիտտէթլի, վահշի.
Գազանագոյն քան զամենայն կենդանիս վարազ, կամ առիւծ։ Յաղագս գազանագունին կենդանւոյ փղի. (Եզնիկ.։ Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. լիւս.։)
that fights with wild beasts;
combat and place to combat with wild beasts;
— ի լնել, to combat with wild beasts.
Արջ մի դժնդակ, որոյ բազում գազանամարտս սպանեալ էր. (Ճ. ՟Ա.։)
become cruel, savage, to be fierce.
Որոց (նոյի եւ դանիէլի) ոչ գազանացան. (Վրդն. սղ.։)
Գազանացաւ դաւիթ մեծաւ ցասմամբ. (Եփր. թագ.։)
supreme, highest, greatest;
preterpluperfect.
Գերակատար գոյիցս։ Գերակատարդ իմաստից (կամ իմաստնոց)։ Սրբազանդ եւ գերակատար բոլոր ճեմարանի։ Երկնային դասու եւ զօրութեանց գերակատար գտեալք. (Մագ.։)
very elevated, lofty, high.
Խորհրդածութեան բան գերամբարձ իմն տեսանի։ Յոյժ գերամբարձք են եւ երկնայինք. (Սարկ.։ Սարգ.։)
cf. Գերաշխարհ.
Որ ամենայն գերաշխարհիկ զօրութեանցն է դատաւոր։ Ընդ ամենայն գերաշխարհիկ բնութիւնսն. (Նիւս. երան. եւ Նիւս. կուս. եւ Նիւս. երգ.։)
Ակն կալեալ մնային գերաշխարհիկքն ամենայն (զուարթունք)։ Խառնին ի դասս անմարմնոցն տօն գերաշխարհիկ տօնել. (Տօնակ.։)
to shine, to sparkle.
Գերափայլեալ գտաւ ի դասս արդարոց. (Սիսիան.։)
supernaturally.
Գերբնապէս. ի վեր քան զբնութիւն. արտաքոյ բնութեան, կամ նիւթոյ, եւ բնական որակի. մաթեմաթիդապէս.
sepulchral, funeral;
— վայրք, cemetery, burial-ground;
—ք, the deads.
Հանդէս գերեզմանական արար (դարեհի) գերեզման դիւցազնական. (Պտմ. աղեքս.։)
Ոչ ընդ կենդանեացն ի լոյս՝ քան թէ ընդ գերեզմանականացն ի խաւար. (Նար. ՟Լ։)
that strips sepulchres or the hurried dead.
Մարդասպանաց, եւ գերեզմանակրկտաց (Ոսկ.մտթ.։ եւ Սկեւռ. աղ.։)
who diligently visits and ornaments sepulchres.
Սիրօղ գերեզմանաց. փոյթ յայց առնել եւ ի զարդարեալ զշիրիմս.
cemetery, church-yard.
ԳԵՐԵԶՄԱՆԱՏԵՂԻ ԳԵՐԵԶՄԱՆԱՏՈՒՆ. Տեղի Գերեզմանի. դամբարան. շիրիմ. գերեզմանք. գերեզման. թաղման տեղ, գերեզմաննոց. մէզարլըգ.
Օրհնութիւն դամբարանաց կամ շիրիմաց, որ է գերեզմանատեղիք. այսինքն հողվայրք. (Մաշտ. ջահկ.։)
Կոչեցաւ վանքն այն գերեզմանատուն սուրբ վարդապետաց. (Ուռհ.։)
cf. Գերեզմանատեղի.
ԳԵՐԵԶՄԱՆԱՏԵՂԻ ԳԵՐԵԶՄԱՆԱՏՈՒՆ. Տեղի Գերեզմանի. դամբարան. շիրիմ. գերեզմանք. գերեզման. թաղման տեղ, գերեզմաննոց. մէզարլըգ.
Օրհնութիւն դամբարանաց կամ շիրիմաց, որ է գերեզմանատեղիք. այսինքն հողվայրք. (Մաշտ. ջահկ.։)
Կոչեցաւ վանքն այն գերեզմանատուն սուրբ վարդապետաց. (Ուռհ.։)
to make prisoner, to enslave;
to take captive, to take;
to seduce, to gain.
Աւար առին զքաղաքն, եւ զկանայս նոցա գերեցին։ Ո՛չ սպանին զայր եւ զկին, այլ գերեցին։ Եւ երկոքին կանայքն Դաւթի գերեցան։ Գերեցաւ Յուդայ յերկրէ իւրմէ.եւ այլն։
Գերեցաւ Յուդա զվախճանեալ գերութիւն զկատարեալն հատուցմանց. այսինքն յետին գերութեամբ իսպառ. (Երեմ. ՟Ժ՟Գ. 19։)
Հարին զՅուդայ, եւ գերեցին գերութիւն. այսինքն զբազում գերիս. (՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Ը. 17։)
Գերեսցես զգերութիւն քո։ Գերեաց զգերութիւն. իմա՛ դարձուցանել զգերեալս. (Դատ. ՟Ե. 12. Սղ. ՟Կ՟Է. 19։)
to shave;
to make bald.
Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)
cf. Գերծանեմ.
Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)
cf. Գերծանեմ.
Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)
fine, thin, subtile, delicate;
white;
— ալիւր, fine flour;
— հաց, finest bread.
Երեսուն քոռ նաշհւոյ, եւ քառասուն քոռ ալել գերմակոյ. յն. սանդահարելոյ. (՟Գ. Թագ. ՟Դ. 22։)
captivity, slavery, servitude, yoke;
tie;
transmigration;
ի — վարեմ, վարիմ, ի գերութեան վարեմ, cf. Գերեմ, cf. Գերիմ.
extraordinary, excellent, rare, transcendent.
Գերօրինակ ցուցման տեսակի աստուածակրօն կարդաց ծանուցար. (Նար. կուս.։)
to card, to comb (wool);
to tear;
ի հուր — եւ ի ջուր աղալ, to make ropes of sand.
Ղակոնացւոց երիտասարդացն գզեալ ուսքն քքովքն. (Անան. եկեղ։)
to attract, to grapple, to grasp, to catch.
Սերմն սկսանի (ընդ հողով) թուլանալ պատառիլ, խիղբս արկանել ... զերկրէն յոր եդաւ՝ գզեռեալ ձգել զնա առ իւր. (Վեցօր. ՟Ե։)
in several pieces, by bits, piecemeal.